អង្វរ កិរិយាសព្ទ
[អង់-វ៉-ចិត] aangvor
សូមឱ្យចុះចិត្តតាម។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អង់-វ៉-ចិត] aangvor
សូមឱ្យចុះចិត្តតាម។
លើកដៃសំពះអង្វរឱ្យគេអាណិត; អង្វរងោចៗរឿយៗ :
[អង់-វ៉-ក] aangvorokar
លើកដៃសំពះអង្វរឱ្យគេអាណិត; អង្វរងោចៗរឿយៗ :
វែងឆ្ងាយណាស់ហើយ :
[អង់-វ៉ែង] aangveaeng
វែងឆ្ងាយណាស់ហើយ :
[អង់-សៈ] aangsor
ស្មា។ ខ្មែរច្រើនប្រើជា អង្សា; (រ.ស.) :
[អង់-សៈ-កូត] aangsor
ចង្កួយស្មា (រ.ស.) :
[អង់-សៈ-ភ័ន] aangsor
គ្រឿងលី, រែក, ពុន, សែង (ហៅ អង្សិកភណ្ឌ ក៏បាន)។
[អង់-សៈ-ភា-រៈ] aangsor
ទម្ងន់ដែលត្រូវនាំទៅមកដោយស្មា គឺអ្វីៗដែលមានទម្ងន់ត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង។
[អង់-សៈ-ហា] aangsor
ការនាំអ្វីៗទៅមកដោយស្មា។
[អង់-សៈ-ហា-រ៉ក់] aangsor
អ្នកធ្វើការចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលីឬរែក, ពុន, សែង។
[អង់-សៈ-ហា-រិ-កា] aangsor
(ម.ព. អង្សហារក)។
ពាក្យហៅថ្ងៃទាំង ៧តាំងពីអាទិត្យដល់សៅរ៍ ដែលតម្រូវនឹងឆ្នាំកំណើតតាមជតារបស់មនុស្ស (តាមក្បួនព្រាហ្មណ៍) ហៅថា អង្សា ឬ អង្សាកំណើត គឺតម្រូវដោយកំណត់ថា ឆ្នាំជូតនិងឆ្នាំមមែ អង្សាអាទិត្យ; ឆ្នាំឆ្លូវ, វក អង្សាចន្ទ្រ; ឆ្នាំខាល, រកា អង្សាអង្គារ; ឆ្នាំថោះ, ច អង្សាពុធ; ឆ្នាំរោង,
[អង់-សា] aangsea
ស្មា (រ.ស.) ព្រះអង្សា ស្មាក្សត្រិយ៍។
[អង់-សា] aangsea
ភាគ, ចំណែក; ភាគនៃមុមឬជ្រុង; មាត្រារង្វាស់មុំឬជ្រុង :
[អង់-សា] aangsea
(ព.ហ.) ឈ្មោះមាត្រារង្វាស់ល្វែងរាសី ... (៣០អង្សាជា ១រាសី, ១២រាសីជា ១រាសិចក្រ ឬ ១ចក្ររាសី មាន ៣៦០អង្សា ...)។
[អង់-សា] aangsea
កម្រិតគំនូសលេខលើប្រដាប់សម្រាប់ស្ទង់មើលនូវធាតុក្ដៅត្រជាក់ជាដើម :
[អង់-សា] aangsea
ពាក្យហៅថ្ងៃទាំង ៧តាំងពីអាទិត្យដល់សៅរ៍ ដែលតម្រូវនឹងឆ្នាំកំណើតតាមជតារបស់មនុស្ស (តាមក្បួនព្រាហ្មណ៍) ហៅថា អង្សា ឬ អង្សាកំណើត គឺតម្រូវដោយកំណត់ថា ឆ្នាំជូតនិងឆ្នាំមមែ អង្សាអាទិត្យ; ឆ្នាំឆ្លូវ, វក អង្សាចន្ទ្រ; ឆ្នាំខាល, រកា អង្សាអង្គារ; ឆ្នាំថោះ, ច អង្សាពុធ; ឆ្នាំរោង,
(ម.ព. អង្សា{¥¥}៥{££})។
[អង់-សា-កំ-ណើត] angsakamnaeut≈
(ម.ព. អង្សា៥)។
វត្ថុដែលត្រូវលីឬរែក, ពុន, សែង។
[អង់-សិ-កៈ] ឬ [អង់-សិក] aongsik
ដែលទាក់ទងឬជាប់ដោយស្មា, ដែលនាំយកទៅមកដោយស្មា; អ្វីៗដែលត្រូវលី, រែក, ពុន, សែង។
[អង់-សិ-កៈ-ភ័ន] aongsik
(ម.ព. អង្សភណ្ឌ ក្នុងពាក្យ អង្ស)។
[អង់-សិ-កៈ-វ័ត-ថុ] aongsik
វត្ថុដែលត្រូវលីឬរែក, ពុន, សែង។
(ម.ព. អង្សុមន្ត)។
[អ័ង-សុ] aangsu
រស្មី។
[អង់-សៈ-មា-លា] aangsu
កម្រងរស្មី, ខ្សែរស្មី។
[អ័ង-សុ-ម៉ន់] aangsu
អ្នកមានរស្មី ឬអ្នកមានកម្រងរស្មី (ព្រះអាទិត្យ)។
[អ័ង-សុ-ម៉ា-លី] aangsu
(ម.ព. អង្សុមន្ត)។
(ម.ព. អង្ស)។
[អង់-ស័ក] angska≈
(ម.ព. អង្ស)។
កាសាវពស្ត្រមួយយ៉ាងសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកសម័យសព្វថ្ងៃពាក់ពាតលើស្មាខាងឆ្វេងព័ទ្ធមកក្រោមក្លៀកខាងស្ដាំ ប្រើជាទ្រនាប់ញើសពីខាងក្នុងឧត្តរាសង្គ, ជាគ្រឿងបរិក្ខាររាយរង ឬបរិក្ខារពិសេស ប្រើក៏បាន មិនប្រើក៏បាន ព្រោះគ្រឿងបរិក្ខារនេះ ពុំមែនជាពុទ្ធានុញ្ញាតទេ ...ដូចគ្នានឹង វ
[អង់-ស័ក] aangseak
កាសាវពស្ត្រមួយយ៉ាងសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកសម័យសព្វថ្ងៃពាក់ពាតលើស្មាខាងឆ្វេងព័ទ្ធមកក្រោមក្លៀកខាងស្ដាំ ប្រើជាទ្រនាប់ញើសពីខាងក្នុងឧត្តរាសង្គ, ជាគ្រឿងបរិក្ខាររាយរង ឬបរិក្ខារពិសេស ប្រើក៏បាន មិនប្រើក៏បាន ព្រោះគ្រឿងបរិក្ខារនេះ ពុំមែនជាពុទ្ធានុញ្ញាតទេ ...ដូចគ្នានឹង វ
(ម.ព. អង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អង់-សៈ—] angsak—≈
(ម.ព. អង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
យកដៃពាល់ត្រដុសស្រាលៗរឿយៗ ឬស្ទាបច្បូតចុះច្បូតឡើងស្រាលៗរឿយៗ :
[អង់-អែល] aangaeael
យកដៃពាល់ត្រដុសស្រាលៗរឿយៗ ឬស្ទាបច្បូតចុះច្បូតឡើងស្រាលៗរឿយៗ :
ការដើរទៅមកមិនកើត; ការទៅមករកគ្នាពុំបាន។
[អៈ-ចៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ភាប] aochoronopheap
ការដើរទៅមកមិនកើត; ការទៅមករកគ្នាពុំបាន។
ភ្នំ។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ] aachal
ដែលមិនកម្រើក, មិនកក្រើក, មិនរំភើប; នឹង, នឹងធឹង, នឹងនៅ; ស្ងប់។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-គ្រាម] aachal
ស្រុកដែលស្ងប់ឥតរបះរបោរ, ស្រុកដែលមានសន្តិសុខ។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ចិត] aachal
ចិត្តនឹង, ចិត្តនឹងធឹង; ចិត្តស្ងប់។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ភ័ន] aachal
ភណ្ឌៈដែលលើកយកទៅណាពុំរួច។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-រ័ត] aachal
រដ្ឋសុខស្ងប់។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-វ័ត-ថុ] aachal
អសង្ហារិមវត្ថុ, អចលភណ្ឌ។
[អៈ-ចៈ-ឡ័ស-ស័ត-ធា] aachal
ការជឿស៊ប់ឥតងាកបែរ។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ] aachal
ភ្នំ។
ទ្រព្យដែលមិនអាចលើកផ្លាស់ទីតាំងបាន :
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ-ទ្រ័ប] aakchaklaknaktorb≈
ទ្រព្យដែលមិនអាចលើកផ្លាស់ទីតាំងបាន :
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដែលសាច់ដុំពុំអាចកន្ត្រាក់បាន។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណា] aakchaklakna≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដែលសាច់ដុំពុំអាចកន្ត្រាក់បាន។
(ម.ព. អចលនទ្រព្យ)។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ] aachaloneak
ការមិនកក្រើក, មិនកម្រើក, មិនរំភើប; ការស្ងប់។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ-ភាប] aachaloneak
ភាវៈមិនកម្រើក។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ-វ័ត-ថុ] aachaloneak
(ម.ព. អចលនទ្រព្យ)។
(ម.ព. អចលនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ-ណៈ—] aakchaklaknak—≈
(ម.ព. អចលនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ប្រឹថពី, ពសុធា, ផែនដី :
[អៈ-ចៈ-ឡា] aachalea
ប្រឹថពី, ពសុធា, ផែនដី :
(ម.ព. អចល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ចៈ-ឡៈ—] aakchaklak—≈
(ម.ព. អចល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
បុគ្គលល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។
[អៈ-ចិត] aochett
ល្ងង់, ខ្លៅ :
[អៈ-ចិត] aochett
ល្ងង់! ទើងមើង!
[អៈ-ចិត-តៈ-ជន់] aochett
ជនល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។
[អៈ-ចិត-តៈ-បុក-គល់] aochett
បុគ្គលល្ងង់, មនុស្សខ្លៅ។
អាបត្តិដែលភិក្ខុទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏គង់តែត្រូវ (ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ)។
[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ] aachettakak
ដែលមិនប្រកបដោយចិត្ត គឺដែលឥតមានបំណង, ដែលមិនក្លែង :
[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ-កាំ] aachettakak
អំពើដែលភ្លាត់ភ្លាំងធ្វើដោយឥតក្លែង។
[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ-ទោស] aachettakak
ទោសដែលសូម្បីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏ត្រូវតែមាន (ព្រោះកន្លងបញ្ញត្តិ)។
[អៈ-ចិត-តៈ-កា-ប័ត] aachettakak
អាបត្តិដែលភិក្ខុទោះបីឥតក្លែងធ្វើសោះក៏គង់តែត្រូវ (ព្រោះកន្លងពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ)។
(ម.ព. អចិត្តកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ចិត-តៈ-កៈ—] aakchettakkak—≈
(ម.ព. អចិត្តកៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អចិត្ត)។
[អៈ-ចិត-តា] aakchetta≈
(ម.ព. អចិត្ត)។
ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្តស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង :
[អៈ-ចិត-តិ-ភាប] aachettepheap
ភាវៈឬដំណើរភ្លេចស្មារតី, ការភ័ន្តស្មារតី; ដំណើរស្រឡាំងកាំង :
ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។
[អៈ-ចិន-តា] ឬ [អៈ-ចិន-ដា] aachentea
ការនឹកពុំឃើញ, ការនឹកពុំដល់; ដំណើរពុំបានចាប់ភ្លឹក; ការឥតគំនិត។
មិនចេះអស់មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន, ជានិច្ច :
[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy
ក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាថា អចិន្ត្រៃយ៍ មាន ៤យ៉ាងគឺ វិស័យរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ, វិស័យនៃឈាន, ផលនៃកម្ម, ការគិតអំពីលោក ឬ គំនិតនៃសត្វលោក (ទាំង ៤យ៉ាងនេះជាដំណើរហួសវិស័យគំនិត)។
[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy
ដែលពុំគួរគិត, ដែលពុំអាចគិតឃើញ, ដែលហួសវិស័យគំនិត (បើទុកជាខំប្រឹងគិតយ៉ាងណាក៏ពុំអាចឃើញដោយសព្វគ្រប់បាន), ហេតុឬដំណើរដែលពុំគួរគិត។
[អៈ-ចិន-ត្រៃ] aachentreyy
មិនចេះអស់មិនចេះហើយឬរកទីចប់គ្មាន, ជានិច្ច :
(ម.ព. អចិរទ្យុតិ)។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ] aacher
ដែលមិនយូរ, ឆាប់, ភ្លាមៗ; ដែលមិនឋិតថេរ។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-កាល] aacher
កាលឬវេលាមិនយូរ, ពេលខ្លី។
[អៈ-ចិ-រ៉ាត់-ឋិត] aacher
ដែលឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ :
[អៈ-ចិ-រ៉ាត់-ឋិ-តិ] aacher
ការឋិតនៅឬតាំងនៅមិនយូរ។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-ទ្យុត] aacher
ជោតិភាពដែលមានពន្លឺឬរស្មីមិនយូរ គឺមានពន្លឺភ្លែតៗបាត់ (ផ្លេកបន្ទោរ, មហារីក ឬ ស្វាញាក់ចិញ្ចើម)។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វាស] aacher
ការនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ការនៅសម្នាក់ឬនៅសម្រាកភ្លាមៗ។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វា-សិ-នី] aacher
(ម.ព. អចិរនិវាសី)។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ-និ-វា-សី] aacher
អ្នកដែលនៅមិនយូរប៉ុន្មាន; ភ្ញៀវដែលមកនៅសម្នាក់មួយពេលពីរពេល។
[អៈ-ចិ-រ៉ាប់-ប៉ៈ-ភា] aacher
(ម.ព. អចិរទ្យុតិ)។
[អៈ-ចិ-រ៉ាស់-ស្ថិត] aacher
(ម.ព. អចិរដ្ឋិត)។
[អៈ-ចិ-រ៉ាស់-ស្ថិ-តិ] aacher
(ម.ព. អចិរដ្ឋិតិ)។
(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ចិ-រ៉ា—] aakchera—≈
(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-ចិ-រ៉ៈ—] aakcherak—≈
(ម.ព. អចិរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។