ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អង្គាស កិរិយាសព្ទ ២)

[អង់-គាស] aangkeas

ប្រគេនចង្ហាន់ដល់ភិក្ខុសង្ឃដោយការខ្នះខ្នែងលៃលកឱ្យគ្រប់គ្រាន់ :

អង្គាស គុណនាម

[អង់-គាស] aangkeas

ដែលបានមកដោយឃោស្នាគ្នា :

អង្គីករណ៍

ការធ្វើសញ្ញាឬប្ដេជ្ញាដោយព្រមព្រៀងគ្នា; សញ្ញាឬសន្យាដែលធ្វើដោយបានយល់ព្រមជាមួយគ្នា :

អង្គីករណ៍ នាម

[អង់-គី-ក] aongkikoron

ការធ្វើសញ្ញាឬប្ដេជ្ញាដោយព្រមព្រៀងគ្នា; សញ្ញាឬសន្យាដែលធ្វើដោយបានយល់ព្រមជាមួយគ្នា :

អង្គីរស

នាមនៃឫសីអ្នកតែងវេទមន្តឬអ្នកតែងពាក្យសម្រាប់សូត្រថ្វាយពរក្នុងវេទ ... (លទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

អង្គីរស នាម ១)

[អង់-គី-រស់] aangkiros

ព្រះនាមព្រះសក្យមុនីសម្មាសម្ពុទ្ធ :

អង្គីរស នាម ២)

[អង់-គី-រស់] aangkiros

នាមនៃឫសីអ្នកតែងវេទមន្តឬអ្នកតែងពាក្យសម្រាប់សូត្រថ្វាយពរក្នុងវេទ ... (លទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

អង្គឺ គុណកិរិយា

[អង់-គឺ] aangkueu

(ព.បុ.) មិនគឺ, មិនមែន, មិនមែនជា, ពុំមែនជា; មិនដែល, ពុំដែល :

អង្គឺ គុណកិរិយា

[អង់-គឺ-ក្ដី] aangkueu

ពុំមែនជាដំណើរ, មិនមែនជាហេតុ។

អង្គឺ គុណកិរិយា

[អង់-គឺ-មាន] aangkueu

ពុំដែលមាន, មិនដែលសោះ, ទេសោះ។ ប្រើពាក្យ ឥត ពីខាងដើមផងក៏មាន (សេចក្ដីនៅជាបដិសេធដូចដែល) : ឥតអង្គឺមាន ឥតដែលមាន, ទេសោះ (ច្រើនតែប្រើពាក្យ ក៏ ផ្សំពីខាងដើម) :

អង្គឺ គុណកិរិយា

[អិត-អង់-គឺ-មាន] aangkueu

(ម.ព. អង្គឺមាន)។

អង្គឺអង្គែ គុណនាម

[អង់-គឺ-អង់-គែ] aongkueuangkeae

ដែលស្ទាក់ស្ទើរ, ហ៊ីងហ៊ាង :

អង្គុក

ដែលចេះតែលឿនស្មើជំហានអន្ទ្រុកទៅមុខឥតបង្អែបង្អង់ :

អង្គុក គុ.កិ., គុ.

[អង់-គុក] aangkuk

ដែលចេះតែលឿនស្មើជំហានអន្ទ្រុកទៅមុខឥតបង្អែបង្អង់ :

អង្គុកអង្គុល គុណកិរិយា

[អង់-គុក-អង់-គុល] aongkukaongkul

ដែលខ្សឹកខ្សួលប៉ផ្អែបជ្រប់មុខ, ដែលកើតទុក្ខជ្រប់ :

អង្គុយ កិរិយាសព្ទ

[អង់-គុយ] orngkuy

សម្រេចឥរិយាបថមួយ ដោយដាក់អង្គឱ្យគូទផ្ទាល់នឹងទីផ្ទៃឬលើអាសនៈណាមួយ :

អង្គុយ នាម

[អង់-គុយ] orngkuy

ឈ្មោះសណ្ដែកមួយប្រភេទ ស្លឹក, ផ្លែ, គ្រាប់ ស្រដៀងនឹងសណ្ដែកទ្រើង ប៉ុន្តែដើមទាបៗ មិនវារមិនឡើងទ្រើង :

អង្គុយ នាម

[អង់-គុយ-ចាំ-តែ] orngkuy

(សំនួន.) (ព.ប្រ.) រង់ចាំតែ, ចេះតែ (ហាក់ដូចជាអង្គុយរង់ចាំតែ) :

អង្គុយ នាម

[អង់-គុយ-តែ] orngkuy

(សំនួន.) (ម.ព. អង្គុយចាំតែ)។

អង្គុយធម៌ កិរិយាសព្ទ

[អង់-គុយ-ធ័រ] angkuythro≈

អង្គុយស្មិងស្មាធិ៍ចម្រើនធម៌។

អង្គុល គុ.កិ., គុ.

[អង់-គុល] aangkul

ដែលសំយុងមុខងងុលចុះក្រោម :

អង្គុល គុណនាម

[អង់-គុល] aangkul

ដែលទើបនឹងផ្ដើមទុំចុងកួរបន្តិចៗ :

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី] aangkuli

ម្រាមដៃ; ធ្នាប់; អង្គុលៈ។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-ប៉័ញ-ចៈ-កៈ] aangkuli

ម្រាមដៃទាំងប្រាំ។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-ប័ញ-ចង់] aangkuli

(ម.ព. អង្គុលីបញ្ចកៈ)។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-ប្រ-ណំ] aangkuli

(ម.ព. អង្គុលីប្រណម)។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-ផោ-ដៈ-ណៈ] aangkuli

ការកាច់ម្រាមដៃឮសូរស្រស។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-មុត-ទា] aangkuli

ចិញ្ចៀនមានត្រា (ចិញ្ចៀនត្រា)។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-មុ-ទ្រា] aangkuli

(ម.ព. អង្គុលីមុទ្ទា)។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-យៈ-កៈ] aangkuli

ចិញ្ចៀន។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-វេស-ស្ដៈ] ឬ [អង់-គុ-លី-វេស] aangkuli

ស្រោមម្រាមដៃ (ស្រោមដៃ)។

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-សន់-ទេស] aangkuli

ការផ្ទាត់ម្រាមដៃឱ្យសញ្ញា :

អង្គុលី នាម

[អង់-គុ-លី-សំ-ភូត] aangkuli

ក្រចកដៃ។

អង្គុលីប្រណម កិរិយាសព្ទ

[អង់-គុ-លី-ប្រ-ណំ] angkulibronam≈

ប្រណម្យម្រាមដៃ; ក្រពុំម្រាមដៃ។

អង្គុលីលេខ

គ្រឿងប្រដាប់វាយពុម្ពអក្សរដោយចុងម្រាមដៃ, ម៉ាស៊ីនវាយអក្សរពុម្ព :

អង្គុលីលេខ នាម

[អង់-គុ-លី-ឡេក] angkulilek≈

គ្រឿងប្រដាប់វាយពុម្ពអក្សរដោយចុងម្រាមដៃ, ម៉ាស៊ីនវាយអក្សរពុម្ព :

អង្គុលី—

(ម.ព. អង្គុលី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គុលី— នាម

[អង់-គុ-លី—] angkuli—≈

(ម.ព. អង្គុលី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គុលៈ

ឈ្មោះមាត្រារង្វាស់ប្រមាណ ៧ធញ្ញមាស :

អង្គុលៈ នាម

[អង់-គុ-លៈ] aangkuleak

ម្រាមដៃ; ធ្នាប់ (អង្គុលី)។

អង្គុលៈ នាម

[អង់-គុ-លៈ] aangkuleak

ឈ្មោះមាត្រារង្វាស់ប្រមាណ ៧ធញ្ញមាស :

អង្គុល្យាភរណៈ នាម

[អង់-គុល-យា-ភៈ-រៈ-ណៈ] aangkulyeaphoronak

(ម.ព. អង្គុលីយកៈ ក្នុង អង្គុលី)។

អង្គើយ

ដែលគ្មានជីជាតិ, ដែលព្រងើយកន្តើយ, ឈើយ, តោះតើយ, ពាក្យនោះជាបរិវារសព្ទរបស់ពាក្យសោះ :

អង្គើយ គុណកិរិយា

[អង់-គើយ] aongkauy

ដែលគ្មានជីជាតិ, ដែលព្រងើយកន្តើយ, ឈើយ, តោះតើយ, ពាក្យនោះជាបរិវារសព្ទរបស់ពាក្យសោះ :

អង្គែ

ឈ្មោះរោគស្បែកមួយប្រភេទ មានអាការៈគគ្រាតឡើងសម្បុរស កើតនៅសរីរប្រទេសដែលមានសក់ឬមានរោម បណ្ដាលឱ្យរមាស់ :

អង្គែ នាម

[អង់-គែ] aongkeae

ឈ្មោះរោគស្បែកមួយប្រភេទ មានអាការៈគគ្រាតឡើងសម្បុរស កើតនៅសរីរប្រទេសដែលមានសក់ឬមានរោម បណ្ដាលឱ្យរមាស់ :

អង្គំ

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាដង្កាប់មាំ មានគ្រឿងរឹតឬបន្ធូរបាន សម្រាប់ចាប់រឹតអ្វីៗដែលធ្វើដោយដែកជាដើម ឱ្យរឹងមិនឱ្យរង្គើក ដើម្បីរូសរម្លីងឬឆាបជាដើម :

អង្គំ នាម

[អង់-គំ] aongkum

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាដង្កាប់មាំ មានគ្រឿងរឹតឬបន្ធូរបាន សម្រាប់ចាប់រឹតអ្វីៗដែលធ្វើដោយដែកជាដើម ឱ្យរឹងមិនឱ្យរង្គើក ដើម្បីរូសរម្លីងឬឆាបជាដើម :

អង្គ័ល

ពាក្យឃ្លាតក្លាយមកពីពាក្យ នង្គ័ល។

អង្គ័ល នាម

[អង់-គ័ល] aongkoal

ពាក្យឃ្លាតក្លាយមកពីពាក្យ នង្គ័ល។

អង្គ្រង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិរឹងមានបន្លា ផ្លែមូលៗ :

អង្គ្រង នាម

[អង់-គ្រង] aangkrong

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្ទើរជាវល្លិរឹងមានបន្លា ផ្លែមូលៗ :

អង្គ្រឺត

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ, ហៅតាមសូរសព្ទវាយំឮ "អង្គ្រឺតៗ" :

អង្គ្រឺត នាម

[អង់-គ្រឺត] aongkrueut

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ, ហៅតាមសូរសព្ទវាយំឮ "អង្គ្រឺតៗ" :

អង្គ្រ័ក្ស

ពាក្យសាមញ្ញ (គ្រាន់តែនិយាយ មិនដែលសរសេរទេ) ប្រើក្លាយឃ្លាតមកពីពាក្យ អង្គរក្ខ ឬ អង្គរក្ស "អ្នករក្សាអង្គ, ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា"។

អង្គ្រ័ក្ស នាម

[អង់-គ្រ័ក] aongkreaks

ពាក្យសាមញ្ញ (គ្រាន់តែនិយាយ មិនដែលសរសេរទេ) ប្រើក្លាយឃ្លាតមកពីពាក្យ អង្គរក្ខ ឬ អង្គរក្ស "អ្នករក្សាអង្គ, ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា"។

អង្គ—

(ម.ព. អង្គ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គ— នាម

[អង់-គៈ—] angkeak—≈

(ម.ព. អង្គ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្ឃាក់

ដែលចេញអាការៈដើរលើកដាក់ៗគគាត :

អង្ឃាក់ គុ.កិ., គុ.

[អង់-ឃាក់] aangkheak

ដែលចេញអាការៈដើរលើកដាក់ៗគគាត :

អង្ឃើល

ដែលចេញអាការៈងងើលលើកដាក់ៗ, ទើលងើល :

អង្ឃើល គុ.កិ., គុ.

[អង់-ឃើល] aongkhaul

ដែលចេញអាការៈងងើលលើកដាក់ៗ, ទើលងើល :

អង្រង់

អង្រួនឬងក់ងើបៗបន្តិចៗញាប់ៗ :

អង្រង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[អង់-រង់] aongrong

ស្ទៃឬទទាក់គ្រលែង, ចាប់រលាក់ ឱ្យមូលរួមគ្នាឬឱ្យណែន :

អង្រង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[អង់-រង់] aongrong

អង្រួនឬងក់ងើបៗបន្តិចៗញាប់ៗ :

អង្រន់ កិរិយាសព្ទ

[អង់-រន់] aongron

(ម.ព. អង្រួន)។

អង្រឹង

ប្រដាប់សម្រាប់ដេកយោលឬផ្ដេកកូនតូចយោលឱ្យដេកឆាប់លក់; មានច្រើនបែប :

អង្រឹង នាម

[អង់-រឹង] aongrueng

ប្រដាប់សម្រាប់ដេកយោលឬផ្ដេកកូនតូចយោលឱ្យដេកឆាប់លក់; មានច្រើនបែប :

អង្រឹងស្នែង

អង្រឹងមានចំពាស់មានដង សម្រាប់ជិះមានមនុស្សសែង។

អង្រឹងស្នែង នាម ១)

[អង់-រឹង-ស្នែង] angroengsneng≈

អង្រឹងពិសេសមានដងស្នែង សម្រាប់ឥស្សរជនជិះមានមនុស្សសែង :

អង្រឹងស្នែង នាម ២)

[អង់-រឹង-ស្នែង] angroengsneng≈

អង្រឹងមានចំពាស់មានដង សម្រាប់ជិះមានមនុស្សសែង។

អង្រុត នាម

[អង់-រុត] aangrut

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទធ្វើដោយបន្ទោះឫស្សីមូលៗ មានរាងក្រឡូម តូចខាងមាត់លើធំគាយខាងក្រោម សម្រាប់រុតឬក្រុងមច្ឆជាតិ។

អង្រុត នាម

[អង់-រុត-មេក] aangrut

(ព.ប្រ.) ជើងមេឃជុំវិញ។

អង្រូស

ដែកមានបន្លាខ្លីៗសម្រាប់ប្រើការរូស; ហៅឱ្យពេញថា ដែកអង្រូស។

អង្រូស នាម

[អង់-រូស] aangrus

ដែកមានបន្លាខ្លីៗសម្រាប់ប្រើការរូស; ហៅឱ្យពេញថា ដែកអង្រូស។

អង្រួន កិរិយាសព្ទ

[អង់-រួន] aangruon

ធ្វើឱ្យរញ្ជួយ :

អង្រៀតនឹង

ទៀបនឹង, ជិតនឹង, រកកល់នឹង, វិះនឹង, ហៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

អង្រៀតនឹង គុណកិរិយា

[អង់-រៀត-នឹង] aangrietanueng

ទៀបនឹង, ជិតនឹង, រកកល់នឹង, វិះនឹង, ហៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

អង្រែ

ប្រដាប់សម្រាប់បុកទង្គិចទៅក្នុងត្បាល់ :

អង្រែ នាម

[អង់-រែ] aangreae

ប្រដាប់សម្រាប់បុកទង្គិចទៅក្នុងត្បាល់ :

អង្រែដែក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងដើមត្បាល់ដែក :

អង្រែដែក នាម

[អង់-រែ-ដែក] aangreaedaek

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងម្នាស់តែក្រាស់ៗ សម្បុរប្រផេះឥតបន្លា។

អង្រែដែក នាម

[អង់-រែ-ដែក] aangreaedaek

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងដើមត្បាល់ដែក :

អង្វរ កិរិយាសព្ទ

[អង់-វ៉] aangvor

ពោលពាក្យលំអុតទទូចបន្ទន់ចិត្ត ឱ្យអាណិត, ឱ្យចុះសម្រុង, ឱ្យយល់ព្រម តាមបំណងរបស់ខ្លួន :