ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អង្គទូត

អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង។

អង្គទូត នាម

[អង់-ទូត] angtut≈

អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង។

អង្គធាតុ

អ្វីៗដែលយើងអាចមើលឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកទទេ វាអាចជាវត្ថុរឹង រាវ ឬឧស្ម័ន :

អង្គធាតុ នាម

[អង់-គៈ-ធាត] angkeaktheat≈

អ្វីៗដែលយើងអាចមើលឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកទទេ វាអាចជាវត្ថុរឹង រាវ ឬឧស្ម័ន :

អង្គធាតុរឹង

(រូប.) វត្ថុដែលមានមាឌជាក់លាក់ ហើយមានទំហំនិងទម្រង់ច្បាស់លាស់ និងមិនងាយប្រែប្រួលនៅពេលរងអំពើនៃកម្លាំង។

អង្គធាតុរឹង នាម

[អង់-គៈ-ធាត-រឹង] angkeaktheatroeng≈

(រូប.) វត្ថុដែលមានមាឌជាក់លាក់ ហើយមានទំហំនិងទម្រង់ច្បាស់លាស់ និងមិនងាយប្រែប្រួលនៅពេលរងអំពើនៃកម្លាំង។

អង្គធាតុរំលាយ

(គីមី.) សារធាតុមួយដែលជាទូទៅមានភាពរាវ សម្រាប់រំលាយសារធាតុផ្សេងទៀត :

អង្គធាតុរំលាយ នាម

[អង់-គៈ-ធាត-រំ-លាយ] angkeaktheatrumleay≈

(គីមី.) សារធាតុមួយដែលជាទូទៅមានភាពរាវ សម្រាប់រំលាយសារធាតុផ្សេងទៀត :

អង្គធាតុសមាស

អង្គធាតុសុទ្ធដែលមានម៉ូលេគុលផ្សំពីអាតូមនៃធាតុគីមីពីរឬច្រើនប្រភេទផ្សេងគ្នានៅក្នុងសមាមាត្រកំណត់មួយ ដូចជា ទឹកសុទ្ធ អំបិល ស្ករ អាស៊ីដជាដើម :

អង្គធាតុសមាស នាម

[អង់-គៈ-ធាត-សៈ-ម៉ាស] angkeaktheatsakmas≈

អង្គធាតុសុទ្ធដែលមានម៉ូលេគុលផ្សំពីអាតូមនៃធាតុគីមីពីរឬច្រើនប្រភេទផ្សេងគ្នានៅក្នុងសមាមាត្រកំណត់មួយ ដូចជា ទឹកសុទ្ធ អំបិល ស្ករ អាស៊ីដជាដើម :

អង្គធាតុសុទ្ធ

អង្គធាតុដែលមានប្រភេទម៉ូលេគុលតែមួយហើយមិនអាចញែកចេញដោយវិធីវិភាគបន្ទាន់ និងមានថេររូប ដូចជាមានសីតុណ្ហភាពរំពុះ សីតុណ្ហភាពកំណក និងម៉ាសមាឌជាក់លាក់។

អង្គធាតុសុទ្ធ នាម

[អង់-គៈ-ធាត-សុត] angkeaktheatsot≈

អង្គធាតុដែលមានប្រភេទម៉ូលេគុលតែមួយហើយមិនអាចញែកចេញដោយវិធីវិភាគបន្ទាន់ និងមានថេររូប ដូចជាមានសីតុណ្ហភាពរំពុះ សីតុណ្ហភាពកំណក និងម៉ាសមាឌជាក់លាក់។

អង្គនភា

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងលំហអវកាស ដូចជាផ្កាយ ភព រូបធាតុ អន្តរផ្កាយ (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម។

អង្គនភា នាម

[អង់-នៈ-ភា] angneakphea≈

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងលំហអវកាស ដូចជាផ្កាយ ភព រូបធាតុ អន្តរផ្កាយ (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម។

អង្គនា នាម

[អង់-គៈ-នា] aangkonea

ស្ត្រី, នាង :

អង្គនីតិបញ្ញត្តិ នាម

[អង់-នី-តិ-ប័ញ-ញ៉ាត់] angnitebnhonhat≈

ស្ថាប័នដែលមានអំណាចតាក់តែងនិងអនុម័តច្បាប់សម្រាប់ប្រទេស។

អង្គនីតិប្រតិបត្តិ នាម

[អង់-នី-តិ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] angnitebreaktebta≈

រាជរដ្ឋាភិបាល អង្គការ ឬស្ថាប័នដែលជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ :

អង្គបដិបក្ខ

(វេជ្ជ.) អង់ទីករ សារធាតុប្រូតេអ៊ីនដែលផលិតដោយសរីរាង្គដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺទៅតាមប្រភេទពិសេសរបស់វា :

អង្គបដិបក្ខ នាម

[អង់-ប៉ៈ-ដិ-ប៉័ក] angbakdebka≈

(វេជ្ជ.) អង់ទីករ សារធាតុប្រូតេអ៊ីនដែលផលិតដោយសរីរាង្គដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺទៅតាមប្រភេទពិសេសរបស់វា :

អង្គប់

នេសាទុបករណ៍ឬគ្រឿងប្រហារមានគន្លឹះថ្លោះបាន :

អង្គប់ កិរិយាសព្ទ

[អង់-គប់] aongkob

ទំពាចំណីអាហាររឹងឬស្វិតគប់ៗញំៗព្រោះគ្មានធ្មេញ :

អង្គប់ នាម

[អង់-គប់] aongkob

នេសាទុបករណ៍ឬគ្រឿងប្រហារមានគន្លឹះថ្លោះបាន :

អង្គភាព

ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានរៀបចំដោយមានគោលបំណងជាក់លាក់ :

អង្គភាព នាម

[អង់-គៈ-ភាប] aongkopheap

ភាពរូបកាយ។

អង្គភាព នាម

[អង់-គៈ-ភាប] aongkopheap

ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានរៀបចំដោយមានគោលបំណងជាក់លាក់ :

អង្គមេឃ

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលនៅក្នុងមេឃ ដូចជាព្រះអាទិត្យ ភព រូបធាតុនានា (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនលំហនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

អង្គមេឃ នាម

[អង់-មេក] angmek≈

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលនៅក្នុងមេឃ ដូចជាព្រះអាទិត្យ ភព រូបធាតុនានា (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនលំហនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

អង្គរ

(ព.បុ.) ទីដីជាទួលធំប៉ុន្តែទាបទេ នៅជិតមាត់បឹងធំជ្រៅ មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ជាព្រៃស្ងាត់ គេហៅព្រៃនិងបឹងនោះថា ព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ទោះបីចំណេរកាលតមក គេកាប់ព្រៃនោះធ្វើជាចម្ការទៅហើយ ក៏គេនៅតែហៅថា ចម្ការព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ឬ បឹងព្រៃអង្គរ តាមឈ្មោះដើមនោះដែរ។

អង្គរ នាម

[អង់-គ] ongkor

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី នគរ "ក្រុង, រាជធានី" ហៅចំពោះតែក្រុងនិងសិលាប្រាសាទបុរាណខ្លះ ឬទីតំបន់ជាដើមខ្លះក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

អង្គរ នាម

[ងៀត-ប្រា-អង់-គ] ongkor

(ម.ព. ត្រីងៀតអង្គរ)។

អង្គរ នាម

[ត្រី-ងៀត-អង់-គ] ongkor

ត្រីងៀតឬងៀតប្រាដែលនាំមកពីទន្លេសាបប៉ែកខាងខេត្តសៀមរាប។

អង្គរ នាម

[ទឹក-អង់-គ-បាក់] ongkor

ទឹកថ្លាដែលហូរត្រឡប់ចេញពីទន្លេសាបនិងបឹងនានាចុះមកវិញក្នុងរដូវសម្រក។

អង្គរ នាម

[ន-គ-ព្រះ-ជៃ] ongkor

(ម.ព. អង្គរព្រះជ័យ)។

អង្គរ នាម

[ភ្លេង-ន-គ-រាច] ongkor

(ម.ព. ភ្លេងអង្គររាជ)។

អង្គរ នាម

[ភ្លេង-អង់-គ-រាច] ongkor

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ មានដើមកំណើតនៅអាណាខេត្តនគររាជ ដែលក្លាយលំនាំបទឃ្លាតពីលំនាំដើមខ្លះ ហៅថា អង្គររាជក្លាយ (នគររាជក្លាយ) ; ដែលតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ, អ្នកស្រុកជើងព្រៃបំប្លែងកែលំនាំបទឱ្យឃ្លាតផ្សេងខ្លះពីលំនាំដើម ហៅថា អង្គររាជជើងព្រ (នគររាជជើងព្រៃ)។

អង្គរ នាម

[អង់-គ-ព្រះ-ជៃ] ongkor

ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណ នៅខាងលិចជិតកំពង់ចាមក្រុង។

អង្គរ នាម

[អង់-គ-រាច] ongkor

ឈ្មោះអាណាខេត្តមួយរបស់ខ្មែរ នៅខាងទិសឧត្តរ, បានទៅអាណាខេត្តរបស់សៀមយូរអង្វែងហើយ។

អង្គរ នាម

[អង់-គ] ongkor

(ព.បុ.) ទីដីជាទួលធំប៉ុន្តែទាបទេ នៅជិតមាត់បឹងធំជ្រៅ មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ជាព្រៃស្ងាត់ គេហៅព្រៃនិងបឹងនោះថា ព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ទោះបីចំណេរកាលតមក គេកាប់ព្រៃនោះធ្វើជាចម្ការទៅហើយ ក៏គេនៅតែហៅថា ចម្ការព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ឬ បឹងព្រៃអង្គរ តាមឈ្មោះដើមនោះដែរ។

អង្គរក្ខ នាម

[អង់-គៈ-រ័ក] ឬ [អង់-គ្រ័ក] angkeakrk]arue[angkork≈

(ម.ព. អង្គរក្ស)។

អង្គរក្ស នាម

[អង់-គៈ-រ័ក] ឬ [អង់-គ្រ័ក] aangkoroksar

ទាហានរក្សាអង្គព្រះរាជា។

អង្គរបុរី

ឈ្មោះទីក្រុងចាស់តូចមួយក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសខេត្តតាកែវ។

អង្គរបុរី នាម

[អង់-គ-បុ-រ៉ី] angkoborei≈

ឈ្មោះទីក្រុងចាស់តូចមួយក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសខេត្តតាកែវ។

អង្គរវត្ត

វត្តរបស់មហានគរ, ឈ្មោះសិលាប្រាសាទបុរាណមួយកន្លែងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាមហាប្រាសាទរុងរឿងដោយលំអគ្មានពីរ។

អង្គរវត្ត នាម

[អង់-គ-វាត់] angkoveat≈

វត្តរបស់មហានគរ, ឈ្មោះសិលាប្រាសាទបុរាណមួយកន្លែងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាមហាប្រាសាទរុងរឿងដោយលំអគ្មានពីរ។

អង្គរាគ

ម្សៅក្រអូប, ប្រេងក្រអូប, ទឹកអប់ សម្រាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយ។

អង្គរាគ នាម

[អង់-គៈ-រាក] aongkoreak

ម្សៅក្រអូប, ប្រេងក្រអូប, ទឹកអប់ សម្រាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយ។

អង្គរ—

(ម.ព. អង្គរ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គរ— នាម

[អង់-គ—] angk—o≈

(ម.ព. អង្គរ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គសេចក្ដី

(ច្ប.) ខ្លឹមសារជាមូលដ្ឋាននៃកម្មវត្ថុរបស់បណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី។

អង្គសេចក្ដី នាម

[អង់-សាច់-ក្ដី] angsachkdei≈

(ច្ប.) ខ្លឹមសារជាមូលដ្ឋាននៃកម្មវត្ថុរបស់បណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី។

អង្គហេតុ

(ច្ប.) រឿងហេតុដែលកើតឡើងនាំឱ្យមានបច្ច័យគតិយុត្តជាកំណត់។

អង្គហេតុ នាម

[អង់-ហែត] anghaet≈

(ច្ប.) រឿងហេតុដែលកើតឡើងនាំឱ្យមានបច្ច័យគតិយុត្តជាកំណត់។

អង្គា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាសម្បុរលឿងក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ប៉ុន្តែក្រអូបស្រាល, ចេញផ្កាក្នុងកាលដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយលាស់ជាថ្មី ក្នុងរវាងខែចេត្រពិសាខ; បើកាត់មែកដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយឬដែលកំពុងចេញផ្កានោបនោះ យកមកត្រាំទឹកក្នុងដបផ្កា អាចចេញត្រួយនិងផ្កាបានយូរថ្ងៃ ដាក់ជាគ្រឿងតាំងរុង

អង្គា នាម

[អង់-គា] aangkea

អង្គ, រូបកាយ :

អង្គា នាម

[អង់-គា] aangkea

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាសម្បុរលឿងក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់ ប៉ុន្តែក្រអូបស្រាល, ចេញផ្កាក្នុងកាលដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយលាស់ជាថ្មី ក្នុងរវាងខែចេត្រពិសាខ; បើកាត់មែកដែលរង្គោះស្លឹកអស់ហើយឬដែលកំពុងចេញផ្កានោបនោះ យកមកត្រាំទឹកក្នុងដបផ្កា អាចចេញត្រួយនិងផ្កាបានយូរថ្ងៃ ដាក់ជាគ្រឿងតាំងរុង

អង្គាដី

ឈ្មោះឈើស្រុក មានដើមខ្ពស់ស្រោង សំបកក្រាស់ ស្លឹកតូចៗរង្វើលៗ ចេញពីធាង ផ្កាព័ណ៌សក៏មានក្រហមក៏មាន, ផ្កានិងស្លឹកខ្ចីស្រុសប្រើជាអន្លក់ឬធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់បាន, ជាឈើឆាប់លូតលាស់ខ្ពស់ងាយ។

អង្គាដី នាម

[អង់-គា-ដី] aangkeadei

ឈ្មោះឈើស្រុក មានដើមខ្ពស់ស្រោង សំបកក្រាស់ ស្លឹកតូចៗរង្វើលៗ ចេញពីធាង ផ្កាព័ណ៌សក៏មានក្រហមក៏មាន, ផ្កានិងស្លឹកខ្ចីស្រុសប្រើជាអន្លក់ឬធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់បាន, ជាឈើឆាប់លូតលាស់ខ្ពស់ងាយ។

អង្គាបុស្ប

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកឆែកៗ ស្រួចៗ រង្វើលៗ ចេញពីធាង ផ្កាព័ណ៌សសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាច្រនៀង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងប់ខ្លាំង, កាលណាស្ងួតក្រៀម បើដុតឬលាយនឹងថ្នាំជក់ មានក្លិនធុំដូចក្លិនអាភៀន ច្រើនដុះលើដំបូក; គេច្រើនដាំក្នុងវត្តឬក្នុងភូមិប្រើជាលំអដោយម្លប់និងផ្កា។

អង្គាបុស្ប នាម

[អង់-គា-បុស] aangkeabosbar

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកឆែកៗ ស្រួចៗ រង្វើលៗ ចេញពីធាង ផ្កាព័ណ៌សសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាច្រនៀង មានក្លិនក្រអូបឈ្ងប់ខ្លាំង, កាលណាស្ងួតក្រៀម បើដុតឬលាយនឹងថ្នាំជក់ មានក្លិនធុំដូចក្លិនអាភៀន ច្រើនដុះលើដំបូក; គេច្រើនដាំក្នុងវត្តឬក្នុងភូមិប្រើជាលំអដោយម្លប់និងផ្កា។

អង្គារ

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពផែនដី និង ភពព្រហស្បតិ៍ :

អង្គារ នាម

[ព្រះ-អង់-គា] orngkea

(រ.ស.) ធ្យូងដែលសល់ពីការថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបរមសពព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធឬព្រះរាជា។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-កា] orngkea

អ្នកដុតធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-កា-រិ-កា] orngkea

(ម.ព. អង្គារការ)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រ័ត-ឋាន] orngkea

កន្លែងដាក់ធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ថូប] orngkea

ស្ដូបដែលបញ្ចុះព្រះអង្គារ :

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ទា-រុ] orngkea

ឈើដែលប្រើការដុតធ្យូងបាន។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ធា-និ-កា] orngkea

ជើងក្រាន; ជើងក្រានធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ធា-នី] orngkea

(ម.ព. អង្គារធានិការ)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ប៉ា-ត្រី] orngkea

ជើងក្រានដុតធ្យូង, ឡដុតធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ពា-និច] orngkea

អ្នកលក់ធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ពា-និច] orngkea

ការឬរបរលក់ធ្យូង, ជំនួញធ្យូង។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ព្រឹក] orngkea

(ម.ព. អង្គារទារុ)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-លេន] orngkea

(ម.ព. អង្គារបាត្រី)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-វៈ-ណិច-ជា] orngkea

(ម.ព. អង្គារពាណិជ្ជ)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ស្តូប] (ជើង ត)] orngkea

(ម.ព. អង្គារថូប)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រ័ស-ស្ថាន] orngkea

(ម.ព. អង្គារដ្ឋាន)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា] orngkea

ឈ្មោះផ្កាយព្រះគ្រោះទី ៣:

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ទិន] orngkea

ថ្ងៃអង្គារ (ព.ហ.)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា-រៈ-ពា] orngkea

(ម.ព. អង្គារទិន)។

អង្គារ នាម

[អង់-គា] orngkea

ឈ្មោះថ្ងៃទី ៣នៃសប្ដាហ៍ :

អង្គារ នាម

[អង់-គា] orngkea

ឈ្មោះយាមទី ៣នៃត្រៃយាម :

អង្គារ នាម

[អង់-គា] orngkea

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពផែនដី និង ភពព្រហស្បតិ៍ :

អង្គារិ

ជើងក្រានតូចដែលលើកចុះលើកឡើងបាន; ជើងក្រានសៀម; អាំងឡូវ ឬ ជើងក្រានអាំងឡូវ។

អង្គារិ នាម

[អង់-គា-រិ] aongkeari

ជើងក្រានតូចដែលលើកចុះលើកឡើងបាន; ជើងក្រានសៀម; អាំងឡូវ ឬ ជើងក្រានអាំងឡូវ។

អង្គារ—

(ម.ព. អង្គារ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គារ— នាម

[អង់-គា-រៈ—] angkeareak—≈

(ម.ព. អង្គារ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អង្គាស កិរិយាសព្ទ ១)

[អង់-គាស] aangkeas

ឃោស្នាគ្នា, ប្រកាសប្រាប់គ្នា ឱ្យចូលប្រាក់កាសឬទេយ្យទានផ្សេងៗតាមសទ្ធា ក្នុងការធ្វើទាន :