ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អក្សមា នាម

[អ័ក-ក្សៈ-ម៉ា] aoksomea

(ម.ព. អក្ខមា)។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស] ឬ [អក់-ស] aoksor

អក្ខរៈ។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ក្រ-វាត់] aoksor

(ម.ព. អក្សរគ្រវាត់)។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ខ្វៀក] aoksor

អក្សរខ្មែរមានសណ្ឋានតួរាងជាចំហៀងៗមិនពេញតួ សម្រាប់សរសេរខ្វៀកៗរំហ័សការ។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-គ្រ-វាត់] aoksor

អក្សរដែលមានជើង រ គ្រវាត់ឬក្រវាត់ព័ទ្ធពីក្រៅ គឺអក្សរដែលផ្សំជាមួយនឹងជើង រ ឬផ្ញើជើង រ ដូចជា ក្រ, គ្រ, ច្រ, ជ្រ ជាដើម។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ប្រ-កប] aoksor

អក្សរដែលសរសេរពីខាងចុងពាក្យ ឥតចេញសំឡេង, ខ្មែរដូចជា កក, កង, ចក, ចង ជាដើម; បា. ឬ សំ. ដូចជា ហរ៑, អន៑, ករ៑, កម៌ន៑, វិទ៑, វិទ្យុត៑ ជាដើម។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ប្រ-យោក] aoksor

អក្សរផ្ញើជើង ឬអក្សរគ្រវាត់។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-បំ-បែក] aoksor

ព្យញ្ជនៈដែលផ្សំជាមួយនឹងស្រៈតាមលំដាប់, ដូចជា ក កា កិ កី កឹ កឺ។ល។ កុំ កំ កាំ កះ។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ផ្ញើ-ជើង] aoksor

អក្សរដែលផ្សំជាមួយនឹងអក្សរឯទៀត (អក្សរប្រយោគ), ដូចជា ក្ង, ក្ន, ខ្ច, ខ្ទ ជាដើម។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ល័ក] aoksor

សំបុត្រសម្គាល់។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ល័ក] aoksor

(ម.ព. អក្សរលក្ខណ៍)។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-ស័ប] aoksor

អក្សរល្អិតៗ ដែលសរសេរដាក់សព្ទប្រែនៅប៉ែកខាងលើក្បែរភាសាដទៃ។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស-សាស] aoksor

សំបុត្រឱ្យដំណឹង; សំបុត្រសំណួរ។

អក្សរ នាម

[អ័ក-ស] aoksor

(ម.ព. អប្សរ)។

អក្សរកាត់

ពាក្យដែលគេកាត់យកតែតួអក្សរដើមមកតម្រៀបគ្នា ដើម្បីសម្គាល់ពាក្យពេញលេញនៃពាក្យណាមួយ ដោយតួអក្សរកាត់នោះមានប្រើចំណុចមួយ (.) នៅជាប់តួរបស់វា ដូចជាពាក្យ អង្គការសហប្រជាជាតិ អក្សរកាត់ អ.ស.ប. (អក្សរកាត់ គេអាចហៅថា ពាក្យអក្សរកាត់ឬអក្សរសង្ខេប)។

អក្សរកាត់ នាម

[អ័ក-ស-កាត់] aksakat≈

ពាក្យដែលគេកាត់យកតែតួអក្សរដើមមកតម្រៀបគ្នា ដើម្បីសម្គាល់ពាក្យពេញលេញនៃពាក្យណាមួយ ដោយតួអក្សរកាត់នោះមានប្រើចំណុចមួយ (.) នៅជាប់តួរបស់វា ដូចជាពាក្យ អង្គការសហប្រជាជាតិ អក្សរកាត់ អ.ស.ប. (អក្សរកាត់ គេអាចហៅថា ពាក្យអក្សរកាត់ឬអក្សរសង្ខេប)។

អក្សរខម

អក្សរខ្មែរ (ហៅតាមសៀមដែលយកអក្សរខ្មែរទៅប្រើ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅអក្សរមូលដែលមានសណ្ឋានតួរាងខ្លាំងៗបន្តិច បែបភាពខុសគ្នាអំពីអក្សរមូលធម្មតាខ្លះថា អក្សរខម ឬ តួខម, បើចារឬសរសេរតួរាងបែបនោះ ប៉ុន្តែតូចៗ ហៅថា កូនខម)។

អក្សរខម នាម

[អ័ក-ស-ខម] aksakhmo≈

អក្សរខ្មែរ (ហៅតាមសៀមដែលយកអក្សរខ្មែរទៅប្រើ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅអក្សរមូលដែលមានសណ្ឋានតួរាងខ្លាំងៗបន្តិច បែបភាពខុសគ្នាអំពីអក្សរមូលធម្មតាខ្លះថា អក្សរខម ឬ តួខម, បើចារឬសរសេរតួរាងបែបនោះ ប៉ុន្តែតូចៗ ហៅថា កូនខម)។

អក្សរចារឹក

អក្សរដែលគេចារនៅលើខ្លោងទ្វារ ក្បាលស្ពាន គោលសីមា ជាដើម។

អក្សរចារឹក នាម

[អ័ក-ស-ចា-រ៉ឹក] aksacharoek≈

អក្សរដែលគេចារនៅលើខ្លោងទ្វារ ក្បាលស្ពាន គោលសីមា ជាដើម។

អក្សរជ្រៀង នាម

[អ័ក-ស-ជ្រៀង] aksachrieng≈

អក្សរខ្មែរមានសណ្ឋានតួរាងទ្រេតៗ។

អក្សរពុម្ព

អក្សរដែលសិតជាតួរាងសម្រាប់បោះពុម្ពឬស្នាមអក្សរដែលបោះពុម្ពហើយ។

អក្សរពុម្ព នាម

[អ័ក-ស-ពុំ] aksapuum≈

អក្សរដែលសិតជាតួរាងសម្រាប់បោះពុម្ពឬស្នាមអក្សរដែលបោះពុម្ពហើយ។

អក្សរភ្លេង

អក្សរសម្រាប់កត់សូរតន្ត្រីទៅតាមកម្រិត ដូចជា សូរខ្ពស់ឬទាប ធ្ងន់ឬស្រាល ខ្លីឬវែង។

អក្សរភ្លេង នាម

[អ័ក-ស-ភ្លេង] aksaphleng≈

អក្សរសម្រាប់កត់សូរតន្ត្រីទៅតាមកម្រិត ដូចជា សូរខ្ពស់ឬទាប ធ្ងន់ឬស្រាល ខ្លីឬវែង។

អក្សរសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមមួយប្រភេទដែលសិក្សាអំពីភាសានិងអក្សរសិល្ប៍។

អក្សរសាស្ត្រ នាម ១)

[អ័ក-ស-សាស] aksasas≈

វិជ្ជាអក្សរ; ក្បួនប្រាប់វិធីអក្សរ, ការសរសេរត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ; មុខការខាងនិពន្ធ, ...។

អក្សរសាស្ត្រ នាម ២)

[អ័ក-ស-សាស] aksasas≈

វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមមួយប្រភេទដែលសិក្សាអំពីភាសានិងអក្សរសិល្ប៍។

អក្សរសិល្ប៍

(អ.សិ.) ផ្នែកមួយនៃអក្សរសាស្ត្រ ដែលអ្នកនិពន្ធលើកពីបញ្ហាមនុស្ស បញ្ហាសង្គមមកចោទនិងដោះស្រាយដោយប្រើសិល្ប៍វិធី។

អក្សរសិល្ប៍ នាម

[អ័ក-ស-សិល] aksasel≈

(អ.សិ.) ផ្នែកមួយនៃអក្សរសាស្ត្រ ដែលអ្នកនិពន្ធលើកពីបញ្ហាមនុស្ស បញ្ហាសង្គមមកចោទនិងដោះស្រាយដោយប្រើសិល្ប៍វិធី។

អក្សរ—

(ម.ព. អក្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្សរ— នាម

[អ័ក-ស—] aks—a≈

(ម.ព. អក្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ] aokse

ភ្នែក, កែវភ្នែក។

អក្សិ នាម

[អាក់-ខិ-ភៃ-ស័ច] aokse

(ម.ព. អក្សិភេស័ជ)។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-គោល] aokse

រង្វង់ភ្នែក, ប្រឡង់ភ្នែក។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-ដា-រ៉ា] aokse

កូនក្រមុំភ្នែក។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-បុ័ក-ស្ម័ន] aokse

រោមភ្នែក។ (បា. ហៅ អក្ខិបខុម ឬ អក្ខិលោមា)។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-ភេ-ស័ច] aokse

ថ្នាំភ្នែក។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-ភ្រូវ] aokse

រោមចិញ្ចើម។

អក្សិ នាម

[អ័ក-ក្សិ-លោ-ម៉ាន់] aokse

(ម.ព. អក្សិបក្ស័្មន)។

អក្សៅហិណី គុ., ន.

[អ័ក-ក្សៅ-ហិ-នី] aaksauhenei

ដូចគ្នានឹង អក្ខោភិនី, អក្ខោហិណី ដែរ។

អខន្តិភាព

ដំណើរខ្វះអំណត់ ការខឹងមួម៉ៅក្នុងចិត្ត ការច្រាស់ច្រាល់ ការអន្ទះអន្ទែង ដំណើរអន្ទះសា។

អខន្តិភាព នាម

[អៈ-ខ័ន-តិ-ភាប] aakkhnotepheab≈

ដំណើរខ្វះអំណត់ ការខឹងមួម៉ៅក្នុងចិត្ត ការច្រាស់ច្រាល់ ការអន្ទះអន្ទែង ដំណើរអន្ទះសា។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ] aokote

ការពុំគួរប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដីលម្អៀង :

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ-គៈ-មៈ-នៈ] aokote

ការលុះក្នុងអគតិ។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ-គំ] aokote

(ម.ព. អគតិគមនៈ)។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ-គា-មិ-នី] aokote

(ម.ព. អគតិគាមី)។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ-គា-មី] aokote

អ្នកដែលច្រើនតែលុះក្នុងអគតិ។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិប-ប៉ៈ-ហាន] aokote

ការលះអគតិ; ការមិនលុះក្នុងអគតិ។

អគតិ នាម

[អៈ-គៈ-តិ-ប្រៈ-ហាន] aokote

(ម.ព. អគតិប្បហាន)។

អគន្ធក គុណនាម

[អៈ-គ័ន-ធក់] aokonthok

ដែលឥតក្លិន :

អគន្ធក នាម

[អៈ-គ័ន-ធៈ-កៈ-បុស] aokonthok

ផ្កាឥតក្លិន :

អគន្ធកៈ គុណនាម

[អៈ-គ័ន-ធៈ-កៈ] aakknotheakkak≈

(ម.ព. អគន្ធក)។

អគមនីយ នាម

[អៈ-គៈ-មៈ-នី-យៈ] ឬ [អៈ-គៈ-មៈ-នី] aakomoniy

ហេតុដែលមិនគួរបណ្ដោយចិត្តឱ្យប្រព្រឹត្ត; ការពុំគួរគប់រក។

អគមនីយ នាម

[អៈ-គៈ-មៈ-នី-យ័ត-ឋាន] aakomoniy

ទីឬវត្ថុដែលពុំគួរសេពសម។

អគមនីយ នាម

[អៈ-គៈ-មៈ-វ័ត-ថុ] aakomoniy

(ម.ព. អគមនីយដ្ឋាន)។

អគាធ គុណនាម

[អៈ-គា-ធៈ] ឬ [អៈ-គាត] aokeath

ដែលពុំអាចស្ទង់បាន, ដែលមានជម្រៅខ្លាំងស្ទង់ពុំដល់, ជ្រៅ។

អគាធ នាម

[អៈ-គា-ធៈ-កា] aokeath

ហេតុឬដំណើរដែលជ្រាលជ្រៅពុំអាចស្ទង់បាន។

អគាធ នាម

[អៈ-គា-ធៈ-ចិត] aokeath

ចិត្តដែលពិបាកស្ទង់; អ្នកដែលមានគំនិតជ្រៅគេពិបាកស្ទង់។

អគាធ នាម

[អៈ-គា-ធ័ត-ឋាន] aokeath

ទីឬហេតុដែលពុំអាចស្ទង់បាន។

អគាធ នាម

[អៈ-គា-ធ័ស-ស្ថាន] aokeath

(ម.ព. អគាធដ្ឋាន)។

អគារ

មន្ទីរសម្រាប់រៀនសូត្រ, សាលារៀន។

អគារ នាម

[អៈ-គា] akea

មន្ទីរ, ផ្ទះ; រោង។

អគារ នាម

[អៈ-គា-រ័ត-ឋាន] akea

ទីផ្ទះ។

អគារ នាម

[អៈ-គា-រៈ-ភូម] akea

ជាន់ឬថ្នាក់នៃផ្ទះ។

អគារ នាម

[អៈ-គា-រៈ-សិក-សា] akea

មន្ទីរសម្រាប់រៀនសូត្រ, សាលារៀន។

អគារវៈ នាម

[អៈ-គា-រៈ-វៈ] aokearoveak

ការមិនគោរព; ការមិនយកចិត្តទុកដាក់, មិនអើពើ។

អគារវៈ នាម

[អៈ-គា-រៈ-វៈ-កៈ-ថា] aokearoveak

សម្ដីពុំគោរព។

អគារវៈ នាម

[អៈ-គា-រៈ-វៈ-ទោស] aokearoveak

ទោសដែលមានព្រោះការមិនគោរព, ទោសល្មើស។

អគារវៈ នាម

[អៈ-គា-រៈ-វៈ-វាត] aokearoveak

(ម.ព. អគារវកថា)។

អគារវ—

(ម.ព. អគារវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អគារវ— នាម

[អៈ-គា-រៈ-វៈ—] aakkeareakveak—≈

(ម.ព. អគារវៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អគីលី

(វេជ្ជ.) អវត្តមានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។

អគីលី នាម

[អៈ-គី-លី] aakkili≈

(វេជ្ជ.) អវត្តមានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។

អគុណ នាម

[អៈ-គុន] aokun

សភាពមិនមែនជាគុណ (ទោស) :

អគុណ នាម

[អៈ-គុ-ណៈ-កៈ-ថា] aokun

សម្ដីដែលជាទោស។

អគុណ នាម

[អៈ-គុ-ណៈ-ភាប] aokun

ភាវៈឬដំណើរជាទោស។

អគុណ នាម

[អៈ-គុ-ណៈ-វាត] aokun

(ម.ព. អគុណកថា)។

អគោចរ នាម

[អៈ-គោ-ច] aokouchor

ទីដែលមិនគួរទៅ; ទីដែលបព្វជិតពុំគួរទៅ។ លំនៅពេស្យា, លំនៅស្ត្រីមេម៉ាយ, លំនៅស្ត្រីចាស់ក្រមុំ, លំនៅភិក្ខុនី, លំនៅបណ្ឌក, ទីប្រជុំផឹកសុរា ឬ រោងលក់សុរា ទាំង ៦កន្លែងនេះជាអគោចរ, បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកពុំគួរទៅឡើយ (ព.ពុ.)។ (ព.ផ្ទ.) គោចរ។

អគោចរ នាម

[អៈ-គោ-ចៈ-រ៉័ត-ឋាន] aokouchor

ឋានឬភូមិជាអគោចរ; ដោយបរិយាយ, តាមតែទីណាៗក៏ដោយ ដែលយល់ថាពុំគួរត្រាច់ចរទៅ ក៏សុទ្ធតែជា អគោចរដ្ឋាន ទាំងអស់ :

អគោចរ នាម

[អៈ-គោ-ចៈ-រ៉ៈ-ភូម] aokouchor

(ម.ព. អគោចរដ្ឋាន)។