ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អក្ខទស្ស នាម

[អ័ក-ខៈ-ទស់] aokkhotoss

អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី, ចៅក្រម។

អក្ខទេវី

អ្នកលេងល្បែងចេញកូនដើរតាមក្រឡា មានល្បែងបាស្កានិងចត្រង្គជាដើម; អ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ឬល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗ។

អក្ខទេវី នាម

[អ័ក-ខៈ-ទេ-វី] aakkhatevi

អ្នកលេងល្បែងចេញកូនដើរតាមក្រឡា មានល្បែងបាស្កានិងចត្រង្គជាដើម; អ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ឬល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗ។

អក្ខធុត្តី នាម

[អ័ក-ខៈ-ធុត-តី] aokkhothuttei

(ម.ព. អក្ខធូត និង អក្ខទេវី)។

អក្ខធូត នាម

[អ័ក-ខៈ-ធូត] aakkhathut

អក្ខទេវី ឬ ជូតការ, ជូតការី :

អក្ខធូតី នាម

[អ័ក-ខៈ-ធូ-តី] akkhakthutei≈

(ម.ព. អក្ខធូត)។

អក្ខន្តី

ការមិនអត់ទ្រាំ, ដំណើរអត់ធន់ពុំបាន; ដំណើរទប់កំហឹងពុំឈ្នះ ឬដំណើរអត់ខឹងពុំបាន :

អក្ខន្តី នាម

[អ័ក-ខ័ន-តី] aakkhanti

ការមិនអត់ទ្រាំ, ដំណើរអត់ធន់ពុំបាន; ដំណើរទប់កំហឹងពុំឈ្នះ ឬដំណើរអត់ខឹងពុំបាន :

អក្ខបាដ

ទីសម្រាប់លេងល្បែងដាល់ឬចំបាប់ជាដើម; ទីកីឡា។

អក្ខបាដ នាម

[អ័ក-ខៈ-បាត] aakkhabad

ទីសម្រាប់លេងល្បែងដាល់ឬចំបាប់ជាដើម; ទីកីឡា។

អក្ខបាដក នាម

[អ័ក-ខៈ-ប៉ា-ដៈ-កៈ] ឬ [អ័ក-ខៈ-ប៉ា-ដក់] aakkhabadak

(ម.ព. អក្ខទស្ស)។

អក្ខមា

អក្ខន្តី ឬ អក្សាន្តី; ដំណើរមិនព្រមអត់ទោសឱ្យ។

អក្ខមា នាម

[អ័ក-ខៈ-ម៉ា] aokkhomea

អក្ខន្តី ឬ អក្សាន្តី; ដំណើរមិនព្រមអត់ទោសឱ្យ។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor

ស្នាមគំនូសមានតួរាងផ្សេងៗសម្រាប់ប្រើសរសេរកត់ពាក្យសម្ដីនិងសេចក្ដីទាំងពួងប្រើមិនចេះអស់ (អក្សរ) ចែកជាពីរពួកគឺ ស្រៈ និង ព្យញ្ជនៈ។

អក្ខរ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចំ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor

ត្រូវតាមខ្យល់អក្សរមិនល្អៀង។

អក្ខរ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចំ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor

(ព.ប្រ.) ត្រូវត្រង់មិនល្អៀង (ព.សា.)។

អក្ខរ គុណកិរិយា

[ពេញ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor

ពេញទ្រពងមាត់, ពេញចំហ (ប្រើចំពោះតែសម្ដី) :

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជៈ-នៈ-នី] aokkhor

ប៉ាកកៃឬស្លាបប៉ាកកា។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជី-វក់] aokkhor

ស្មេរ, ស្មៀន (លិបិការ, លេខកៈ) ; អ្នកតែងសេចក្ដី។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជី-វៈ-កៈ] aokkhor

(ម.ព. អក្ខរជីវក)។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-តូ-លិ-កា] aokkhor

(ម.ព. អក្ខរជននី)។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ប័ត] aokkhor

(ម.ព. អក្ខរប័ដ)។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉័ប-ប៉ៈ-យោក] aokkhor

អក្សរផ្ញើជើង ឬ អក្សរគ្រវាត់។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ប័ត] aokkhor

ដំបារប្រាក់ជាដើមដែលសរសេរឬឆ្លាក់អក្សរ។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-មុក] aokkhor

អ្នករៀនអក្សរ។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិន-យាស] aokkhor

ប្រជុំអក្ខរ; អក្ខរៈដែលរៀងតាមលំដាប់; អក្ខរានុក្រម; លិខិត, សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-សំ-ប័ត] aokkhor

ការមិនឃ្លៀងឃ្លាតអក្ខរៈ។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ៃ] aokkhor

វិធីប្រើអក្សរ, ការសរសេរឬអានអក្សរ; ការសរសេរកើតឬមើលដាច់ :

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-ភិ-ធាន] aokkhor

មេពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់អក្សរ (វចនានុក្រម)។

អក្ខរ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-ភិ-ធា-នៈ-ស័ប] aokkhor

(ម.ព. អក្ខរាភិធាន)។

អក្ខរកម្ម

សមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ ដូចជាកុំព្យូទ័រជាដើម :

អក្ខរកម្ម នាម ១)

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កាំ] akkhakrakkaam≈

ការចេះអាននិងសរសេរ :

អក្ខរកម្ម នាម ២)

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កាំ] akkhakrakkaam≈

សមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ ដូចជាកុំព្យូទ័រជាដើម :

អក្ខរកោវិទ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កោ-វិត] aakkharokaovit

អ្នកឈ្លាសក្នុងអក្សរសាស្ត្រ :

អក្ខរក្រម នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ក្រំ] akkhakrakkrum≈

លំដាប់អក្សរ។

អក្ខរជន

អ្នកចេះអាននិងសរសេរ, អ្នកមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :

អក្ខរជន នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជន់] akkhakrakchno≈

អ្នកចេះអាននិងសរសេរ, អ្នកមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :

អក្ខរប្បភេទ

បែបអក្សរដែលចែកជាគូៗ តាមសូរសំឡេងជាទំនាស់នឹងគ្នា; មាន ៥គូ ឬ ១០ប្រភេទគឺ សិថិល "អក្សរមានសំឡេងធូរ" គឺអក្សរដែលឥតខ្យល់ ហ លាយ, មាន ១០តួ គឺ ក គ, ច ជ, ដ ឌ, ត ទ, ប ព និង ធនិត "អក្សរមានសំឡេងតឹង" គឺអក្សរដែលមានខ្យល់ ហ លាយផងមាន ១០តួគឺ ខ ឃ, ឆ ឈ, ឋ ឍ, ថ ធ, ផ ភ (សំឡេង សំ. និង ប

អក្ខរប្បភេទ នាម

[អ័ក-ខៈ-រុ័ប-ប៉ៈ-ភេត] aakkharobbaphet

បែបអក្សរដែលចែកជាគូៗ តាមសូរសំឡេងជាទំនាស់នឹងគ្នា; មាន ៥គូ ឬ ១០ប្រភេទគឺ សិថិល "អក្សរមានសំឡេងធូរ" គឺអក្សរដែលឥតខ្យល់ ហ លាយ, មាន ១០តួ គឺ ក គ, ច ជ, ដ ឌ, ត ទ, ប ព និង ធនិត "អក្សរមានសំឡេងតឹង" គឺអក្សរដែលមានខ្យល់ ហ លាយផងមាន ១០តួគឺ ខ ឃ, ឆ ឈ, ឋ ឍ, ថ ធ, ផ ភ (សំឡេង សំ. និង ប

អក្ខរវិទូ

អ្នកចេះអក្សរហ្មត់ចត់, អ្នកចេះអក្សរសាស្ត្រ (ស្ត្រីក៏ជា អក្ខរវិទូ ដូចគ្នា)។

អក្ខរវិទូ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ទូ] akkhakrakvitu≈

អ្នកចេះអក្សរហ្មត់ចត់, អ្នកចេះអក្សរសាស្ត្រ (ស្ត្រីក៏ជា អក្ខរវិទូ ដូចគ្នា)។

អក្ខរវិធី នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ធី] akkhakrakvithi≈

បែបវេយ្យាករណ៍និយាយអំពីអក្ខរៈ។

អក្ខរវិបត្តិ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ប័ត] akkhakrakvibta≈

ការឃ្លៀងឃ្លាតតួឬសំឡេងអក្ខរៈ។

អក្ខរា

បុរាណច្រើនប្រើសំដៅយកពាក្យកាព្យពីរឿងស្នេហា ឬពីរឿងនឹករលឹកដែលសរសេរផ្ញើទៅគូសង្សារឬកល្យាណមិត្រ ក៏មាន :

អក្ខរា នាម ១)

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា] aakkharea

អក្សរទាំងឡាយ, អក្សរគ្រប់តួ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យឬប្រើជាឋានន្តរស្មៀន, ដូចជា ឃុនវិចិត្រអក្ខរា, ហ្លួងវិសេសអក្ខរា ជាដើម)។

អក្ខរា នាម ២)

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា] aakkharea

បុរាណច្រើនប្រើសំដៅយកពាក្យកាព្យពីរឿងស្នេហា ឬពីរឿងនឹករលឹកដែលសរសេរផ្ញើទៅគូសង្សារឬកល្យាណមិត្រ ក៏មាន :

អក្ខរានុក្រម

លំដាប់អក្សរ; អក្សរឬពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់, វចនានុក្រម។

អក្ខរានុក្រម នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-នុ-ក្រំ] akkhakranukrum≈

លំដាប់អក្សរ; អក្សរឬពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់, វចនានុក្រម។

អក្ខរាវិរុទ្ធ

ការសរសេរអក្សរមិនខុស, សិល្បៈនិងរបៀបដែលសរសេរពាក្យពេចន៍ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ។

អក្ខរាវិរុទ្ធ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-វិ-រុត] akkharavirut

ការសរសេរអក្សរមិនខុស, សិល្បៈនិងរបៀបដែលសរសេរពាក្យពេចន៍ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ។

អក្ខរៈ

ធម្មជាតអស់សង្ខតធម៌ (ព្រះនិញ្វន)។

អក្ខរៈ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] akkhakrak≈

(ម.ព. អក្ខរ)។

អក្ខរៈ នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] akkhakrak≈

ធម្មជាតអស់សង្ខតធម៌ (ព្រះនិញ្វន)។

អក្ខរ—

(ម.ព. អក្ខរ{¥¥}១{££} អក្ខរ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្ខរ— នាម

[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ—] akkhakrak—≈

(ម.ព. អក្ខរ១ អក្ខរ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្ខិ នាម

[អ័ក-ខិ] aakkhe

ភ្នែក, កែវភ្នែក។

អក្ខិ គុណនាម

[អ័ក-ខិ-កាន] aakkhe

ខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងឬភ្នែកខ្វាក់ម្ខាង :

អក្ខិ នាម

[អ័ក-ខិ-ប៉ៈ-ខុម] aakkhe

រោមភ្នែក (ហៅ អក្ខិលោមា ក៏បាន)។

អក្ខិ នាម

[អ័ក-ខិ-ភូ] aakkhe

រោមចិញ្ចើម។

អក្ខិ នាម

[អ័ក-ខិ-ភេ-ស័ច-ជៈ] ឬ [អ័ក-ខិ-ភេ-ស័ច] aakkhe

ថ្នាំភ្នែក។

អក្ខិ នាម

[អ័ក-ខិ-លោ-មា] aakkhe

(ម.ព. អក្ខិបខុម)។

អក្ខោ

ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីមកពី អក្ខោភិនី សំដៅសេចក្ដីថា "ច្រើន, ច្រើនក្រៃ, គរគោក" :

អក្ខោ គុណនាម

[អ័ក-ខោ] aokkhao

ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីមកពី អក្ខោភិនី សំដៅសេចក្ដីថា "ច្រើន, ច្រើនក្រៃ, គរគោក" :

អក្ខោភិនី គុណនាម

[អ័ក-ខោ-ភិ-នី] aokkhaophini

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែននិន្នហុត :

អក្ខោភិនី គុណនាម

[អ័ក-ខោ-ភិ-នី] aokkhaophini

ដែលច្រើនរាប់ពុំអស់។

អក្ខោសាន

ប៉ូល ទីបំផុតនៃចុងខាងជើងនិងចុងខាងត្បូងនៃផែនដី, ក្បាលថ្មពិលឬមេដែក។

អក្ខោសាន នាម

[អ័ក-ខោ-សាន] akkhaosan≈

ប៉ូល ទីបំផុតនៃចុងខាងជើងនិងចុងខាងត្បូងនៃផែនដី, ក្បាលថ្មពិលឬមេដែក។

អក្ខោហិណី

កងទ័ពជើងគោកមួយក្បួនធំ (មហាចតុរង្គសេនា) មានទាហានថ្មើរជើង ១០៩៣៥០, ទាហានសេះ ៦៥៦១០, ដំរី ២១៨៧០, រថ ឬរទេះ ២១៨៧០និងយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ព្រម :

អក្ខោហិណី នាម

[អ័ក-ខោ-ហិ-នី] aakkhaohenei

កងទ័ពជើងគោកមួយក្បួនធំ (មហាចតុរង្គសេនា) មានទាហានថ្មើរជើង ១០៩៣៥០, ទាហានសេះ ៦៥៦១០, ដំរី ២១៨៧០, រថ ឬរទេះ ២១៨៧០និងយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ព្រម :

អក្រូមី

(វេជ្ជ.) ការថយចុះឬការបាត់ជាតិពណ៌របស់ស្បែក។

អក្រូមី នាម

[អៈ-ក្រូ-មី] aakkrumi≈

(វេជ្ជ.) ការថយចុះឬការបាត់ជាតិពណ៌របស់ស្បែក។

អក្រូម៉ាតុបស៊ី នាម

[អៈ-ក្រូ-ម៉ា-តុប-ស៊ី] aakkrumatobsi≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ភ្នែកដែលមិនអាចញែកពណ៌បាន។

អក្រូម៉ាស៊ី

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែកដែលបាត់ជាតិពណ៌។

អក្រូម៉ាស៊ី នាម

[អៈ-ក្រូ-ម៉ា-ស៊ី] aakkrumasi≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែកដែលបាត់ជាតិពណ៌។

អក្លរីឌ្រី

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។

អក្លរីឌ្រី នាម

[អៈ-ក្ល-រី-ឌ្រី] aakkloridri≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។

អក្សណៈ នាម

[អ័ក-ក្សៈ-ណៈ] aoksonak

(ម.ព. អក្ខណៈ)។