ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អកម្មភាព នាម

[អៈ-កាំ-ម៉ៈ-ភាប] aakkaammakpheab≈

ភាពមិនមានអំពើឬចលនា។

អកម្មិក គុណនាម

[អៈ-កាំ-មិក] aakkaammik≈

ដែលមិនមានអំពើឬចលនា។

អកម្មិកភាព នាម

[អៈ-កាំ-មិ-កៈ-ភាប] aakkaammikakpheab≈

ភាពដែលនៅស្ងៀមឥតកាន់ការណាមួយ, ភាពទំនេរ។

អកយំ

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ មានលំនាំបទអណ្ដឺតអណ្ដកគន្លាក់គន្លើនគ្រលួច ស្រដៀងនឹងសូរសព្ទអកយំ :

អកយំ នាម

[អក-យំ] aokoyum

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ មានលំនាំបទអណ្ដឺតអណ្ដកគន្លាក់គន្លើនគ្រលួច ស្រដៀងនឹងសូរសព្ទអកយំ :

អករណីយ

កិច្ចដែលមិនគួរធ្វើ; កិច្ចដែលសមណៈមិនត្រូវធ្វើដោយដាច់ខាត។

អករណីយ គុណនាម

[អៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី] aakaroneiy

ដែលមិនគួរធ្វើ, ដែលមិនគប្បីឬមិនត្រូវធ្វើ :

អករណីយ នាម

[អៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-កាំ] aakaroneiy

អំពើឬការដែលមិនគួរធ្វើ។

អករណីយ នាម

[អៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-កិច] aakaroneiy

កិច្ចដែលមិនគួរធ្វើ; កិច្ចដែលសមណៈមិនត្រូវធ្វើដោយដាច់ខាត។

អករណីយ—

(ម.ព. អករណីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អករណីយ— នាម

[អៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី-យ៉ៈ—] aakkakrakneiyak—≈

(ម.ព. អករណីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អករ៍

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីមានអាយុច្រើន ដែលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោសតាំងឱ្យមានយសធំជាង យាយ, ចាស់, ទុំ ទាំងពួង ប៉ុន្តែឥតនឿយដោយធ្វើការអ្វីទេ គ្រាន់តែចូលក្រាបបង្គំគាល់ តាមពេលកំណត់ក្នុងព្រះរាជពិធីទំាងពួងម្ដងៗ, ក្រៅពីវេលានោះ គ្រាន់តែនាំក្សត្រីឬចៅចមក្នុងព្រ

អករ៍ នាម

[អក] aokor

អ្នកមិនធ្វើការអ្វី។

អករ៍ នាម

[អក] aokor

ពាក្យសម្រាប់ហៅស្ត្រីមានអាយុច្រើន ដែលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោសតាំងឱ្យមានយសធំជាង យាយ, ចាស់, ទុំ ទាំងពួង ប៉ុន្តែឥតនឿយដោយធ្វើការអ្វីទេ គ្រាន់តែចូលក្រាបបង្គំគាល់ តាមពេលកំណត់ក្នុងព្រះរាជពិធីទំាងពួងម្ដងៗ, ក្រៅពីវេលានោះ គ្រាន់តែនាំក្សត្រីឬចៅចមក្នុងព្រ

អកអំបុក

ឈ្មោះពិធីមួយប្រភេទ មានការសម្រក់ទៀនលើស្លឹកចេកស្រស់ផ្សងមើលទឹកភ្លៀងក្នុងឆ្នាំភ្នែក បន្ទាប់ឆ្នាំនោះ, បន្ទាប់ពីសម្រក់ទៀនមក នាំគ្នាអកអំបុក, ធ្វើក្នុងវេលាយប់នៃថ្ងៃ ១៥កើតខែកត្តិក (ហៅ ពិធីសំពះព្រះខែ ក៏បាន)។ ចំណែកខាងព្រះរាជពិធី ធ្វើក្នុងវេលាយប់នោះដែរ, រួមជាមួយគ្នានឹងព្រ

អកអំបុក នាម

[អក-អំ-បុក] aokoaambok

ឈ្មោះពិធីមួយប្រភេទ មានការសម្រក់ទៀនលើស្លឹកចេកស្រស់ផ្សងមើលទឹកភ្លៀងក្នុងឆ្នាំភ្នែក បន្ទាប់ឆ្នាំនោះ, បន្ទាប់ពីសម្រក់ទៀនមក នាំគ្នាអកអំបុក, ធ្វើក្នុងវេលាយប់នៃថ្ងៃ ១៥កើតខែកត្តិក (ហៅ ពិធីសំពះព្រះខែ ក៏បាន)។ ចំណែកខាងព្រះរាជពិធី ធ្វើក្នុងវេលាយប់នោះដែរ, រួមជាមួយគ្នានឹងព្រ

អកាឌីយ៉ាក់ នាម

[អៈ-កា-ឌី-យ៉ាក់] aakkadiyak≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានបេះដូងពីកំណើត។

អកាល

សន្ទនាខុសកាល, ការនិយាយប្រាស្រ័យខុសកាល។

អកាល គុ., ន.

[អៈ-កាល] aokal

កាលមិនគួរ, កាលខុសប្រក្រតី; ដែលខុសកាល, ដែលពុំជួកាល :

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-កា-រិ-នី] aokal

(ម.ព. អកាលការី)។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-កា-រ៉ី] aokal

អ្នកធ្វើការខុសកាល។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ចា-រិ-នី] aokal

(ម.ព. អកាលចារី)។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ចា-រ៉ី] aokal

អ្នកទៅមកខុសកាល, អ្នកត្រាច់ខុសកាលវេលា។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ជាត] aokal

អ្វីៗដែលកើតឬដែលមានខុសកាល។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡ័ញ-ញុ-តា] aokal

ភាវៈនៃអ្នកមិនស្គាល់កាល, ការមិនស្គាល់កាល។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡ័ញ-ញូ] aokal

អ្នកមិនស្គាល់កាលចូលចេញជាដើម។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ប៉ុច-ឆា] aokal

ការសួរខុសកាល។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-បុស] aokal

ផ្កាឈើខុសកាលឬខុសរដូវតាមទម្លាប់។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ផល់] aokal

ផ្លែឈើខុសកាលឬខុសរដូវ។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-ភូត] aokal

(ម.ព. អកាលជាត)។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-មៈ-រៈ-ណៈ] aokal

មរណៈក្នុងកាលមិនសមគួរ, សេចក្ដីស្លាប់មិនត្រូវតាមកាលធម្មតា គឺស្លាប់ដោយអំណាចឧបច្ឆេទកកម្មចូលមកផ្ដាច់ផ្ដិលជីវិត។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-មេក] aokal

មេឃដែលបង្អុរភ្លៀងខុសកាល, ភ្លៀងពុំជួកាល។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-វា-ទិ-នី] aokal

(ម.ព. អកាលវាទី)។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-វា-ទី] aokal

អ្នកនិយាយស្ដីខុសកាល គឺកាលដែលមិនគួរនិយាយស្ដីក៏និយាយស្ដីដែរ។

អកាល នាម

[អៈ-កា-ឡៈ-សន់-ទៈ-នា] aokal

សន្ទនាខុសកាល, ការនិយាយប្រាស្រ័យខុសកាល។

អកាល់គុយលី

(វេជ្ជ.) អសមត្ថភាពរបស់បុគ្គលក្នុងការគិតលេខ ដូចជាបូក ដក គុណ ចែក ជាដើម។

អកាល់គុយលី នាម

[អៈ-កាល់-គុយ-លី] aakkalkuyli≈

(វេជ្ជ.) អសមត្ថភាពរបស់បុគ្គលក្នុងការគិតលេខ ដូចជាបូក ដក គុណ ចែក ជាដើម។

អកាល—

(ម.ព. អកាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អកាល— នាម

[អៈ-កា-ឡៈ—] aakkalak—≈

(ម.ព. អកាល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អកិរិយវាទ

ការពោលពាក្យថាបុណ្យបាបដែលធ្វើមិនមែនហៅថាធ្វើទេ គឺថាធ្វើបុណ្យធ្វើបាបមិនមែនបានបុណ្យបានបាបទេ, សម្ដីបដិសេធបុណ្យបាបថាធ្វើទៅឥតអំពើ; អ្នកមិនជឿបុណ្យបាប។

អកិរិយវាទ នាម

[អៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វាត] aokeriyoveat

ការពោលពាក្យថាបុណ្យបាបដែលធ្វើមិនមែនហៅថាធ្វើទេ គឺថាធ្វើបុណ្យធ្វើបាបមិនមែនបានបុណ្យបានបាបទេ, សម្ដីបដិសេធបុណ្យបាបថាធ្វើទៅឥតអំពើ; អ្នកមិនជឿបុណ្យបាប។

អកិរិយវាទី

អ្នកប្រកាន់និយាយបដិសេធបុណ្យបាបថាធ្វើទៅឥតអំពើ, អ្នកប្រកាន់មិនជឿបុណ្យបាប។

អកិរិយវាទី នាម

[អៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វា-ទី] aokeriyveati

អ្នកប្រកាន់និយាយបដិសេធបុណ្យបាបថាធ្វើទៅឥតអំពើ, អ្នកប្រកាន់មិនជឿបុណ្យបាប។

អកីរី

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានប្រអប់ដៃម្ខាងឬទាំងសងខាងពីកំណើត។

អកីរី នាម

[អៈ-កី-រី] aakkeiri≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានប្រអប់ដៃម្ខាងឬទាំងសងខាងពីកំណើត។

អកីរ៉ូប៉ូឌី

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានប្រអប់ដៃនិងប្រអប់ជើងម្ខាងឬទាំងសងខាងពីកំណើត។

អកីរ៉ូប៉ូឌី នាម

[អៈ-កី-រ៉ូ-ប៉ូ-ឌី] aakkeirouboudi≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានប្រអប់ដៃនិងប្រអប់ជើងម្ខាងឬទាំងសងខាងពីកំណើត។

អកុសល

ស្នាមគំនូសចិត្តជាអកុសល, គំនូសបាប; ផលបាប។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សល់] aokosol

សេចក្ដីអាក្រក់, បាប, អពមង្គល :

អកុសល គុណនាម

[អៈ-កុ-សល់] aokosol

អាក្រក់, ដែលជាបាប; ដែលមិនឈ្លាស :

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កាំ] aokosol

កម្មអាក្រក់។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កាំ-ម៉ៈ-បត់] aokosol

គន្លងនៃអំពើអាក្រក់ (ផ្លូវបាប, ផ្លូវទុច្ចរិត មាន ១០យ៉ាងគឺ កាយទុច្ចរិត ៣, វិចីទុច្ចរិត ៤, មនោទុច្ចរិត៣)។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] aokosol

កិរិយាអាក្រក់។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] aokosol

ចរិយាអាក្រក់។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចិត] aokosol

ចិត្តជាអកុសល, ចិត្តបាប។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចេ-តៈ-ណា] aokosol

ការតាំងចិត្តជាបាប, គំនិតបាប; គំនិតអាក្រក់។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចេ-តៈ-សិក] aokosol

ចេតសិកជាអកុសល គឺអារម្មណ៍ដែលកើតរលត់ព្រមជាមួយនឹងចិត្តជាអកុសល (ក្នុងព្រះអភិធម្មថាមាន ១៤យ៉ាង)។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ធាត] aokosol

ធាតុជាអកុសលគឺនុយបាបឬចំណីបាប។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-លាប] aokosol

ការបានបាប។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-វិ-តក់] aokosol

ការត្រិះរិះទៅរកអំពើអាក្រក់, តម្រិះអាក្រក់។

អកុសល នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-វិ-បាក] aokosol

ស្នាមគំនូសចិត្តជាអកុសល, គំនូសបាប; ផលបាប។

អកុសលធម៌ នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ធ័រ] aakkosaklakthro≈

ធម៌ជាអកុសល។

អកុសល—

(ម.ព. អកុសល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អកុសល— នាម

[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ—] aakkosaklak—≈

(ម.ព. អកុសល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អកូរី

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានរន្ធប្រស្រីភ្នែកពីកំណើត។

អកូរី នាម

[អៈ-កូ-រី] aakkouri≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានរន្ធប្រស្រីភ្នែកពីកំណើត។

អកូលី

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ថ្លើមដែលគ្មានការបញ្ចេញទឹកប្រមាត់។

អកូលី នាម

[អៈ-កូ-លី] aakkouli≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ថ្លើមដែលគ្មានការបញ្ចេញទឹកប្រមាត់។

អកូលួរី

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានទឹកប្រមាត់ក្នុងទឹកមូត្រ។

អកូលួរី នាម

[អៈ-កូ-លួ-រី] aakkouluori≈

(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានទឹកប្រមាត់ក្នុងទឹកមូត្រ។

អកេលី

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានបបូរមាត់មួយផ្នែកឬទាំងមូលពីកំណើត។

អកេលី នាម

[អៈ-កេ-លី] aakkeli≈

(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានបបូរមាត់មួយផ្នែកឬទាំងមូលពីកំណើត។

អក្ក

រស្មីព្រះអាទិត្យ។

អក្ក នាម

[អ័ក-កៈ] aakk

ព្រះអាទិត្យ។

អក្ក នាម

[អ័ក-កៈ-ព័ន-ធុ] aakk

សុរិយគោត្រឬសុរិយពន្ធុ។

អក្ក នាម

[អ័ក-កៈ-មន់-ឌល់] aakk

សុរិយមណ្ឌល។

អក្ក នាម

[អ័ក-កៈ-មា-លា] aakk

សុរិយមាលា។

អក្ក នាម

[អ័ក-កៈ-រ័ង-សី] aakk

រស្មីព្រះអាទិត្យ។

អក្កោសន នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ] aakkaosan

ការជេរ, ពាក្យជេរ, ជំនេរ (ប្រើជា អក្កោសនា ក៏បាន)។

អក្កោសន នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-កា] aakkaosan

ហេតុឬដំណើរនៃការជេរ។

អក្កោសន នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-ភាប] aakkaosan

ភាវៈជេរ, ដំណើរជេរគ្នា។

អក្កោសន នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-ហែត] aakkaosan

(ម.ព. អក្កោសនការណ៍)។

អក្កោសន នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណា-កា] aakkaosan

អាការៈជេរ, អាការៈនៃជំនេរ។

អក្កោសនា—

(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្កោសនា— នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណា—] akkaosakna—≈

(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្កោសនៈ នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ] akkaosaknak≈

(ម.ព. អក្កោសន)។

អក្កោសន—

(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្កោសន— នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ—] akkaosaknak—≈

(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អក្កោសវត្ថុ

វត្ថុនៃការជេរឬវត្ថុជាគ្រឿងជេរ គឺពាក្យជេរប្រដូចថា អាសត្វ!, អាក្របី!; អាឆ្កែ!, អាជ្រូក!, អានរក!, អាប្រេត! ជាដើម។

អក្កោសវត្ថុ នាម

[អ័ក-កោ-សៈ-វ័ត-ថុ] aakkaosvottho

វត្ថុនៃការជេរឬវត្ថុជាគ្រឿងជេរ គឺពាក្យជេរប្រដូចថា អាសត្វ!, អាក្របី!; អាឆ្កែ!, អាជ្រូក!, អានរក!, អាប្រេត! ជាដើម។

អក្ខណៈ

ស្របក់, កាលឬវេលាដែលមិនមែនជាឱកាស, ដែលឃ្វាងចាកប្រយោជន៍, ដែលមិនសមប្រកប; វេលាមិនល្អ; ពេលប្រទះលើគ្រោះកាច :

អក្ខណៈ នាម

[អ័ក-ខៈ-ណៈ] aokkhonak

ស្របក់, កាលឬវេលាដែលមិនមែនជាឱកាស, ដែលឃ្វាងចាកប្រយោជន៍, ដែលមិនសមប្រកប; វេលាមិនល្អ; ពេលប្រទះលើគ្រោះកាច :

អក្ខទស្ស

អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី, ចៅក្រម។