ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ហ្លួងព្រះបាង នាម

[លួង-ព្រះ-បាង] loungpreahbang

ឈ្មោះទីក្រុងមួយនៅប្រទេសលាវ, នគរលានជាង។

ហ្ល័ក នាម

[ឡាក់] lak

(ម.ព. ហ្លាក់)។

ហ្ល័កហ្ល័ង កិរិយាសព្ទ

[ឡាក់-ឡាំង] laklang

(ម.ព. ហ្លាក់ហ្លាំង)។

ហ្វង់ គុណនាម

[វ៉ង់] vong

(ម.ព. វ៉ង់)។

ហ្វារ

ហ្វារសម្រាប់បញ្ចាំងពន្លឺភ្លែតៗប្រាប់ផ្លូវនាវាសមុទ្រ។

ហ្វារ នាម

[ផា] var

ចង្កៀងមានពន្លឺចាំងខ្លាំងសម្រាប់រថយន្តជាដើម។

ហ្វារ នាម

[ផា-សៈ-ម៉ុត] var

ហ្វារសម្រាប់បញ្ចាំងពន្លឺភ្លែតៗប្រាប់ផ្លូវនាវាសមុទ្រ។

ហ្វឹក

ហាត់, ហាត់ឱ្យថ្នឹក, បង្វឹក :

ហ្វឹក កិរិយាសព្ទ

[វ៉ឹក] hvirk

ហាត់, ហាត់ឱ្យថ្នឹក, បង្វឹក :

ហ្វូង នាម

[វ៉ូង] vong

ពួក; ប្រជុំ (ចំពោះតែសត្វតិរច្ឆាន) :

ហ្វូង នាម

[ក្បាល-វ៉ូង] vong

(ម.ព. មេហ្វូង)។

ហ្វូងដិន

ហ្វូងទីទៃពីគ្នា ប៉ុន្តែមើលទៅឃើញច្បាស់មិនច្រឡំ :

ហ្វូងដិន នាម

[វ៉ូង-ដិន] hvongden

ហ្វូងទីទៃពីគ្នា ប៉ុន្តែមើលទៅឃើញច្បាស់មិនច្រឡំ :

ហ្វូងហ្វាយ នាម

[វ៉ូង-វ៉ាយ] fongfay

ពួកដោយឡែកៗពីគ្នា, ពួកទីទៃៗពីគ្នា :

ហ្វេ នាម

[វ៉េ] ve≈

(ម.ព. វ៉េ)។

ហ្វៅ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យគាល់ថា គាល់ហ្វៅ គឺគាល់ប្រចាំការបម្រើ។ សរសេរជា វ៉ៅ ក៏មាន :

ហ្វៅ បុព្វបទ

[វ៉ៅ] hvav

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យគាល់ថា គាល់ហ្វៅ គឺគាល់ប្រចាំការបម្រើ។ សរសេរជា វ៉ៅ ក៏មាន :

ហ្វ៊‌ីល នាម

[ភីល] hveil

បន្ទះកញ្ចក់ថត; ខ្សែភាពយន្ត :

ហ្វ្រង្ក

ឈ្មោះរូបប្រាក់សម្រាប់ចាយក្នុងប្រទេសបារាំងសែស (ខ្មែរហៅត្រណោតធៀបដោយកាសដែលចាយក្នុងសម័យពីដើម)។

ហ្វ្រង្ក នាម

[ប្រង់] barng≈

ឈ្មោះរូបប្រាក់សម្រាប់ចាយក្នុងប្រទេសបារាំងសែស (ខ្មែរហៅត្រណោតធៀបដោយកាសដែលចាយក្នុងសម័យពីដើម)។

ហ្វ្រ័ង

(ព.ប្រ.) ទប់មាត់, ទប់ដំណើរលឿនទៅ :

ហ្វ្រ័ង នាម

[ប្រាំង] breaumng≈

ដែកបង្ហៀរដែលបង្ខាំក្នុងមាត់សេះ; គ្រឿងសម្រាប់ទប់កង់យានមិនឱ្យលឿនឬឱ្យឈប់នៅនឹង :

ហ្វ្រ័ង នាម ១)

[ទប់-ប្រាំង] tbabreaumng≈

ចាប់គ្រឿងទប់កង់យានឃាត់មិនឱ្យលឿនឬឱ្យឈប់នៅនឹង។

ហ្វ្រ័ង នាម ២)

[ទប់-ប្រាំង] tbabreaumng≈

(ព.ប្រ.) ទប់មាត់, ទប់ដំណើរលឿនទៅ :

ឡ នាម

[ឡ] la≈

តួព្យញ្ជនៈទី៣២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ, ជាតួព្យញ្ជនៈទី៧ក្នុងសេសវគ្គឬអវគ្គ។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [l] ជាព្យញ្ជនៈជើងធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរលំហូរ ឃោសៈ។

ឡ នាម

[ឡ] la≈

គុកឬជើងក្រានធំទូលាយ បិទភ្ជិតទុកឱ្យមានប្រហោងតែត្រង់កន្លែងដែលត្រូវទុក សម្រាប់ដុតឥដ្ឋជាដើមបង្ហប់កម្ដៅឱ្យឆ្អិន :

ឡ ឧទានសព្ទ

[ឡ] la≈

សូរស្រែកឬយំឮខ្លាំង :

ឡក

(ព.ប្រ.) ត្រឡប់មុខជាក្រោយក្រោយជាមុខ :

ឡក កិរិយាសព្ទ ១)

[ឡក] lork

ប្រើសម្ដីលូកលឱ្យដឹងខ្លួនឬឱ្យអន់ចិត្ត, និយាយចំអកឱ្យ :

ឡក កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡក] lork

សម្ដែងអាការៈក្រមាច់ក្រមើមមានញាក់មុខជាដើម (អាការៈរបស់ត្លុក) :

ឡក កិរិយាសព្ទ ៣)

[ឡក] lork

(ព.ប្រ.) ត្រឡប់មុខជាក្រោយក្រោយជាមុខ :

ឡកឡាយ

និយាយឡកដោយពាក្យលែបខាយឬនិយាយឡកឱ្យរឿយៗ :

ឡកឡាយ កិរិយាសព្ទ

[ឡក-ឡាយ] lorklai

និយាយឡកដោយពាក្យលែបខាយឬនិយាយឡកឱ្យរឿយៗ :

ឡង់

តាំងយូក្រដាសតូចសាច់រឹងរាងខុបក្រឡូម សម្រាប់ថ្វាយអ្នកតា (របស់ចិនយួន) :

ឡង់ នាម

[ឡង់] longg

តាំងយូក្រដាសតូចសាច់រឹងរាងខុបក្រឡូម សម្រាប់ថ្វាយអ្នកតា (របស់ចិនយួន) :

ឡង់ទី

(រូប.) បន្ទះរូបធាតុថ្លាកោង រលោង ហើយផ្ទៃទាំងសងខាងរបស់វាមានអ័ក្សរួម ប្រើសម្រាប់បំបែរពន្លឺ។

ឡង់ទី នាម

[ឡង់-ទី] lngoti≈

(រូប.) បន្ទះរូបធាតុថ្លាកោង រលោង ហើយផ្ទៃទាំងសងខាងរបស់វាមានអ័ក្សរួម ប្រើសម្រាប់បំបែរពន្លឺ។

ឡង់សេ

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផល :

ឡង់សេ នាម

[ឡង់-សេ] lngose≈

ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផលិតផល :

ឡងៗ

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់ក្មេងយកដៃស្ទាបអង្អែលគូទគោឬក្របីលោមឱ្យកងកន្ទុយឡើង :

ឡងៗ ឧទានសព្ទ

[ឡង-ឡង] lorngg

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់ក្មេងយកដៃស្ទាបអង្អែលគូទគោឬក្របីលោមឱ្យកងកន្ទុយឡើង :

ឡត

រណ្ដៅបញ្ចុះសពក្នុងចេតិយ។

ឡត នាម

[ឡត] lort

បំពង់តូចមានប្រហោងរហូត សម្រាប់ដាក់ប្រហកខាងក្នុងប្រហោងអ្វីៗ :

ឡត នាម

[ឡត] lort

រណ្ដៅបញ្ចុះសពក្នុងចេតិយ។

ឡប់

(ព.ប្រ.) ដែលខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ អាប់អន់លេចឮសាយសុសសព្វទិសទី :

ឡប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ឡប់] lorb

ភ័ន្តវិលវល់ស្មារតី ព្រោះស្លន់ឬព្រោះគេនិយាយបន្លប់ជាដើម :

ឡប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡប់] lorb

(ព.សា.) ត្រឡប់វិញ, វិលវិញ :

ឡប់ គុណកិរិយា

[ឡប់] lorb

ដែលផ្សាយក្លិនធុំអាក្រក់ខ្លាំង :

ឡប់ គុណកិរិយា

[ឡប់] lorb

(ព.ប្រ.) ដែលខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ អាប់អន់លេចឮសាយសុសសព្វទិសទី :

ឡប់ពុទ្ធោ កិរិយាសព្ទ

[ឡប់-ពុត-ធោ] lbaputtho≈

ឡប់រកនឹកពុទ្ធោពុំឃើញ :

ឡប់ឡែ

ល្បាយស៊ីម៉ងត៍និងខ្សាច់ស្ងួត :

ឡប់ឡែ នាម a

[ឡប់-ឡែ] lorble

របាំងបញ្ឈរដាក់បាំងមាត់ទ្វារជាដើមមិនឱ្យក្រឡេកមើលឃើញទៅក្នុងឬទៅក្រៅ :

ឡប់ឡែ នាម b

[ឡប់-ឡែ] lorble

អ្វីៗដែលគេប្រើសម្រាប់លាក់បាំង បង្វែងដាន ដោះសាជាដើម; ដែលត្រឡប់ត្រឡិន សាចុះសាឡើង(ចំពោះពាក្យសម្ដី ក្នុងន័យដូចខាងដើម) :

ឡប់ឡែ គុ.កិ., គុ. c

[ឡប់-ឡែ] lorble

មិនច្បាស់លាស់ ច្របូកច្របល់ ត្រឡប់ត្រឡិន :

ឡប់ឡែ នាម

[ឡប់-ឡែ] lorble

ល្បាយស៊ីម៉ងត៍និងខ្សាច់ស្ងួត :

ឡប់ៗ

ដែលនិយាយញាប់ៗខ្លាំងៗ, រឡប់ :

ឡប់ៗ គុ.កិ., គុ.

[ឡប់-ឡប់] lorp

ដែលនិយាយញាប់ៗខ្លាំងៗ, រឡប់ :

ឡមៗ

ដែលមានរសផ្អែមឬប្រៃបន្តិចៗ :

ឡមៗ គុណនាម

[ឡម-ឡម] lmolmo≈

ដែលមានរសផ្អែមឬប្រៃបន្តិចៗ :

ឡយកែវ នាម

[ឡយ-កែវ] lykaev≈

(ម.ព. លយកែវ)។

ឡឥដ្ឋ នាម

[ឡ-អិត] laaet≈

ឡសម្រាប់ដុតឥដ្ឋ។

ឡាក កិរិយាសព្ទ ១)

[ឡាក] lak

ជ្រួស, ជ្រលួស (ពាក្យប្រើក្នុងល្បែងឡូ) :

ឡាក កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡាក] lak

(ព.ប្រ.) ងាកឬទាសគំនិតចេញទៅរកបុរសឬស្ត្រីដទៃ :

ឡាក នាម

[គំ-និត-ឡាក] lak

(ម.ព. ឡាកគំនិត)។

ឡាក នាម

[ឡាក-គំ-និត] lak

ទាសឬជ្រួសគំនិតខុសផ្លូវខុសទំនង (យ. ក៏ថា ឡាក ដែរ)។

ឡាក់

(ដូចគ្នានឹង ហ្លាក់ ដែរ)។

ឡាក់ នាម

[ឡាក់] lakk

(ដូចគ្នានឹង ហ្លាក់ ដែរ)។

ឡាក់ឡាំង កិរិយាសព្ទ

[ឡាក់-ឡាំង] laklang

(ដូចគ្នានឹង ហ្លាក់ហ្លាំង ដែរ)។

ឡាចៅ

ដែលលូកល, លូកនាយលូកអាយ, លូកលើសើក្រោមចែប៉ប្រែនាំឱ្យអផ្សុក :

ឡាចៅ គុណនាម

[ឡា-ចៅ] lachav

ដែលលូកល, លូកនាយលូកអាយ, លូកលើសើក្រោមចែប៉ប្រែនាំឱ្យអផ្សុក :

ឡាញ់

ឈ្មោះព្រែយួនមានសាច់ជិតម៉ដ្ឋរលីងរលើបត្រជាក់ :

ឡាញ់ នាម

[ឡាញ់] lanh

ឈ្មោះព្រែយួនមានសាច់ជិតម៉ដ្ឋរលីងរលើបត្រជាក់ :

ឡាន នាម

[ឡាន] larn

រមូរដែកមានសណ្ឋានជាចម្រៀកឬជាបន្ទះតូចកាលណាមួលរឹតឱ្យតឹងមានកម្លាំងប្រឹងរលារវាតចេញ សម្រាប់ញ៉ាំគ្រឿងចក្រឱ្យដើរជាដើម :

ឡាន នាម

[ឡាន] larn

ឈ្មោះចង្កៀងមានឡាន មានចក្រ មានស្លាបកង្ហារវិលបក់កាត់ផាត់ផ្សែងឱ្យពន្លឺភ្លើងភ្លឺថ្លា :

ឡាន នាម

[ឡាន] larn

(ព.ប្រ.) រថយន្ត :

ឡានត្រូឡេ

រថយន្តដឹកអ្នកដំណើរក្នុងក្រុងមួយប្រភេទ ដើរដោយចរន្តអគ្គិសនីភ្ជាប់ពីខ្សែកាបនៅតាមដងវិថី។

ឡានត្រូឡេ នាម

[ឡាន-ត្រូ-ឡេ] lantrule≈

រថយន្តដឹកអ្នកដំណើរក្នុងក្រុងមួយប្រភេទ ដើរដោយចរន្តអគ្គិសនីភ្ជាប់ពីខ្សែកាបនៅតាមដងវិថី។

ឡាន់

ដាក់ដោយជួរដោយសង្កាត់ ឬដោយមុខដោយប៉ែកទីទៃៗ។

ឡាន់ បុព្វបទ

[ឡាន់] lann

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ឡែក ថា ឡែកឡាន់ ឡែកទីទៃៗ; ប្រើជា ដោយឡែកដោយឡាន់ ក៏បាន។

ឡាន់ បុព្វបទ

[ដាក់-ដោយ-ឡែក-ដោយ-ឡាន់] lann

ដាក់ដោយជួរដោយសង្កាត់ ឬដោយមុខដោយប៉ែកទីទៃៗ។

ឡាប

ឈ្មោះម្ហូបភ្លារបស់លាវមួយប្រភេទ ធ្វើដោយហាន់សាច់ស្រស់ឬត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងផ្សេងៗ មានលាយទឹកអង្ករលីងផង :