ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ហ៊ានតែថា កិរិយាសព្ទ

[ហ៊ាន-តែ-ថា] heantaetha≈

(សំនួន.) (ម.ព. ហានតែថា)។

ហ៊‌ិ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ិ] heu

(ម.ព. ហ៊‌ឹះ)។

ហ៊ិ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ិ] hi≈

(ម.ព. ហ៊‌ិ)។

ហ៊‌ិះ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ិះ] heh

សូរលាន់មាត់ដោយមិនគាប់ចិត្ត, ដោយស្អប់, ដោយធុញទ្រាន់, ដោយមានទុក្ខព្រួយ, ...ឬសូរសើចតិចៗ (លាន់មាត់ឮហ៊‍ិះឬហ៊ិក៏មាន)។

ហ៊ិះ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ិះ] hieah≈

(ម.ព. ហ៊‌ិះ)។

ហ៊‌ី ឧទានសព្ទ

[ហ៊ី] he

សូរមនុស្សយំ :

ហ៊‌ី នាម

[ហ៊ី] he

ល្ខោន, ងីវ :

ហ៊ី ឧទានសព្ទ

[ហ៊ី] hi≈

(ម.ព. ហ៊‌ី)។

ហ៊ីង

ហ៊ីងមានមាឌតូចជាងហ៊‍ីងកណ្ដោល មានជ័រស្អិតនៅលើស្បែក យំឮសូរតូចស្រួចក្ងួ។

ហ៊ីង នាម

[ហ៊ីង] hing≈

សត្វមួយប្រភេទសន្តានកង្កែប តែសណ្ឋានមាឌត្រមុលបំប៉ោងខ្លួនបាន, បង្កប់ខ្លួននៅក្នុងដីសើមឬក្នុងគំនរស្លឹកឈើសើម កាលណាមានភ្លៀង ចេញមកខាងក្រៅ តែងស្រែកយំឮសូរខ្លាំងហួសមាឌ; ហ៊‌ីងមាន៣ប្រភេទ។ (ព.កា.) ថា :

ហ៊ីង នាម

[ហ៊ីង-កន់-ដោល] hingknodaol≈

ហ៊ីងមានមាឌធំជាងហ៊‍ីងឯទៀត យំឮក្រេតក្រូតៗ។

ហ៊ីង នាម

[ហ៊ីង-ក្រូត] hingkrut≈

(ម.ព. ហ៊‍ីងកណ្ដោល)។

ហ៊ីង នាម

[ហ៊ីង-ចំបក់] hingchambk≈

ហ៊ីងមានមាឌតូចជាងហ៊‍ីងជ័រ យំឮសូរខ្សោយជាងហ៊‍ីងជ័រ។

ហ៊ីង នាម

[ហ៊ីង-ជ័រ] hingchro≈

ហ៊ីងមានមាឌតូចជាងហ៊‍ីងកណ្ដោល មានជ័រស្អិតនៅលើស្បែក យំឮសូរតូចស្រួចក្ងួ។

ហ៊‌ីងហ៊ាង កិ., គុ.

[ហ៊ីង-ហ៊ាង] heinghieng

ស្ទាក់ស្ទើរ, មិនដាច់ស្រេចទៅខាងណា; ដែលស្ទាក់ស្ទើរ, ស្ទើរទៅស្ទើរនៅ, រារែក, អល់អែក :

ហ៊ីងហ៊ាង កិ., គុ.

[ហ៊ីង-ហ៊ាង] hingheang≈

(ម.ព. ហ៊‌ីងហ៊ាង)។

ហ៊ីប៉ូតែក

(ច្ប.) សិទ្ធិប្រាតិភោគប្រត្យក្សមួយប្រភេទដែលផ្ដល់ឱ្យម្ចាស់បំណុលនូវសិទ្ធិទទួលការសងចំពោះសិទ្ធិលើបំណុលរបស់ខ្លួនដោយមានអាទិភាពលើម្ចាស់បំណុលឯទៀតចំពោះអចលនវត្ថុដែលបានដាក់ជាប្រាតិភោគនៃកាតព្វកិច្ចដោយកូនបំណុលឬតតិយជនដោយមិនផ្ទេរការកាន់កាប់។

ហ៊ីប៉ូតែក នាម

[ហ៊ី-ប៉ូ-តែក] hiboutaek≈

(ច្ប.) សិទ្ធិប្រាតិភោគប្រត្យក្សមួយប្រភេទដែលផ្ដល់ឱ្យម្ចាស់បំណុលនូវសិទ្ធិទទួលការសងចំពោះសិទ្ធិលើបំណុលរបស់ខ្លួនដោយមានអាទិភាពលើម្ចាស់បំណុលឯទៀតចំពោះអចលនវត្ថុដែលបានដាក់ជាប្រាតិភោគនៃកាតព្វកិច្ចដោយកូនបំណុលឬតតិយជនដោយមិនផ្ទេរការកាន់កាប់។

ហ៊‌ឹ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹ] hoe≈

(ម.ព. ហ៊ឹៈ!)។

ហ៊ឹ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹ] hoe≈

(ម.ព. ហ៊‌ឹ!)។

ហ៊‌ឹក នាម

[ហ៊ឹក] hoek≈

វេលាខ្លី, កាលខ្លី, ស្របក់, រំពេច :

ហ៊ឹក នាម

[ហ៊ឹក] hirk

(ម.ព. ហ៊‌ឹក)។

ហ៊ឹកហ៊ាក់ កិរិយាសព្ទ

[ហ៊ឹក-ហ៊ាក់] hirkhakk

(ម.ព. ហ៊‌ឹកហ៊ាក់)។

ហ៊‌ឹង គុណនាម

[ហ៊ឹង] hoeng≈

ងាស់ទាស់ដំណើរខ្យល់ក្នុងត្រចៀក ស្ដាប់សំឡេងឮមិនជាក់, ដែលដូចជាចេះតែលាន់ឮសូរទ្រហឹងក្នុងត្រចៀក :

ហ៊‌ឹង នាម

[ហ៊ឹង] hoeng≈

ឈ្មោះល្បែងក្មេងប្រុសមួយប្រភេទ លេងឆ្កឹះវាយកំណាត់ឈើឬកំណាត់ឫស្សីមួយវែងមួយខ្លី ...អ្នកចាញ់ត្រូវរត់លើទីមានកំណត់បញ្ចេញសំឡេងឮហ៊‍ឹង!មិនឱ្យដាច់សូរ :

ហ៊‌ឹង នាម

[ហ៊ឹង] hoeng≈

កំណាត់ក្ដារចងបន្តោងអែបផ្ទប់នឹងជញ្ជាំងសម្រាប់ដាក់អ្វីៗ :

ហ៊‌ឹង នាម

[ហ៊ឹង-អា-រ៉ាក់] hoengaarak≈

ក្ដារហ៊‌ឹងដាក់តោកអារក្សឬដាក់ដូងទុំច្រុះនិងគ្រឿងបូជាអារក្ស ជាគ្រឿងសម្គាល់ថាជាកន្លែងលំនៅនៃខ្មោចអារក្ស (របស់ប្រជាជនខ្លះអ្នកប្រកាន់ជឿខ្មោចអារក្ស)។

ហ៊ឹង គុណនាម

[ហ៊ឹង] heung

(ម.ព. ហ៊‌ឹង)។

ហ៊‌ឹប ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹប] heub

សូរលាន់មាត់ឱ្យសញ្ញាគ្នាឱ្យលើកអ្វីដែលធ្ងន់ឬឱ្យរត់ព្រមគ្នាជាដើម :

ហ៊ឹប ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹប] hoeb≈

(ម.ព. ហ៊‌ឹប)។

ហ៊ឹម ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹម] hoem≈

(ម.ព. ហ៊‌ឹមៗ)។

ហ៊‌ឹមៗ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹម-ហ៊ឹម] hoemhoem≈

សូរនិយាយតិចៗ (រហ៊ឹមៗ) លុះតែផ្អៀងត្រចៀកស្ដាប់ជិតណាស់ទើបឮច្បាស់ :

ហ៊ឹមៗ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹម-ហ៊ឹម] heum

(ម.ព. ហ៊‌ឹមៗ)។

ហ៊‌ឹះ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹះ] hoeeah≈

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធ, ដោយតូចចិត្ត, ...ឬសូរថ្ងូរ :

ហ៊ឹះ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឹះ] hoeah

(ម.ព. ហ៊‌ឹះ)។

ហ៊‌ឺ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឺ] heu≈

សូរលាន់មាត់ដោយស្ងើច, ដោយព្រួយខ្លាំង, ...ឬសូរថ្ងូរ :

ហ៊ឺ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឺ] heu

(ម.ព. ហ៊‌ឺ)។

ហ៊‌ឺយ

សូរដេញគោឬក្របីឱ្យដើរ។

ហ៊‌ឺយ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឺយ] heuy≈

សូរដេញគោឬក្របីឱ្យដើរ។

ហ៊ឺយ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឺយ] heuy≈

(ម.ព. ហ៊‌ឺយ)។

ហ៊‌ឺហា គុ.កិ., គុ.

[ហ៊ឺ-ហា] heuha≈

ដែលឆ្មើងឆ្មៃ, ក្រអឺតក្រអោង, លេងខ្លួន; ហ៊ឺកហ៊ាក់ :

ហ៊ឺហា គុ.កិ., គុ.

[ហ៊ឺ-ហា] hirha

(ម.ព. ហ៊‌ឺហា)។

ហ៊‌ឺៈ! ឧទានសព្ទ ១)

[ហ៊ឺៈ] heueak≈

ហ!, ហ៏!; ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងការហុចអ្វីៗឱ្យគ្នាឬឱ្យសញ្ញាឱ្យប្រឹងលើករបស់ធ្ងន់ជាដើម (ចំពោះតែទៅរកមនុស្សតូចជាងឬស្មើភាពគ្នា) :

ហ៊‌ឺៈ! ឧទានសព្ទ ២)

[ហ៊ឺៈ] heueak≈

ហៈ, ឬ :

ហ៊ឺៈ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊ឺៈ] heueak≈

(ម.ព. ហ៊‌ឺៈ!)។

ហ៊ុត

ក្របួចបបូរមាត់បន្តិចបញ្ចេញសូរឮហ៊ុត យោងភ្លើងដែលឆេះក្រដាសប៉ុយជាដើមឱ្យមានអណ្ដាតឡើង :

ហ៊ុត កិរិយាសព្ទ

[ហ៊ុត] hut

ក្របួចបបូរមាត់បន្តិចបញ្ចេញសូរឮហ៊ុត យោងភ្លើងដែលឆេះក្រដាសប៉ុយជាដើមឱ្យមានអណ្ដាតឡើង :

ហ៊ុន

សង់ទីម៉ែត្រ (១០លី) :

ហ៊ុន គុណនាម

[ហ៊ុន] hun

ដែលចូលជាហ៊ុនហើយ :

ហ៊ុន នាម

[ហ៊ុន] hun

ប្រាក់ដើមទុនដែលព្រមព្រៀងចូលរួបរួមជាមួយគ្នាធ្វើជំនួញ :

ហ៊ុន កិរិយាសព្ទ

[ចូល-ហ៊ុន] hun

ដាក់ដើមទុនជាមួយគ្នាដើម្បីធ្វើជំនួញរួមគ្នា ឬរកស៊ីចូលគ្នា :

ហ៊ុន នាម

[ហ៊ុន] hun

សង់ទីម៉ែត្រ (១០លី) :

ហ៊ុនហយ នាម

[ហ៊ុន-ហយ] honhory

ហ៊ុនរាយរង :

ហ៊ុម

បាំងព័ទ្ធជុំវិញ; ឈរឬអង្គុយព័ទ្ធជុំជិត :

ហ៊ុម កិរិយាសព្ទ

[ហ៊ុម] hom

បាំងព័ទ្ធជុំវិញ; ឈរឬអង្គុយព័ទ្ធជុំជិត :

ហ៊ុមព្រែ

នាទីឬតំណែងយសស័ក្ដិរបស់មហាតលិករងពីទីបាចុះមក (តូចជាងទីបា) :

ហ៊ុមព្រែ នាម

[ហ៊ុម-ព្រែ] humprae

នាទីឬតំណែងយសស័ក្ដិរបស់មហាតលិករងពីទីបាចុះមក (តូចជាងទីបា) :

ហ៊ុមហ

ទីដែលបាំងព័ទ្ធជិតដូចគេខ្ចប់ :

ហ៊ុមហ កិរិយាសព្ទ

[ហ៊ុម-ហ] homhor

បាំងព័ទ្ធជុំវិញជិតដូចគេខ្ចប់ :

ហ៊ុមហ នាម

[ហ៊ុម-ហ] homhor

ទីដែលបាំងព័ទ្ធជិតដូចគេខ្ចប់ :

ហ៊ុះៗ

សូរសើចឬនិយាយគ្នាតិចៗ :

ហ៊ុះៗ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ុះ-ហ៊ុះ] hoh

សូរសើចឬនិយាយគ្នាតិចៗ :

ហ៊ូ

ដុំ, ប្រអប់ ច្រើនប្រើសម្គាល់ចំនួន៥២សន្លឹកចំពោះបៀ :

ហ៊ូ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ូ] ho

សូរខ្យល់បក់ខ្លាំង :

ហ៊ូ នាម

[ហ៊ូ] ho

វេលា, ខណៈ, ស្របក់នៃខ្យល់បក់ខ្លាំង :

ហ៊ូ នាម

[ហ៊ូ] ho

ដុំ, ប្រអប់ ច្រើនប្រើសម្គាល់ចំនួន៥២សន្លឹកចំពោះបៀ :

ហ៊ូពាន់

មេទ័ពឬមន្ត្រីអ្នកត្រួតពលរាប់ពាន់។ ពាក្យសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងបណ្ដាស័ក្ដិមន្ត្រី មានអត្ថន័យថាជាអ្នកមានអំណាចត្រួតពលបានប៉ុណ្ណោះៗពាន់ (ក្នុងកាលដែលមានសឹកសង្គ្រាម) :

ហ៊ូពាន់ នាម

[ហ៊ូ-ពាន់] hupean

មេទ័ពឬមន្ត្រីអ្នកត្រួតពលរាប់ពាន់។ ពាក្យសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងបណ្ដាស័ក្ដិមន្ត្រី មានអត្ថន័យថាជាអ្នកមានអំណាចត្រួតពលបានប៉ុណ្ណោះៗពាន់ (ក្នុងកាលដែលមានសឹកសង្គ្រាម) :

ហ៊ូពូ

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទយំឮសូរហ៊ូពូៗ ... (ហៅតាមសូរយំនេះ)។

ហ៊ូពូ នាម

[ហ៊ូ-ពូ] houpu

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទយំឮសូរហ៊ូពូៗ ... (ហៅតាមសូរយំនេះ)។

ហ៊‌ើយ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊‌ើយ] h‌euy≈

សូរសម្ដីដេញគោក្របីឱ្យដើរ។

ហ៊ើយ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊ើយ] heuy≈

(ម.ព. ហ៊‌ើយ!)។

ហ៊េ! ឧទានសព្ទ

[ហ៊េ] he≈

(ម.ព. ហេ!)។

ហ៊ែ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ែ] he

សូរពញ្ញាក់គ្នា។

ហ៊ែះ ឧទានសព្ទ

[ហ៊ែះ] haeah

សូរសើច :