ហៀវហោះ កិរិយាសព្ទ
[ហៀវ-ហោះ] heivhaoh
ហោះលឿនប្លៀវ, ហោះផ្លេកផ្លោះច្រៀវច្រៃ :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ហៀវ-ហោះ] heivhaoh
ហោះលឿនប្លៀវ, ហោះផ្លេកផ្លោះច្រៀវច្រៃ :
[ហេ] hae
ដែលស្ទុះឬរត់សំដៅត្រង់មិនទទីមទទាម :
[ហេ] hae
សូរសម្រែកសេះ។
[ហេ] he≈
ពាក្យស្រែកហៅមិនចេញឈ្មោះដោយការឥតគោរព, ដោយមើលងាយ :
[ហេ] he≈
សូរស្រែកហ៊ោច្រើនគ្នា ដោយសេចក្ដីរីករាយសប្បាយ ឬដោយអំណរព្រោះមានជ័យជម្នះជាដើម។
ដែលចម្រើន, ឡើងដៃ, មានលាភ, មានចំណេញ, សមប្រកប; មានជោគ :
[ហេង] haeng
ក្ដៅរហេងរហាង, ក្ដៅខ្លាំង (ដោយកម្ដៅថ្ងៃ) :
[ហេង] haeng
ដែលចម្រើន, ឡើងដៃ, មានលាភ, មានចំណេញ, សមប្រកប; មានជោគ :
ចិត្តរសាប់រសល់ឬស្ទាក់ស្ទើរ។
[ហេង-ហាង] henghang
(ម.ព. រហេងរហាង)។
[ចិត-ហេង-ហាង] henghang
ចិត្តរសាប់រសល់ឬស្ទាក់ស្ទើរ។
(ម.ព. ហិញ)។
[ហេញ] henh
(ម.ព. ហិញ)។
ជាន់ផ្ទាល់ដីនៃអគារ។
[ហេត-ឋា-ភូម] hetthaphum≈
ជាន់ផ្ទាល់ដីនៃអគារ។
មធ្យោបាយនិងទំនាក់ទំនងផលិតកម្មដែលជាមូលដ្ឋានសង្គម ដូចជាផ្លូវ ស្ពាន ព្រែកជីក ទំនប់ ប្រឡាយ រោងចក្រអគ្គិសនី ព្រលានយន្តហោះ ជាដើម។
[ហេត-ឋា-រ័ច-ចៈ-ណា-ស័ម-ព័ន] hettharchachaknasmopno≈
ដែលជាសម្ភារៈគ្រប់បែបយ៉ាងសម្រាប់សង់អ្វីមួយនៅលើផ្ទៃរាប។
[ហេត-ឋា-រ័ច-ចៈ-ណា-ស័ម-ព័ន] hettharchachaknasmopno≈
បណ្ដុំនៃធាតុសំខាន់ៗសម្រាប់ស្ថាបនានិងសម្រាប់ប្រព្រឹត្តទៅរបស់ប្រព័ន្ធរូបិយឬអរូបិយ។
[ហេត-ឋា-រ័ច-ចៈ-ណា-ស័ម-ព័ន] hettharchachaknasmopno≈
មធ្យោបាយនិងទំនាក់ទំនងផលិតកម្មដែលជាមូលដ្ឋានសង្គម ដូចជាផ្លូវ ស្ពាន ព្រែកជីក ទំនប់ ប្រឡាយ រោងចក្រអគ្គិសនី ព្រលានយន្តហោះ ជាដើម។
ជាន់ឬថ្នាក់ខាងក្រោម។
[ហេត-ឋិ-ម៉ៈ] haedtemak
ដែលជាខាងក្រោម, ជាខាងក្រោយ; ដែលយ៉ាងអន់, យ៉ាងទាបឬយ៉ាងចុងគេបំផុត។
[ហេត-ឋិ-ម៉័ត-ឋាន] haedtemak
ទីខាងក្រោម។
[ហេត-ឋិ-ម៉ៈ-ទឹស] haedtemak
ទិសខាងក្រោម (រាប់ក្នុងពួកទិស១០)។
[ហេត-ឋិ-ម៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិច-ឆែត] haedtemak
ការកំណត់យ៉ាងទាបឬយ៉ាងចុងគេបំផុត។
[ហេត-ឋិ-ម៉ៈ-ភាក] haedtemak
ភាគខាងក្រោម។
[ហេត-ឋិ-ម៉ៈ-ភូម] haedtemak
ជាន់ឬថ្នាក់ខាងក្រោម។
ឱ្យទំនង។
[ហែត] het
ការឬដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅ; ការណ៍; ដំណើរ; រឿង; ទំនង; ដើមទង, ទងគន្លង; ដើមចម; ផ្លូវ; ផ្លូវសេចក្ដី; វិធី; បំណង។
[ហែត] het
ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា"ដំណើរឬរឿងដែលកើតឡើង; រឿងរ៉ាវ, ការទាស់ទែងគ្នា" :
[វិ-រុត-ធៈ-ហែត] het
ការមិនយល់ព្រម ការជំទាស់។
[ហេ-តុ-ឃាត] het
ការសម្លាប់ហេតុ, ការបំបាត់ហេតុ។
[ហេ-តុ-ឃា-ដក់] het
អ្នកសម្លាប់ឬបំបាត់ហេតុ។
[ហេ-តុ-ឃា-តៈ-កៈ] het
(ម.ព. ហេតុឃាតក)។
[ហេ-តុ-និ-ទាន] het
ទីតាំងនៃហេតុ, រឿងហេតុ។
[ហេ-តុប-ប៉ៈ-ភប់] het
ដែលមានហេតុនាំឱ្យកកើតមុន; សេចក្ដីទុក្ខដែលមានតណ្ហាជាដើមហេតុនាំឱ្យកើត (តណ្ហាជាហេតុសេចក្ដីទុក្ខជាផល)។
[ហេ-តុ-ប្រៈ-ភប់] het
(ម.ព. ហេតុប្បភព)។
[ហេ-តុ-ផៈ-ឡៈ-សន់-ធាន] het
ពាក្យតហេតុនិងផល គឺពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងប្រយោគប្រាប់ផល ដែលជាប់តមកពីហេតុ, ប្រើចំពោះពាក្យថាព្រោះ, ព្រោះថា, ព្រោះហេតុនោះបានជា, ដ្បិត, ដ្បិតជា, ដ្បិតថា (ព.វ.)។
[ហេ-តុ-ភូត] het
ដែលកើតជាហេតុ។
[ហេ-តុ-ម៉ន់] het
(ម.ព. ហេតុម័ត)។
[ហេ-តុ-មូល] het
ហេតុដើមឬដើមហេតុ។
[ហេ-តុ-ម៉ាត់] het
ដែលមានហេតុ។
[ហេ-តុ-រូប] het
រូបហេតុ, តួហេតុ។
[ហេ-តុ-វាត] het
ការជជែករកឱ្យឃើញហេតុ; សម្ដីដែលលើកយកហេតុមកនិយាយ។
[ហេ-តុ-វា-ទក់] het
អ្នកដែលនិយាយជជែករកឱ្យឃើញហេតុ។
[ហេ-តុ-វា-ទៈ-កៈ] het
(ម.ព. ហេតុវាទក)។
[ហេ-តុ-វា-ទិន] het
អ្នកដែលចូលចិត្តឬហៃជជែករកឱ្យឃើញហេតុ។
[ហេ-តុ-វា-ទិ-នី] het
(ម.ព. ហេតុវាទិន)។
[ហេ-តុ-វិច-ជា] het
វិជ្ជាដែលត្រិះរិះរកឱ្យឃើញតាមហេតុ (តក្កវិជ្ជា) :
[ហេ-តុ-វិត-ទ្យា] het
(ម.ព. ហេតុវិជ្ជា)។
[ហេ-តុ-សាស] het
(ម.ព. ហេតុវិទ្យា)។
[អោយ-ហែត] het
ឱ្យទំនង។
រឿងរ៉ាវដែលកើតឡើងដោយហេតុផ្សេងៗមានដូចជាចោរប្លន់ឬកាប់សម្លាប់គ្នា, ភ្លើងឆេះផ្ទះ, គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាដើម។
[ហែត-កា] hetka
រឿងរ៉ាវដែលកើតឡើងដោយហេតុផ្សេងៗមានដូចជាចោរប្លន់ឬកាប់សម្លាប់គ្នា, ភ្លើងឆេះផ្ទះ, គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាដើម។
ដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបានសម្រេចផល, មូល, ឫសគល់នៃរឿង, ឫសគល់នៃលទ្ធផលអ្វីមួយ, ផលដែលកើតពីហេតុអ្វីមួយ, ហេតុការណ៍ដែលមានអ្វីមួយជាមូលដ្ឋាន, ជាដើមហេតុ។
[ហែត-ប៉ាច់-ច័យ] haetbachchai
ដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបានសម្រេចផល, មូល, ឫសគល់នៃរឿង, ឫសគល់នៃលទ្ធផលអ្វីមួយ, ផលដែលកើតពីហេតុអ្វីមួយ, ហេតុការណ៍ដែលមានអ្វីមួយជាមូលដ្ឋាន, ជាដើមហេតុ។
មូលហេតុ អំណះអំណាងគាំទ្រគំនិតឬសកម្មភាពណាមួយ :
[ហែត-ផល់] haetphlo≈
មូលហេតុ អំណះអំណាងគាំទ្រគំនិតឬសកម្មភាពណាមួយ :
ដំណើរទំនង, បែបបទ, ជើងការណ៍, ដំណើរការណ៍ដែលប្រព្រឹត្តទៅ។
[ហែត-ភេត] hetphet
ដំណើរទំនង, បែបបទ, ជើងការណ៍, ដំណើរការណ៍ដែលប្រព្រឹត្តទៅ។
ពាក្យសម្រាប់សួរឱ្យដឹងហេតុផល ដំណើរដើមចមអ្វីមួយ :
[ហែត-អ្វី] haetavi≈
ពាក្យសម្រាប់សួរឱ្យដឹងហេតុផល ដំណើរដើមចមអ្វីមួយ :
(ម.ព. ហេតុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហេ-តុ—] heto—≈
(ម.ព. ហេតុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ដែលដុនដាបកម្លាំងមានដង្ហើមខ្សោយតិចៗ :
[ហេប-ហេប] hebheb
ដែលដុនដាបកម្លាំងមានដង្ហើមខ្សោយតិចៗ :
ហង្សមាស; ហង្សដែលមានសម្បុរស្លាបដូចមាស។
[ហេ-មៈ] hem
មាស (សុវណ្ណ)។
[ហេ-មៈ] hem
ឈ្មោះត្រកូលដំរីពួកមួយ។
[ហេ-មៈ-កា] hem
អ្នកធ្វើមាស, ជាងមាស។
[ហេ-មៈ-កា-រ៉ៈ-កៈ] hem
(ម.ព. ហេមការ)។
[ហេ-មៈ-គិ-រី] hem
ភ្នំមាស; ភ្នំដែលកើតមាស។
[ហេ-មៈ-ម៉ៃ] hem
ដែលធ្វើដោយមាស។
[ហេ-មៈ-វិ-ចិត] hem
ដែលវិចិត្រដោយមាស; ដែលទឹបមាស។
[ហេ-មៈ-ហង់] ឬ [ហែម-ហង់] hem
ហង្សមាស; ហង្សដែលមានសម្បុរស្លាបដូចមាស។
(ម.ព. ហេមន្តកាល)។
[ហេ-ម៉ន់] hemon
ឈ្មោះរដូវមានទឹកសន្សើម, រដូវរងា :
[ហេ-ម៉ន់-តៈ-កាល] hemon
កាល, រដូវ, សម័យមានទឹកសន្សើម (ម.ព. រដូវ)។
[ហេ-ម៉ន់-តៈ-រ-ដូវ] hemon
(ម.ព. ហេមន្តកាល)។
(ជីវ.) ការក្រាំងនៃសត្វប្រភេទខ្លះនៅសិសិររដូវ ដូចជាថនិកសត្វរទច្ឆេទី (កកេរ) ក្រាំងនៅរដូវរងា។ រទច្ឆេទីថនិកសត្វក្រាំងក្នុងរដូវរងាហើយចេះធ្វើសំបុកដោយមែកឈើដូចជា ប្រមា កណ្ដុរ និងប្រចៀវ ជាដើម។
[ហេ-ម៉ន់-តៈ-ជីប] hemnotakchib≈
(ជីវ.) ការក្រាំងនៃសត្វប្រភេទខ្លះនៅសិសិររដូវ ដូចជាថនិកសត្វរទច្ឆេទី (កកេរ) ក្រាំងនៅរដូវរងា។ រទច្ឆេទីថនិកសត្វក្រាំងក្នុងរដូវរងាហើយចេះធ្វើសំបុកដោយមែកឈើដូចជា ប្រមា កណ្ដុរ និងប្រចៀវ ជាដើម។
(ម.ព. ហេមន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហេ-ម៉ន់-តៈ—] hemnotak—≈
(ម.ព. ហេមន្ត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
[ហេ-មៈ-ពាន] hempien
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា (ម.ព. ហិមវ័ត ផង)។
[ហេ-មៈ-វៈ-តី] ឬ [ហេ-មៈ-វៈ-ដី] haemvatey
ស្ត្រីជាបុត្រីនៃហិមវ័ត គឺនាងឧមា (ម.ព. ហិមវ័ត ផង)។
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
[ហេ-មៈ-វា] hemeakvea≈
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
(ម.ព. ហិមៈ)។
[ហេ-មៈ-វ័ត] haemvoat
(ម.ព. ហិមៈ)។
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
[ហេ-មៈ-វ័ន] haemavoan
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយខ្ពស់ត្រដឹម មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នំយ៉ាងតូចនៅក្នុងកំពែងមហានគរ (នគរធំ) ខាងទិសប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រាសាទបាយ័ន (ក្នុងខេត្តសៀមរាប)។ ប្រាសាទហេមាទ្រិ"ប្រាសាទភ្នំមាសឬប្រាសាទសុមេរុ"នេះព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន (មហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យមហានគរ) ទ្រង់ចាត់ការឱ្
[ហេ-ម៉ា-ទ្រិ] hematri
ហេមគិរីឬសុវណ្ណគិរី, សុព័ណ៌បព៌ត; (ភ្នំព្រះសុមេរុ)។
[ហេ-ម៉ា-ទ្រិ] hematri
ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយខ្ពស់ត្រដឹម មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងភ្នំយ៉ាងតូចនៅក្នុងកំពែងមហានគរ (នគរធំ) ខាងទិសប៉ែកពាយ័ព្យនៃប្រាសាទបាយ័ន (ក្នុងខេត្តសៀមរាប)។ ប្រាសាទហេមាទ្រិ"ប្រាសាទភ្នំមាសឬប្រាសាទសុមេរុ"នេះព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័ន (មហាក្សត្រខ្មែរក្នុងសម័យមហានគរ) ទ្រង់ចាត់ការឱ្
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
[ហែម-បូ-ពាន] haembopean
(ម.ព. ហិមពាន្ត)។
(ម.ព. ហេម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហេ-មៈ—] hemeak—≈
(ម.ព. ហេម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នករក្សាប្រាក់ឬអ្នករក្សាមាសប្រាក់, អ្នកទុកដាក់ប្រាក់; អ្នកកាន់កាប់ប្រាក់; នាយឃ្លាំងប្រាក់។