ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ហាត់ព្យាម កិរិយាសព្ទ

[ហាត់-ព្យាម] hatpyeam

ព្យាយាមហាត់, ហាត់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ :

ហាត់ហោង គុណនាម

[ហាត់-ហោង] hathoang

(ម.ព. ហ័តហោង)។

ហាន កិរិយាសព្ទ

[ហាន] han

ហ៊ាន។

ហាន កិរិយាសព្ទ

[ហាន-តែ-ថា] han

(ព.សា.) គួរបើដែរ, គួរអ្វី, ពុំសមបើ :

ហាន កិរិយាសព្ទ

[អាច-ហាន] han

អាចហ៊ាន, អង់អាច, មិនខ្លាច។

ហានក្លា កិរិយាសព្ទ

[ហាន-ក្លា] hanklea≈

ក្លាហាន, មោះមុត :

ហានភាគិយ គុណនាម

[ហា-នៈ-ភា-គិ-យៈ] hanpheakey

ដែលបានតែខាងវិនាស (មិនចម្រើន) :

ហានភាគី

ដែលមានចំណែកខាងវិនាស; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងតែវិនាស, អ្នកដែលចេះតែវិនាស :

ហានភាគី គុ., ន.

[ហា-នៈ-ភា-គី] hanpheaki

ដែលមានចំណែកខាងវិនាស; អ្នកដែលមានចំណែកទៅខាងតែវិនាស, អ្នកដែលចេះតែវិនាស :

ហានិភ័យ

(វ.វិចិ.) ហេតុឬបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ឬខូចខាតនូវបុរាណវត្ថុសិល្បៈ ប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយបុរាណវត្ថុវិទ្យា :

ហានិភ័យ នាម ១)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

ស្ថានភាពអាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ :

ហានិភ័យ នាម ២)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

(សេ.ហិ.) ឱកាសនៃការបាត់បង់, ឱកាសនៃការខាតបង់ :

ហានិភ័យ នាម ៣)

[ហា-និ-ភៃ] haniphey≈

(វ.វិចិ.) ហេតុឬបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ឬខូចខាតនូវបុរាណវត្ថុសិល្បៈ ប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយបុរាណវត្ថុវិទ្យា :

ហាន់ កិរិយាសព្ទ

[ហាន់] hann

កាត់សង្កត់ផ្ទាប់ឱ្យដាច់ជាភាគតូចៗឬល្អិតៗ :

ហាប នាម

[ហាប] hab

ទម្ងន់មួយរយនាឡិឬពីរចុង (៦០គីឡូក្រាម) :

ហាប់

(ព.ប្រ.) ឈឺធ្ងន់ខ្លាំងឡើងសាច់ថ្ងាសហាប់រលោង។

ហាប់ គុណនាម

[ហាប់] habb

ណែន, ណែនរឹងច្រឺះ; ណែនក្ដន់មិនជ្រោកមិនជ្រាយ :

ហាប់ គុណនាម

[ហាប់] habb

(ព.ប្រ.) ឈឺធ្ងន់ខ្លាំងឡើងសាច់ថ្ងាសហាប់រលោង។

ហាម

រឹម (ចំពោះតែវត្ថុរឹងដែលមានកម្រាស់តិច) :

ហាម កិរិយាសព្ទ

[ហាម] ham

ប្រាម, ឃាត់ :

ហាម នាម

[ហាម] ham

រឹម (ចំពោះតែវត្ថុរឹងដែលមានកម្រាស់តិច) :

ហាមឃាត់

ដាក់បម្រាម ឃាត់ជាមុន រារាំងមិនឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

ហាមឃាត់ កិ., គុ.

[ហាម-ឃាត់] hamkheat≈

ដាក់បម្រាម ឃាត់ជាមុន រារាំងមិនឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

ហាមប្រាម

ប្រាមប្រាប់ឬប្រាប់ប្រាម; ឃាត់ដោយមានបម្រាម។

ហាមប្រាម កិរិយាសព្ទ

[ហាម-ប្រាម] hambream≈

ប្រាមប្រាប់ឬប្រាប់ប្រាម; ឃាត់ដោយមានបម្រាម។

ហាយនៈ

ភាវៈឬដំណើរនៃសេចក្ដីវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ] hayornak

ឆ្នាំ។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ] hayornak

សេចក្ដីវិនាស, សេចក្ដីសាបសូន្យ; ដំណើរទ្រុឌទ្រោម :

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-កា] hayornak

ហេតុនៃសេចក្ដីវិនាស, ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-ធ័រ] hayornak

ធម៌គឺបែបបទដែលនាំឱ្យវិនាស។

ហាយនៈ នាម

[ហា-យៈ-នៈ-ភាប] hayornak

ភាវៈឬដំណើរនៃសេចក្ដីវិនាស។

ហាយន—

(ម.ព. ហាយនៈ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហាយន— នាម

[ហា-យៈ-នៈ—] hayeakneak—≈

(ម.ព. ហាយនៈ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហារ នាម

[ហា] har

ការនាំយកអ្វីៗទៅ; អ្វីៗដែលល្មមនាំយកទៅបាន។

ហារ នាម

[ហា] har

ខ្សែជាគ្រឿងប្រដាប់ក; កង ក។

ហារ កិរិយាសព្ទ

[ហា] har

ចែក, បែងជាចំណែក, រកឱ្យឃើញជាចំណែក (ពាក្យប្រើក្នុងក្បួននព្វន្ត) :

ហារ នាម

[ឡេក-ខៈ-ហា] har

លេខចែក។

ហារិន

អ្នកដែលនាំយកអ្វីៗទៅ។

ហារិន នាម

[ហា-រិន] harin

អ្នកដែលនាំយកអ្វីៗទៅ។

ហារិនី នាម

[ហា-រិ-នី] harini

(ម.ព. ហារិន)។

ហារី នាម

[ហា-រ៉ី] hari

(ម.ព. ហារិន)។

ហាល

យកខ្យល់អាកាស, សំដិលខ្លួនក្នុងទីមានអាកាសល្អដើម្បីឱ្យស្រួលខ្លួន។

ហាល កិរិយាសព្ទ ១)

[ហាល] hal

ធ្វើឱ្យស្ងួតដោយអំណាចកម្ដៅថ្ងៃឬដោយអំណាចខ្យល់ :

ហាល កិរិយាសព្ទ ២)

[ហាល] hal

ដាក់នៅក្នុងទីដែលរងឥទ្ធិពលនៃបរិស្ថានណាមួយ :

ហាល កិរិយាសព្ទ

[ហាល-មុក] hal

(ព.ប្រ.) ចេញមុខក្នុងទីប្រជុំកណ្ដាលវាលឬក្នុងទីវាលមានប្រជុំជន :

ហាល កិរិយាសព្ទ

[ហាល-អា-កាស] hal

យកខ្យល់អាកាស, សំដិលខ្លួនក្នុងទីមានអាកាសល្អដើម្បីឱ្យស្រួលខ្លួន។

ហាលខ្យល់

ដាក់នៅក្នុងទីមានខ្យល់, នៅក្នុងទីកណ្ដាលវាលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង។

ហាលខ្យល់ កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ខ្យល់] halkhayl≈

ដាក់នៅក្នុងទីមានខ្យល់, នៅក្នុងទីកណ្ដាលវាលមានខ្យល់បក់ខ្លាំង។

ហាលងៀត គុ., គុ.កិ.

[ហាល-ងៀត] halngiet≈

(ម.ព. ងៀត)។

ហាលថ្ងៃ កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ថ្ងៃ] halthngey≈

ដាក់នៅក្នុងទីមានកម្ដៅថ្ងៃ :

ហាលភ្លៀង

ស្ថិតនៅក្រោមភ្លៀង, ទ្រាំឱ្យទទឹកភ្លៀង :

ហាលភ្លៀង កិ., គុ.កិ.

[ហាល-ភ្លៀង] halphlieng≈

ស្ថិតនៅក្រោមភ្លៀង, ទ្រាំឱ្យទទឹកភ្លៀង :

ហាវ

ភាវៈឬដំណើរឆាប់ភ្លាម; ស្របក់ :

ហាវ កិរិយាសព្ទ

[ហាវ] hav

(ម.ព. ហៅ)។

ហាវ គុណកិរិយា

[ហាវ] hav

ភ្លាម; រោលៗ :

ហាវ នាម

[ហាវ] hav

ភាវៈឬដំណើរឆាប់ភ្លាម; ស្របក់ :

ហាវ!

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកបង្គាប់ឱ្យដំរីឈប់គឺបង្គាប់ថាឈប់!ឬថាចូរឈប់!; ឯងចូរឈប់!, ដូចជា :

ហាវ! កិរិយាសព្ទ

[ហាវ] hav≈

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកបង្គាប់ឱ្យដំរីឈប់គឺបង្គាប់ថាឈប់!ឬថាចូរឈប់!; ឯងចូរឈប់!, ដូចជា :

ហាស

រឿងដែលនាំឱ្យបានសើច, រឿងសើច, រឿងកំប្លែង។

ហាស នាម

[ហា-សៈ] hah

សំណើច, ការសើចសប្បាយ; សេចក្ដីរីករាយ (ហសនៈ)។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-កា] hah

ហេតុដែលនាំឱ្យបានសើច, ឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-ចិត] hah

ចិត្តរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-ភាប] hah

ភាវៈឬដំណើរសើចសប្បាយឬរីករាយ។

ហាស នាម

[ហា-សៈ-វ័ត-ថុ] hah

រឿងដែលនាំឱ្យបានសើច, រឿងសើច, រឿងកំប្លែង។

ហាស!

សូរសើចសប្បាយឬសើចចំអក :

ហាស! ឧទានសព្ទ

[ហាស] has≈

សូរសើចសប្បាយឬសើចចំអក :

ហាសកថា

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តាក់តែងជារឿងល្ខោន ដែលដំណើររឿងប្រកបដោយឈុតឆាក កំប្លុកកំប្លែង ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ផ្ទុះសំណើច។

ហាសកថា នាម

[ហា-សៈ-កៈ-ថា] hasakkaktha≈

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តាក់តែងជារឿងល្ខោន ដែលដំណើររឿងប្រកបដោយឈុតឆាក កំប្លុកកំប្លែង ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ផ្ទុះសំណើច។

ហាសនាដកម្ម

ការសម្ដែងដែលធ្វើឱ្យទស្សនិកជនសើចសប្បាយ កំប្លែង។

ហាសនាដកម្ម នាម ២)

[ហា-សៈ-នា-ដៈ-កាំ] hasakneadakkaam≈

ការសម្ដែងដែលធ្វើឱ្យទស្សនិកជនសើចសប្បាយ កំប្លែង។

ហាសនាដករ

អ្នកនិពន្ធរឿងកំប្លែងឬអ្នកសម្ដែងជាតួកំប្លែង, អ្នកកំប្លែង។

ហាសនាដករ នាម

[ហា-សៈ-នា-ដៈ-ក] hasakneadakka≈

អ្នកនិពន្ធរឿងកំប្លែងឬអ្នកសម្ដែងជាតួកំប្លែង, អ្នកកំប្លែង។

ហាសនី គុណនាម

[ហា-សៈ-នី] hasakni≈

(ម.ព. ហសនីយ)។

ហាសនីយ គុណនាម

[ហា-សៈ-នី] ឬ [ហា-សៈ-នី-យៈ] hasoney

(ម.ព. ហសនីយ)។

ហាសរស

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះបង្ហាញសកម្មភាពកំប្លុកកំប្លែង ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ សើចសប្បាយរីករាយ។ នៅក្នុងរឿងធនញ្ជ័យ ធនញ្ជ័យរើសអាចម៍សេះច្រកថង់យាមយកទៅជូនសេដ្ឋីកណ្ដាលចំណោមមន្ត្រី។ នៅក្នុងរឿងអាឡេវ អាឡេវចាប់ម៉ែឪវារៀបការដើម្បីបា

ហាសរស នាម

[ហា-សៈ-រស់] hasakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះបង្ហាញសកម្មភាពកំប្លុកកំប្លែង ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ សើចសប្បាយរីករាយ។ នៅក្នុងរឿងធនញ្ជ័យ ធនញ្ជ័យរើសអាចម៍សេះច្រកថង់យាមយកទៅជូនសេដ្ឋីកណ្ដាលចំណោមមន្ត្រី។ នៅក្នុងរឿងអាឡេវ អាឡេវចាប់ម៉ែឪវារៀបការដើម្បីបា

ហាសហាយ!

សូរសំណើចសប្បាយឬសំណើចចំអក :

ហាសហាយ! ឧទានសព្ទ

[ហាស-ហាយ] hashay≈

សូរសំណើចសប្បាយឬសំណើចចំអក :

ហាសហឺយ ឧទានសព្ទ

[ហាស-ហឺយ] hasheuy

សូរកណ្ដាស់ខ្លាំង។

ហាសិប គុណនាម

[ហា-សិប] haseub

ដប់ប្រាំដង (៥០) :

ហាហា

ការធ្វើឱ្យកើតទុក្ខព្រួយខ្លាំង; ការនាំឱ្យកើតកោលាហល, ឱ្យជ្រួលជ្រើម។

ហាហា នាម

[ហា-ហា] haha

គន្ធព្វ។

ហាហា ឧទានសព្ទ

[ហា-ហា] haha

ពាក្យបន្លឺដោយអស្ចារ្យឬដោយមានសេចក្ដីទុក្ខព្រួយខ្លាំង (ព.កា.) ឬ (ព.ទេ.) ; ត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរថាយី!, យីអើ!, យីអើហ្ន៎!, ឰ!, ឰយា!)។