ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ហល់ នាម

[ថ្នាំ-ហល់-ផ្ទៃ] hall

(ព.ប្រ.) គ្រឿងបរិភោគចម្អែតអាត្មា។

ហល្លោ! ឧទានសព្ទ

[ហល់-លោ] hlolo≈

(ម.ព. អល្លោ!)។

ហវិស

ទឹកដោះថ្លាសម្រាប់បូជាព្រះអគ្និឬបូជាទេវតា; ភោជនាហារដែលរៀបបួងសួងទេវតា, សង្វោយទេវតា; គ្រឿងបូជាយញ្ញ :

ហវិស នាម

[ហៈ-វិស] havis

ទឹកដោះថ្លាសម្រាប់បូជាព្រះអគ្និឬបូជាទេវតា; ភោជនាហារដែលរៀបបួងសួងទេវតា, សង្វោយទេវតា; គ្រឿងបូជាយញ្ញ :

ហស ឧទានសព្ទ ១)

[ហស] has

សូរដកដង្ហើមហត់ខ្លាំង :

ហស ឧទានសព្ទ ២)

[ហស] has

សូរសើចខ្លាំង :

ហស គុណកិរិយា

[ហស] has

ដែលឆ្លេឆ្លាចុះឡើងទាល់តែហត់ :

ហសនា—

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនា— គុណកិរិយា

[ហៈ-សៈ-ណា—] haksakna—≈

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនីយ គុណនាម

[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ] haksaniy

ដែលគួរឱ្យសើច; ដែលគួររីករាយ :

ហសនីយ នាម

[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ-កី-ឡា] haksaniy

ល្បែងដែលគួរសើច, ដែលគួររីករាយ, ដែលគួរឱ្យចង់មើល។

ហសនីយ នាម

[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ាត់-ឋាន] haksaniy

ទីហសនីយ។

ហសនីយ—

(ម.ព. ហសនីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនីយ— នាម

[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ—] haksakneiyak—≈

(ម.ព. ហសនីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនោ—

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនោ— នាម

[ហៈ-សៈ-ណោ—] haksaknao—≈

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសនៈ

ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណៈ] hasaneak

សំណើច; សេចក្ដីរីករាយ។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណៈ-ភាប] hasaneak

ភាវៈសើច, ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណៈ-វិត] hasaneak

អ្នកស្គាល់សូរសំណើច (អាចទាយបាន ...)។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណៈ-វិ-ទូ] hasaneak

(ម.ព. ហសនវិទ)។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណា-កា] hasaneak

អាការៈនៃហសនៈ។

ហសនៈ នាម

[ហៈ-សៈ-ណោ-បាយ] hasaneak

ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។

ហសន—

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសន— នាម

[ហៈ-សៈ-ណៈ—] haksaknak—≈

(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសាភិប្រាយ

ការនឹកចង់សើច; ការមានបំណងដើម្បីសើចលេងសប្បាយ; បំណងក្នុងការរីករាយសប្បាយ :

ហសាភិប្រាយ នាម

[ហៈ-សា-ភិ-ប្រាយ] hosapibray

ការនឹកចង់សើច; ការមានបំណងដើម្បីសើចលេងសប្បាយ; បំណងក្នុងការរីករាយសប្បាយ :

ហសិកា

សំណើច, សំណើចក្អាកក្អាយសប្បាយភ្លេចខ្លួន :

ហសិកា នាម

[ហៈ-សិ-កា] haseka

សំណើច, សំណើចក្អាកក្អាយសប្បាយភ្លេចខ្លួន :

ហសិត

ចិត្តដែលនាំឱ្យកើតសំណើច, ឱ្យញញឹមឬឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ (ព.អ.)។

ហសិត កិរិយាសព្ទ

[ហៈ-សិត] hasirt

សើច, សើចហើយ; រីករាយ។

ហសិត គុណនាម

[ហៈ-សិត] hasirt

ដែលគួរឱ្យសើច; ដែលគួរឱ្យរីករាយ :

ហសិត នាម

[ហៈ-សិត] hasirt

សំណើច; សេចក្ដីរីករាយ។

ហសិត នាម

[ហៈ-សិ-តៈ-ភាប] hasirt

ភាវៈសើច; ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ។

ហសិត នាម

[ហៈ-សិ-តុប-ប៉ា-ទៈ-ចិត] hasirt

ចិត្តដែលនាំឱ្យកើតសំណើច, ឱ្យញញឹមឬឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ (ព.អ.)។

ហសិត—

(ម.ព. ហសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហសិត— នាម

[ហៈ-សិ-តៈ—] haksetak—≈

(ម.ព. ហសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហស្ដិន នាម

[ហ័ស-ស្ដិន] hasden

ដូចគ្នានឹងហត្ថីដែរ។

ហស្ត

អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ។

ហស្ត នាម

[ហ៊ាស់] hastar

(រ.ស.) ដៃ :

ហស្ត នាម

[ព្រះ-ហ៊ាស់-ស្ដៈ-លេ-ខា] hastar

អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ។

ហសៗ ឧទានសព្ទ

[ហស-ហស] hsahsa≈

(ម.ព. ហស)។

ហហ្មុក

ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើដោយត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងមានកាពិបុកនិងខ្ទិះដូងជាដើម ខ្ចប់ចំហុយ :

ហហ្មុក នាម

[ហ-ម៉ុក] horhmok

ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើដោយត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងមានកាពិបុកនិងខ្ទិះដូងជាដើម ខ្ចប់ចំហុយ :

ហឫទ័យ នាម

[ហៈ-រឹ-ទៃ] hrortei

(ម.ព. ហទ័យ)។

ហា កិរិយាសព្ទ

[ហា] ha

របើកហើយច្រហឡើង; ធ្វើឱ្យរបើកហើបឡើង; បើកមាត់ច្រហឡើង :

ហា គុណនាម

[ហា] ha

ដែលរបើកហើបឡើង, ដែលប្រេះហើបច្រហ :

ហា គុណនាម

[ហា] ha

(សំនួន.) និយាយទៅត្រង់ណាចេះតែកើតការទាំងអស់។

ហា គុណនាម

[ហា] ha

ហាមាត់ធំមើលទៅឃើញជ្រៅរលុង។

ហា គុណនាម

[ហា] ha

ហើបមាត់ស្ដីមិនកើតឬហើបមាត់ស្ដីថាមិនកើតព្រោះទើសទាល់។

ហា គុណនាម

[ហា-ហៅ] ha

ស្រែកហៅ :

ហា គុណនាម

[ហា] ha

ប្រាំ (៥)។

ហា គុណនាម

[ចោ-ហា-រយ] ha

ចោរប្រាំរយ (មានប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាបុរាណ)។

ហា!

សូរសព្ទបន្លឺដោយមានទុក្ខព្រួយខ្លាំងឬនិន្ទាជាដើម, ត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរថាឱ!; អា!; ឰយា!

ហា! ឧទានសព្ទ ១)

[ហា] ha≈

សូរសើចខ្លាំងព្រមគ្នា :

ហា! ឧទានសព្ទ ២)

[ហា] ha≈

សូរសព្ទបន្លឺដោយមានទុក្ខព្រួយខ្លាំងឬនិន្ទាជាដើម, ត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរថាឱ!; អា!; ឰយា!

ហាក់ កិរិយាសព្ទ

[ហាក់] hakk

ដូចជា, ទំនងជា; ចួនជា; លោជា :

ហាក់ គុណកិរិយា

[ហាក់-ក-នឹង-ថា] hakk

ដូចជានឹងថា។

ហាក់ គុណកិរិយា

[ហាក់-បើ-ថា] hakk

ដូចជាថា។

ហាក់ជា

ប្រហែលជា (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

ហាក់ជា គុណកិរិយា

[ហាក់-ជា] hakchea≈

ប្រហែលជា (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

ហាក់ដូច គុណកិរិយា

[ហាក់-ដូច] hakdouch≈

ក្រែងដូច, ប្រាកដដូច :

ហាក់ដូចជា គុណកិរិយា

[ហាក់-ដូច-ជា] hakdouchchea≈

(ម.ព. ហាក់ដូច)។

ហាក់ៗ

ភ្លាមៗ ដោយអាការៈកំពុងរហាក់ឬដោយនឿយហត់, អស់កម្លាំង :

ហាក់ៗ គុណកិរិយា

[ហាក់-ហាក់] hak

ភ្លាមៗ ដោយអាការៈកំពុងរហាក់ឬដោយនឿយហត់, អស់កម្លាំង :

ហាង

រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ (ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ)។

ហាង គុណនាម ១)

[ហាង] hang

ល្វីងលាយប្រហាត (ដូចយ៉ាងរសទំពាំងឫស្សីព្រៃជាដើម) :

ហាង គុណនាម ២)

[ហាង] hang

ដែលធុំខ្មោះប្រហាត (ដូចយ៉ាងក្លិនសេះជាដើម) :

ហាង នាម

[ហាង] hang

ផ្ទះលក់ទំនិញធំៗ, ឃ្លាំងទំនិញ :

ហាង នាម

[ហាង] hang

កន្ទុយ។

ហាង នាម

[ខ្សែ-ហាង] hang

ខ្សែកន្ទុយ គឺខ្សែដែលតភ្ជាប់ពីចុងកែបមកពាក់ក្រោមគល់កន្ទុយសេះ :

ហាង នាម

[រឹត-ខ្សែ-អុក-ពាក់-ខ្សែ-ហាង] hang

រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ (ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ)។

ហាច់

ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :

ហាច់ កិរិយាសព្ទ

[ហាច់] hachh

ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :

ហាច់ជា

(ព.សា.) ក្រែងតែ, ស្មានជា, ស្មានថា :

ហាច់ជា គុណកិរិយា

[ហាច់-ជា] hachhchea

(ព.សា.) ក្រែងតែ, ស្មានជា, ស្មានថា :

ហាដក

ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស។

ហាដក នាម

[ហា-ដក់] hadak

មាស (សុវណ្ណ)។

ហាដក នាម

[ហា-ដៈ-កៈ-ម៉ៃ] hadak

ដែលធ្វើដោយមាស, ដែលយកមាសធ្វើ។

ហាដក នាម

[ហា-ដៈ-កៈ-វិ-ចិត] hadak

ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស។

ហាដវែរ

(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។

ហាដវែរ នាម

[ហាត-វែ] hatve≈

(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។

ហាណូយ

ឈ្មោះរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម :

ហាណូយ នាម

[ហា-ណូយ] hanoy

ឈ្មោះរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម :

ហាត់

ធ្វើឱ្យជំនាញ, រៀនឱ្យស្ទាត់, ហ្វឹក :

ហាត់ កិរិយាសព្ទ

[ហាត់] hatt

ធ្វើឱ្យជំនាញ, រៀនឱ្យស្ទាត់, ហ្វឹក :

ហាត់ការ

ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :

ហាត់ការ កិ., គុ.

[ហាត់-កា] hatka≈

ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :

ហាត់ប្រាណ កិរិយាសព្ទ

[ហាត់-ប្រាន] hatbrean≈

ហាត់ខ្លួនឱ្យថ្នឹក, បង្វឹកខ្លួន; ហាត់ឱ្យយឺតសរសៃក្នុងខ្លួនជាដើម។

ហាត់ប្រាណ នាម

[ល្បែង-ហាត់-ប្រាន] lbaenghatbrean≈

ល្បែងដែលនាំឱ្យយឺតសរសៃ, ឱ្យស្រួលខ្លួន, ឱ្យមានកម្លាំងច្រើន ឱ្យថ្នឹកក្នុងការលើកទម្ងន់ជាដើម; ល្បែងបុរាណយ៉ាងដូចទាញព្រ័ត្រ, ចោលឈូង, លោតអន្ទាក់, ទាត់សីជាដើម; ល្បែងសម័យឥឡូវដូចយ៉ាងហាត់ពត់ខ្លួន, ទាត់បាល់, វាយកូនគ្លី, ហាត់លោតតោងជាដើម។

ហាត់ប្រាណ នាម

[វិច-ជា-ហាត់-ប្រាន] vichcheahatbrean≈

វិជ្ជាមានបែបបទផ្សេងៗឱ្យហាត់ប្រាណ។