ហល់ នាម
[ថ្នាំ-ហល់-ផ្ទៃ] hall
(ព.ប្រ.) គ្រឿងបរិភោគចម្អែតអាត្មា។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ថ្នាំ-ហល់-ផ្ទៃ] hall
(ព.ប្រ.) គ្រឿងបរិភោគចម្អែតអាត្មា។
(ម.ព. អល្លោ!)។
[ហល់-លោ] hlolo≈
(ម.ព. អល្លោ!)។
ទឹកដោះថ្លាសម្រាប់បូជាព្រះអគ្និឬបូជាទេវតា; ភោជនាហារដែលរៀបបួងសួងទេវតា, សង្វោយទេវតា; គ្រឿងបូជាយញ្ញ :
[ហៈ-វិស] havis
ទឹកដោះថ្លាសម្រាប់បូជាព្រះអគ្និឬបូជាទេវតា; ភោជនាហារដែលរៀបបួងសួងទេវតា, សង្វោយទេវតា; គ្រឿងបូជាយញ្ញ :
[ហស] has
សូរដកដង្ហើមហត់ខ្លាំង :
[ហស] has
សូរសើចខ្លាំង :
[ហស] has
ដែលឆ្លេឆ្លាចុះឡើងទាល់តែហត់ :
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហៈ-សៈ-ណា—] haksakna—≈
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ទីហសនីយ។
[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ] haksaniy
ដែលគួរឱ្យសើច; ដែលគួររីករាយ :
[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ-កី-ឡា] haksaniy
ល្បែងដែលគួរសើច, ដែលគួររីករាយ, ដែលគួរឱ្យចង់មើល។
[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ាត់-ឋាន] haksaniy
ទីហសនីយ។
(ម.ព. ហសនីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហៈ-សៈ-ណី-យ៉ៈ—] haksakneiyak—≈
(ម.ព. ហសនីយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហៈ-សៈ-ណោ—] haksaknao—≈
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។
[ហៈ-សៈ-ណៈ] hasaneak
សំណើច; សេចក្ដីរីករាយ។
[ហៈ-សៈ-ណៈ-ភាប] hasaneak
ភាវៈសើច, ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ។
[ហៈ-សៈ-ណៈ-វិត] hasaneak
អ្នកស្គាល់សូរសំណើច (អាចទាយបាន ...)។
[ហៈ-សៈ-ណៈ-វិ-ទូ] hasaneak
(ម.ព. ហសនវិទ)។
[ហៈ-សៈ-ណា-កា] hasaneak
អាការៈនៃហសនៈ។
[ហៈ-សៈ-ណោ-បាយ] hasaneak
ឧបាយនៃហសនៈ; ការសើចជាឧបាយ, ជាកិច្ចកល។
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហៈ-សៈ-ណៈ—] haksaknak—≈
(ម.ព. ហសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ការនឹកចង់សើច; ការមានបំណងដើម្បីសើចលេងសប្បាយ; បំណងក្នុងការរីករាយសប្បាយ :
[ហៈ-សា-ភិ-ប្រាយ] hosapibray
ការនឹកចង់សើច; ការមានបំណងដើម្បីសើចលេងសប្បាយ; បំណងក្នុងការរីករាយសប្បាយ :
សំណើច, សំណើចក្អាកក្អាយសប្បាយភ្លេចខ្លួន :
[ហៈ-សិ-កា] haseka
សំណើច, សំណើចក្អាកក្អាយសប្បាយភ្លេចខ្លួន :
ចិត្តដែលនាំឱ្យកើតសំណើច, ឱ្យញញឹមឬឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ (ព.អ.)។
[ហៈ-សិត] hasirt
សើច, សើចហើយ; រីករាយ។
[ហៈ-សិត] hasirt
ដែលគួរឱ្យសើច; ដែលគួរឱ្យរីករាយ :
[ហៈ-សិត] hasirt
សំណើច; សេចក្ដីរីករាយ។
[ហៈ-សិ-តៈ-ភាប] hasirt
ភាវៈសើច; ការសើចសប្បាយ; ការរីករាយ។
[ហៈ-សិ-តុប-ប៉ា-ទៈ-ចិត] hasirt
ចិត្តដែលនាំឱ្យកើតសំណើច, ឱ្យញញឹមឬឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយ (ព.អ.)។
(ម.ព. ហសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហៈ-សិ-តៈ—] haksetak—≈
(ម.ព. ហសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ដូចគ្នានឹងហត្ថីដែរ។
[ហ័ស-ស្ដិន] hasden
ដូចគ្នានឹងហត្ថីដែរ។
អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ។
[ហ៊ាស់] hastar
(រ.ស.) ដៃ :
[ព្រះ-ហ៊ាស់-ស្ដៈ-លេ-ខា] hastar
អក្សរដែលក្សត្រិយ៍ទ្រង់សរសេរឬព្រះនាមដែលទ្រង់ចុះស៊ីញេ។
[ហស-ហស] hsahsa≈
(ម.ព. ហស)។
ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើដោយត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងមានកាពិបុកនិងខ្ទិះដូងជាដើម ខ្ចប់ចំហុយ :
[ហ-ម៉ុក] horhmok
ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើដោយត្រីស្រស់ផ្សំគ្រឿងមានកាពិបុកនិងខ្ទិះដូងជាដើម ខ្ចប់ចំហុយ :
(ម.ព. ហទ័យ)។
[ហៈ-រឹ-ទៃ] hrortei
(ម.ព. ហទ័យ)។
[ហា] ha
របើកហើយច្រហឡើង; ធ្វើឱ្យរបើកហើបឡើង; បើកមាត់ច្រហឡើង :
[ហា] ha
ដែលរបើកហើបឡើង, ដែលប្រេះហើបច្រហ :
[ហា] ha
(សំនួន.) និយាយទៅត្រង់ណាចេះតែកើតការទាំងអស់។
[ហា] ha
ហាមាត់ធំមើលទៅឃើញជ្រៅរលុង។
[ហា] ha
ហើបមាត់ស្ដីមិនកើតឬហើបមាត់ស្ដីថាមិនកើតព្រោះទើសទាល់។
[ហា-ហៅ] ha
ស្រែកហៅ :
[ហា] ha
ប្រាំ (៥)។
[ចោ-ហា-រយ] ha
ចោរប្រាំរយ (មានប្រើខ្លះតែក្នុងសាស្ត្រាបុរាណ)។
សូរសព្ទបន្លឺដោយមានទុក្ខព្រួយខ្លាំងឬនិន្ទាជាដើម, ត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរថាឱ!; អា!; ឰយា!
[ហា] ha≈
សូរសើចខ្លាំងព្រមគ្នា :
[ហា] ha≈
សូរសព្ទបន្លឺដោយមានទុក្ខព្រួយខ្លាំងឬនិន្ទាជាដើម, ត្រូវនឹងពាក្យខ្មែរថាឱ!; អា!; ឰយា!
ដូចជាថា។
[ហាក់] hakk
ដូចជា, ទំនងជា; ចួនជា; លោជា :
[ហាក់-ក-នឹង-ថា] hakk
ដូចជានឹងថា។
[ហាក់-បើ-ថា] hakk
ដូចជាថា។
ប្រហែលជា (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។
[ហាក់-ជា] hakchea≈
ប្រហែលជា (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។
ក្រែងដូច, ប្រាកដដូច :
[ហាក់-ដូច] hakdouch≈
ក្រែងដូច, ប្រាកដដូច :
(ម.ព. ហាក់ដូច)។
[ហាក់-ដូច-ជា] hakdouchchea≈
(ម.ព. ហាក់ដូច)។
ភ្លាមៗ ដោយអាការៈកំពុងរហាក់ឬដោយនឿយហត់, អស់កម្លាំង :
[ហាក់-ហាក់] hak
ភ្លាមៗ ដោយអាការៈកំពុងរហាក់ឬដោយនឿយហត់, អស់កម្លាំង :
រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ (ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ)។
[ហាង] hang
ល្វីងលាយប្រហាត (ដូចយ៉ាងរសទំពាំងឫស្សីព្រៃជាដើម) :
[ហាង] hang
ដែលធុំខ្មោះប្រហាត (ដូចយ៉ាងក្លិនសេះជាដើម) :
[ហាង] hang
ផ្ទះលក់ទំនិញធំៗ, ឃ្លាំងទំនិញ :
[ហាង] hang
កន្ទុយ។
[ខ្សែ-ហាង] hang
ខ្សែកន្ទុយ គឺខ្សែដែលតភ្ជាប់ពីចុងកែបមកពាក់ក្រោមគល់កន្ទុយសេះ :
[រឹត-ខ្សែ-អុក-ពាក់-ខ្សែ-ហាង] hang
រឹតខ្សែទ្រូងពាក់ខ្សែកន្ទុយ (ច្រើនប្រើក្នុងសាស្ត្រាទេសន៍បុរាណឬប្រើក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណ)។
ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :
[ហាច់] hachh
ត្រាច់ចរប៉ើចចុះប៉ើចឡើង មិននឹងនួន (ច្រើនប្រើចំពោះស្ត្រី) :
(ព.សា.) ក្រែងតែ, ស្មានជា, ស្មានថា :
[ហាច់-ជា] hachhchea
(ព.សា.) ក្រែងតែ, ស្មានជា, ស្មានថា :
ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស។
[ហា-ដក់] hadak
មាស (សុវណ្ណ)។
[ហា-ដៈ-កៈ-ម៉ៃ] hadak
ដែលធ្វើដោយមាស, ដែលយកមាសធ្វើ។
[ហា-ដៈ-កៈ-វិ-ចិត] hadak
ដែលវិចិត្ររចនាដោយមាស។
(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។
[ហាត-វែ] hatve≈
(ប.ព.) សមាសធាតុអេឡិចត្រូនិកនិងមេកានិករបស់កុំព្យូទ័រ។
ឈ្មោះរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម :
[ហា-ណូយ] hanoy
ឈ្មោះរដ្ឋធានីនៃប្រទេសវៀតណាម :
ធ្វើឱ្យជំនាញ, រៀនឱ្យស្ទាត់, ហ្វឹក :
[ហាត់] hatt
ធ្វើឱ្យជំនាញ, រៀនឱ្យស្ទាត់, ហ្វឹក :
ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :
[ហាត់-កា] hatka≈
ហាត់រៀន, ហាត់ធ្វើ, ហ្វឹកហ្វឺន; ដែលចុះអនុវត្តទ្រឹស្ដីឬជំនាញអ្វីមួយ :
វិជ្ជាមានបែបបទផ្សេងៗឱ្យហាត់ប្រាណ។
[ហាត់-ប្រាន] hatbrean≈
ហាត់ខ្លួនឱ្យថ្នឹក, បង្វឹកខ្លួន; ហាត់ឱ្យយឺតសរសៃក្នុងខ្លួនជាដើម។
[ល្បែង-ហាត់-ប្រាន] lbaenghatbrean≈
ល្បែងដែលនាំឱ្យយឺតសរសៃ, ឱ្យស្រួលខ្លួន, ឱ្យមានកម្លាំងច្រើន ឱ្យថ្នឹកក្នុងការលើកទម្ងន់ជាដើម; ល្បែងបុរាណយ៉ាងដូចទាញព្រ័ត្រ, ចោលឈូង, លោតអន្ទាក់, ទាត់សីជាដើម; ល្បែងសម័យឥឡូវដូចយ៉ាងហាត់ពត់ខ្លួន, ទាត់បាល់, វាយកូនគ្លី, ហាត់លោតតោងជាដើម។
[វិច-ជា-ហាត់-ប្រាន] vichcheahatbrean≈
វិជ្ជាមានបែបបទផ្សេងៗឱ្យហាត់ប្រាណ។
ព្យាយាមហាត់, ហាត់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ :