ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ហង្សបាទ

ពណ៌ក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស។

ហង្សបាទ គុណនាម

[ហង់-ស្បាត] hornggbat

ដែលក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស (មញ្ជេដ្ឋ) :

ហង្សបាទ នាម

[ហង់-ស្បាត] hornggbat

ពណ៌ក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស។

ហង្ស—

(ម.ព. ហង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហង្ស— នាម

[ហង់-សៈ—] hngosak—≈

(ម.ព. ហង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហដ្ដចោរក

ចោរអ្នកលួចឆក់យកអីវ៉ាន់គេក្នុងផ្សារឬក្នុងទីតាំងរបស់សម្ងាចឱ្យមហាជនមើល :

ហដ្ដចោរក នាម

[ហ័ត-ដៈ-ចោ-រ៉ក់] haddachaorok

ចោរអ្នកលួចឆក់យកអីវ៉ាន់គេក្នុងផ្សារឬក្នុងទីតាំងរបស់សម្ងាចឱ្យមហាជនមើល :

ហដ្ដវិលាសិនី នាម

[ហ័ត-ដៈ-វិ-លា-សិ-នី] haddavileaseni

ស្រីអ្នកលេងឫកក្នុងផ្សារ (ស្រីផ្សារ; ស្រីពេស្យា)។

ហដ្ឋចិត្ត គុណនាម b

[ហ័ត-ឋៈ-ចិត] hadthachett

ដែលមានចិត្តរីករាយ :

ហឋយោគ

(ទស្សនៈ.) ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាយោគៈដែលជាការហ្វឹកហាត់និងលត់ដំរាង កាយ និងចិត្តឱ្យមានតុល្យភាព ដោយប្រើវិធីផ្សេងៗ ដូចជាការធ្វើសមាធិ ការហាត់ប្រាណ ជាដើម ហើយដែលមានកម្រិតស្រាលជាងប្រព័ន្ធវិធីយោគៈផ្សេងៗទៀត។

ហឋយោគ នាម ១)

[ហៈ-ឋៈ-យោក] hathayok

ការហាត់ប្រព្រឹត្តយ៉ាងតឹងតាមលទ្ធិនិគ្រន្ថ (មានហាត់ឈរតែជើងម្ខាងជ្រោងដៃទាំងពីរត្រង់ភ្លឹងទៅលើជាដើម) :

ហឋយោគ នាម ២)

[ហៈ-ឋៈ-យោក] hathayok

(ទស្សនៈ.) ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាយោគៈដែលជាការហ្វឹកហាត់និងលត់ដំរាង កាយ និងចិត្តឱ្យមានតុល្យភាព ដោយប្រើវិធីផ្សេងៗ ដូចជាការធ្វើសមាធិ ការហាត់ប្រាណ ជាដើម ហើយដែលមានកម្រិតស្រាលជាងប្រព័ន្ធវិធីយោគៈផ្សេងៗទៀត។

ហឋវិទ្យា នាម

[ហៈ-ឋៈ-វិត-ទ្យា] hothovityea

វិទ្យាដែលចេះមកពីហឋយោគ :

ហតក្កិលេស

ដែលកម្ចាត់កិលេសបានស្រេចហើយ; អ្នកដែលកម្ចាត់កិលេសស្អាតជ្រះស្រឡះពីសន្តានហើយ (ព្រះអរហន្ត)។

ហតក្កិលេស នាម

[ហៈ-ត័ក-កិ-ឡែស] hotokkeles

ដែលកម្ចាត់កិលេសបានស្រេចហើយ; អ្នកដែលកម្ចាត់កិលេសស្អាតជ្រះស្រឡះពីសន្តានហើយ (ព្រះអរហន្ត)។

ហត់

នឿយខ្លាំងដល់ហត់ម្ដងៗ។

ហត់ កិ., គុ.

[ហត់] hort

ដកដង្ហើមខ្លីៗញាប់ៗប្រផុតប្រផើយដោយខ្សោយកម្លាំងព្រោះរត់ជាដើម :

ហត់ កិ., គុ.

[ហត់-នឿយ] hort

នឿយខ្លាំងដល់ហត់ម្ដងៗ។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត] hath

ដៃ; ប្រមោយដំរី; ផ្នួងសក់។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថៈ-កាំ] hath

ការដែលត្រូវធ្វើដោយដៃ, ការរបស់ជាង, ជំនាង។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថៈ-កាំ-ម៉ៈ-មូល] hath

ថ្លៃបំណាច់ដៃ, រង្វាន់ស្នាដៃ។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថៈ-កិច] hath

(ម.ព. ហត្ថកម្ម)។

ហត្ថ គុណនាម

[ហ័ត-ថៈ-គត់] hath

ដែលដល់ដៃ, ដែលនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃ; អ្វីៗដែលនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃ។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថ័ច-ឆែត] hath

កាត់ដៃ; ការកាត់ដៃ :

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថ័ប-ប៉ៈ-ហា] hath

ការប្រហារដោយដៃ (មានវាយ, ទះ, តប់ជាដើម) :

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថៈ-ពល់] hath

កម្លាំងដៃ។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថៈ-សូត] hath

អំបោះចំណងដៃ (ដែលចងក្នុងវេលាធ្វើអាវាហមង្គលជាដើម)។

ហត្ថ គុណនាម

[ហ័ត-ថៈ-ហា-រ៉ី] hath

ដែលល្មមចាប់កាន់ដោយដៃយកទៅមកបាន :

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថា-ភៈ-រ៉ៈ-ណៈ] hath

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់តាក់តែងដៃ (មានចិញ្ចៀនជាដើម)។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ថា-ឡ័ង-កា] hath

(ម.ព. ហត្ថាភរណៈ)។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត] hath

ឈ្មោះនក្សត្រឬផ្កាយឫក្សពួកទី១៣មាន៥ដួងសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដៃ។

ហត្ថ នាម

[ហ័ត] hath

ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែងពីរចំអាមឬប្រវែងកន្លះលូកគឺប្រវែងពីត្រឹមចុងដុំដៃដល់ចុងម្រាមដៃកណ្ដាល :

ហត្ថ នាម

[ហ័ត-ម័ច-ឈិ-មៈ-បុ-រ៉ស់] hath

(ម.ព. ហត្ថខ្នាត)។

ហត្ថកោបនា នាម

[ហ័ត-ថៈ-កោ-ប៉ៈ-ណា] htathakkaobakna≈

ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនិងហិរញ្ញវត្ថុ។

ហត្ថកោសល្យ

ការឈ្លាសដោយដៃ, ការប៉ិនប្រសប់ខាងធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗដោយដៃមានការគូរវាសឬកាត់ដេរខោអាវជាដើម។

ហត្ថកោសល្យ នាម

[ហ័ត-ថៈ-កោ-សល់] htathakkaoslo≈

ការឈ្លាសដោយដៃ, ការប៉ិនប្រសប់ខាងធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗដោយដៃមានការគូរវាសឬកាត់ដេរខោអាវជាដើម។

ហត្ថក្រពុំ នាម

[ហ័ត-ក្រ-ពុំ] htakropuum≈

ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែងមួយគក់។

ហត្ថខ្នាត

រង្វាស់ប្រវែងមួយហត្ថដែលជាខ្នាតសម្រាប់ជាងឈើក្នុងបុរាណសម័យ (ប្រវែងកន្លះម៉ែត្របារាំងសែស) ហៅ វឌ្ឍកីហត្ថឬហត្ថមជ្ឈិមបុរសក៏បាន។

ហត្ថខ្នាត នាម

[ហ័ត-ខ្នាត] htakhneat≈

រង្វាស់ប្រវែងមួយហត្ថដែលជាខ្នាតសម្រាប់ជាងឈើក្នុងបុរាណសម័យ (ប្រវែងកន្លះម៉ែត្របារាំងសែស) ហៅ វឌ្ឍកីហត្ថឬហត្ថមជ្ឈិមបុរសក៏បាន។

ហត្ថគ្រឹះ នាម

[ហ័ត-ថៈ-គ្រឹះ] htathakkroeeah≈

ឃ្លាំង ភណ្ឌាគារ កន្លែងស្តុកទំនិញ។

ហត្ថគ្រោះ នាម

[ហ័ត-ថៈ-គ្រោះ] htathakkroeah≈

សហត្ថាករណ៍ ការលើកដាក់ ការរៀបចំទំនិញ។

ហត្ថបាស

អន្ទាក់ដៃ។ ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនាប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះរង្វាស់ប្រវែង២ហត្ថមួយចំអាម; មានបែបកំណត់២យ៉ាងគឺសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយឬឈរប្រជុំគ្នាធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងៗឱ្យគិតពីទីបំផុតខាងក្រៅអវយវៈរាល់ខ្លួនចូលមកអស់ម្ខាង១ហត្ថនៅសល់ចន្លោះ១ចំអាមគឺឱ្យឃ្លាត១ចំអាមពីគ្នារួមជា២ហត្ថ១ចំអាម។

ហត្ថបាស នាម

[ហ័ត-ថ្បាស] hathabas

អន្ទាក់ដៃ។ ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនាប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះរង្វាស់ប្រវែង២ហត្ថមួយចំអាម; មានបែបកំណត់២យ៉ាងគឺសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយឬឈរប្រជុំគ្នាធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងៗឱ្យគិតពីទីបំផុតខាងក្រៅអវយវៈរាល់ខ្លួនចូលមកអស់ម្ខាង១ហត្ថនៅសល់ចន្លោះ១ចំអាមគឺឱ្យឃ្លាត១ចំអាមពីគ្នារួមជា២ហត្ថ១ចំអាម។

ហត្ថពលិក

អ្នកធ្វើការងារដោយកម្លាំង កម្លាំងពលកម្ម។

ហត្ថពលិក នាម

[ហ័ត-ថៈ-ពៈ-លឹក] htathakpeakloek≈

អ្នកធ្វើការងារដោយកម្លាំង កម្លាំងពលកម្ម។

ហត្ថលេខ

សញ្ញាឬគំនូសដែលគេធ្វើឬចុះផ្នែកខាងក្រោមលិខិត សន្លឹកឯកសារជាដើមសម្រាប់ជាសម្គាល់តាងឱ្យហត្ថលេខាឬឈ្មោះបុគ្គលខ្លួនឯងដើម្បីបញ្ជាក់ថា លិខិតឬសន្លឹកឯកសារនោះបានត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនិងបង្ការការក្លែងបន្លំ។

ហត្ថលេខ នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេក] htathaklek≈

សញ្ញាឬគំនូសដែលគេធ្វើឬចុះផ្នែកខាងក្រោមលិខិត សន្លឹកឯកសារជាដើមសម្រាប់ជាសម្គាល់តាងឱ្យហត្ថលេខាឬឈ្មោះបុគ្គលខ្លួនឯងដើម្បីបញ្ជាក់ថា លិខិតឬសន្លឹកឯកសារនោះបានត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនិងបង្ការការក្លែងបន្លំ។

ហត្ថលេខា នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា] hatthalekha

សម័យបច្ចុប្បន្ននេះប្រើសំដៅការចុះនាមដោយដៃខ្លួនឯង គឺឈ្មោះរបស់ខ្លួនដែលខ្លួនបានសរសេររួចហើយ ដោយដៃខ្លួនឯងតាមចំណាំរៀងមក; សព្វថ្ងៃនេះប្រើពាក្យ ហត្ថលេខា តាមសម័យនិយមរបស់ប្រទេសកម្ពុជាឯករាជ្យ អព្យាក្រឹតទៅហើយ; (រ.ស.) ជា ព្រះហស្ដលេខា; ទ្រង់ឡាយព្រះហស្ដលេខា។ល។ :

ហត្ថលេខា នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា] hatthalekha

លាយដៃ, ថ្នាំងដៃ។

ហត្ថលេខាឌីជីផល

(ប.ព.) ទិន្នន័យដែលភ្ជាប់នឹងសារអេឡិចត្រូនិកដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណនៃហត្ថលេខីឌីជីថលនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ស្ថានភាពដើមនៃសារអេឡិចត្រូនិកដែលហត្ថលេខីឌីជីថលបានចុះហត្ថលេខា។

ហត្ថលេខាឌីជីផល នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា-ឌី-ជី-ថល] htathaklekhadichithlo≈

(ប.ព.) ទិន្នន័យដែលភ្ជាប់នឹងសារអេឡិចត្រូនិកដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណនៃហត្ថលេខីឌីជីថលនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ស្ថានភាពដើមនៃសារអេឡិចត្រូនិកដែលហត្ថលេខីឌីជីថលបានចុះហត្ថលេខា។

ហត្ថលេខាអេឡិចត្រូនិក

(ប.ព.) រាល់ហត្ថលេខាដែលបានបង្កើតឡើងតាមមធ្យោបាយអេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ប្រើប្រាស់កំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ហត្ថលេខី ដូចជាហត្ថលេខាឌីជីថលជាដើម។

ហត្ថលេខាអេឡិចត្រូនិក នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា-អេ-ឡិច-ត្រូ-និច] htathaklekhaaelechtrunich≈

(ប.ព.) រាល់ហត្ថលេខាដែលបានបង្កើតឡើងតាមមធ្យោបាយអេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ប្រើប្រាស់កំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ហត្ថលេខី ដូចជាហត្ថលេខាឌីជីថលជាដើម។

ហត្ថលេខី នាម

[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខី] htathaklekhei≈

អ្នកជាម្ចាស់ហត្ថលេខា។

ហត្ថា—

(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហត្ថា— នាម

[ហ័ត-ថា—] htatha—≈

(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហត្ថិគោបក នាម

[ហ័ត-ថិ-គោ-ប៉ៈ-កៈ] ឬ [ហ័ត-ថិ-គោ-បក់] hatthekobakak

អ្នករក្សាដំរី, គង្វាលដំរី។

ហត្ថិមារក

អ្នកសម្លាប់ដំរី (ព្រានអ្នកបាញ់ដំរី, ព្រានដំរី)។

ហត្ថិមារក នាម

[ហ័ត-ថិ-មា-រ៉ៈ-កៈ] ឬ [ហ័ត-ថិ-មា-រក់] hatthemearuk

អ្នកសម្លាប់ដំរី (ព្រានអ្នកបាញ់ដំរី, ព្រានដំរី)។

ហត្ថិលិង្គ

សត្វបក្សីមួយប្រភេទមាឌធំសម្បើមមានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរីមានចំពុះមានក្រញាំជើងធំមាំមានចំអេងស្លាបធំវែងអាចឆាបឆក់សត្វធំៗមានម្រឹគជាដើមយកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត។​ វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថាស

ហត្ថិលិង្គ នាម

[ហ័ត-ថិ-លឹង] hottheling

សត្វបក្សីមួយប្រភេទមាឌធំសម្បើមមានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរីមានចំពុះមានក្រញាំជើងធំមាំមានចំអេងស្លាបធំវែងអាចឆាបឆក់សត្វធំៗមានម្រឹគជាដើមយកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត។​ វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថាស

ហត្ថី

កងទ័ពអ្នកជិះដំរី (កងទ័ពដំរី)។

ហត្ថី នាម

[ហ័ត-ថី] hatthei

សត្វមានដៃគឺមានប្រមោយ (ដំរីឈ្មោល)។

ហត្ថី នាម

[ព្រះ-ទី-នាំង-ហ័ត-ថី] hatthei

(រ.ស.) ដំរីឈ្មោលជាជំនិះក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ (ព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ)។

ហត្ថី នាម

[ហ័ត-ថា-ចា] hatthei

អ្នកបង្ហាត់ដំរី (ហ្មដំរី)។

ហត្ថី នាម

[ហ័ត-ថា-នីក] hatthei

កងទ័ពអ្នកជិះដំរី (កងទ័ពដំរី)។

ហត្ថូបករណ៍ នាម

[ហ័ត-ថូ-ប៉ៈ-ក] htathoubakka≈

គ្រឿងឬឧបករណ៍ដែលប្រើដោយដៃសម្រាប់ជាង :

ហត្ថ—

(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហត្ថ— នាម

[ហ័ត-ថៈ—] htathak—≈

(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ហទយកោស នាម

[ហៈ-ទៈ-យៈ-កោស] hakteakyeakkaos≈

ស្រោមបេះដូង។