ហង្សបាទ
ពណ៌ក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ពណ៌ក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស។
[ហង់-ស្បាត] hornggbat
ដែលក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស (មញ្ជេដ្ឋ) :
[ហង់-ស្បាត] hornggbat
ពណ៌ក្រហមដូចជាសម្បុរជើងហង្ស។
(ម.ព. ហង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហង់-សៈ—] hngosak—≈
(ម.ព. ហង្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ចោរអ្នកលួចឆក់យកអីវ៉ាន់គេក្នុងផ្សារឬក្នុងទីតាំងរបស់សម្ងាចឱ្យមហាជនមើល :
[ហ័ត-ដៈ-ចោ-រ៉ក់] haddachaorok
ចោរអ្នកលួចឆក់យកអីវ៉ាន់គេក្នុងផ្សារឬក្នុងទីតាំងរបស់សម្ងាចឱ្យមហាជនមើល :
(ម.ព. ហដ្ដចោរក)។
[ហ័ត-ដៈ-ចោ-រិ-កា] haddachaorika
(ម.ព. ហដ្ដចោរក)។
ស្រីអ្នកលេងឫកក្នុងផ្សារ (ស្រីផ្សារ; ស្រីពេស្យា)។
[ហ័ត-ដៈ-វិ-លា-សិ-នី] haddavileaseni
ស្រីអ្នកលេងឫកក្នុងផ្សារ (ស្រីផ្សារ; ស្រីពេស្យា)។
ដែលមានចិត្តរីករាយ :
[ហ័ត-ឋៈ-ចិត] hadthachett
ចិត្តរីករាយ :
[ហ័ត-ឋៈ-ចិត] hadthachett
ដែលមានចិត្តរីករាយ :
(ទស្សនៈ.) ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាយោគៈដែលជាការហ្វឹកហាត់និងលត់ដំរាង កាយ និងចិត្តឱ្យមានតុល្យភាព ដោយប្រើវិធីផ្សេងៗ ដូចជាការធ្វើសមាធិ ការហាត់ប្រាណ ជាដើម ហើយដែលមានកម្រិតស្រាលជាងប្រព័ន្ធវិធីយោគៈផ្សេងៗទៀត។
[ហៈ-ឋៈ-យោក] hathayok
ការហាត់ប្រព្រឹត្តយ៉ាងតឹងតាមលទ្ធិនិគ្រន្ថ (មានហាត់ឈរតែជើងម្ខាងជ្រោងដៃទាំងពីរត្រង់ភ្លឹងទៅលើជាដើម) :
[ហៈ-ឋៈ-យោក] hathayok
(ទស្សនៈ.) ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាយោគៈដែលជាការហ្វឹកហាត់និងលត់ដំរាង កាយ និងចិត្តឱ្យមានតុល្យភាព ដោយប្រើវិធីផ្សេងៗ ដូចជាការធ្វើសមាធិ ការហាត់ប្រាណ ជាដើម ហើយដែលមានកម្រិតស្រាលជាងប្រព័ន្ធវិធីយោគៈផ្សេងៗទៀត។
វិទ្យាដែលចេះមកពីហឋយោគ :
[ហៈ-ឋៈ-វិត-ទ្យា] hothovityea
វិទ្យាដែលចេះមកពីហឋយោគ :
ដែលកម្ចាត់កិលេសបានស្រេចហើយ; អ្នកដែលកម្ចាត់កិលេសស្អាតជ្រះស្រឡះពីសន្តានហើយ (ព្រះអរហន្ត)។
[ហៈ-ត័ក-កិ-ឡែស] hotokkeles
ដែលកម្ចាត់កិលេសបានស្រេចហើយ; អ្នកដែលកម្ចាត់កិលេសស្អាតជ្រះស្រឡះពីសន្តានហើយ (ព្រះអរហន្ត)។
នឿយខ្លាំងដល់ហត់ម្ដងៗ។
[ហត់] hort
ដកដង្ហើមខ្លីៗញាប់ៗប្រផុតប្រផើយដោយខ្សោយកម្លាំងព្រោះរត់ជាដើម :
[ហត់-នឿយ] hort
នឿយខ្លាំងដល់ហត់ម្ដងៗ។
(ម.ព. ហត្ថខ្នាត)។
[ហ័ត] hath
ដៃ; ប្រមោយដំរី; ផ្នួងសក់។
[ហ័ត-ថៈ-កាំ] hath
ការដែលត្រូវធ្វើដោយដៃ, ការរបស់ជាង, ជំនាង។
[ហ័ត-ថៈ-កាំ-ម៉ៈ-មូល] hath
ថ្លៃបំណាច់ដៃ, រង្វាន់ស្នាដៃ។
[ហ័ត-ថៈ-កិច] hath
(ម.ព. ហត្ថកម្ម)។
[ហ័ត-ថៈ-គត់] hath
ដែលដល់ដៃ, ដែលនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃ; អ្វីៗដែលនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃ។
[ហ័ត-ថ័ច-ឆែត] hath
កាត់ដៃ; ការកាត់ដៃ :
[ហ័ត-ថ័ប-ប៉ៈ-ហា] hath
ការប្រហារដោយដៃ (មានវាយ, ទះ, តប់ជាដើម) :
[ហ័ត-ថៈ-ពល់] hath
កម្លាំងដៃ។
[ហ័ត-ថៈ-សូត] hath
អំបោះចំណងដៃ (ដែលចងក្នុងវេលាធ្វើអាវាហមង្គលជាដើម)។
[ហ័ត-ថៈ-ហា-រ៉ី] hath
ដែលល្មមចាប់កាន់ដោយដៃយកទៅមកបាន :
[ហ័ត-ថា-ភៈ-រ៉ៈ-ណៈ] hath
គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់តាក់តែងដៃ (មានចិញ្ចៀនជាដើម)។
[ហ័ត-ថា-ឡ័ង-កា] hath
(ម.ព. ហត្ថាភរណៈ)។
[ហ័ត] hath
ឈ្មោះនក្សត្រឬផ្កាយឫក្សពួកទី១៣មាន៥ដួងសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដៃ។
[ហ័ត] hath
ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែងពីរចំអាមឬប្រវែងកន្លះលូកគឺប្រវែងពីត្រឹមចុងដុំដៃដល់ចុងម្រាមដៃកណ្ដាល :
[ហ័ត-ម័ច-ឈិ-មៈ-បុ-រ៉ស់] hath
(ម.ព. ហត្ថខ្នាត)។
ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនិងហិរញ្ញវត្ថុ។
[ហ័ត-ថៈ-កោ-ប៉ៈ-ណា] htathakkaobakna≈
ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលនិងហិរញ្ញវត្ថុ។
ការឈ្លាសដោយដៃ, ការប៉ិនប្រសប់ខាងធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗដោយដៃមានការគូរវាសឬកាត់ដេរខោអាវជាដើម។
[ហ័ត-ថៈ-កោ-សល់] htathakkaoslo≈
ការឈ្លាសដោយដៃ, ការប៉ិនប្រសប់ខាងធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗដោយដៃមានការគូរវាសឬកាត់ដេរខោអាវជាដើម។
ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែងមួយគក់។
[ហ័ត-ក្រ-ពុំ] htakropuum≈
ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែងមួយគក់។
រង្វាស់ប្រវែងមួយហត្ថដែលជាខ្នាតសម្រាប់ជាងឈើក្នុងបុរាណសម័យ (ប្រវែងកន្លះម៉ែត្របារាំងសែស) ហៅ វឌ្ឍកីហត្ថឬហត្ថមជ្ឈិមបុរសក៏បាន។
[ហ័ត-ខ្នាត] htakhneat≈
រង្វាស់ប្រវែងមួយហត្ថដែលជាខ្នាតសម្រាប់ជាងឈើក្នុងបុរាណសម័យ (ប្រវែងកន្លះម៉ែត្របារាំងសែស) ហៅ វឌ្ឍកីហត្ថឬហត្ថមជ្ឈិមបុរសក៏បាន។
ឃ្លាំង ភណ្ឌាគារ កន្លែងស្តុកទំនិញ។
[ហ័ត-ថៈ-គ្រឹះ] htathakkroeeah≈
ឃ្លាំង ភណ្ឌាគារ កន្លែងស្តុកទំនិញ។
សហត្ថាករណ៍ ការលើកដាក់ ការរៀបចំទំនិញ។
[ហ័ត-ថៈ-គ្រោះ] htathakkroeah≈
សហត្ថាករណ៍ ការលើកដាក់ ការរៀបចំទំនិញ។
(ម.ព. ហត្ថខ្នាត)។
[ហ័ត-ជាង-ឈើ] htacheangchheu≈
(ម.ព. ហត្ថខ្នាត)។
អន្ទាក់ដៃ។ ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនាប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះរង្វាស់ប្រវែង២ហត្ថមួយចំអាម; មានបែបកំណត់២យ៉ាងគឺសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយឬឈរប្រជុំគ្នាធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងៗឱ្យគិតពីទីបំផុតខាងក្រៅអវយវៈរាល់ខ្លួនចូលមកអស់ម្ខាង១ហត្ថនៅសល់ចន្លោះ១ចំអាមគឺឱ្យឃ្លាត១ចំអាមពីគ្នារួមជា២ហត្ថ១ចំអាម។
[ហ័ត-ថ្បាស] hathabas
អន្ទាក់ដៃ។ ក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនាប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះរង្វាស់ប្រវែង២ហត្ថមួយចំអាម; មានបែបកំណត់២យ៉ាងគឺសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយឬឈរប្រជុំគ្នាធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងៗឱ្យគិតពីទីបំផុតខាងក្រៅអវយវៈរាល់ខ្លួនចូលមកអស់ម្ខាង១ហត្ថនៅសល់ចន្លោះ១ចំអាមគឺឱ្យឃ្លាត១ចំអាមពីគ្នារួមជា២ហត្ថ១ចំអាម។
អ្នកធ្វើការងារដោយកម្លាំង កម្លាំងពលកម្ម។
[ហ័ត-ថៈ-ពៈ-លឹក] htathakpeakloek≈
អ្នកធ្វើការងារដោយកម្លាំង កម្លាំងពលកម្ម។
សញ្ញាឬគំនូសដែលគេធ្វើឬចុះផ្នែកខាងក្រោមលិខិត សន្លឹកឯកសារជាដើមសម្រាប់ជាសម្គាល់តាងឱ្យហត្ថលេខាឬឈ្មោះបុគ្គលខ្លួនឯងដើម្បីបញ្ជាក់ថា លិខិតឬសន្លឹកឯកសារនោះបានត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនិងបង្ការការក្លែងបន្លំ។
[ហ័ត-ថៈ-ឡេក] htathaklek≈
សញ្ញាឬគំនូសដែលគេធ្វើឬចុះផ្នែកខាងក្រោមលិខិត សន្លឹកឯកសារជាដើមសម្រាប់ជាសម្គាល់តាងឱ្យហត្ថលេខាឬឈ្មោះបុគ្គលខ្លួនឯងដើម្បីបញ្ជាក់ថា លិខិតឬសន្លឹកឯកសារនោះបានត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនិងបង្ការការក្លែងបន្លំ។
លាយដៃ, ថ្នាំងដៃ។
[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា] hatthalekha
សម័យបច្ចុប្បន្ននេះប្រើសំដៅការចុះនាមដោយដៃខ្លួនឯង គឺឈ្មោះរបស់ខ្លួនដែលខ្លួនបានសរសេររួចហើយ ដោយដៃខ្លួនឯងតាមចំណាំរៀងមក; សព្វថ្ងៃនេះប្រើពាក្យ ហត្ថលេខា តាមសម័យនិយមរបស់ប្រទេសកម្ពុជាឯករាជ្យ អព្យាក្រឹតទៅហើយ; (រ.ស.) ជា ព្រះហស្ដលេខា; ទ្រង់ឡាយព្រះហស្ដលេខា។ល។ :
[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា] hatthalekha
លាយដៃ, ថ្នាំងដៃ។
(ប.ព.) ទិន្នន័យដែលភ្ជាប់នឹងសារអេឡិចត្រូនិកដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណនៃហត្ថលេខីឌីជីថលនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ស្ថានភាពដើមនៃសារអេឡិចត្រូនិកដែលហត្ថលេខីឌីជីថលបានចុះហត្ថលេខា។
[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា-ឌី-ជី-ថល] htathaklekhadichithlo≈
(ប.ព.) ទិន្នន័យដែលភ្ជាប់នឹងសារអេឡិចត្រូនិកដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណនៃហត្ថលេខីឌីជីថលនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ស្ថានភាពដើមនៃសារអេឡិចត្រូនិកដែលហត្ថលេខីឌីជីថលបានចុះហត្ថលេខា។
(ប.ព.) រាល់ហត្ថលេខាដែលបានបង្កើតឡើងតាមមធ្យោបាយអេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ប្រើប្រាស់កំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ហត្ថលេខី ដូចជាហត្ថលេខាឌីជីថលជាដើម។
[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខា-អេ-ឡិច-ត្រូ-និច] htathaklekhaaelechtrunich≈
(ប.ព.) រាល់ហត្ថលេខាដែលបានបង្កើតឡើងតាមមធ្យោបាយអេឡិចត្រូនិកសម្រាប់ប្រើប្រាស់កំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ហត្ថលេខី ដូចជាហត្ថលេខាឌីជីថលជាដើម។
អ្នកជាម្ចាស់ហត្ថលេខា។
[ហ័ត-ថៈ-ឡេ-ខី] htathaklekhei≈
អ្នកជាម្ចាស់ហត្ថលេខា។
ការទះដៃសាទរ។
[ហ័ត-ថៈ-សា-ទ] htathaksato≈
ការទះដៃសាទរ។
(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហ័ត-ថា—] htatha—≈
(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នករក្សាដំរី, គង្វាលដំរី។
[ហ័ត-ថិ-គោ-ប៉ៈ-កៈ] ឬ [ហ័ត-ថិ-គោ-បក់] hatthekobakak
អ្នករក្សាដំរី, គង្វាលដំរី។
(ម.ព. ហត្ថិគោបក)។
[ហ័ត-ថិ-គោ-បិ-កា] hatthekoubeka
(ម.ព. ហត្ថិគោបក)។
(ម.ព. ហត្ថី)។
[ហ័ត-ថិ-នី] hottheni
(ម.ព. ហត្ថី)។
(ម.ព. ហត្ថិគោបក)។
[ហ័ត-ថិ-បាល] hothebal
(ម.ព. ហត្ថិគោបក)។
(ម.ព. ហត្ថិបាល)។
[ហ័ត-ថិ-បា-លិ-កា] htathebalika≈
(ម.ព. ហត្ថិបាល)។
អ្នកសម្លាប់ដំរី (ព្រានអ្នកបាញ់ដំរី, ព្រានដំរី)។
[ហ័ត-ថិ-មា-រ៉ៈ-កៈ] ឬ [ហ័ត-ថិ-មា-រក់] hatthemearuk
អ្នកសម្លាប់ដំរី (ព្រានអ្នកបាញ់ដំរី, ព្រានដំរី)។
សត្វបក្សីមួយប្រភេទមាឌធំសម្បើមមានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរីមានចំពុះមានក្រញាំជើងធំមាំមានចំអេងស្លាបធំវែងអាចឆាបឆក់សត្វធំៗមានម្រឹគជាដើមយកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត។ វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថាស
[ហ័ត-ថិ-លឹង] hottheling
សត្វបក្សីមួយប្រភេទមាឌធំសម្បើមមានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងដំរីមានចំពុះមានក្រញាំជើងធំមាំមានចំអេងស្លាបធំវែងអាចឆាបឆក់សត្វធំៗមានម្រឹគជាដើមយកធ្វើជាចំណីរបស់វាបាន មានកំណើតនិងលំនៅនាទ្រូងព្រៃហិមពាន្ត។ វាតែងហើរចេញមករកឆាបឆក់ចំណីឯប្រទេសជិតៗព្រៃហិមពាន្តមួយដងមួយកាល; មានរឿងតំណាលថាស
កងទ័ពអ្នកជិះដំរី (កងទ័ពដំរី)។
[ហ័ត-ថី] hatthei
សត្វមានដៃគឺមានប្រមោយ (ដំរីឈ្មោល)។
[ព្រះ-ទី-នាំង-ហ័ត-ថី] hatthei
(រ.ស.) ដំរីឈ្មោលជាជំនិះក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ (ព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ)។
[ហ័ត-ថា-ចា] hatthei
អ្នកបង្ហាត់ដំរី (ហ្មដំរី)។
[ហ័ត-ថា-នីក] hatthei
កងទ័ពអ្នកជិះដំរី (កងទ័ពដំរី)។
(ម.ព. ហត្ថិលិង្គ)។
[ហ័ត-ថី-លឹង] htatheiloeng≈
(ម.ព. ហត្ថិលិង្គ)។
គ្រឿងឬឧបករណ៍ដែលប្រើដោយដៃសម្រាប់ជាង :
[ហ័ត-ថូ-ប៉ៈ-ក] htathoubakka≈
គ្រឿងឬឧបករណ៍ដែលប្រើដោយដៃសម្រាប់ជាង :
(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ហ័ត-ថៈ—] htathak—≈
(ម.ព. ហត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ស្រោមបេះដូង។
[ហៈ-ទៈ-យៈ-កោស] hakteakyeakkaos≈
ស្រោមបេះដូង។