ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្វាហា ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា] svaha

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហាបតិ នាម

[ស្វា-ហា-ប៉ៈ-តិ] svahabate

ព្រះអគ្និ ឬព្រះអគ្គី (ភ្លើង)។

ស្វាហាបតិ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា-ប៉ៈ-តិ] svahabate

ពាក្យឧទានក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមឬសូត្ររម្ងាប់ (ច្រើនប្រើ ស្វាហាបតិ៍) សំដៅសេចក្ដីថា "សូមគោរពព្រះអគ្និ!" ឬ "សូមអញ្ជើញព្រះអគ្និ!" ឬថា "សូមឱ្យក្ដៅដូចភ្លើង!, សូមឱ្យឆេះដូចភ្លើង!, ច្រើនប្រើជាពាក្យផ្ដើមឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, ដូចជា ឱមសិទ្ធីស្វាហាបតិ៍ ស្ដាប់បង្គាប់អញជ

ស្វាហាប់

តេជះ, អានុភាព, អំណាច, ច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា ទំហំទំហាត់, មាឌធំ; រឹងប៉ឹង, មាំមួន, ខ្ជាប់ខ្ជួន :

ស្វាហាប់ ន., គុ.

[ស្វា-ហាប់] svahab

តេជះ, អានុភាព, អំណាច, ច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា ទំហំទំហាត់, មាឌធំ; រឹងប៉ឹង, មាំមួន, ខ្ជាប់ខ្ជួន :

ស្វាហាយ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហាយ] svahay

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហាយៈ ឧទានសព្ទ

[ស្វា-ហា-យៈ] sveahayeak≈

(ម.ព. ស្វាហៈ)។

ស្វាហៈ

ពាក្យប្រើក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមស្ដោះផ្លុំឬសូត្ររម្ងាប់, ច្រើនតែប្រើជាពាក្យផ្ដើម ឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, សំដៅសេចក្ដីដូចខាងលើ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "គេថាត្រូវហើយ!, និយាយត្រូវហើយ!" ក៏មាន (បទសន្ធិជា សុ + អាហ, សុ > ស្វ), ដូចជា ឱមសិទ្ធី ស្វាហៈ! ...; ប្រើជា ស្វាហាយ

ស្វាហៈ ឧទានសព្ទ ១)

[ស្វា-ហៈ] svahak

ពាក្យឧទាន (ប្រើតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) សម្រាប់បន្លឺក្នុងវេលាគោរពការបូជាទេវតាឬបូជាព្រះអគ្និ, មានសេចក្ដីថា "សូមគោរព!" ឬថា "សូមឱ្យមានតេជះ!; សូមឱ្យមានជោគជ័យ!"។

ស្វាហៈ ឧទានសព្ទ ២)

[ស្វា-ហៈ] svahak

ពាក្យប្រើក្នុងការសូត្រសែកមន្តអាគមស្ដោះផ្លុំឬសូត្ររម្ងាប់, ច្រើនតែប្រើជាពាក្យផ្ដើម ឬជាពាក្យបញ្ចប់មន្តអាគម, សំដៅសេចក្ដីដូចខាងលើ ក៏មាន, សំដៅសេចក្ដីថា "គេថាត្រូវហើយ!, និយាយត្រូវហើយ!" ក៏មាន (បទសន្ធិជា សុ + អាហ, សុ > ស្វ), ដូចជា ឱមសិទ្ធី ស្វាហៈ! ...; ប្រើជា ស្វាហាយ

ស្វិត

(ព.ប្រ.) ដែលខ្ជាប់ខាងការចាយវាយ, ដែលកំណាញ់មិនងាយចាយទ្រព្យ :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត] svirt

ស្រក, ស្រុត, ទ្រុឌ, ទ្រោម, ស្រពោន បង់ជាតិស្រស់ ឬខុសពីប្រក្រតីដើម; ដែលមិនប៉ោង, មិនមានសាច់, ស្គម :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត-ក្រ-ពះ] svirt

(សំនួន.) ខ្វះឬលែងមានអាហារបរិភាគ, ដាច់ពោះ :

ស្វិត គុណនាម ១)

[ស្វិត] svirt

ដែលមានសាច់ល្អួតមិនស្រួយ, ដែលមិនងាយទាញឱ្យដាច់ឬមិនងាយបេះចេញបាន :

ស្វិត គុណនាម ២)

[ស្វិត] svirt

ដែលគង់កាប់មិនមុត :

ស្វិត គុណនាម

[ស្វិត] svirt

(ព.ប្រ.) ដែលខ្ជាប់ខាងការចាយវាយ, ដែលកំណាញ់មិនងាយចាយទ្រព្យ :

ស្វិតចៅ

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាឌតូច ពួកចាបយំឮសូរសព្ទស្រមៃហាក់ដូចជាពាក្យថា ស្វិតចៅៗ! ... ឬថា ស្វិតទេចៅៗ! ... (មានរឿងព្រេងបរម្បរា តំណាលថាសត្វនេះ មានដើមកំណើតមកពីដូនចាស់ម្នាក់ ដែលចៅប្រុសកំលោះវាយសម្លាប់ ព្រោះខឹងដោយឱ្យអាំងសាច់ស្រស់មួយដុំ ស្វិតតូចខុសពីប្រក្រតីដើម ក៏ចាប់ប្រកាន

ស្វិតចៅ នាម

[ស្វិត-ចៅ] svirtchau

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មាឌតូច ពួកចាបយំឮសូរសព្ទស្រមៃហាក់ដូចជាពាក្យថា ស្វិតចៅៗ! ... ឬថា ស្វិតទេចៅៗ! ... (មានរឿងព្រេងបរម្បរា តំណាលថាសត្វនេះ មានដើមកំណើតមកពីដូនចាស់ម្នាក់ ដែលចៅប្រុសកំលោះវាយសម្លាប់ ព្រោះខឹងដោយឱ្យអាំងសាច់ស្រស់មួយដុំ ស្វិតតូចខុសពីប្រក្រតីដើម ក៏ចាប់ប្រកាន

ស្វិតស្វាញ គុណនាម ១)

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

កំណាញ់ស្វិតស្អិតល្មួតមិនងាយនឹងចាយទ្រព្យ, កំណាញ់ក្រៅតម្រា :

ស្វិតស្វាញ គុណនាម ២)

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

ដែលសាញទទូចមិនងាយព្រម, មិនងាយលែង :

ស្វិតស្វាញ គុ., គុ.កិ.

[ស្វិត-ស្វាញ] svirtsvanh

ដែលមិនរាថយ, ដែលអត់ធ្មត់, ដែលតានតឹងខ្លាំង :

ស្វីករណ៍

ការទទួលយក; ការទទួលព្រម; ការយល់ព្រមជាមួយ :

ស្វីករណ៍ នាម

[ស្វី-ក] sveikoron

ការទទួលយក; ការទទួលព្រម; ការយល់ព្រមជាមួយ :

ស្វីការ

ការកំហែង; ការរំលោភលើ; ការរុករានចូលយក :

ស្វីការ នាម ១)

[ស្វី-កា] sveykar

ការទទួលយក; សញ្ញា, សន្យា, ការធ្វើប្ដេជ្ញា, ពាក្យប្ដេជ្ញា :

ស្វីការ នាម ២)

[ស្វី-កា] sveykar

(ច្ប.) ការសម្ដែងឆន្ទៈដែលបុគ្គលម្នាក់ៗបានបញ្ចេញការយល់ព្រមរបស់ខ្លួនចំពោះសំណើដែលបុគ្គលដទៃបានស្នើមកខ្លួន ដើម្បីបង្កើតកិច្ចសន្យា :

ស្វីការ នាម

[ស្វី-កា-រ៉ៈ-គ្រោះ] sveykar

ការកំហែង; ការរំលោភលើ; ការរុករានចូលយក :

ស្វេត គុណនាម

[ស្វេ-តៈ] ឬ [ស្វែត] svet

ស :

ស្វែង

ស្វះពន្លះរក; សង្វាតរក; ខំប្រឹងរកឱ្យបានដូចបំណង :

ស្វែង កិរិយាសព្ទ

[ស្វែង] sveng

ស្វះពន្លះរក; សង្វាតរក; ខំប្រឹងរកឱ្យបានដូចបំណង :

ស្វែងយល់

ខំប្រឹងសង្កេតឬសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដើម្បីយល់ដឹងអំពីអ្វីមួយឱ្យច្បាស់លាស់ :

ស្វែងយល់ កិរិយាសព្ទ

[ស្វែង-យល់] svengyl≈

ខំប្រឹងសង្កេតឬសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដើម្បីយល់ដឹងអំពីអ្វីមួយឱ្យច្បាស់លាស់ :

ស្វែងរក

ខំប្រឹងស្រាវជ្រាវឱ្យបានដូចបំណង, សង្វាតរក, រុករក, ខំប្រឹងស្វះពន្លះរកគ្រប់ច្រកល្ហក :

ស្វែងរក កិរិយាសព្ទ

[ស្វែង-រក] svengrka≈

ខំប្រឹងស្រាវជ្រាវឱ្យបានដូចបំណង, សង្វាតរក, រុករក, ខំប្រឹងស្វះពន្លះរកគ្រប់ច្រកល្ហក :

ស្វែងស្វះ កិរិយាសព្ទ

[ស្វែង-ស្វះ] svengsveah≈

(ម.ព. ស្វះស្វែង)។

ស្វែត បុព្វបទ

[ស្វែត] svaet

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្វត ថាៈ ស្វែតស្វត គឺស្វតខ្លាំង, ស្វតក្រៃពេក :

ស្វែត គុណនាម

[ស្វែត] svaet

សម្ដីធូរស្វត។

ស្វៃរិនី នាម

[ស្វៃ-រិ-នី] svairini

ដូចគ្នានឹង សេរិនី ដែរ។

ស្វៃរី នាម

[ស្វៃ-រី] sveyri≈

(ម.ព. ស្វៃរិន)។

ស្វោយ

ទទួលរងអារម្មណ៍ជាសុខឬជាទុក្ខ, សោយ :

ស្វោយ កិរិយាសព្ទ

[ស្វោយ] svaoy

ទទួលរងអារម្មណ៍ជាសុខឬជាទុក្ខ, សោយ :

ស្វះ

ខំប្រឹងរកក្នុងទីឆ្ងាយៗ :

ស្វះ កិរិយាសព្ទ

[ស្វះ] svah

ខំប្រឹងរកក្នុងទីឆ្ងាយៗ :

ស្វះពន្លះ

លះកិច្ចការឯទៀតហើយខំប្រឹងសង្វាតស្វែងរកអ្វីមួយដែលត្រូវការ មិនគិតដល់ទីឆ្ងាយៗ :

ស្វះពន្លះ កិរិយាសព្ទ

[ស្វះ-ពន់-លះ] svahponleah

លះកិច្ចការឯទៀតហើយខំប្រឹងសង្វាតស្វែងរកអ្វីមួយដែលត្រូវការ មិនគិតដល់ទីឆ្ងាយៗ :

ស្វះស្វែង

ខំប្រឹងស្វះពន្លះរកក្នុងទីឆ្ងាយៗ; សង្វាតរក, ខំប្រឹងរក :

ស្វះស្វែង កិរិយាសព្ទ

[ស្វះ-ស្វែង] sveahsveng≈

ខំប្រឹងស្វះពន្លះរកក្នុងទីឆ្ងាយៗ; សង្វាតរក, ខំប្រឹងរក :

ស្វ៊ែ

(គណិត.) ផ្ទៃបិទជិតដែលគ្រប់ចំណុចនៃផ្ទៃស្ថិតនៅស្មើចម្ងាយពីចំណុចកំណត់មួយ (ផ្ចិតរបស់វា)។

ស្វ៊ែ នាម

[ស្វ៊ែ] save≈

(គណិត.) ផ្ទៃបិទជិតដែលគ្រប់ចំណុចនៃផ្ទៃស្ថិតនៅស្មើចម្ងាយពីចំណុចកំណត់មួយ (ផ្ចិតរបស់វា)។

ស្វ័យកម្ម

ពាក្យដែលមានន័យសម្គាល់ស្ថានភាពឯកឯង ឬការធ្វើអំពើដោយខ្លួនឯង ការរងអំពើខ្លួនឯង :

ស្វ័យកម្ម នាម

[ស្វៃ-កាំ] sveykaam≈

ពាក្យដែលមានន័យសម្គាល់ស្ថានភាពឯកឯង ឬការធ្វើអំពើដោយខ្លួនឯង ការរងអំពើខ្លួនឯង :

ស្វ័យគ្រប់គ្រង

របៀបគ្រប់គ្រងដោយស្វយ័ត ដូចជារបស់បុគ្គល គ្រួសារ សហគមន៍ អង្គការ ស្ថាប័ន សហគ្រាស ជាដើម :

ស្វ័យគ្រប់គ្រង នាម

[ស្វៃ-គ្រប់-គ្រង] sveykorbkorng≈

របៀបគ្រប់គ្រងដោយស្វយ័ត ដូចជារបស់បុគ្គល គ្រួសារ សហគមន៍ អង្គការ ស្ថាប័ន សហគ្រាស ជាដើម :

ស្វ័យចល័ត គុណនាម

[ស្វៃ-ចៈ-ឡាត់] sveychaklat≈

ដែលចល័តដោយខ្លួនឯង។

ស្វ័យត្រាណ

កិច្ចការពារដោយខ្លួនឯង; ទីសម្រាប់ជ្រកកោនដើម្បីតទប់នឹងបច្ចាមិត្តដែលចូលមកបៀតបៀន :

ស្វ័យត្រាណ នាម

[ស្វៃ-ត្រាន] svaitran

កិច្ចការពារដោយខ្លួនឯង; ទីសម្រាប់ជ្រកកោនដើម្បីតទប់នឹងបច្ចាមិត្តដែលចូលមកបៀតបៀន :

ស្វ័យធនភាព

(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចបិទជិតនៃប្រទេសមួយដែលមានការគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង ហើយរស់នៅដោយពឹងផ្អែកលើធនធានរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ :

ស្វ័យធនភាព នាម ១)

[ស្វៃ-ធៈ-នៈ-ភាប] sveytheakneakpheab≈

ភាពដែលមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ដោយខ្លួនឯង។

ស្វ័យធនភាព នាម ២)

[ស្វៃ-ធៈ-នៈ-ភាប] sveytheakneakpheab≈

(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចបិទជិតនៃប្រទេសមួយដែលមានការគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង ហើយរស់នៅដោយពឹងផ្អែកលើធនធានរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ :

ស្វ័យនិយោជន៍

(សេ.ហិ.) កម្មករនិយោជិតនៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈសេរី អាជីវករ ឬកសិករដែលមិនមានលក្ខណសម្បត្តិជានិយោជក។

ស្វ័យនិយោជន៍ នាម ១)

[ស្វៃ-និ-យោច] sveyniyoch≈

(សេ.ហិ.) ការប្រកបការងារឬមុខរបររកចំណូលផ្ទាល់ខ្លួនដោយមិនពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាក់ឈ្នួលឬប្រាក់បៀវត្សដែលផ្ដល់ដោយនិយោជកឬរដ្ឋតាមកិច្ចសន្យាការងារ។

ស្វ័យនិយោជន៍ នាម ២)

[ស្វៃ-និ-យោច] sveyniyoch≈

(សេ.ហិ.) កម្មករនិយោជិតនៃវិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈសេរី អាជីវករ ឬកសិករដែលមិនមានលក្ខណសម្បត្តិជានិយោជក។

ស្វ័យប្រណិធាន

សេចក្ដីតាំងចិត្តដោយខ្លួនឯង ការតាំងចិត្តសច្ចាប្រណិធានដោយខ្លួនឯង។

ស្វ័យប្រណិធាន នាម

[ស្វៃ-ប្រ-ណិ-ធាន] sveybronethean≈

សេចក្ដីតាំងចិត្តដោយខ្លួនឯង ការតាំងចិត្តសច្ចាប្រណិធានដោយខ្លួនឯង។

ស្វ័យប្រវត្ត

ដែលកម្រើកឬដែលវិល, ដែលប្រព្រឹត្តទៅខ្លួនឯង ដោយកម្លាំងអគ្គិសនីឬដោយកម្លាំងគ្រឿងចក្រជាដើម :

ស្វ័យប្រវត្ត គុណនាម

[ស្វៃ-ប្រ-វ័ត] svaibravott

ដែលកម្រើកឬដែលវិល, ដែលប្រព្រឹត្តទៅខ្លួនឯង ដោយកម្លាំងអគ្គិសនីឬដោយកម្លាំងគ្រឿងចក្រជាដើម :

ស្វ័យប្រវត្តិ នាម

[ស្វៃ-ប្រ-វ័ត] sveybrovta≈

ភាវៈឬភាពនៃការប្រព្រឹត្តទៅដោយខ្លួនឯងដោយឥតដឹងអ្វី :

ស្វ័យភាព

សេរីភាពក្នុងការត្រួតត្រាឬគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់របស់ខ្លួន; ឯករាជ្យ :

ស្វ័យភាព នាម

[ស្វៃ-ភាប] svaypheap

សេរីភាពក្នុងការត្រួតត្រាឬគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់របស់ខ្លួន; ឯករាជ្យ :

ស្វ័យវិក្រិតិ នាម

[ស្វៃ-វិ-ក្រិត] sveyvikrit≈

ការរិះគន់ឬបន្ទោសខ្លួនឯង ស្វ័យវិវេចនា។