ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្វយ័ត គុណនាម

[ស្វៈ-យ៉ាត់] ឬ [ស្វៃ-យ៉ាត់] svoyat

ដែលប្រកបដោយស្វ័យភាព, ដែលមានសេរីភាពចាត់ចែងកិច្ចការគ្រប់យ៉ាង ដោយច្បាប់របស់ខ្លួន :

ស្វរៈ នាម

[ស្វៈ-រ៉ៈ] svoreak

សំឡេង; ស្រៈ។

ស្វស្ដិ នាម

[ស្វ័ស-ស្តិ] savsste≈

សួស្ដី (ផ្លាស់ វ ជា ស្រះ ួ។

ស្វស្ដិ នាម

[ស្វ័ស-ស្តិ-ភាប] savsstepheab≈

សួស្ដីភាព, សុវត្ថិភាព។

ស្វស្ដិ នាម

[ស្វ័ស-ស្តិ-មង់-គល់] savsstemngoklo≈

មង្គលសួស្ដី។

ស្វស្ដិ នាម

[ស្វ័ស-ស្តិ-សុក] savsstesok≈

សុខសួស្ដី, សុវត្ថិសុខ។

ស្វស្ដិក នាម ១)

[ស្វ័ស-ស្តិ-កៈ] savsstekak≈

សុភព័ស្តុ, សុភមង្គល, មង្គលសួស្ដី, ស្រីសួស្ដី; ផ្លូវបែកបួន; គំនូសជើងក្អែកមានកែង។

ស្វស្ដិក នាម ២)

[ស្វ័ស-ស្តិ-កៈ] savsstekak≈

គ្រឿងសម្គាល់មួយប្រភេទមានសណ្ឋានខ្វែងបួនជ្រុង ប៉ែកខាងចុងសណ្ឋានជាកែងស្មើភាគគ្នាទាំងបួន 卍 សម្រាប់អ្នកប្រទេសឥណ្ឌាពួកខ្លះប្រើជាសញ្ញាតាមដោយសន្មតិ ... (សម័យសព្វថ្ងៃនេះ ស្វស្តិក ផ្សាយពេញលោក)។

ស្វស្ដី នាម

[ស្វ័ស-ស្ដី] svosdei

(ម.ព. ស្វស្តិ)។

ស្វា

សត្វព្រៃមួយពួក រូបរាងស្រដៀងនឹងមនុស្ស, ជាសត្វរពឹសរប៉ិលរប៉ូច សាវ៉ា ក្រឡិចក្រឡុច; មានច្រើនប្រភេទ ខ្លះមានកន្ទុយ ខ្លះឥតកន្ទុយ :

ស្វា នាម

[ស្វា] svar

សត្វព្រៃមួយពួក រូបរាងស្រដៀងនឹងមនុស្ស, ជាសត្វរពឹសរប៉ិលរប៉ូច សាវ៉ា ក្រឡិចក្រឡុច; មានច្រើនប្រភេទ ខ្លះមានកន្ទុយ ខ្លះឥតកន្ទុយ :

ស្វាក់

ដែលចេះតែសមប្រកបនឹងការស្វែង, ដែលចេះតែចួបប្រទះលាភ, ដែលចេះតែងាយប្រទះ, ងាយបាន :

ស្វាក់ គុណនាម

[ស្វាក់] svakk

ដែលចេះតែសមប្រកបនឹងការស្វែង, ដែលចេះតែចួបប្រទះលាភ, ដែលចេះតែងាយប្រទះ, ងាយបាន :

ស្វាគត គុណនាម a

[ស្វា-គៈ-តៈ] ឬ [ស្វា-គត់] svakot

ដែលមកដោយស្រួល។

ស្វាគត នាម b

[ស្វា-គៈ-តៈ] ឬ [ស្វា-គត់] svakot

ដំណើរមកដោយស្រួល, ដោយសួស្ដី, ដោយសុវត្ថិភាព, ដោយសេចក្ដីរីករាយ; ការទទួលភ្ញៀវដោយសេចក្ដីរីករាយ, ដោយរាក់ទាក់។ ពាក្យសម្រាប់ពោលទៅរកភ្ញៀវដែលទើបចូលមកដល់ភ្លាម, មានសេចក្ដីថា "មកស្រួលហើយ!" (ប្រើជា ស្វាគតំ! ក៏បាន)។

ស្វាគត នាម

[ស្វា-គៈ-តៈ-ភាប] svakot

ការមកដោយស្រួល។

ស្វាគតំ!

មកស្រួលហើយ! ពាក្យសម្រាប់បន្លឺដោយសេចក្ដីត្រេកអររួសរាយរាក់ទាក់ទៅរកភ្ញៀវដែលទើបចូលមកដល់ភ្លាម, មានសេចក្ដីថា "មកស្រួលហើយ!, អញ្ជើញមកស្រួលហើយ! ...", និយាយផ្ទួនពីរដងក៏បាន :

ស្វាគតំ! ឧទានសព្ទ

[ស្វា-គៈ-ត័ង] sveakeaktngo≈

មកស្រួលហើយ! ពាក្យសម្រាប់បន្លឺដោយសេចក្ដីត្រេកអររួសរាយរាក់ទាក់ទៅរកភ្ញៀវដែលទើបចូលមកដល់ភ្លាម, មានសេចក្ដីថា "មកស្រួលហើយ!, អញ្ជើញមកស្រួលហើយ! ...", និយាយផ្ទួនពីរដងក៏បាន :

ស្វាគមន៍

ដំណើរមកដល់ដោយប្រពៃ, ការមកដល់ដែលធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយសប្បាយ; ការរៀបចំទទួលយ៉ាងអធិកអធម ដោយសោមនស្ស :

ស្វាគមន៍ នាម

[ស្វា-គំ] svakum

ដំណើរមកដល់ដោយប្រពៃ, ការមកដល់ដែលធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីរីករាយសប្បាយ; ការរៀបចំទទួលយ៉ាងអធិកអធម ដោយសោមនស្ស :

ស្វាង គុណនាម

[ស្វាង] svang

ដែលអន់, ដែលធូរស្បើយ, ស្រាក :

ស្វាង គុ., គុ.កិ.

[មិន-ស្វាង] svang

មិនឈប់ឈរ, មិនល្ហែ :

ស្វាង គុ., គុ.កិ.

[ស្វាង-គ្រុន] svang

ស្រាកគ្រុន។

ស្វាង គុ., គុ.កិ.

[ស្វាង-គ្រុន] svang

ស្រឡះមុខមាត់។

ស្វាង គុ., គុ.កិ.

[ស្វាង-ស្រ-វ៉ឹង] svang

ស្វាងស្រា, ស្រាកស្រវឹង, លែងឬអន់ស្រវឹង។

ស្វាង គុ., គុ.កិ.

[ស្វាង-អា-រ៉ម់] svang

អារម្មណ៍ភ្លឺ, ថ្លាចិត្ត, ថ្លាគំនិត។

ស្វាង គុណនាម

[ស្វាង] svang

ភ្លឺ; ភ្លឺស្រឡះ :

ស្វាង គុណនាម

[មេក-ស្វាង] svang

មេឃស្រឡះ។

ស្វាង្គ គុណនាម

[ស្វាង-គៈ] ឬ [ស្វាង] svangkor

ដែលមានរូបឆោមល្អ, សមរម្យ :

ស្វាង្គនា នាម

[ស្វាង-គៈ-នា] svangkonea

ស្ត្រីមានរូបល្អ, នាងឆើតឆោម :

ស្វាញាក់ចិញ្ចើម

(ព.ប្រ.) ផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពន្លឺព្រិចៗព្រើតៗរឿយៗ មានអាការៈស្រដៀងនឹងស្វាញាក់ចិញ្ចើម, ប្រាកដតែនៅវេលាមានភ្លៀងក្នុងរាត្រី (ហៅ មហារីក ក៏បាន)។

ស្វាញាក់ចិញ្ចើម នាម

[ស្វា-ញាក់-ចិញ្-ចើម] sveanheakchenhchaeum≈

(ព.ប្រ.) ផ្លេកបន្ទោរដែលចេញពន្លឺព្រិចៗព្រើតៗរឿយៗ មានអាការៈស្រដៀងនឹងស្វាញាក់ចិញ្ចើម, ប្រាកដតែនៅវេលាមានភ្លៀងក្នុងរាត្រី (ហៅ មហារីក ក៏បាន)។

ស្វាត

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ មានបន្លា, គ្រាប់ប្រើជាថ្នាំ។

ស្វាត នាម

[ស្វាត] svat

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ មានបន្លា, គ្រាប់ប្រើជាថ្នាំ។

ស្វាទុ គុណនាម

[ស្វា-ទុ] svatu

ផ្អែម; ឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-ភោ-ជន់] svatu

ភោជនឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-រស់] svatu

រសផ្អែម, រសឆ្ងាញ់។

ស្វាទុ នាម

[ស្វា-ទុ-វា-ចា] svatu

សម្ដីផ្អែម។

ស្វាធីន

ដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងចិត្តខ្លួនបាន, ដែលស្រេចតែនឹងខ្លួនឯង; អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង (អត្តាធីន) :

ស្វាធីន គុ., ន.

[ស្វា-ធីន] svathin

ដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងចិត្តខ្លួនបាន, ដែលស្រេចតែនឹងខ្លួនឯង; អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង (អត្តាធីន) :

ស្វាធ្យាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeay

សូត្រឮបន្តិចៗ ឬសូត្រខ្សឹបៗ; ទន្ទេញ :

ស្វាធ្យាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeay

ខិតខំ; ប្រឹងប្រែង, ព្យាយាម,សង្វាត :

ស្វាធ្យាយន៍ នាម

[ស្វា-ធ្យាយ] svathyeayon

ការសូត្រឮបន្តិចៗ ឬការសូត្រខ្សឹបៗ; ការទន្ទេញ :

ស្វាធ្យាយិន នាម

[ស្វា-ធ្យា-យិន] svathyeayin

អ្នកស្វាធ្យាយ, អ្នករៀនទន្ទេញ។

ស្វាន

ស្វានប្រើថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ស្វានបេតុងដោយមានកម្លាំងបុកផ្សំផង។

ស្វាន នាម ២)

[ស្វាន] svan

ខ្មែរហៅសំដៅតែ "ឆ្កែព្រៃ" :

ស្វាន កិរិយាសព្ទ

[ស្វាន] svan

ខៃទម្លុះដោយស្វាន :

ស្វាន នាម

[ស្វាន] svan

គ្រឿងដែកមួយប្រភេទ មានធ្នូឬផ្នោះស្ពឺរមួលសម្រាប់ខៃទម្លុះសាច់ឈើ :

ស្វាន នាម

[ស្វាន-បុក] svan

ស្វានប្រើថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ស្វានបេតុងដោយមានកម្លាំងបុកផ្សំផង។

ស្វាមី នាម

[ស្វា-ម៉ី] svami

ម្ចាស់; ប្ដី។

ស្វាមីភក្ដិ នាម

[ស្វា-ម៉ី-ភ័ក] sveameiphka≈

សេចក្ដីគោរពឬស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះស្វាមី, សេចក្ដីគោរពឬស្រឡាញ់ស្មោះចំពោះម្ចាស់ ចៅហ្វាយនាយ :

ស្វាយ

ផ្នែកខាងគល់នៃតួកាំភ្លើង :

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ] svay

ឈើដំណាំដើមធំ ផ្លែកាលនៅខ្ចីឬចាស់ច្រើនតែជូរ លុះដល់ទុំច្រើនតែផ្អែម សម្រាប់ប្រើបរិភោគបានតាមការ, មានច្រើនប្រភេទស្ទើររាប់ឈ្មោះពុំអស់ :

ស្វាយ គុណនាម

[ស្វាយ] svay

ដែលមានព័ណ៌ដូចសម្បុរសាច់ដើមលំចង់ ឬដូចសម្បុរគ្រាប់មាក់ប្រាងខ្ចី :

ស្វាយ គុណនាម

[ភៃ-ស្វាយ-មុក] svay

ភ័យខ្លាំងឡើងទឹកមុខខ្មៅស្វាយ។

ស្វាយ គុណនាម

[ស្វាយ-ប-បូ-មាត់] svay

បបូរមាត់ឡើងសម្បុរស្ទើរស្វាយ :

ស្វាយ នាម ១)

[ស្វាយ] svay

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទដែលឆ្លងតាមការរួមភេទ។ រោគស្វាយមាន ២យ៉ាងគឺ ស្វាយបែកនិងស្វាយក្រាប់ :

ស្វាយ នាម ២)

[ស្វាយ] svay

(វេជ្ជ.) កាមរោគម៉្យាងបង្កឡើងដោយមេរោគ ដែលឆ្លងតាមការរួមភេទនិងពីម្ដាយទៅទារកក្នុងផ្ទៃដែលមានរោគសញ្ញាច្រើនបែប។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ-ក្រាប់] svay

ស្វាយដែលក្រាប់នៅតែខាងក្នុងមិនបែកចេញមកក្រៅ។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ-បែក] svay

ស្វាយដែលបែកចេញជាដំបៅ។

ស្វាយ នាម

[ស្វាយ] svay

ផ្នែកខាងគល់នៃតួកាំភ្លើង :

ស្វាយចន្ទី

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកខ្ចីប្រើជារបោយឬជាអន្លក់បាន, ផ្លែលៀនចុងគ្រាប់លេចចេញមកខាងក្រៅ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូបឆួលឆ្ងិតបន្តិច មានជ័របន្តិចៗ អាចបរិភោគបាន, បើគេចេះផ្សំគ្រឿងញាំ មានជីវជាតិឆ្ងាញ់ពីសាគ្រាន់បើដែរ, ជាដំណាំមិនសូវរើសដី, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្ងួតមា

ស្វាយចន្ទី នាម

[ស្វាយ-ចាន់-ទី] svaychanti

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកខ្ចីប្រើជារបោយឬជាអន្លក់បាន, ផ្លែលៀនចុងគ្រាប់លេចចេញមកខាងក្រៅ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូបឆួលឆ្ងិតបន្តិច មានជ័របន្តិចៗ អាចបរិភោគបាន, បើគេចេះផ្សំគ្រឿងញាំ មានជីវជាតិឆ្ងាញ់ពីសាគ្រាន់បើដែរ, ជាដំណាំមិនសូវរើសដី, សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ គ្រាប់ស្វាយចន្ទីស្ងួតមា

ស្វាយត្រាំ

ដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងសាច់ស្វាយខ្ចីជ្រក់ :

ស្វាយត្រាំ គុណនាម

[ស្វាយ-ត្រាំ] svaytram

ដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងសាច់ស្វាយខ្ចីជ្រក់ :

ស្វាយព្រៃ

ស្វាយដែលដុះឯងក្នុងព្រៃ ផ្លែតូចៗរាងត្រមុល មានជ័រច្រើន កាលនៅខ្ចីមានរសជូរខ្លាំង វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប អន់ជូរ ល្មមបរិភោគបាន ដើមចាស់មានខ្លឹមគេច្រើនប្រើការធ្វើក្ដារក្រាលផ្ទះឬក្ដារងឿជាដើម។

ស្វាយព្រៃ នាម

[ស្វាយ-ព្រៃ] svayprey

ស្វាយដែលដុះឯងក្នុងព្រៃ ផ្លែតូចៗរាងត្រមុល មានជ័រច្រើន កាលនៅខ្ចីមានរសជូរខ្លាំង វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប អន់ជូរ ល្មមបរិភោគបាន ដើមចាស់មានខ្លឹមគេច្រើនប្រើការធ្វើក្ដារក្រាលផ្ទះឬក្ដារងឿជាដើម។

ស្វាយរៀង

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ហើយមានក្រុងស្វាយរៀងជាទីរួមខេត្ត។

ស្វាយរៀង នាម

[ស្វាយ-រៀង] sveayrieng≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ក្នុងឆ្នាំ១៩២២ហើយមានក្រុងស្វាយរៀងជាទីរួមខេត្ត។

ស្វារាជ

ព្រះឥន្ទ្រ; មហាក្សត្រដែលមានតេជានុភាពខ្លាំង។

ស្វារាជ នាម

[ស្វា-រាច] svareach

ព្រះឥន្ទ្រ; មហាក្សត្រដែលមានតេជានុភាពខ្លាំង។

ស្វារាជ្យ

ឋានព្រះឥន្ទ្រ (ឋានត្រ័យត្រិង្ស), មហាក្សត្រានុភាព ឬមហារាជានុភាព។

ស្វារាជ្យ នាម

[ស្វា-រាច] sveareach≈

ឋានព្រះឥន្ទ្រ (ឋានត្រ័យត្រិង្ស), មហាក្សត្រានុភាព ឬមហារាជានុភាព។

ស្វាស នាម

[ស្វាស] svas

អង្គជាតរបស់បុរស។

ស្វាសរោគ

រោគហឺត (ហិតរោគ) ; ប្រើជា សាសរោគ ក៏បាន។

ស្វាសរោគ នាម

[ស្វា-សៈ-រោក] svasarouk

រោគហឺត (ហិតរោគ) ; ប្រើជា សាសរោគ ក៏បាន។