ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-កៈ-ថា] slotey

ពាក្យពោលសរសើរ, សម្ងើច (ប្រើជា ស្លុតីវាទ ក៏បាន)។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-ប៉ា-ឋៈ-កៈ] slotey

អ្នកសូត្រស្លុតី។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-ប៉ា-ឋិ-កា] slotey

(ម.ព. ស្លុតីបាឋកៈ)។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-វា-ទិន] slotey

អ្នកឧស្សាហ៍ពោលពាក្យសរសើរគេ, អ្នកហៃស្ងើចគេ។

ស្លុតី នាម

[ស្លុ-តី-វា-ទិ-នី] slotey

(ម.ព. ស្លុតីវាទិន)។

ស្លុប

ងងឹតមុខឬវិលមុខជ្រប់ :

ស្លុប គុណនាម ១)

[ស្លុប] slob

យុរសុបប្រឡុប, យុរគ្របពីលើ :

ស្លុប គុណនាម ២)

[ស្លុប] slob

ងងឹតមុខឬវិលមុខជ្រប់ :

ស្លុយ

(ព.ប្រ.) ដែលមិនរារែកចិត្ត, ដែលហ៊ានប្រថុយធ្វើអ្វីមួយ :

ស្លុយ គុណនាម

[ស្លុយ] sloy

យារដោយសម្រុង :

ស្លុយ គុណនាម

[ស្លុយ] sloy

(ព.ប្រ.) ដែលមិនរារែកចិត្ត, ដែលហ៊ានប្រថុយធ្វើអ្វីមួយ :

ស្លុះ

ផុងចុះទៅក្រោម; ផុងរលុះចុះទៅក្រោម :

ស្លុះ កិរិយាសព្ទ

[ស្លុះ] sloh

ផុងចុះទៅក្រោម; ផុងរលុះចុះទៅក្រោម :

ស្លូញ

(ព.ប្រ.) ដែលក្រឡិចក្រឡុច, ដែលប៉ិនខាងគេចកែនាយអាយ :

ស្លូញ នាម

[ស្លូញ] slounh

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ មាឌតូច រាងរៀវខាងក្បាល មាត់តូចស្រួច, តាមធម្មតា, ច្រើនបង្កប់ខ្លួននៅក្នុងភក់ :

ស្លូញ គុណនាម

[ស្លូញ] slounh

(ព.ប្រ.) ដែលក្រឡិចក្រឡុច, ដែលប៉ិនខាងគេចកែនាយអាយ :

ស្លូត

(សំនួន.) ស្លូតស៊ូតែស្លាប់, ស៊ូតែទទួលខុស មិនតវ៉ា :

ស្លូត គុណនាម

[ស្លូត] slout

ដែលមិនកាច, ឥតកាច, ទីទៃពីកាច :

ស្លូត គុណនាម

[ស្លូត-ស្លាប់] slout

(សំនួន.) ស្លូតស៊ូតែស្លាប់, ស៊ូតែទទួលខុស មិនតវ៉ា :

ស្លូតត្រង់ គុណនាម

[ស្លូត-ត្រង់] sluttarng≈

ស្លូតផងត្រង់ផង, ស្មោះត្រង់, ទៀងត្រង់ :

ស្លូតបូត

ស្លូតសុភាព, ស្លូតនឹងធឹង, មិនងាយរបូតមាត់ថា :

ស្លូតបូត គុណនាម

[ស្លូត-បូត] sloutbout

ស្លូតសុភាព, ស្លូតនឹងធឹង, មិនងាយរបូតមាត់ថា :

ស្លើត

អំពីដំណើរដើរលឿនងើបងើយរឡេមរឡាម :

ស្លើត គុណនាម ១)

[ស្លើត] slaeut

ដែលងើបងើយត្របាំងបះទៅខាងលើបន្តិច (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លើត គុណកិរិយា ២)

[ស្លើត] slaeut

អំពីដំណើរដើរលឿនងើបងើយរឡេមរឡាម :

ស្លើតស្លក់

ស្លើតៗ រឡេមរឡាម; ស្លើតៗ ស្លាំងមុខដោយមានទុក្ខខ្លាំងឬភ័យខ្លាំង :

ស្លើតស្លក់ គុ., គុ.កិ.

[ស្លើត-ស្លក់] slaeutslok

ស្លើតៗ រឡេមរឡាម; ស្លើតៗ ស្លាំងមុខដោយមានទុក្ខខ្លាំងឬភ័យខ្លាំង :

ស្លៀក

បិទបាំងកាយដោយសម្លៀក :

ស្លៀក កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក] sliek

បិទបាំងកាយដោយសម្លៀក :

ស្លៀកដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក-ដន់-ដប់] sliekdnodba≈

ស្លៀកផងដណ្ដប់ផង :

ស្លៀកពាក់ កិរិយាសព្ទ

[ស្លៀក-ពាក់] sliekpeak≈

ស្លៀកផងពាក់ផង (ស្លៀកសំពត់ពាក់អាវ ...) :

ស្លេក

ដែលឥតឈាមជ័រឬឥតពន្លឺឈាមប្រក្រតី :

ស្លេក គុណនាម

[ស្លេក] slek

ដែលឥតឈាមជ័រឬឥតពន្លឺឈាមប្រក្រតី :

ស្លេកស្លាំង គុណនាម

[ស្លេក-ស្លាំង] sleksleaumng≈

ស្លេកឡើងសម្បុរស្បែកហាប់ស្លាំង :

ស្លេវ

ដែលមានសណ្ឋានត្រង់ខ្ពស់ឬឆ្ងាយស្រឡេវ :

ស្លេវ គុណនាម

[ស្លេវ] slev

ដែលមានសណ្ឋានត្រង់ខ្ពស់ឬឆ្ងាយស្រឡេវ :

ស្លេស្ម នាម

[ស្លែស] slesmar

ទឹករំអិលរាវឬខាប់ដែលចេញមកតាមបំពង់ក (ច្រើនសរសេរ ស្លេស្ម៍ ជាង) :

ស្លេះ

ឈប់បង្អង់ទុកដោយឡែកឬដោយអន្លើសិន :

ស្លេះ កិរិយាសព្ទ

[ស្លេះ] sleh

ឈប់បង្អង់ទុកដោយឡែកឬដោយអន្លើសិន :

ស្លែ

(កសិ.) រុក្ខជាតិមួយប្រភេទតូចល្អិត គ្មានផ្កា ដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសើមលើដី ឈើ ថ្ម ជាដើម។

ស្លែ នាម

[ស្លែ] slae

រំអិលដែលកើតពីកករទឹក, ក្អែលទឹក :

ស្លែ គុណនាម

[កាន់-ស្លែ] slae

ដែលមានដុះស្លែ, ឡើងស្លែ :

ស្លែ គុណនាម

[ដុះ-ស្លែ] slae

(ព.ប្រ.) ដែលកាន់ការអ្វីមួយ ឬដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរ (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :

ស្លែ នាម

[ស្លែ] slae

(ព.ប្រ.) មន្ទិលរបស់ចិត្ត, ឧបក្កិលេស :

ស្លែ នាម

[ស្លែ] slae

(កសិ.) រុក្ខជាតិមួយប្រភេទតូចល្អិត គ្មានផ្កា ដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសើមលើដី ឈើ ថ្ម ជាដើម។

ស្លែង

ស្លែងតូច ដើមមានសណ្ឋានស្ទើរជាវល្លិ ផ្លែតូចៗ។

ស្លែង គុណនាម

[ស្លែង] slaeng

(ព.ប្រ.) ដែលឱ្យទោស, ដែលនាំឱ្យទាស់, ដែលជាសត្រូវនឹងរោគ :

ស្លែង គុណនាម

[ស្លែង] slaeng

(សំនួន.) សម្ដីពិតរមែងតែញ៉ាំងអ្នកប្រកាន់ខុសឱ្យឈឺចាប់ចិត្តឬឱ្យជ្រេញរអាមិនចង់ឮមិនចង់ស្ដាប់។

ស្លែង នាម

[សំ-ដី-ស្លាក់-ស្លែង] slaeng

(ម.ព. សម្ដីស្លែងស្លាក់)។

ស្លែង នាម

[សំ-ដី-ស្លែង-ស្លាក់] slaeng

សម្ដីអាក្រក់នាំឱ្យឈឺចិត្ត។

ស្លែង នាម

[ស្លែង] slaeng

ឈ្មោះឈើពុលមាន២ប្រភេទ គឺស្លែងធំនិងស្លែងវល្លិ។

ស្លែង នាម

[ស្លែង-ធំ] slaeng

ស្លែងមានដើម, ស្លឹក, ផ្លែធំ។

ស្លែង នាម

[ស្លែង-វ័ល] slaeng

ស្លែងតូច ដើមមានសណ្ឋានស្ទើរជាវល្លិ ផ្លែតូចៗ។

ស្លែងដងដឹង

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចស្លឹករង្វើលៗ ផ្កាក្រហម មានមើម មានរសជាតិពុល។

ស្លែងដងដឹង នាម

[ស្លែង-ដង-ដឹង] slaengdorngdoeng

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចស្លឹករង្វើលៗ ផ្កាក្រហម មានមើម មានរសជាតិពុល។

ស្លែងព្រវៀក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែស្រដៀងនឹងស្លែងតែធំៗទ្រើសជាងស្លែងធំ មិនពុលដូចស្លែងទេ។

ស្លែងព្រវៀក នាម

[ស្លែង-ព្រ-វៀក] slaengproveak

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែស្រដៀងនឹងស្លែងតែធំៗទ្រើសជាងស្លែងធំ មិនពុលដូចស្លែងទេ។

ស្លែត

ស្លាំងខ្លាំង, ព្រលែតខ្លាំង :

ស្លែត គុណនាម

[ស្លែត] slaet

ស្លាំងខ្លាំង, ព្រលែតខ្លាំង :

ស្លែវ

ត្របាំងបះម្ខាងមើលមិនចំ (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លែវ គុណនាម

[ស្លែវ] slaev

ត្របាំងបះម្ខាងមើលមិនចំ (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លោ

ដែលបើកខ្លាំងបញ្ឈរស្លឹងដោយភ្ញាក់ផ្អើលឬភ័យ, តក់ស្លុត (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លោ គុ., គុ.កិ.

[ស្លោ] slao

ដែលបើកខ្លាំងបញ្ឈរស្លឹងដោយភ្ញាក់ផ្អើលឬភ័យ, តក់ស្លុត (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្លោក

ថង់សម្រាប់ច្រកបាត្រ :

ស្លោក គុណនាម

[ស្លោក] slaok

ស្វិតជាំដោយចំហាយក្ដៅ ឬកត្តាផ្សេងទៀត :

ស្លោក គុ.កិ., គុ.

[ស្លោក-មុក] slaok

(ព.ប្រ.) ឡើងមុខស្ពាន់អែស្រពោនស្រពាប់ :

ស្លោក នាម ១)

[ស្លោក] slaok

សេចក្ដីសរសើរ, ពាក្យសរសើរ; ពាក្យកាព្យសម្រាប់សូត្រសរសើរគុណ; ឆន្ទ, គាថា ជាភាសាសំស្ក្រឹតឬបាលី; កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ។

ស្លោក នាម ២)

[ស្លោក] slaok

ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅពាក្យរៀលសម្រាប់ទាយលក្ខណៈមនុស្សជាដើម ដូចជា ជំហរសិង្ហ សម្លឹងខ្លា សំឡេងស្អា ភ្នែកមាន់ព្រៃ (ទាយថា មនុស្សម្នាក់បើប្រកបព្រមដោយលក្ខណៈទាំង ៤យ៉ាងនេះ ជាអ្នកមានបុណ្យ មានអំណាចចិត្តមុត) :

ស្លោក នាម

[ស្លោក] slaok

ថង់សម្រាប់ច្រកបាត្រ :

ស្លោម

រញមស្លឹក ព្រោះជាំទឹក, ព្រោះត្រូវកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំង ឬព្រោះត្រូវចំហាយកម្ដៅភ្លើង :

ស្លោម គុណនាម

[ស្លោម] slaom

រញមស្លឹក ព្រោះជាំទឹក, ព្រោះត្រូវកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំង ឬព្រោះត្រូវចំហាយកម្ដៅភ្លើង :

ស្លៅ

ដែលសំដៅត្រង់មិនងាកបែរ, មិនល្អៀង :

ស្លៅ គុ.កិ., គុ.

[ស្លៅ] slav

ដែលសំដៅត្រង់មិនងាកបែរ, មិនល្អៀង :

ស្វច្ឆន្ទ

ដែលមានសេចក្ដីពេញចិត្តចំពោះខ្លួនឯង ឬចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន; ដែលតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងខ្លួនឯងបាន, អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង; សេរី, សេរីភាព, ស្វៃរិន, អត្តាធីន :

ស្វច្ឆន្ទ គុ., ន.

[ស្វ័ច-ឆ័ន] svachchhantor

ដែលមានសេចក្ដីពេញចិត្តចំពោះខ្លួនឯង ឬចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន; ដែលតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; អ្នកដែលប្រព្រឹត្តតាមទំនើងខ្លួនឯងបាន, អ្នកដែលជាអធិបតីលើខ្លួនឯង; សេរី, សេរីភាព, ស្វៃរិន, អត្តាធីន :

ស្វជន នាម

[ស្វៈ-ជន់] svachon

ដូចគ្នានឹង សជន ដែរ។

ស្វត

ធូរខ្លាំង; ស្ប៉ត, ធូរស្ប៉ត :

ស្វត គុណនាម

[ស្វត] svat

ធូរខ្លាំង; ស្ប៉ត, ធូរស្ប៉ត :

ស្វទេស

ដែលស្រឡាញ់ស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន :

ស្វទេស នាម

[ស្វៈ-ទេស] svates

ប្រទេសរបស់ខ្លួន, ស្រុករបស់ខ្លួន; ស្រុកកំណើត :

ស្វទេស នាម

[ស្វៈ-ទេ-សៈ-ភ័ក-ក្ដី] svates

សេចក្ដីស្រឡាញ់ស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន។

ស្វទេស គុណនាម

[ស្វៈ-ទេ-សៈ-ភ័ក] svates

ដែលស្រឡាញ់ស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន :

ស្វភូមិ

ភូមិឬទីរបស់ខ្លួន, ស្រុកទេសរបស់ខ្លួន។

ស្វភូមិ នាម

[ស្វៈ-ភូម] svophumi

ភូមិឬទីរបស់ខ្លួន, ស្រុកទេសរបស់ខ្លួន។

ស្វយូបទេស នាម

[ស្វៃ-យូ-ប៉ៈ-ទេស] sveyyubaktes≈

(ម.ព. ស្វ័យសិក្សា)។

ស្វយ័ត

ដែលប្រកបដោយស្វ័យភាព, ដែលមានសេរីភាពចាត់ចែងកិច្ចការគ្រប់យ៉ាង ដោយច្បាប់របស់ខ្លួន :