ស្រះ នាម
[ស្រះ-ស្រី] srah
ស្រះមានសិរី, ស្រះមានស្រីសួស្ដី (ច្រើនប្រើជា (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ស្រះ-ស្រី] srah
ស្រះមានសិរី, ស្រះមានស្រីសួស្ដី (ច្រើនប្រើជា (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។
ឈ្មោះស្រះបុរាណមួយធំល្វឹងនៅខាងមុខប្រាសាទបន្ទាយក្ដី ក្នុងខេត្តសៀមរាប សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ក្នុងសម័យមហានគរស្ដេចចុះស្រង់ក្រសាលមួយដងមួយកាល :
[ស្រះ-ស្រង់] srahsrong
ឈ្មោះស្រះបុរាណមួយធំល្វឹងនៅខាងមុខប្រាសាទបន្ទាយក្ដី ក្នុងខេត្តសៀមរាប សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ក្នុងសម័យមហានគរស្ដេចចុះស្រង់ក្រសាលមួយដងមួយកាល :
អក្សរដែលអាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង។ ស្រៈសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលី មាន ៨តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឯ, ឱ។ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតមាន ១៣តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឫ ឬ, ឭ, ឯ, ឰ, ឱ, ឳ; ថែមស្រៈ ឮ មួយដោយឡែកមកទៀតជា ១៤
[ស្រៈ] srak
(ភាសា.) សូរដែលបន្លឺឡើងដោយគ្មានទំនប់ អាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង :
[ស្រៈ] srak
អក្សរដែលអាចបញ្ចេញសំឡេងខ្លួនឯងបានផង អាចនាំព្យញ្ជនៈឱ្យចេញសំឡេងបាន មានសូរឮតាមរំពងរបស់ព្យញ្ជនៈផង។ ស្រៈសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាបាលី មាន ៨តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឯ, ឱ។ សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតមាន ១៣តួគឺ អ អា, ឥ ឦ, ឧ ឩ, ឫ ឬ, ឭ, ឯ, ឰ, ឱ, ឳ; ថែមស្រៈ ឮ មួយដោយឡែកមកទៀតជា ១៤
(ម.ព. ទីឃៈ)។
[ស្រៈ-ទី-ឃៈ] sreaktikheak≈
(ម.ព. ទីឃៈ)។
(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺតែមួយជាក់លាក់។
[ស្រៈ-ទោល] sreaktol≈
(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺតែមួយជាក់លាក់។
(ភាសា.) (ម.ព. ស្រៈល្បាយ)។
[ស្រៈ-ផ្សំ] srakphsam
(ភាសា.) (ម.ព. ស្រៈល្បាយ)។
ស្រៈសុទ្ធដែលចេញសំឡេងតាមទំនើងខ្លួនឯង។
[ស្រៈ-ពេញ-តួ] srakpenhotuo
ស្រៈសុទ្ធដែលចេញសំឡេងតាមទំនើងខ្លួនឯង។
(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺលើសពីមួយ។
[ស្រៈ-ល្បាយ] sreaklbay≈
(ភាសា.) សូរស្រៈដែលមានទីបន្លឺលើសពីមួយ។
សូរឮដោយលោតចុះលើទីផ្ទៃក្រាស់ណែន :
[ស្រ៊ឹង] saroeng≈
(ម.ព. ស្រ៊ឹង)។
[ស្រ៊ឹង] sroeng
សូរឮដោយលោតចុះលើទីផ្ទៃក្រាស់ណែន :
សូរឮដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ :
[ស្រ៊ឹប] saroeb≈
(ម.ព. ស្រ៊ឹប)។
[ស្រ៊ឹប] sroeb
សូរឮដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ :
សូរឮដោយទម្លាក់ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនទន់ធ្ងន់ :
[ស្រ៊ុច] sroch
សូរឮដោយទម្លាក់ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនទន់ធ្ងន់ :
សូរឮដោយដើរជាន់អ្វីៗដែលស្រួយៗ :
[ស្រ៊ុប] srob
សូរឮដោយដាក់ឬដោយទម្លាក់អ្វីៗដែលទន់ធ្ងន់, ដោយដួលខ្លាំងឬដោយដាក់ខ្លួនអង្គុយចុះយ៉ាងប្រញាប់ :
[ស្រ៊ុប] srob
សូរឮដោយដើរជាន់អ្វីៗដែលស្រួយៗ :
សូរឮដោយដួលខ្លាំងឬដោយដើរឈូសជើងខ្លាំងៗ :
[ស្រ៊ូស] srous
សូរឮដោយដួលខ្លាំងឬដោយដើរឈូសជើងខ្លាំងៗ :
(ម.ព. យក)។
[ស្រៃ] srai
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ គុណ ថា គុណស្រ័យ គុណជាទីអាស្រ័យ, គុណបំណាច់។
[ទា-គុន-ស្រៃ] srai
ទារគុណបំណាច់ (និយាយថា ទារគុណទារស្រ័យ ក៏បាន)។
[យក-គុន-ស្រៃ] srai
(ម.ព. យក)។
(ម.ព. ស្រះ)។
[ស្រ័ស] sroas
(ម.ព. ស្រះ)។
(ព.ប្រ.) និយាយលូកល ឬនិយាយប្រមែប្រមុំ ឱ្យច្បាស់ការ :
[ស្ល] slar
ធ្វើសម្ល ឬចម្អិនសម្ល :
[ស្ល] slar
ចម្រាញ់យកប្រេង :
[ស្ល] slar
ចម្អិនជ័រ :
[ស្ល] slar
ផ្សំរំងាស់ថ្នាំរម្ងាប់រោគឱ្យខន់ឬឱ្យកក :
[ស្ល] slar
(ព.ប្រ.) និយាយលូកល ឬនិយាយប្រមែប្រមុំ ឱ្យច្បាស់ការ :
ស្លក់ស្លេកស្លាំង។
[ស្លក់] slok
ដែលឡើងស្លាំងប្រែទឹកមុខខុសប្រក្រតី :
[ស្លក់-ស្លាំង] slok
ស្លក់ស្លេកស្លាំង។
យកឈើជាដើមចុកបិទរន្ធឱ្យជិតឬឱ្យតូចតាមត្រូវការ :
[ស្លង់] slang
យកឈើជាដើមចុកបិទរន្ធឱ្យជិតឬឱ្យតូចតាមត្រូវការ :
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីស មានជ័រស ច្រើនដុះនៅដីដែលមានកម្សួលទឹកជិត។
[ស្លត] slat
ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានមមីស មានជ័រស ច្រើនដុះនៅដីដែលមានកម្សួលទឹកជិត។
ស្លន់ធ្វើភ្នែកស្លោ ឬធ្វើភ្នែកស្លោព្រោះស្លន់ ឬស្លន់ឆោឡោ។
[ស្លន់] slan
ភ័ន្តស្មារតីមួយរំពេចៗដោយភិតភ័យខ្លាំងឬដោយប្រញាប់ប្រញាល់ពេក :
[ស្លន់-ស្លោ] slan
ស្លន់ធ្វើភ្នែកស្លោ ឬធ្វើភ្នែកស្លោព្រោះស្លន់ ឬស្លន់ឆោឡោ។
ទន់ខ្លប, រញមទន់ស្រយម (ម.ប្រ.)។ ដែលសម្លបចុះ (ច្រ.ប្រ. ខ្លប ជាង)។
[ស្លប] slab
ទន់ខ្លប, រញមទន់ស្រយម (ម.ប្រ.)។ ដែលសម្លបចុះ (ច្រ.ប្រ. ខ្លប ជាង)។
ស្លាទុំសាច់ស្ងួត។
[ស្លា] sla
ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមមូលស្រលួតត្រង់ ផ្លែមានរសចត់ ប្រើការទំពាផ្សំជាមួយនឹងម្លូបៀក ជាគ្រឿងរម្ងាប់ក្លិនមាត់។
[ម្លូ-ជីប] sla
(ម.ព. ស្លាជីប)។
[ស៊ី-ស្លា] sla
ទិញស្លាម្លូមានគ្រឿងផ្សំគ្រប់ព្រម; លើកស្លា។
[ស្លា-កន់-សែង] sla
ស្លាម្លូដែលវេចនឹងកន្សែងធំៗ ប្រើក្នុងពិធីដណ្ដឹងកូនស្រីឱ្យកូនប្រុស :
[ស្លា-កាត់] sla
ផ្លែស្លាខ្ចីដែលបកសំបកចេញរួចកាត់ទទឹងជាកង់ស្ដើងៗ ហើយហាលឱ្យស្ងួតក្រៀម។
[ស្លា-ក្រក] sla
(ម.ព. ស្លាកាត់)។
[ស្លា-ចំ-ណិត] sla
សាច់ផ្លែស្លាដែលឆាកដោយប្រណាកជាចំណិត។
[ស្លា-ឆ្អើ] sla
ផ្លែស្លាខ្ចីដែលបកសំបកចេញហើយឆ្អើរឱ្យស្ងួតក្រៀម។
[ស្លា-ជីប] sla
ម្លូដែលបៀកដោយកំបោរហើយមូរចង (មានស្លាថ្នាំដាក់ជាមួយ ផង)។
[ស្លា-ថ្មាត់] sla
ម្លូដែលបៀកបត់ញាត់បញ្ចូលមុខក្នុងស្រទាប់ (មានស្លាថ្នាំផងដែរ)។
[ស្លា-បៀក] sla
ម្លូបៀក (មានស្លាថ្នាំគ្រប់ព្រម)។
[ស្លា-ស្លឹង] sla
ស្លាទុំសាច់ស្ងួត។
[ស្លាក] slak
សំបុត្រជាកំណត់តូចៗ ជាគ្រឿងសម្គាល់ឈ្មោះជាដើម; ឆ្នោត; ទីវ; ខ្នាច់ :
អនុស្សាវរីយ៍ អ្វីដែលបន្សល់ទុកពីអតីតកាល (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :
[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam
សម្នាមជាសម្គាល់នៅសរីរកាយ :
[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam
(ព.ប្រ.) សេចក្ដីមោះហ្មងជាគ្រឿងសម្គាល់ថាអាក្រក់ :
[ស្លាក-ស្នាម] slaksnam
អនុស្សាវរីយ៍ អ្វីដែលបន្សល់ទុកពីអតីតកាល (ច្រើនប្រើក្នុងន័យអវិជ្ជមាន) :
ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ដើមធំជាងស្លាធម្មតា សម្បុរដូចដើមដូង ស្លឹករង្វើលៗ ផ្លែទ្រវែង សំបកផ្លែទន់ ប្រើការស៊ីស្លាបានតែកាលដែលនៅខ្ចី។
[ស្លា-កំ-ញ៉ាន] slakamnhean
ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ដើមធំជាងស្លាធម្មតា សម្បុរដូចដើមដូង ស្លឹករង្វើលៗ ផ្លែទ្រវែង សំបកផ្លែទន់ ប្រើការស៊ីស្លាបានតែកាលដែលនៅខ្ចី។
ឈ្មោះឈើតូច ដើមស្រដៀងនឹងត្រប់ ជាឈើពុលបណ្ដាលឱ្យវង្វេងស្មារតី ក្លាយទៅជាឆ្កួតក៏មាន; មាន ២ប្រភេទគឺ ស្លាក់ក្រហម ស្លាក់ផ្កាក្រហម; ស្លាក់ស ស្លាក់ផ្កា ស :
[ស្លាក់] slak
មុតជាប់ឬទើសនៅបំពង់ក លេបមិនចូលទៅ ខាកខ្ជាក់ក៏មិនចេញ :
[ស្លាក់] slak
(ព.ប្រ.) គាំងស្ងៀមក្រអឹម ព្រោះទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ :
[ស្លាក់-ស្លែង] slak
(ព.ប្រ.) ដែលទ្រគោះបោះបោកឬដែលកំហែងគំហក :
[ស្លែង-ស្លាក់] slak
(ម.ព. ស្លាក់ស្លែង)។
[ស្លាក់] slak
ឈ្មោះឈើតូច ដើមស្រដៀងនឹងត្រប់ ជាឈើពុលបណ្ដាលឱ្យវង្វេងស្មារតី ក្លាយទៅជាឆ្កួតក៏មាន; មាន ២ប្រភេទគឺ ស្លាក់ក្រហម ស្លាក់ផ្កាក្រហម; ស្លាក់ស ស្លាក់ផ្កា ស :
(ម.ព. ស្លើតស្លក់)។
[ស្លាក់-ស្លើត] sleaksleut≈
(ម.ព. ស្លើតស្លក់)។
កំណាត់ដើមចេកស្រស់ដែលចិតប៉ែកខាងលើបំផុតឱ្យមានរាងជ្រលម ហើយមូរស្លឹកម្លូដោតកន្លាស់ខ្ទាស់បង្កោងបន្តិចជាបីជ្រុងឬជាបួនជ្រុង ប្រើក្នុងពិធីរៀបព្រះពិស្ណុការជាដើម។
[ស្លា-ជម] slachom
កំណាត់ដើមចេកស្រស់ដែលចិតប៉ែកខាងលើបំផុតឱ្យមានរាងជ្រលម ហើយមូរស្លឹកម្លូដោតកន្លាស់ខ្ទាស់បង្កោងបន្តិចជាបីជ្រុងឬជាបួនជ្រុង ប្រើក្នុងពិធីរៀបព្រះពិស្ណុការជាដើម។
ជ័រខាប់ស្អិតកករឹង សម្បុរខ្មៅ រសល្វីង កើតអំពីការរំងាស់សំបកឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងពពេល សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងកំបោរបៀកម្លូស៊ីស្លា, សំបកសុទ្ធមិនបាច់រំងាស់ ប្រើស៊ីស្លាក៏បាន; ឈើនុ៎ះឯង ក៏ហៅដើម ស្លាជ្វា ដែរ។
[ស្លា-ជ្វា] slachvea
ជ័រខាប់ស្អិតកករឹង សម្បុរខ្មៅ រសល្វីង កើតអំពីការរំងាស់សំបកឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងពពេល សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងកំបោរបៀកម្លូស៊ីស្លា, សំបកសុទ្ធមិនបាច់រំងាស់ ប្រើស៊ីស្លាក៏បាន; ឈើនុ៎ះឯង ក៏ហៅដើម ស្លាជ្វា ដែរ។
ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមមូលតូច សណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្រថុកតែសាច់រឹងជាង ស្លឹកវែងៗជាសំណុំកញ្ចុំតែខាងលើ, កាច់ខ្នែងដាំដុះ, គេច្រើនដាំជាលម្អ។
[ស្លា-ឈ្មោល] slachhmoul
ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមមូលតូច សណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្រថុកតែសាច់រឹងជាង ស្លឹកវែងៗជាសំណុំកញ្ចុំតែខាងលើ, កាច់ខ្នែងដាំដុះ, គេច្រើនដាំជាលម្អ។
ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងស្ដើងសំប៉ែត (ពួកត្រីក្អី) មានឆ្អឹងច្រើន។
[ស្លាត] slat
ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងស្ដើងសំប៉ែត (ពួកត្រីក្អី) មានឆ្អឹងច្រើន។
ផ្លែស្លាដែលគេគរផ្អាប់ទុកយូរបន្តិចឱ្យត្រាតែរលួយសំបក។
[ស្លា-តំ-ពុល] sleatampul≈
ផ្លែស្លាដែលគេគរផ្អាប់ទុកយូរបន្តិចឱ្យត្រាតែរលួយសំបក។
ឈ្មោះឈើតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លា តែសាច់ខាងក្រៅជាខ្លឹមរឹងច្រើនដុះក្នុងព្រៃទំនាបដងជ្រោះ ប្រើការធ្វើរនាបជាប់បានយូរ, មានសម្បូណ៌នៅខេត្តព្រះសីហនុនិងខេត្តកោះកុង (ហៅត្រឹមតែ តាឱន ឬ ត្រឱន ក៏បាន)។
[ស្លា-តា-អោន] slataaon
ឈ្មោះឈើតចសារជាតិមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លា តែសាច់ខាងក្រៅជាខ្លឹមរឹងច្រើនដុះក្នុងព្រៃទំនាបដងជ្រោះ ប្រើការធ្វើរនាបជាប់បានយូរ, មានសម្បូណ៌នៅខេត្តព្រះសីហនុនិងខេត្តកោះកុង (ហៅត្រឹមតែ តាឱន ឬ ត្រឱន ក៏បាន)។
(ម.ព. ស្លាតាឱន)។
[ស្លា-ត្រ-អោន] sleatroaaon≈
(ម.ព. ស្លាតាឱន)។
កញ្ចប់ស្លឹកចេកស្រស់ខ្ទាស់កន្លាស់រាងតូចស្រួចចុងដើមស្មើគ្នា មានដាក់ម្លូស្លាខាងក្នុង សម្រាប់ប្រើក្នុងការបុណ្យទានតាមសណ្ដាប់ខ្មែរសម័យបុរាណ។
[ស្លា-ត្រួយ] slatruoy
កញ្ចប់ស្លឹកចេកស្រស់ខ្ទាស់កន្លាស់រាងតូចស្រួចចុងដើមស្មើគ្នា មានដាក់ម្លូស្លាខាងក្នុង សម្រាប់ប្រើក្នុងការបុណ្យទានតាមសណ្ដាប់ខ្មែរសម័យបុរាណ។
ផ្លែដូងខ្ចីឬទុំដែលរចនាធ្វើជាស្លាធម៌។
[ស្លា-ធ័រ] slathomr
ប្រដាប់ធ្វើដោយកំណាត់ធាងចេកឬកូនចេកតូច មានជើង មានដោតម្លូស្លានិងផ្កា សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងបូជាឬជាលម្អក្នុងវេលានិមន្តព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្រព្រះបរិត្ត។
[ស្លា-ធ័រ-ដូង] slathomr
ផ្លែដូងខ្ចីឬទុំដែលរចនាធ្វើជាស្លាធម៌។