ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្រេណី នាម

[ស្រេ-ណី] srenei

ដូចគ្នានឹង សេណី ដែរ។

ស្រេប គុណនាម

[ស្រេប] sreb≈

(ម.ព. ស្រេង)។

ស្រេះ

(ម.ព. ស្រែះ{¥¥}១{££} ស្រែះ{¥¥}២{££})។

ស្រេះ កិ., ន.

[ស្រេះ] sreh

(ម.ព. ស្រែះ១ ស្រែះ២)។

ស្រែ នាម

[ស្រែ] srae

ទីដីដែលកើតពីការគាស់រានជាទំនាបលើកភ្លឺព័ទ្ធរាំងទឹក សម្រាប់ស្ទូងឬព្រោះស្រូវ :

ស្រែ នាម

[ស្រែ-ជំ-រៅ] srae

ស្រែនៅតំបន់ដីទំនាប ដូចជានៅមាត់បឹង ដែលគេធ្វើស្រូវក្នុងរដូវវស្សា :

ស្រែ នាម

[ស្រែ-ជើង-ស្រុក] srae

ស្រែក្បែរភូមិលំនៅ។

ស្រែ នាម

[ស្រែ-បុន] srae

(ព.ប្រ.) បដិគ្គាហកបុគ្គលដែលញ៉ាំងទាយកទាយិកាឱ្យបានបុណ្យច្រើន (បុញ្ញក្ខេត្ត) :

ស្រែ នាម

[ស្រែ-ប្រាំង] srae

ស្រែសម្រាប់ស្ទូងស្រូវក្នុងរដូវប្រាំង។

ស្រែ នាម

[ស្រែ-ពង់-រោះ] srae

ស្រែសម្រាប់ព្រោះស្រូវ។

ស្រែ នាម

[ស្រែ-វ័ស-សា] srae

ស្រែសម្រាប់ធ្វើស្រូវក្នុងរដូវវស្សា។

ស្រែ គុណនាម

[ស្រែ] srae

ដែលស្រវាំងដោយអត់ងងុយហួសពេកជាដើម :

ស្រែក កិរិយាសព្ទ

[ស្រែក] srek

បញ្ចេញសម្រែក :

ស្រែង

ស្រែងឡើងសម្បុរប្រផេះ កាលណាអេះហុយព្រោង។

ស្រែង នាម

[ស្រែង] sraeng

ឈ្មោះរោគកើតនៅស្បែកចេញជាកណ្ដាប់គគ្រាតបណ្ដាលឱ្យរមាស់ មានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា។

ស្រែង នាម

[ស្រែង-ជ្វា] sraeng

ស្រែងឡើងកណ្ដាប់ក្រហមផេរ។

ស្រែង នាម

[ស្រែង-ដែក] sraeng

ស្រែងឡើងសាច់ខ្មៅក្រៀមរឹងគគ្រាត។

ស្រែង នាម

[ស្រែង-ផេះ] sraeng

ស្រែងឡើងសម្បុរប្រផេះ កាលណាអេះហុយព្រោង។

ស្រែងកង្កែប

ឈ្មោះរោគស្បែកមួយប្រភេទកើតនៅអណ្ឌៈឬនៅកៀនភ្លៅ មានអាការៈរលាកៗ ហើយក្រៀមជាក្រមរស្រទាប់ៗ បណ្ដាលអំពីទឹកសុក្កៈដែលធ្លាក់មកប៉ះត្រូវ ជារោគរមាស់ខ្លាំងម្ដងៗ អេះទៅចេញទឹករងៃ។

ស្រែងកង្កែប នាម

[ស្រែង-កង់-កែប] sraengkangkeaeb

ឈ្មោះរោគស្បែកមួយប្រភេទកើតនៅអណ្ឌៈឬនៅកៀនភ្លៅ មានអាការៈរលាកៗ ហើយក្រៀមជាក្រមរស្រទាប់ៗ បណ្ដាលអំពីទឹកសុក្កៈដែលធ្លាក់មកប៉ះត្រូវ ជារោគរមាស់ខ្លាំងម្ដងៗ អេះទៅចេញទឹករងៃ។

ស្រែន្យ

ឋានន្តរមន្ត្រី, ដូចជា ស្រែន្យសង្គ្រាម; ស្រែន្យធិបតី (សែន្យាធិបតី < សៃន្យាធិបតិ) ; ស្រែន្យអនុជិត (សែន្យានុជិត < សៃន្យានុជិត) ជាដើម។

ស្រែន្យ នាម ១)

[ស្រែន] sraenyor

ពាក្យប្រើក្លាយឃ្លាតមកពី សែន្យ ដែលក្លាយមកពី សំ. សៃន្យ "សេនីយ៍" គឺទាហានឬកងទ័ពជើងគោក។

ស្រែន្យ នាម ២)

[ស្រែន] sraenyor

ឋានន្តរមន្ត្រី, ដូចជា ស្រែន្យសង្គ្រាម; ស្រែន្យធិបតី (សែន្យាធិបតី < សៃន្យាធិបតិ) ; ស្រែន្យអនុជិត (សែន្យានុជិត < សៃន្យានុជិត) ជាដើម។

ស្រែមួរ

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ដើមរឹង សម្បុរក្រហមស្លឹកល្អិតៗ ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ។

ស្រែមួរ នាម

[ស្រែ-មួ] sraemuor

ស្រែដែលដុះស្រូវមួរ។

ស្រែមួរ នាម

[ស្រែ-មួ] sraemuor

(ព.ប្រ.) បុណ្យសំណាងចាស់ គឺបុណ្យដែលបានកសាងទុកមកពីព្រេងនាយ ឬចំណេះវិជ្ជាចាស់ គឺចំណេះដែលបានរៀនចេះមកយូរហើយ។

ស្រែមួរ នាម

[ស្រែ-មួ] sraemuor

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ដើមរឹង សម្បុរក្រហមស្លឹកល្អិតៗ ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ។

ស្រែស

សម្ដីស្រួយច្បាស់លាស់ (សម្ដីរឹងតែពីរោះ)។

ស្រែស គុណនាម

[ស្រែស] sraes

ស្រួយខ្លាំង, ស្រួយក្រៃពេក :

ស្រែស នាម

[សំ-ដី-ស្រួយ-ស្រេះ] sraes

សម្ដីស្រួយច្បាស់លាស់ (សម្ដីរឹងតែពីរោះ)។

ស្រែអំបិល នាម

[ស្រែ-អំ-បិល] sreaambel≈

ទីដែលទប់ខាំងទឹកប្រៃឱ្យខះជាអំបិល :

ស្រែះ

ឈ្មោះផ្សិតមួយប្រភេទមានស្នាប់ដូចជាចាក់ស្រែះ :

ស្រែះ កិរិយាសព្ទ

[ស្រែះ] sraeah

ចាក់ចេសប្រទាក់ឆ្វាក់ញឹកជាក្រឡាល្អិតៗ :

ស្រែះ កិ., គុ.

[ចំ-ពាក់-ចាក់-ស្រែះ] sraeah

ចំពាក់ឆ្វាក់ដូចជាចាក់ចេសស្រែះ។

ស្រែះ នាម

[ស្រែះ] sraeah

ឈ្មោះអាវឬកន្សែងជាដើមដែលស្រែះជាក្រឡាល្អិតៗ :

ស្រែះ នាម

[ស្រែះ] sraeah

ឈ្មោះផ្សិតមួយប្រភេទមានស្នាប់ដូចជាចាក់ស្រែះ :

ស្រែៗ

(ព.ប្រ.) ដែលមិនទំនើប, ដែលមិនទាន់សម័យ :

ស្រែៗ គុ., គុ.កិ.

[ស្រែ-ស្រែ] sresre≈

(ព.ប្រ.) ដែលមិនទំនើប, ដែលមិនទាន់សម័យ :

ស្រោក

សូរឮដោយជាន់លើវត្ថុស្រួយមានស្លឹកឈើទុំៗ ជាដើម (សូរឮ ប្រោក), ឬសូរឮដោយមនុស្សច្រើននាក់ ដើរបោះជំហានព្រមៗគ្នា :

ស្រោក នាម

[ស្រោក] sraok

ប្រដាប់ក្រងដោយចម្រៀកកូនឈើ ឬឫស្សីជាដើម មានសណ្ឋានច្រឡោ សម្រាប់ដាក់ផ្លែឈើដែលបេះបានក្នុងព្រៃ :

ស្រោក គុណកិរិយា

[ស្រោក] sraok

ស្រុះគ្នាជាឯកប្បហារ :

ស្រោក គុណកិរិយា

[ស្រោក] sraok

ដែលស្រួយខ្លាំងងាយកាច់, ដែលងាយច្របាច់ជាដើម (ខ្ញោក) :

ស្រោក ឧទានសព្ទ

[ស្រោក] sraok

សូរឮដោយជាន់លើវត្ថុស្រួយមានស្លឹកឈើទុំៗ ជាដើម (សូរឮ ប្រោក), ឬសូរឮដោយមនុស្សច្រើននាក់ ដើរបោះជំហានព្រមៗគ្នា :

ស្រោង

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ :

ស្រោង គុណនាម

[ស្រោង] sraong

ខ្ពស់ស្រឡះ; ខ្ពស់ល្ហេវ, ខ្ពស់ស្រឡេវ :

ស្រោង នាម

[ស្រោង] sraong

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ :

ស្រោច

ធម៌ដែលញ៉ាំងសត្វលោកឱ្យរួចចាកទុក្ខ (ពុទ្ធសាសនាទាំងមូលឬមគ្គផលនិញ្វន)។

ស្រោច កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច] sraoch

ចាក់វត្ថុរាវមានទឹកជាដើម បង្ហៀរពីលើ :

ស្រោច កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច] sraoch

(ព.ប្រ.) ធ្លាក់លើដូចគេស្រោច, ប្រមូលមូលត្រូវត្រង់លើ :

ស្រោច គុណកិរិយា ៣)

[ស្រោច] sraoch

(ព.ប្រ.) ព្រមគ្នាសំដៅដាក់ជាឯកប្បហារ :

ស្រោច នាម

[ស្រោច] sraoch

ធម៌ដែលញ៉ាំងសត្វលោកឱ្យរួចចាកទុក្ខ (ពុទ្ធសាសនាទាំងមូលឬមគ្គផលនិញ្វន)។

ស្រោចទឹក កិរិយាសព្ទ

[ស្រោច-ទឹក] srochtoek≈

ប្រោះព្រំទឹកមន្តលើករាសី :

ស្រោចស្រង់

ជួយសង្គ្រោះឱ្យរួចផុតពីទុក្ខភ័យឬគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ; ស្ដារឱ្យមានដំណើរការជាប្រក្រតីឡើងវិញ :

ស្រោចស្រង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច-ស្រង់] srochsarng≈

ស្រោចឱ្យបាត់ក្ដៅ ស្រង់ឱ្យរួចពីការលិចលង់ គឺសង្គ្រោះឱ្យបានរួចចាកទុក្ខ :

ស្រោចស្រង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច-ស្រង់] srochsarng≈

ជួយសង្គ្រោះឱ្យរួចផុតពីទុក្ខភ័យឬគ្រោះមហន្តរាយផ្សេងៗ; ស្ដារឱ្យមានដំណើរការជាប្រក្រតីឡើងវិញ :

ស្រោចស្រព កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រោច-ស្រប់] srochsarb≈

ស្រោចផងស្រពផង :

ស្រោចស្រព កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រោច-ស្រប់] srochsarb≈

ផ្គត់ផ្គង់ទឹកសម្រាប់ដីធ្វើកសិកម្ម :

ស្រោតា

(ព.ពុ.) ឈ្មោះលោកុត្តរធម៌មួយគូ គឺមគ្គផលជាដើមខ្សែ។

ស្រោតា នាម

[ស្រោ-ដា] sraota

(ព.ពុ.) ឈ្មោះលោកុត្តរធម៌មួយគូ គឺមគ្គផលជាដើមខ្សែ។

ស្រោត្រ នាម

[ព្រះ-ស្រោត] sraotror

(រ.ស.) ត្រចៀកក្សត្រិយ៍។

ស្រោប កិរិយាសព្ទ

[ស្រោប] sraob

ផ្អោបពាសពីខាងក្រៅ :

ស្រោប គុណនាម

[ស្រោប] sraob

ដែលមានវត្ថុដទៃផ្អោបពាសពីខាងក្រៅ :

ស្រោប នាម

[ស្រោប] sraob

(ម.ព. ស្រោក១)។

ស្រោបដណ្ដប់

(ព.ប្រ.) ជួយឱបក្រសោបបិទបាំងមិនឱ្យបែកការឬមិនឱ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ; នាំគ្នាជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខ :

ស្រោបដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រោប-ដន់-ដប់] srobdnodba≈

(ព.ប្រ.) ជួយឱបក្រសោបបិទបាំងមិនឱ្យបែកការឬមិនឱ្យលេចឮខ្ចរខ្ចាយ; នាំគ្នាជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខ :

ស្រោម

ឈ្មោះប៉េងប៉ោះព្រៃមួយប្រភេទ :

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

វត្ថុសម្រាប់ស្រោបឱបពីខាងក្រៅ ដើម្បីការពារមិនឱ្យសៅហ្មង ឬឱ្យកំបាំង, ឱ្យស្រួលចាប់កាន់, ឱ្យល្អមើល :

ស្រោម នាម

[ស្រោម-ជើង] sraom

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ស្រោបជើង ច្រើនធ្វើពីសាច់ក្រណាត់ទន់យឺតៗ :

ស្រោម នាម

[ស្រោម-ដៃ] sraom

ប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ស្រោបដៃធ្វើពីសាច់ក្រណាត់ ស្បែក កៅស៊ូ ឬប្លាស្ទិក សម្រាប់ការពារពីធាតុត្រជាក់ កម្ដៅ ការប៉ះទង្គិចជាដើម :

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

(សព្ទអារក្ស) អាវ។

ស្រោម នាម

[ស្រោម] sraom

ឈ្មោះប៉េងប៉ោះព្រៃមួយប្រភេទ :

ស្រោមខួរ

ស្រទាប់ខាងក្រៅព័ទ្ធជុំវិញខួរក្បាលមានតួនាទីចិញ្ចឹមនិងការពារខួរក្បាល :

ស្រោមខួរ នាម

[ស្រោម-ខួ] sromkhuo≈

ស្រទាប់ខាងក្រៅព័ទ្ធជុំវិញខួរក្បាលមានតួនាទីចិញ្ចឹមនិងការពារខួរក្បាល :

ស្រោមអនាម័យ

ស្រោមធ្វើពីជាតិកៅស៊ូស្ដើងដែលបុរសឬស្ត្រីប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នឹងប្រដាប់ភេទក្នុងពេលរួមរ័ក ដើម្បីកុំឱ្យមានផ្ទៃពោះឬការពារពីជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ។

ស្រោមអនាម័យ នាម

[ស្រោម-អៈ-ណា-ម៉ៃ] sromaaknamai≈

ស្រោមធ្វើពីជាតិកៅស៊ូស្ដើងដែលបុរសឬស្ត្រីប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នឹងប្រដាប់ភេទក្នុងពេលរួមរ័ក ដើម្បីកុំឱ្យមានផ្ទៃពោះឬការពារពីជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ។

ស្រោលៗ គុណកិរិយា ១)

[ស្រោល-ស្រោល] sraol

ដែលមិនទាន់រលួយ គ្រាន់តែស្លោកឬគ្រាន់តែស្រពោន ដោយស្រុស (ច្រើននិយាយចំពោះបន្លែឬអន្លក់) :

ស្រោលៗ គុណកិរិយា ២)

[ស្រោល-ស្រោល] sraol

(ព.ប្រ.) ព្រួលៗ :

ស្រំ កិរិយាសព្ទ

[ស្រំ] sram

បុកជ្រំរឿយៗ, បុកជ្រំពន្លិច, ច្រំរឿយៗ ឬច្រំពន្លិច :

ស្រំ គុណនាម

[ស្រំ] sram

ដែលរងថ្លាដោយបុកជ្រំរឿយៗ :

ស្រំ គុណនាម

[ភ្លៀង-ស្រំ] sram

ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងខ្ជោកៗ។

ស្រំ នាម

[ស្រំ] sram

ឈ្មោះអណ្ដូងមួយប្រភេទ ជីករាក់ដងទឹកល្អក់មកចាក់ឱ្យពេញ ហើយយកច្រមបុកជ្រំរឿយៗឱ្យរងថ្លា :

ស្រំ នាម

[ស្រំ] sram

ឈ្មោះដំឡូងព្រៃមួយប្រភេទ មើមវែង ចុះជ្រៅត្រង់ទៅក្នុងដី សាច់មើមមានសរសៃ តែប្រើការបរិភោគបាន :

ស្រះ នាម

[ស្រះ] srah

ទីដក់ទឹកធំដែលកើតពីជីកឬកើតឯងក៏មាន (ដែលកើតឯងហៅ ជាតស្រះ អ.ថ. ជា តៈ ស្រះ, ប៉ុន្តែខ្មែរច្រើនហៅ ត្រពាំង ទៅវិញ។ តាមកំណើតពាក្យ គួរសរសេរ ស្រ័ស ព្រោះក្លាយមកពី សំ. សរស៑ ប៉ុន្តែធ្លាប់ប្រើជា ស្រះ មកយូរអង្វែងហើយ)។

ស្រះ នាម

[ស្រះ-បោក-ខៈ-រ៉ៈ-ណី] srah

ស្រះមានឈូក។