ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្រាំ គុណនាម ២)

[ស្រាំ] sram

(ព.ប្រ.) ដែលមានមោះមៃ; ដែលក្រំចិត្ត :

ស្រាំង

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានស្លាបសន្តានតាឱ តែរូបតូចជាងតាឱ មានទ្រនិចទិចចាប់ពើតក្ដៅ :

ស្រាំង គុណនាម

[ស្រាំង] srang

ស្លេកស្លាំងមិនសូវមានឈាមជ័រ, ដែលឡើងសម្បុរស្រអាប់ឬជាំដាំ ព្រោះអត់ងងុយច្រើន ឬព្រោះនឿយខ្លាំង :

ស្រាំង នាម

[ស្រាំង] srang

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានស្លាបសន្តានតាឱ តែរូបតូចជាងតាឱ មានទ្រនិចទិចចាប់ពើតក្ដៅ :

ស្រិចៗ

ដែលស្រក់តិចៗមិនស្រាក, ដែលស្រក់សស្រិច :

ស្រិចៗ គុណកិរិយា

[ស្រិច-ស្រិច] srech

ដែលស្រក់តិចៗមិនស្រាក, ដែលស្រក់សស្រិច :

ស្រិត

ល្អដូចអង្ករដែលគេស្រិតរួចហើយ។

ស្រិត កិរិយាសព្ទ

[ស្រិត] sret

បុកសម្រាំងឱ្យបានជាអង្ករសម្រិត :

ស្រិត កិរិយាសព្ទ

[ល្អ-ដូច-គេ-ស្រិត] sret

ល្អដូចអង្ករដែលគេស្រិតរួចហើយ។

ស្រិបស្រៀប ឧទានសព្ទ

[ស្រិប-ស្រៀប] srebsrieb

សូរឮស្រិបៗស្រៀបៗ។

ស្រិបៗ

សូរឮដោយធ្លាក់តំណក់ភ្លៀងតូចៗស្រាលៗលើដំបូលផ្ទះជាដើម ឬឮដោយដើរជាន់ស្រាលៗ តិចៗលើអ្វីៗដែលស្រួយៗ, សូរឮសស្រិប :

ស្រិបៗ ឧទានសព្ទ

[ស្រិប-ស្រិប] sreb

សូរឮដោយធ្លាក់តំណក់ភ្លៀងតូចៗស្រាលៗលើដំបូលផ្ទះជាដើម ឬឮដោយដើរជាន់ស្រាលៗ តិចៗលើអ្វីៗដែលស្រួយៗ, សូរឮសស្រិប :

ស្រិម

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែខាតបង់ហិនហោចទ្រព្យសម្បត្តិឥតមានសេចក្ដីចម្រើន ឬដែលចេះតែដុនដាបពៀបចុះឥតស្រាកស្រាន្ត។

ស្រិម គុណកិរិយា ១)

[ស្រិម] srem

ដែលលិចបន្តិចម្ដងៗ សន្លឹម :

ស្រិម គុណកិរិយា ២)

[ស្រិម] srem

(ព.ប្រ.) ដែលចេះតែខាតបង់ហិនហោចទ្រព្យសម្បត្តិឥតមានសេចក្ដីចម្រើន ឬដែលចេះតែដុនដាបពៀបចុះឥតស្រាកស្រាន្ត។

ស្រិល គុណនាម

[ស្រិល] srel

ខ្មៅរលើបឬរលោង, រលង់ :

ស្រី នាម

[ស្រី] zeii

ពាក្យសម្រាប់ប្រើជាសាធារណៈ ឃ្លាតមកពីពាក្យសំស្ក្រឹតថា ស្ត្រី គឺមនុស្សជាតិដែលមានភេទទីទៃពី ប្រុស (បុរិសៈ ឬ បុរស), ទីទៃពី ខ្ទើយ (បណ្ឌក) ; ត្រូវប្រើឱ្យស្របគូគ្នាថា ស្រី ប្រុស ឬ ប្រុស ស្រី; កុំប្រើថា ស្ត្រី ប្រុស ឬ បុរស ស្រី ឡើយ, ត្រូវប្រើថា បុរស ស្ត្រី ឬ ស្ត្រី បុរស

ស្រី នាម

[ស្រី] zeii

សិរី។ ខ្មែរច្រើនប្រើជាពាក្យរួមពីខាងដើមសព្ទដទៃ, ដូចជា ព្រះស្រីសព៌េជ្ញ ព្រះសព៌េជ្ញមានសិរី (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-ខ័ន] zeii

(រ.ស.) ស្លាក្រក។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-ចុន] zeii

(រ.ស.) ស្លាបុក។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-ជីប] zeii

(រ.ស.) ម្លូបៀក។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-ដំ-ពុល] zeii

(រ.ស.) ស្លាតម្ពុល។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-សន់-ឡឹក] zeii

(រ.ស.) ម្លូ, ស្លឹកម្លូ។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-សុក-កា] zeii

(រ.ស.) ស្លាស្លឹង។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-សួង] zeii

(រ.ស.) ថ្នាំចុក។

ស្រី នាម

[ព្រះ-ស្រី-ហៈ-រ៉ិត] zeii

(រ.ស.) ស្លាខ្ចី។

ស្រី នាម

[ស្រី-សួ-ស្ដី] zeii

សិរីសួស្ដី។

ស្រីខូច នាម

[ស្រី-ខូច] srikhouch≈

(ព.សា.) ស្រីពេស្យា។

ស្រីប្រសើរ នាម

[ស្រី-ប្រ-សើ] sreibrosaeur

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

ស្រីមតី គុណនាម

[ស្រី-ម៉ៈ-តី] sreimotei

(ម.ព. ស្រីម័ត)។

ស្រីម័ត

មានសិរី, មានស្រីសួស្ដី; មានលំអ; មានទ្រព្យ :

ស្រីម័ត គុណនាម

[ស្រី-ម៉ាត់] sreimoat

មានសិរី, មានស្រីសួស្ដី; មានលំអ; មានទ្រព្យ :

ស្រឹង គុណកិរិយា a

[ស្រឹង] sroeng

ដែលអស់សម្ងួត, ស្ងួតក្រៃពេក :

ស្រឹង គុណកិរិយា b

[ស្រឹង] sroeng

ស្ងួតដល់ស្រួយ :

ស្រឹង នាម

[ស្រឹង] sroeng

ឈ្មោះឫស្សីព្រៃមួយប្រភេទ :

ស្រឹង នាម

[ស្រឹង] sroeng

ឈ្មោះខ្ទឹមមួយប្រភេទ :

ស្រឹង នាម

[ស្រឹង] sroeng

ក្រាជញ្ជក់ផ្លែស្រូវ ដែលកំពុងនៅជាទឹកដោះ :

ស្រឹង្គ នាម

[ស្រឹង-គៈ-ម័ច-ឆា] sroengkor

(ម.ព. ស្រឹង្គមច្ឆៈ)។

ស្រឹង្គ នាម

[ស្រឹង-គៈ-ម័ច-ឆៈ] sroengkor

ត្រីមានធ្មុង :

ស្រឹង្គ នាម

[ស្រឹង-គៈ-ស័ត] sroengkor

សត្វមានស្នែង :

ស្រឹង្គារ

ពាក្យដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីស្រឡាញ់; រឿងនាំឱ្យកើតតម្រេក, សាស្ត្រាល្បែង។

ស្រឹង្គារ នាម

[ស្រឹង-គា] sroengkear

សេចក្ដីស្រឡាញ់; តម្រេក; គ្រឿងប្រលោមចិត្ត។

ស្រឹង្គារ នាម

[ស្រី-ស្រឹង-គា] sroengkear

ស្រីដែលមានលំអគួរឱ្យកើតសេចក្ដីស្រឡាញ់; ស្រីស្នំ។

ស្រឹង្គារ នាម

[ស្រឹង-គា-រៈ-ភា-សិត] sroengkear

ពាក្យដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីស្រឡាញ់; រឿងនាំឱ្យកើតតម្រេក, សាស្ត្រាល្បែង។

ស្រឹង្គី នាម

[ស្រឹង-គី] sroengki

ឈ្មោះមាសមួយប្រភេទ :

ស្រឹប គុណនាម

[ស្រឹប] sroeb

ដែលស្រួយខ្លាំង, ស្រួយទំពាឮក្រឹបៗ :

ស្រឹបៗ ឧទានសព្ទ

[ស្រឹប-ស្រឹប] sroeb

(ម.ព. ស្រិបៗ)។

ស្រឹម គុណកិរិយា

[ស្រឹម] sroem

(ម.ព. ស្រិម)។

ស្រឺត

ជំងឺថប់អារម្មណ៍មួយប្រភេទ ដែលអ្នកជំងឺមានអាការៈភ័យខ្លាចស្លន់ស្លោ បេះដូងដើរញាប់ ណែនទ្រូង ថប់ៗជាដើម ហើយអាចដួលសន្លប់។

ស្រឺត នាម

[ស្រឺត] sreut≈

ជំងឺថប់អារម្មណ៍មួយប្រភេទ ដែលអ្នកជំងឺមានអាការៈភ័យខ្លាចស្លន់ស្លោ បេះដូងដើរញាប់ ណែនទ្រូង ថប់ៗជាដើម ហើយអាចដួលសន្លប់។

ស្រឺតៗ

ក្រឺតៗ, ដោយកើនឬថយជាលំដាប់ បន្តបន្ទាប់ ឥតអាក់ :

ស្រឺតៗ គុណកិរិយា

[ស្រឺត-ស្រឺត] sreutsreut≈

ក្រឺតៗ, ដោយកើនឬថយជាលំដាប់ បន្តបន្ទាប់ ឥតអាក់ :

ស្រុក

មន្ត្រីរដ្ឋបាលជាចាងហ្វាងស្រុក (សព្វថ្ងៃប្រើជា អភិបាលស្រុក)។

ស្រុក នាម

[ស្រុក] srok

ភូមិលំនៅរបស់ពួកមនុស្ស; ទីប្រជុំកាន់ការរាជការរដ្ឋបាល ដែលនៅក្នុងអំណាចរាជការទីរួមខេត្ត។

ស្រុក នាម

[ចៅ-វ៉ាយ-ស្រុក] srok

មន្ត្រីរដ្ឋបាលជាចាងហ្វាងស្រុក (សព្វថ្ងៃប្រើជា អភិបាលស្រុក)។

ស្រុកកំណើត នាម

[ស្រុក-កំ-ណើត] srukkamnaeut≈

ទីកន្លែងកំណើត, ភូមិកំណើត; មាតុភូមិ :

ស្រុកទន្លេ

ភូមិសាស្ត្រ តំបន់ដែលមានទន្លេហូរកាត់ដូចជាខេត្តស្ទឹងត្រែង ក្រចេះ កំពង់ចាម កណ្ដាល ព្រៃវែង ជាដើម :

ស្រុកទន្លេ នាម

[ស្រុក-ទន់-លេ] sruktnole≈

ភូមិសាស្ត្រ តំបន់ដែលមានទន្លេហូរកាត់ដូចជាខេត្តស្ទឹងត្រែង ក្រចេះ កំពង់ចាម កណ្ដាល ព្រៃវែង ជាដើម :

ស្រុកទេស

ភូមិលំនៅរបស់មនុស្ស, ភូមិស្រុក ឬតំបន់ណាមួយ។ ជួនគេប្រើសំដៅលើប្រទេសទាំងមូល :

ស្រុកទេស នាម

[ស្រុក-ទេស] srokates

ភូមិលំនៅរបស់មនុស្ស, ភូមិស្រុក ឬតំបន់ណាមួយ។ ជួនគេប្រើសំដៅលើប្រទេសទាំងមូល :

ស្រុកលើ

ស្រុកនៅប៉ែកខាងលើនៃចរន្តទឹក ឬ តំបន់ខ្ពស់ :

ស្រុកលើ នាម

[ស្រុក-លើ] srukleu≈

ស្រុកនៅប៉ែកខាងលើនៃចរន្តទឹក ឬ តំបន់ខ្ពស់ :

ស្រុកអណ្ណាម

ប្រទេសវៀតណាមផ្នែកកណ្ដាល។ កាលដើមប្រទេសវៀតណាមចែកជា ៣រដ្ឋ គឺ៖ តុងកឹង អណ្ណាម និង កូសាំងស៊ីន (អតីតកម្ពុជាក្រោម)។

ស្រុកអណ្ណាម នាម

[ស្រុក-អាន់-ណាម] srukaannam≈

ប្រទេសវៀតណាមផ្នែកកណ្ដាល។ កាលដើមប្រទេសវៀតណាមចែកជា ៣រដ្ឋ គឺ៖ តុងកឹង អណ្ណាម និង កូសាំងស៊ីន (អតីតកម្ពុជាក្រោម)។

ស្រុង គុណនាម

[ស្រុង] srung

ស្លុយ, ដែលមានសម្រុង :

ស្រុញ កិ., គុ.

[ស្រុញ] sronh

ទញ់រញ់ញាត់ចុះក្រោម, រញ់ខាតប្រវែងប្រក្រតី :

ស្រុញ កិ., គុ.

[ស្រុញ-គំ-និត] sronh

ទញ់រញ់គំនិត។

ស្រុត កិរិយាសព្ទ

[ស្រុត] srot

ទ្រុឌចុះ, លិចទាបចុះ ខុសប្រក្រតី :

ស្រុត កិរិយាសព្ទ

[ស្រុត] srot

ស្លាប់ (ចំពោះដំរី) :

ស្រុតិ នាម

[ស្រុ-តិ] srote

ការស្ដាប់; ត្រចៀក; ដំណឹង; វេទ។

ស្រុតិ គុណនាម

[ស្រុ-តិ-ធ] srote

ដែលខ្មីឃ្មាតសង្វាតរៀនសូត្រ, ដែលជាអ្នករៀន :

ស្រុតិ នាម

[ស្រុ-តិ-ធ] srote

អ្នកមានចំណេះ; អ្នកចេះវេទ :

ស្រុតិ គុណនាម

[ស្រុ-តិ-ធៈ-រា] srote

(ម.ព. ស្រុតិធរ)។

ស្រុស

ដាក់របស់ស្រស់ឆៅក្នុងទឹកកំពុងពុះឬក្នុងទឹកក្ដៅ តែមួយរំពេចមិនឱ្យយូរហួសប្រមាណ :

ស្រុស កិរិយាសព្ទ

[ស្រុស] sros

ដាក់របស់ស្រស់ឆៅក្នុងទឹកកំពុងពុះឬក្នុងទឹកក្ដៅ តែមួយរំពេចមិនឱ្យយូរហួសប្រមាណ :

ស្រុះ

ដែលស្មើដៃគ្នា, ដែលព្រមគ្នា :

ស្រុះ គុ.កិ., គុ.

[ស្រុះ] sroh

ដែលព្រមព្រៀងគ្នាឥតទាស់ទាក់, ព្រមព្រឺស, ដែលស្រវាស្រទេញព្រមគ្នា :

ស្រុះ គុណកិរិយា

[ស្រុះ-ដៃ] sroh

ដែលស្មើដៃគ្នា, ដែលព្រមគ្នា :