ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្រវាក់ស្រវាន់ គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-វ៉ាក់-ស្រ-វ៉ាន់] sraveakasrvean

ស្រពេចស្រពិល, ដែលមិនជាក់លាក់ :

ស្រវាស្រទេញ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ា-ស្រ-ទេញ] sraveasratenh

ខំប្រឹងខ្លាំង, សង្វាតខ្លាំង, ខ្មីឃ្មាតសង្វាតពេញកម្លាំង :

ស្រវាស្រទេញ គុណកិរិយា

[ស្រ-វ៉ា-ស្រ-ទេញ] sraveasratenh

ដែលប្រឹងខ្លាំង, ដែលសង្វាតខ្លាំង :

ស្រវាំង

(ព.ប្រ.) ភ័ន្តស្មារតីព្រោះសេចក្ដីឆ្មើងឬព្រោះងប់ចិត្តខុសប្រក្រតី :

ស្រវាំង គុណនាម ១)

[ស្រ-វ៉ាំង] sroveang

ដែលភ្លឺមិនច្បាស់ព្រោះចាំងពន្លឺថ្ងៃជាដើម (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្រវាំង កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រ-វ៉ាំង] sroveang

(ព.ប្រ.) ភ័ន្តស្មារតីព្រោះសេចក្ដីឆ្មើងឬព្រោះងប់ចិត្តខុសប្រក្រតី :

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង] srovueng

ប្រែស្មារតី ឬងោង, ភ័ន្ត, វង្វេងស្មារតី ខុសពីប្រក្រតី ដោយសេពសុរាជាដើម :

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-កាម] srovueng

(ព.ប្រ.) វក់ចិត្តទៅរកកាម។

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-គំ-និត] srovueng

ភ័ន្តគំនិតដោយយល់ថា ខ្លួនមិនទាន់ចាស់, មិនទាន់មានរោគ, មិនទាន់ស្លាប់ទេ (ព.ពុ.)។

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-ចិត] srovueng

(ម.ព. ស្រវឹងគំនិត)។

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-ទ្រ័ប] srovueng

ឡើងចាងព្រោះអាងថាខ្លួនមានទ្រព្យ។

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-បុន] srovueng

ប្រកាន់មានះកោងព្រហើនដោយអាងបុណ្យស័ក្ដិ ឬអាងគាប់គួរនឹងអ្នកធំ។

ស្រវឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ឹង-សំ-ប័ត] srovueng

(ម.ព. ស្រវឹងទ្រព្យ)។

ស្រវើន

ស្រលួតស្រឡះសមមាឌ, ល្អសមរម្យ, ឆើតឆោម :

ស្រវើន គុណនាម

[ស្រ-វ៉ើន] sravaun

ស្រលួតស្រឡះសមមាឌ, ល្អសមរម្យ, ឆើតឆោម :

ស្រស ឧទានសព្ទ

[ស្រស] sras

សូរឮដោយលាន់សរសៃជាដើម :

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់] sros

ដែលនៅសើម មិនទាន់ស្ងួត, មិនទាន់ក្រៀម :

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់] sros

ដែលអស់ជាតិទឹក :

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់] sros

ដែលមិនអាប់អន់, ល្អល្អះ; ឆើត, ឆើតឆាយ :

ស្រស់ គុណកិរិយា

[ស្រស់] sros

ដែលមិនទាស់ភ្នែក, ល្អមើល, សមរម្យ, ត្រូវបែបបទ :

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់-ញ-ញឹម] sros

(ព.ប្រ.) ស្រស់ហាក់ដូចជាញញឹមមករក, ស្រស់ប៉ប្រៃ។

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់-ប៉-ប្រិម] sros

ស្រស់ដោយបបូរមាត់ប៉ប្រិម, ស្រស់ប្រិមប្រិយ។

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់-ប៉-ប្រៃ] sros

ស្រស់ប្រពៃ។

ស្រស់ គុណនាម

[ស្រស់-បំ-ព្រង] sros

ស្រស់ត្រចង់ឬស្រស់ត្រយង់ភ្លឺថ្លា។

ស្រស់បស់

ស្រស់សមរម្យ; ស្រស់រីករាយ, ស្រស់ស្រឡះស្រឡំ :

ស្រស់បស់ គុណនាម

[ស្រស់-បស់] srasabas

ស្រស់សមរម្យ; ស្រស់រីករាយ, ស្រស់ស្រឡះស្រឡំ :

ស្រស់ស្រាយ គុ.កិ., គុ.

[ស្រស់-ស្រាយ] srososray

រាក់ទាក់រួសរាយ, រអាករពាយ; ស្រស់រីករាយ :

ស្រស់ស្រូប

បរិភោគអាហារបន្តិចបន្តួចក្នុងពេលព្រឹក, បរិភោគសម្រន់កុំឱ្យឃ្លានពេកទម្រាំដល់ពេលបាយថ្ងៃត្រង់ :

ស្រស់ស្រូប កិរិយាសព្ទ

[ស្រស់-ស្រូប] srososroub

បរិភោគអាហារបន្តិចបន្តួចក្នុងពេលព្រឹក, បរិភោគសម្រន់កុំឱ្យឃ្លានពេកទម្រាំដល់ពេលបាយថ្ងៃត្រង់ :

ស្រស់ស្រោង គុណនាម

[ស្រស់-ស្រោង] srososraong

(សព្ទអារក្យ) ដែលបាត់ឈឺ, ជាពីឈឺ :

ស្រឡក គុណនាម

[ស្រ-ឡក] sralak

ស្កកដាក់គ្រាប់មិនពេញ :

ស្រឡក កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡក] sralak

របូតរអិលជ្រុលចូលទៅក្នុងបំពង់ក (ដោយមិនប្រុងនឹងលេបសោះទេ) :

ស្រឡក់

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទ ប្រើបន្លែស្លឹកខ្ចី, ទងខ្ចី, ត្រួយឬផ្លែខ្ចីស្រស់ មានផ្សំស្លឹកគ្រៃនិងមើលខ្ជាយជាគ្រឿងគ្រាន់តែបង់បន្លែភ្លាម កូរពីរបីត្រឡប់ហើយដាក់មកភ្លាម :

ស្រឡក់ នាម

[ស្រ-ឡក់] sralak

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទ ប្រើបន្លែស្លឹកខ្ចី, ទងខ្ចី, ត្រួយឬផ្លែខ្ចីស្រស់ មានផ្សំស្លឹកគ្រៃនិងមើលខ្ជាយជាគ្រឿងគ្រាន់តែបង់បន្លែភ្លាម កូរពីរបីត្រឡប់ហើយដាក់មកភ្លាម :

ស្រឡន គុណនាម

[ស្រ-ឡន] sralan

(ម.ព. ស្រលន)។

ស្រឡប់

ទន់ពន្លឺ, ទន់រស្មី គឺដែលកំពុងតែបើកថ្ងៃក្ដៅហើយបែរជាស្រទំ ឬដែលកំពុងតែមានពន្លឺព្រះចន្ទ្រហើយបែរជាឡើងសម្បុរខ្មៅដាសជិតរកកល់បង្អុរភ្លៀង (ចំពោះតែមេឃ, ពពក) :

ស្រឡប់ គុណនាម

[ស្រ-ឡប់] sralab

ទន់ពន្លឺ, ទន់រស្មី គឺដែលកំពុងតែបើកថ្ងៃក្ដៅហើយបែរជាស្រទំ ឬដែលកំពុងតែមានពន្លឺព្រះចន្ទ្រហើយបែរជាឡើងសម្បុរខ្មៅដាសជិតរកកល់បង្អុរភ្លៀង (ចំពោះតែមេឃ, ពពក) :

ស្រឡាង

ប្រដាប់សម្រាប់ផ្ទុកថលយាននិងសត្វពាហនៈជាដើមចម្លងពីត្រើយម្ខាង :

ស្រឡាង នាម

[ស្រ-ឡាង] sralang

ប្រដាប់សម្រាប់ផ្ទុកថលយាននិងសត្វពាហនៈជាដើមចម្លងពីត្រើយម្ខាង :

ស្រឡាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡាញ់] slanh

(ម.ព. ស្រលាញ់)។

ស្រឡាប គុណនាម

[ស្រ-ឡាប] srolab

ដែលមានមាឌទាបស្រអឹបទៅជិតទឹក :

ស្រឡាប កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡាប] srolab

(ម.ព. ស្រលាប)។

ស្រឡាំងកាំង គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ឡាំង-កាំង] sralangkang

គាំងមមិងមមាំង, គាំងភាំងស្មារតី :

ស្រឡិត នាម

[ស្រ-ឡិត] srolet

(ម.ព. ស្រលិត)។

ស្រឡឹង

ចំនួនសូត្រ ៨០សរសៃ ដែលក្រងជាមួយកម្រង :

ស្រឡឹង នាម

[ស្រ-ឡឹង] sroloeng

ចំនួនសូត្រ ៨០សរសៃ ដែលក្រងជាមួយកម្រង :

ស្រឡឹប គុណនាម

[ស្រ-ឡឹប] sraloeb

(ម.ព. ស្រលឹប)។

ស្រឡឺកឺ គុណនាម

[ស្រ-ឡឺ-កឺ] srolerker

ដែលងើបងើយស្លឺស្រងើ :

ស្រឡុង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡុង] sralong

(ម.ព. ស្រលុង)។

ស្រឡូង គុណនាម

[ស្រ-ឡូង] sraloung

(ម.ព. ស្រលូង)។

ស្រឡូន

ដែលមានរាងរលូនត្រង់ស្មើ, ដែលមានរាងរៀវតូច, ដែលត្រង់ស្រឡះឡើងលើ មិនបែកមែកច្រើន :

ស្រឡូន គុណនាម

[ស្រ-ឡូន] sroloun≈

ដែលមានរាងរលូនត្រង់ស្មើ, ដែលមានរាងរៀវតូច, ដែលត្រង់ស្រឡះឡើងលើ មិនបែកមែកច្រើន :

ស្រឡើ

ដែលមានមុខងើបងើយបន្តិចជាងប្រក្រតី (ដោយសញ្ជាតិ) :

ស្រឡើ គុណនាម

[ស្រ-ឡើ] srolaeu

ដែលមានមុខងើបងើយបន្តិចជាងប្រក្រតី (ដោយសញ្ជាតិ) :

ស្រឡើកើ គុណនាម

[ស្រ-ឡើ-កើ] srolaeukaeu

(ម.ព. ស្រឡឺកឺ)។

ស្រឡេត នាម

[ស្រ-ឡេត] sralet

(ម.ព. ស្រលេត)។

ស្រឡេវ គុណនាម

[ស្រ-ឡេវ] srolev

ដែលខ្ពស់ឬឆ្ងាយសន្លឹម :

ស្រឡែវ គុណនាម

[ស្រ-ឡែវ] sralaev

(ម.ព. ស្រលែវ)។

ស្រឡៃ នាម

[ស្រ-ឡៃ] srolai

គ្រឿងភ្លេងមួយប្រភេទ ធ្វើដោយឈើខ្លឹមសាច់រឹងស្និទ្ធ ក្រឡឹងជារាងធំកំប៉ោកកណ្ដាល រីកចុងដើមបន្តិច មានប្រហោងតូចចំកណ្ដាលធ្លុះរហូត មានរន្ធ ៦មានលាំសម្រាប់ផ្លុំ ប្រើក្នុងវង់ភ្លេងពិណពាទ្យ។

ស្រឡៃ កិរិយាសព្ទ

[ផ្លុំ-ស្រ-ឡៃ] srolai

(ព.ប្រ.) ជក់អាភៀន (ព.សា.)។

ស្រឡៃ នាម

[ស្រ-ឡៃ] srolai

(សព្ទអារក្ស) មាន់។

ស្រឡោ នាម

[ស្រ-ឡោ] srolao

(ម.ព. ស្រឡោកោ)។

ស្រឡោកោ

ក្ដារសន្ទះស្ទះឬគ្របត្រង់ច្រក-កទូកខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ (ហៅត្រឹមតែ ស្រឡោ ក៏បាន)។

ស្រឡោកោ នាម

[ស្រ-ឡោ-កោ] sralaokao

ក្ដារសន្ទះស្ទះឬគ្របត្រង់ច្រក-កទូកខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ (ហៅត្រឹមតែ ស្រឡោ ក៏បាន)។

ស្រឡោច គុណកិរិយា

[ស្រ-ឡោច] srolaoch

ដែលទាសទៅឆ្ងាយខុសផ្លូវខុសដំណើរ :

ស្រឡោច គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-ឡោច] srolaoch

ឆ្ងាយលន្លោច :

ស្រឡៅ

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទសណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្របែកព្រៃ តែដើមធំជាង សាច់ស្និទ្ធស្អាត ប្រើធ្វើការបានច្រើនយ៉ាង :

ស្រឡៅ នាម

[ស្រ-ឡៅ] srolau

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទសណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្របែកព្រៃ តែដើមធំជាង សាច់ស្និទ្ធស្អាត ប្រើធ្វើការបានច្រើនយ៉ាង :

ស្រឡំ បុព្វបទ

[ស្រ-ឡំ] sralam

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រឡះ ថា ស្រឡះស្រឡំ គឺស្រឡះឥតមានអ្វីទើសទែង, ស្រឡះស្រួលបួល។

ស្រឡះ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ឡះ] sralah

ដែលឥតមានអ្វីទើសទែង ឬបិទបាំងឡើយ :

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[ចាញ់-ស្រ-ឡះ] sralah

ចាញ់លែងត្រឡប់ឈ្នះទៀតបាន។

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រះ-ស្រ-ឡះ] sralah

ជ្រះអស់មន្ទិល; ជ្រះអស់មានហេតុទាក់ទិនតទៅទៀត។

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[ដួល-ស្រ-ឡះ] sralah

ដួលទាំងស្រុង។

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លឺ-ស្រ-ឡះ] sralah

ភ្លឺច្បាស់។

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លេច-ស្រ-ឡះ] sralah

ភ្លេចសូន្យឈឹង។

ស្រឡះ កិរិយាសព្ទ

[លែង-គ្នា-ស្រ-ឡះ] sralah

លែងលះប្ដីប្រពន្ធដាច់ស្រេច។

ស្រឡះ គុណនាម

[ស្រ-ឡះ-ដៃ] sralah

អស់រលីងពីដៃ; ឥតទីពឹងពំនាក់; អស់សង្ឃឹម។

ស្រឡះ គុណនាម

[ស្រ-ឡះ-មុក-មាត់] sralah

ស្វាងមុខមាត់ស្រួលបួល។