ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្រមេម បុព្វបទ

[ស្រ-ម៉េម-ស្រ-ម៉ាម] sromem

ស្រមាមក្រៃពេក។

ស្រមេវ បុព្វបទ

[ស្រ-ម៉េវ] sromev

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រមូវ ថា ស្រមេវស្រមូវ។

ស្រមេវ បុព្វបទ

[ស្រ-ម៉េវ-ស្រ-ម៉ូវ] sromev

ស្រមូវក្រៃពេក។

ស្រមេះ

ដែលមានទឹកមុខចេញអាការៈឱ្យឃើញថាអៀនខ្មាសខ្លាំង ព្រោះទាល់ដំណើរ, ទាល់ផ្លូវ, ទាល់ច្រក :

ស្រមេះ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ម៉េះ] srameh

ដែលមានទឹកមុខចេញអាការៈឱ្យឃើញថាអៀនខ្មាសខ្លាំង ព្រោះទាល់ដំណើរ, ទាល់ផ្លូវ, ទាល់ច្រក :

ស្រមែះ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ម៉ែះ] sromaeah≈

(ម.ព. ស្រមេះ)។

ស្រមៃ

ភ្នកដល់ឬផ្អូកដល់ហាក់ដូចជាឮឬឃើញឬថានឹងបានតាមបំណង :

ស្រមៃ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ម៉ៃ] sromei

ភ្នកដល់ឬផ្អូកដល់ហាក់ដូចជាឮឬឃើញឬថានឹងបានតាមបំណង :

ស្រមោច

(ព.ទ.បុ.) បុរសក្រវែលស្ត្រី។

ស្រមោច នាម

[ស្រ-ម៉ោច] sramouch

សុខុមសត្វច្រើនពួក មានប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ជាសត្វមានសាមគ្គីស្រុះគ្នា ច្រើនរកស៊ីជាពួកៗមូលគ្នា :

ស្រមោច នាម

[ស្រ-ម៉ោច] sramouch

(ព.ទ.បុ.) ស្ត្រីជិតបុរស (ច្រើនតែប៉ះនាយប៉ះអាយ)។

ស្រមោច នាម

[ស្រ-ម៉ោច] sramouch

(ព.ទ.បុ.) បុរសក្រវែលស្ត្រី។

ស្រមោល

(ព.ប្រ.) ខ្មោចបិសាច, ខ្មោចជួរជំបួរ :

ស្រមោល នាម ១)

[ស្រ-ម៉ោល] sromoul

ម្លប់; រូបភាពព្រាងៗដែលប្រាកដតាមរូបដើម ដោយមានពន្លឺចាំងត្រូវ; រូបភាពក្នុងវត្ថុភ្លឺថ្លាមានកញ្ចក់និងទឹកថ្លាជាដើម ប្រាកដតាមសណ្ឋានរូបដែលឆ្លុះត្រូវត្រង់ :

ស្រមោល នាម ២)

[ស្រ-ម៉ោល] sromoul

ស្លាកស្នាម, អ្វីដែលដិតដាម បន្សល់ទុកពីអតីតកាល :

ស្រមោល នាម

[ស្រ-ម៉ោល] sromoul

(ព.ប្រ.) ខ្មោចបិសាច, ខ្មោចជួរជំបួរ :

ស្រម៉

ដុំតូចៗរបស់ល័ក្ដឬផ្លែកប្បាស :

ស្រម៉ នាម

[ស្រ-ម៉] sram

ដុំតូចៗរបស់ល័ក្ដឬផ្លែកប្បាស :

ស្រយង់

(ព.ប្រ.) ស្រពន់ចិត្ត, អន់ចិត្ត, ងាស់ចិត្ត។

ស្រយង់ កិ., គុ.

[ស្រ-យ៉ង់] srayong

រួយស្រពន់ងាស់គាំងសរសៃ ដោយប្រឹងចាប់កាន់លើក, ដោយទង្គិច, ទង្គុក, ប៉ះជល់ត្រូវជាដើម :

ស្រយង់ កិ., គុ.

[ស្រ-យ៉ង់-ចិត] srayong

(ព.ប្រ.) ស្រពន់ចិត្ត, អន់ចិត្ត, ងាស់ចិត្ត។

ស្រយម

ដែលទន់ទោរសំយាកសំយុងចុះស្រួល :

ស្រយម គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-យ៉ម] sroyom

ដែលទន់ទោរសំយាកសំយុងចុះស្រួល :

ស្រយាក

ដែលបាក់ធ្លាក់សំយាកចុះក្រោម :

ស្រយាក គុណកិរិយា

[ស្រ-យ៉ាក] sroyeak

ដែលបាក់ធ្លាក់សំយាកចុះក្រោម :

ស្រយាល

ផ្លូវដែលឆ្ងាយរយាលដាច់ស្រុកភូមិ។

ស្រយាល គុណនាម

[ស្រ-យ៉ាល] srayeal

ដែលធ្លាយរយាលក្រៃពេក, ឆ្ងាយដាច់សង្វែង :

ស្រយាល គុណកិរិយា

[ស្រ-យ៉ាល] srayeal

ដែលធ្លាក់ឆ្ងាយ ឬដែលធ្លាក់ពីទីខ្ពស់លន្លឹម :

ស្រយាល គុណកិរិយា

[ផ្លូវ-ឆ្ងាយ-ដាច់-ស្រ-យ៉ាល] srayeal

(ម.ព. ផ្លូវឆ្ងាយស្រយាល)។

ស្រយាល គុណកិរិយា

[ផ្លូវ-ឆ្ងាយ-ស្រ-យ៉ាល] srayeal

ផ្លូវដែលឆ្ងាយរយាលដាច់ស្រុកភូមិ។

ស្រយាវ

ដែលខ្ពស់លន្លឹម; ដែលធ្លាក់ដូចគេចោលផ្លែដូងពីទីខ្ពស់លន្លឹម :

ស្រយាវ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-យ៉ាវ] srayeav

ដែលខ្ពស់លន្លឹម; ដែលធ្លាក់ដូចគេចោលផ្លែដូងពីទីខ្ពស់លន្លឹម :

ស្រយឺល

ដែលធ្លាក់ពីលើទីខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមឬដែលឡើងលឿនគ្រឿនៗទៅលើលន្លឹម :

ស្រយឺល គុណកិរិយា

[ស្រ-យ៉ឺល] sroyerl

ដែលធ្លាក់ពីលើទីខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមឬដែលឡើងលឿនគ្រឿនៗទៅលើលន្លឹម :

ស្រយុត

ស្រយុតងាស់គាំង, ស្រយង់ទន់ល្វើយខ្សោយកម្លាំង។

ស្រយុត គុណនាម

[ស្រ-យ៉ុត] srayut

ទន់ល្វើយ ខ្សោយកម្លាំង, អស់សង្ឃឹម; ទន់គាំង :

ស្រយុត គុណនាម

[ស្រ-យ៉ុត-ស្រ-យ៉ង់] srayut

ស្រយុតងាស់គាំង, ស្រយង់ទន់ល្វើយខ្សោយកម្លាំង។

ស្រយូវ

ដែកសម្រាប់ពត់ផ្លែសន្ទូច; រង្វង់ផ្លែសន្ទូច។

ស្រយូវ នាម

[ស្រ-យ៉ូវ] srayuv

ដែលមានរំពត់សម្រាប់ថ្ពក់ :

ស្រយូវ នាម

[ស្រ-យ៉ូវ-សន់-ទូច] srayuv

ដែកសម្រាប់ពត់ផ្លែសន្ទូច; រង្វង់ផ្លែសន្ទូច។

ស្រយើល គុណកិរិយា

[ស្រ-យ៉ើល] srayaul

(ម.ព. ស្រយឺល)។

ស្រលក គុណនាម

[ស្រ-ឡក] sralok

(ម.ព. ស្រឡក)។

ស្រលន

ស្រលួតស្រឡះ; ធំសម, ធាត់សមរម្យ; ទ្រលុក; ស្រស់បស់; សន្លាង :

ស្រលន គុណនាម

[ស្រ-ឡន] srolon

ស្រលួតស្រឡះ; ធំសម, ធាត់សមរម្យ; ទ្រលុក; ស្រស់បស់; សន្លាង :

ស្រលាញ់

គាប់ចិត្ត, ពេញចិត្ត, កួចកាន់ចិត្តឬជាប់ចិត្ត ដោយស្នេហា, ដោយមេត្តា (សម័យបច្ចុប្បន្នច្រើនសរសេរ ស្រឡាញ់ ជាង) :

ស្រលាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡាញ់] slanh

គាប់ចិត្ត, ពេញចិត្ត, កួចកាន់ចិត្តឬជាប់ចិត្ត ដោយស្នេហា, ដោយមេត្តា (សម័យបច្ចុប្បន្នច្រើនសរសេរ ស្រឡាញ់ ជាង) :

ស្រលាប

លាបទឹកសុទ្ធ ឬទឹកថ្នាំរម្ងាប់រោគឱ្យជោកសព្វ :

ស្រលាប កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡាប] sraleab

លាបទឹកសុទ្ធ ឬទឹកថ្នាំរម្ងាប់រោគឱ្យជោកសព្វ :

ស្រលិត

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយប្រភេទផ្កាជាចង្កោមៗ ក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឆ្ងាញ់, ផ្លែទ្រវែងជមចុងដើម វេលាទុំស្ងួតបែកជាប៉ុយជាប់នឹងគ្រាប់។

ស្រលិត នាម

[ស្រ-ឡិត] sralit

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយប្រភេទផ្កាជាចង្កោមៗ ក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឆ្ងាញ់, ផ្លែទ្រវែងជមចុងដើម វេលាទុំស្ងួតបែកជាប៉ុយជាប់នឹងគ្រាប់។

ស្រលឹង នាម

[ស្រ-ឡឹង] srolueng

(ម.ព. ស្រឡឹង)។

ស្រលឹប

ស្លឹប, ដែលយុលទាបណាស់គ្របចុះមកក្រោម (សម័យឥឡូវច្រើនប្រើ ស្រឡឹប ជាង) :

ស្រលឹប គុណនាម

[ស្រ-ឡឹប] srolueb

ស្លឹប, ដែលយុលទាបណាស់គ្របចុះមកក្រោម (សម័យឥឡូវច្រើនប្រើ ស្រឡឹប ជាង) :

ស្រលឺកឺ គុណនាម

[ស្រ-ឡឺ-កឺ] srolueker

(ម.ព. ស្រឡឺកឺ)។

ស្រលុង

លង់ស្លុតស្មារតីចុះជ្រៅសន្លឹម ដោយមានជំងឺធ្ងន់ (ច្រើនតែបណ្ដាលអំពីជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង) :

ស្រលុង កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡុង] srolung

លង់ស្លុតស្មារតីចុះជ្រៅសន្លឹម ដោយមានជំងឺធ្ងន់ (ច្រើនតែបណ្ដាលអំពីជំងឺគ្រុនក្ដៅខ្លាំង) :

ស្រលូង

ជ្រៅសន្លឹមឬចោត, ខ្ពស់ សម្លឹងចុះក្រោមឃើញសន្លឹមគួរឱ្យខ្លាចស្រៀវសាច់ងងឹតមុខ (សម័យឥឡូវច្រើនប្រើ ស្រឡូង ជាង) :

ស្រលូង គុណនាម

[ស្រ-ឡូង] sralung

ជ្រៅសន្លឹមឬចោត, ខ្ពស់ សម្លឹងចុះក្រោមឃើញសន្លឹមគួរឱ្យខ្លាចស្រៀវសាច់ងងឹតមុខ (សម័យឥឡូវច្រើនប្រើ ស្រឡូង ជាង) :

ស្រលួត គុណនាម

[ស្រ-លួត] sroluot

ត្រង់ភ្លឹងឥតរំពត់ឥតពកឥតគន្លាក់ :

ស្រលួត គុណនាម

[ស្រ-លួត-ណិល] sroluot

ស្រលួតធេង, ស្រលួតស្អាត។

ស្រលួត គុណនាម

[ស្រ-លួត-ស្រ-ឡះ] sroluot

ស្រលួតខ្ពស់ស្រឡះ។

ស្រលួន

ស្រឡះមែនទែន, ស្រឡះស្រឡំ; ស្វាងមុខស្វាងមាត់។

ស្រលួន បុព្វបទ

[ស្រ-លួន] sroluon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រឡះ ថា ស្រឡះស្រលួន។

ស្រលួន បុព្វបទ

[ស្រ-ឡះ-ស្រ-ឡូន] sroluon

ស្រឡះមែនទែន, ស្រឡះស្រឡំ; ស្វាងមុខស្វាងមាត់។

ស្រលើ គុណនាម

[ស្រ-ឡើ] sraler

(ម.ព. ស្រឡើ)។

ស្រលើកើ គុណនាម

[ស្រ-ឡើ-កើ] srolaukaeu

(ម.ព. ស្រឡើកើ)។

ស្រលៀង

ខ្សែមានស្រលៀង (ផ្ទុយគ្នាពី ខ្សែលាម)។

ស្រលៀង គុណនាម

[ស្រ-លៀង] sralieng

ដែលល្អៀងម្ខាងឬត្របាំងបះម្ខាង (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្រលៀង គុណនាម

[ស្រ-លៀង-ស្រ-ឡើ] sralieng

ស្រលៀងផង ស្រឡើផង, ស្រលៀងងើយស្រងើ។

ស្រលៀង នាម

[ស្រ-លៀង] sralieng

ប្រដាប់សម្រាប់ខ្ទាស់ទប់ក្រវិលខ្សែគោក្របីកុំឱ្យរបូត :

ស្រលៀង នាម

[ខ្សែ-ស្រ-លៀង] sralieng

ខ្សែមានស្រលៀង (ផ្ទុយគ្នាពី ខ្សែលាម)។

ស្រលេញ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ឡេញ] srolenh

(ម.ព. ស្រលាញ់)។

ស្រលេត នាម

[ស្រ-ឡេត] srolet

ដំណើរដេកលក់មួយភាំង, ល្បក់តូច (សព្វថ្ងៃនេះច្រើនប្រើ ស្រឡេត ជាង) :

ស្រលេត កិ., គុ.កិ.

[ស្រ-ឡេត] srolet

ធ្លាក់ទឹកចិត្ត; ដែលនឹកតូចចិត្តស្រងោច :

ស្រលេត គុណនាម

[ស្រ-ឡេត] srolet

ដែលខ្ពស់ឬឆ្ងាយលន្លឹម :

ស្រលេវ គុណនាម

[ស្រ-ឡេវ] sralev

(ម.ព. ស្រឡេវ)។

ស្រលះ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ឡះ] sraleah

(ម.ព. ស្រឡះ)។

ស្រល់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកល្អិតៗរឹងៗ មានច្រើនបែបមាន ស្រល់កន្ទុយដំរី, ស្រល់ក្រហម ជាដើម។

ស្រល់ នាម

[ស្រល់] sral

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកល្អិតៗរឹងៗ មានច្រើនបែបមាន ស្រល់កន្ទុយដំរី, ស្រល់ក្រហម ជាដើម។

ស្រវា

ក្រសាវឱបដោយប្រញាប់។

ស្រវា កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ា] srovea

លូកដៃទៅចាប់យកអ្វីៗដោយប្រញាប់, ក្រសាវយកដោយម្នីម្នា :

ស្រវា កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រ-វ៉ា-វេច] srovea

ក្រសាវវេចដោយម្នីម្នា។

ស្រវា កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រ-វ៉ា-វេច] srovea

(ព.ប្រ.) វាតអាទិ៍យកតែម្នាក់ឯង ដោយឥតខ្មាស។

ស្រវា កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-វ៉ា-អោប] srovea

ក្រសាវឱបដោយប្រញាប់។