ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្រងាត់ គុណនាម

[ស្រ-ង៉ាត់] srongeat

ដែលមានសម្បុរខៀវឬបៃតងស្រងាំហាក់ដូចជាឆ្លុះពន្លឺស្រទំដល់ភ្នែក :

ស្រងាត់ គុណនាម

[ស្រ-ង៉ាត់] srongeat

(ព.ប្រ.) ដែលស្រងោចលន្លោចហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់ :

ស្រងាំ

(ព.ប្រ.) ដែលស្លៀកពាក់សមរម្យមិនរន្ទាលពេក :

ស្រងាំ គុណនាម ១)

[ស្រ-ង៉ាំ] srongoam

ដែលមានសម្បុរស្រទំប្រឿងមិនចាំងភ្នែក :

ស្រងាំ គុណនាម ២)

[ស្រ-ង៉ាំ] srongoam

ដែលស្រទំស្រឡះល្ហល្ហេវ :

ស្រងាំ គុណនាម ៣)

[ស្រ-ង៉ាំ] srongoam

(ព.ប្រ.) ដែលស្លៀកពាក់សមរម្យមិនរន្ទាលពេក :

ស្រងឹម

ដែលពភ្លឹម, ពព្រឹមបើកមិនសូវស្រឡះ (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្រងឹម គុណនាម

[ស្រ-ង៉ឹម] sranguem

ដែលពភ្លឹម, ពព្រឹមបើកមិនសូវស្រឡះ (ចំពោះតែភ្នែក) :

ស្រងូត

ស្រងូតស្ងៀមស្ងាត់, សញ្ជប់សញ្ជឹង គួរឱ្យអាណិត។

ស្រងូត គុណនាម

[ស្រ-ង៉ូត] srangut

ដែលស្រពោនស្រពាប់មិនស្រស់បស់ (ចំពោះតែទឹកមុខ) :

ស្រងូត គុណនាម

[ស្រ-ង៉ូត-ស្រ-ង៉ាត់] srangut

ស្រងូតស្ងៀមស្ងាត់, សញ្ជប់សញ្ជឹង គួរឱ្យអាណិត។

ស្រងើ

ដែលងើបមុខបន្តិចចេញអាការៈឱ្យឃើញថាមានបើឆ្ងល់មិនជាក់លាក់ ឬដែលមានមុខងើបបន្តិចយ៉ាងជើយសមរម្យ (តាមធម្មតាពីកំណើត) :

ស្រងើ គុណនាម

[ស្រ-ង៉ើ] srongau

ដែលងើបមុខបន្តិចចេញអាការៈឱ្យឃើញថាមានបើឆ្ងល់មិនជាក់លាក់ ឬដែលមានមុខងើបបន្តិចយ៉ាងជើយសមរម្យ (តាមធម្មតាពីកំណើត) :

ស្រងៀវ

ធ្មេចភ្នែកម្ខាងបើកភ្នែកម្ខាងផ្ទៀងតម្រង់ឱ្យចំទីឬអ្វីៗដែលសំដៅ :

ស្រងៀវ កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ងៀវ] srangiev

ធ្មេចភ្នែកម្ខាងបើកភ្នែកម្ខាងផ្ទៀងតម្រង់ឱ្យចំទីឬអ្វីៗដែលសំដៅ :

ស្រងេវ

ដែលមានភ្នែកតូចម្ខាង (តាមធម្មតាពីកំណើតឬដោយប្រឹងធ្វើ) :

ស្រងេវ គុណនាម

[ស្រ-ង៉េវ] srongev

ដែលមានភ្នែកតូចម្ខាង (តាមធម្មតាពីកំណើតឬដោយប្រឹងធ្វើ) :

ស្រងេះស្រងោច

នឹកភ្នកដល់ទីដែលធ្លាប់ឃើញ, ធ្លាប់នៅមកពីដើម ឬនឹកភ្នកដល់រឿង, ហេតុ ដែលធ្លាប់ដឹងមកពីមុនយូរហើយ ក៏ស្រណោះលន្លង់លន្លោច :

ស្រងេះស្រងោច កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ង៉េះ-ស្រ-ង៉ោច] srangehsrangouch

នឹកភ្នកដល់ទីដែលធ្លាប់ឃើញ, ធ្លាប់នៅមកពីដើម ឬនឹកភ្នកដល់រឿង, ហេតុ ដែលធ្លាប់ដឹងមកពីមុនយូរហើយ ក៏ស្រណោះលន្លង់លន្លោច :

ស្រងែ

ឈ្មោះក្ដាមស្រែមួយប្រភេទ មាឌតូច ច្រើនជ្រកនៅក្នុងគុម្ពស្រងែ, ក្នុងគុម្ពស្រូវ :

ស្រងែ នាម

[ស្រ-ង៉ែ] srongeae

ធញ្ញជាតិមួយប្រភេទ ដើមដូចស្រូវ ដុះឯងក្នុងទឹក ផ្លែមានព្រុយជាកន្ទុយត្រង់ខាងចុងគ្រាប់, ប្រើការដូចស្រូវបានដែរ ប៉ុន្តែបាយរឹងណាស់ រសជាតិផ្អោះៗ :

ស្រងែ នាម

[ស្រ-ង៉ែ] srongeae

ឈ្មោះក្ដាមស្រែមួយប្រភេទ មាឌតូច ច្រើនជ្រកនៅក្នុងគុម្ពស្រងែ, ក្នុងគុម្ពស្រូវ :

ស្រងោច កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ង៉ោច] srangouch

នឹកលន្លោចចិត្ត :

ស្រងៅ

(ព.ប្រ.) ស្រស់បស់, ស្រស់បំព្រង, ឈ្មង :

ស្រងៅ គុណនាម ១)

[ស្រ-ង៉ៅ] srangov

ដែលឡើងសម្បុរភ្លឺរលោងឆ្លុះស្រមោលបាន, ដែលឡើងសម្បុរង៉ៅ :

ស្រងៅ គុណនាម ២)

[ស្រ-ង៉ៅ] srangov

(ព.ប្រ.) ស្រស់បស់, ស្រស់បំព្រង, ឈ្មង :

ស្រង់

ឈ្មោះភ្នំធំមួយក្នុងស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ស្រង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រង់] srong

លើកយកឱ្យផុតពីទឹក, លើកយកពីក្នុងទឹក :

ស្រង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រង់] srong

(ព.ប្រ.) យោង, ជួយសង្គ្រោះ ឱ្យរួចពីទុក្ខ, ពីភ័យ, ពីសេចក្ដីវិនាស :

ស្រង់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ស្រង់] srong

ចម្លងដាក់ដល់ត្រើយគឺអមតមហានិញ្វន :

ស្រង់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រង់] srong

សរសេរដកចេញខ្លះយកមក :

ស្រង់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រង់] srong

(រ.ស.) ឬ (ស.ស.) ងូតទឹក :

ស្រង់ នាម

[ស្រង់] srong

ឈ្មោះភ្នំធំមួយក្នុងស្រុកគងពិសី ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

ស្រង់ដើម

(ព.សា.) ព្យាយាមប្រមូលយកមកវិញនូវប្រាក់ឬថ្លៃដើមដែលចាញ់គេ បង់ខាតឬបាត់បង់ (ជាពិសេសនៅក្នុងល្បែង ជំនួញជាដើម) :

ស្រង់ដើម កិរិយាសព្ទ

[ស្រង់-ដើម] sarngdaeum≈

(ព.សា.) ព្យាយាមប្រមូលយកមកវិញនូវប្រាក់ឬថ្លៃដើមដែលចាញ់គេ បង់ខាតឬបាត់បង់ (ជាពិសេសនៅក្នុងល្បែង ជំនួញជាដើម) :

ស្រង់ព្រះ

ពិធីស្រោចទឹកដោយអប់ផ្កាភ្ញីនិងទឹកអប់ ដើម្បីសម្អាតព្រះពុទ្ធបដិមា នៅថ្ងៃឡើងស័កនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ ដើម្បីសេចក្ដីសុខសប្បាយ ត្រជាក់ត្រជំ។

ស្រង់ព្រះ នាម

[ស្រង់-ព្រះ] sarngpreah≈

ពិធីស្រោចទឹកដោយអប់ផ្កាភ្ញីនិងទឹកអប់ ដើម្បីសម្អាតព្រះពុទ្ធបដិមា នៅថ្ងៃឡើងស័កនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ ដើម្បីសេចក្ដីសុខសប្បាយ ត្រជាក់ត្រជំ។

ស្រជែត

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទមានស្លឹករួញៗបន្តិច មានមើមមូលៗ ច្រើនដុះនៅដីលាយខ្សាច់ ក្នុងរដូវភ្លៀងពួកក្មេងគង្វាលគោច្រើនជីកយកមកប្រដំលេង។

ស្រជែត នាម

[ស្រ-ជែត] sracheaet

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទមានស្លឹករួញៗបន្តិច មានមើមមូលៗ ច្រើនដុះនៅដីលាយខ្សាច់ ក្នុងរដូវភ្លៀងពួកក្មេងគង្វាលគោច្រើនជីកយកមកប្រដំលេង។

ស្រដាស់

រង្វើលឃ្លាតពីគ្នាយ៉ាងល្មម, ស្រឡះ, មិនញឹក, មិនដាសជិតគ្នា :

ស្រដាស់ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ដាស់] sradas

រង្វើលឃ្លាតពីគ្នាយ៉ាងល្មម, ស្រឡះ, មិនញឹក, មិនដាសជិតគ្នា :

ស្រដី កិរិយាសព្ទ

[ស្រ-ដី] srodey

ស្ដី, និយាយ, ថា :

ស្រដៀង

ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា, ដូច, ដូចគ្នា, ហាក់ដូច, ពាក្យនេះច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ «នឹង» :

ស្រដៀង គុណនាម

[ស្រ-ដៀង] srodieng

ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា, ដូច, ដូចគ្នា, ហាក់ដូច, ពាក្យនេះច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ «នឹង» :

ស្រណាង

លំនៅមានសណ្ឋានជាធ្នះ តែមានដំបូល ធ្វើលើដើមឈើធំ សម្រាប់នៅបណ្ដោះអាសន្ន ឱ្យផុតភ័យអំពីសត្វសាហាវមានខ្លាជាដើម :

ស្រណាង នាម

[ស្រ-ណាង] sronang

លំនៅមានសណ្ឋានជាធ្នះ តែមានដំបូល ធ្វើលើដើមឈើធំ សម្រាប់នៅបណ្ដោះអាសន្ន ឱ្យផុតភ័យអំពីសត្វសាហាវមានខ្លាជាដើម :

ស្រណាន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រណុក ថា ស្រណុកស្រណាន គឺស្រណុកក្សេមក្សាន្ត, ស្រណុកសុខសប្បាយឥតមោះហ្មង, សុខសាន្តត្រាណ, សុខសម្រាន្ត :

ស្រណាន បុព្វបទ

[ស្រ-ណាន] sronan

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រណុក ថា ស្រណុកស្រណាន គឺស្រណុកក្សេមក្សាន្ត, ស្រណុកសុខសប្បាយឥតមោះហ្មង, សុខសាន្តត្រាណ, សុខសម្រាន្ត :

ស្រណុក គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ណុក] sranok

ដែលជាសុខ; ដែលមិននឿយ; ស្រួល; ងាយ (សរសេរជា ស្រណុក មកយូរហើយ) :

ស្រណុក គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ណុក] sranok

(ព.ទ.បុ.) បើចង់បរិភោគឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា ត្រូវរកអន្លក់ទឹកគ្រឿងផ្សំនាំមុខ បើចង់ឱ្យខ្លួនស្រណុក ត្រូវខំប្រឹងធ្វើការឱ្យនឿយជាមុនសិន។

ស្រណុក គុ., គុ.កិ.

[មិន-សូវ-ស្រ-ណុក-ខ្លួន] sranok

មិនសូវជា, ឈឺចាប់បន្តិចបន្តួច។

ស្រណុក គុណនាម

[ស្រ-ណុក-ខ្លួន] sranok

ស្រួលខ្លួន, មិនឈឺចាប់។

ស្រណុក គុណនាម

[ស្រ-ណុក-ចិត] sranok

ស្រួលចិត្ត, ឥតព្រួយ។

ស្រណុខ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ណុក] sronok≈

(ម.ព. ស្រណុក)។

ស្រណោក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រណោះ ថា ស្រណោះស្រណោក គឺស្រណោះសោកស្ដាយ, សោកស្ដាយស្រណោះ។

ស្រណោក នាម

[ស្រ-ណោក] sronaok

សេចក្ដីសោកស្ដាយ (ម.ប្រ.)។

ស្រណោក បុព្វបទ

[ស្រ-ណោក] sronaok

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រណោះ ថា ស្រណោះស្រណោក គឺស្រណោះសោកស្ដាយ, សោកស្ដាយស្រណោះ។

ស្រណោះ

(ព.សា.) នឹកឃើញ, នឹកដល់, រឭកដល់ :

ស្រណោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្រ-ណោះ] sronaoh

នឹកស្ដាយស្រងោចចិត្ត, ភ្នកនឹកដល់ដំណើរដើមដែលធ្លាប់ ឬបានឃើញដំណែលដែលធ្លាប់ ក៏កើតលន្លង់លន្លោចចិត្ត ឬនឹកស្ដាយស្រងោច :

ស្រណោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្រ-ណោះ] sronaoh

(ព.សា.) នឹកឃើញ, នឹកដល់, រឭកដល់ :

ស្រតឹក គុណកិរិយា

[ស្រ-តឹក] srotoek

ស្ដឹក, ជ្រលៀកល្វើយ :

ស្រតូវ គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-តូវ] srotov

ស្រខូវ :

ស្រទន់ គុណនាម ១)

[ស្រ-ទន់] sroton

ទន់ស្រួល, ទន់ល្វន់, ទន់ផ្អែមសុភាព :

ស្រទន់ គុណនាម ២)

[ស្រ-ទន់] sroton

ដែលស្រទំយ៉ាងទន់ :

ស្រទប

សំបកដែលស្ទបលើគ្នាជាស្រទាប់ៗឬដែលស្ទបឱបពីក្រៅ :

ស្រទប នាម

[ស្រ-ទប] srotob

សំបកដែលស្ទបលើគ្នាជាស្រទាប់ៗឬដែលស្ទបឱបពីក្រៅ :

ស្រទាង

ដែលត្រដាងចង្គ្រាង, ច្រងាង :

ស្រទាង គុណកិរិយា

[ស្រ-ទាង] sroteang

ដែលត្រដាងចង្គ្រាង, ច្រងាង :

ស្រទាប់

(វ.វិចិ.) ស្រទាប់ដីដែលមានសំណល់សកម្មភាពមនុស្ស មានដូចជាបុរាណវត្ថុសិល្បៈ បុរាណអចលនវត្ថុ បុរាណជីវវត្ថុ បុរាណភូគព្ភវត្ថុ រចនាសម្ព័ន្ធសំណង់ជាដើម ដែលអាចឱ្យយើងយល់ដឹងនិងបែងចែកសម័យកាលនីមួយៗដាច់ដោយឡែកៗពីគ្នា។

ស្រទាប់ នាម

[ស្រ-ទាប់] srateab

ត្របក, ផ្នត់, បន្ទះ, ផ្ទាំង, ជាន់ដែលត្រួតលើគ្នាជាសង្កាត់, ដោយឡែក :

ស្រទាប់ នាម

[ស្រ-ទាប់] srateab

ជំនាន់វ័យណាមួយរបស់មនុស្ស :

ស្រទាប់ នាម

[ស្រ-ទាប់] srateab

ផ្នែក ជាន់ ថ្នាក់ (ជាពិសេសនៅក្នុងសង្គម) :

ស្រទាប់ នាម

[ស្រ-ទាប់-ម៉ង់-តូ] srateab

(ភូមិ.) ស្រទាប់ថ្មដែលនៅចន្លោះសំបកផែនដីនិងស្នូលផែនដី មានកម្រាស់ពី៣៥គីឡូម៉ែត្រទៅ២៩០០គីឡូម៉ែត្រ។

ស្រទាប់ នាម

[ស្រ-ទាប់-វ៉ាប់-ប៉ៈ-ធ័រ] srateab

(វ.វិចិ.) ស្រទាប់ដីដែលមានសំណល់សកម្មភាពមនុស្ស មានដូចជាបុរាណវត្ថុសិល្បៈ បុរាណអចលនវត្ថុ បុរាណជីវវត្ថុ បុរាណភូគព្ភវត្ថុ រចនាសម្ព័ន្ធសំណង់ជាដើម ដែលអាចឱ្យយើងយល់ដឹងនិងបែងចែកសម័យកាលនីមួយៗដាច់ដោយឡែកៗពីគ្នា។

ស្រទៀក

ជ្រលៀក, ស្តឹក មិនកម្រើកខ្លួនប្រាណ :

ស្រទៀក គុណកិរិយា

[ស្រ-ទៀក] srotiek

ជ្រលៀក, ស្តឹក មិនកម្រើកខ្លួនប្រាណ :

ស្រទំ

ដែលមានពន្លឺទន់ ព្រោះបាំងដោយពពក, ដោយកញ្ចក់ព័ណ៌ជាដើម :

ស្រទំ គុណនាម

[ស្រ-ទំ] sratum

ដែលមានពន្លឺទន់ ព្រោះបាំងដោយពពក, ដោយកញ្ចក់ព័ណ៌ជាដើម :

ស្រន់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន់ ថា បន់ស្រន់ គឺបន់សុំឱ្យជំងឺបានធូរស្រាល,ឱ្យបានដូចបន់ :

ស្រន់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រន់] sron

ស្រាក, អន់, ថយ :

ស្រន់ បុព្វបទ

[ស្រន់] sron

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បន់ ថា បន់ស្រន់ គឺបន់សុំឱ្យជំងឺបានធូរស្រាល,ឱ្យបានដូចបន់ :

ស្រប គុណនាម

[ស្រប] srob

ដែលបណ្ដោយតាមគ្នា; ដែលមានសូរសម្ផស្សចុងចួនត្រូវគ្នា :

ស្រប គុណកិរិយា

[ស្រប] srob

ដែលបណ្ដោយទន្ទឹមគ្នា :

ស្រប កិរិយាសព្ទ

[យល់-ស្រប] srob

យល់តាម។

ស្របក់ នាម

[ស្រ-បក់] srabak

ខណៈ, វេលាតូច, រំពេច :

ស្របក់ស្របាល គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-បក់-ស្រ-បាល] srabakasrabal

ស្របាលៗគ្នា, បន្ទាប់ៗគ្នា :

ស្របច្បាប់ គុណនាម

[ស្រប-ច្បាប់] srabachbab

ដែលត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ :