ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្ម័គ្រ នាម

[ស្មាក់-ស្មា-គំ] smoakror

សមាគមតាមស្ម័គ្រ។

ស្ម័គ្រ កិរិយាសព្ទ

[ស្មាក់-ស្មាន] smoakror

ស្ម័គ្រចិត្តស្មើគ្នា, ស្រុះចិត្តគ្នា; ស្ម័គ្រអស់ពីចិត្ត; សោះសា។

ស្ម័គ្រចិត្ត

ទាហានអាសា (ខ្មែរហៅចំពោះតែទាហានក្នុងក្រុមពិជ័យសង្គ្រាម)។

ស្ម័គ្រចិត្ត កិ., គុ.

[ស្មាក់-ចិត] smeakchet≈

ពេញចិត្តដោយខ្លួនឯងឥតអ្នកណាបង្ខំ, ដែលពេញចិត្តដោយខ្លួនឯង :

ស្ម័គ្រចិត្ត នាម

[ទា-ហាន-ស្មាក់-ចិត្ត] teahansmeakchett≈

ទាហានអាសា (ខ្មែរហៅចំពោះតែទាហានក្នុងក្រុមពិជ័យសង្គ្រាម)។

ស្ម័គ្រស្មោះ គុ., កិ.

[ស្មាក់-ស្មោះ] smeaksmoeah≈

ស្ម័គ្រដោយស្មោះអស់ពីចិត្ត :

ស្យត

យ៉ាងវែងចុះក្រោម។

ស្យត គុណកិរិយា

[ស្យ៉ត] sayt≈

យ៉ាងវែងចុះក្រោម។

ស្យា

ឈ្មោះដំឡូងព្រៃមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លាមើមធំៗ សាច់ស្អិត មានសរសៃ ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅទីភ្នំឬក្នុងព្រៃភ្នំ :

ស្យា នាម

[ស្យ៉ា] sya

ឈ្មោះដំឡូងព្រៃមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លាមើមធំៗ សាច់ស្អិត មានសរសៃ ច្រើនមានសម្បូណ៌នៅទីភ្នំឬក្នុងព្រៃភ្នំ :

ស្យាម គុណនាម

[ស្យ៉ាម] syam

ខ្មៅខៀវ, ខៀវសម្បុរធ្លះ, ខៀវផ្ទៃមេឃ។

ស្យាម នាម

[ស្យ៉ាម] syam

មេឃ, ពពក។

ស្យាម នាម

[ស្យ៉ា-ម៉ៈ-ព័រ] syam

ព័ណ៌ស្យាម (ព័ណ៌ផ្ទៃមេឃ)។

ស្យាម នាម

[ស្យ៉ា-ម៉ៈ-ប្រ-ទេស] syam

ប្រទេសសៀម។

ស្យាម នាម

[ស្យ៉ា-ម៉ៈ-រ័ត] syam

ដែនសៀម។

ស្យាម នាម

[ស្យ៉ា-ម៉ៈ-រាស] syam

(ម.ព. ស្យាមរដ្ឋ)។

ស្យុល

ដែលឡើងសាច់ស្តុលយុល, ស្ប៉ុល :

ស្យុល គុណនាម

[ស្យ៉ុល] syol

ដែលឡើងសាច់ស្តុលយុល, ស្ប៉ុល :

ស្រ គុណកិរិយា

[ស្រ] sror

ឈូឆរ; សស្រាញ់; សស្រោកសស្រាំ :

ស្រក កិរិយាសព្ទ

[ស្រក] srak

ថយចុះ, ថយស្រុតចុះ; អន់ហើមឬបាត់ហើម :

ស្រក កិរិយាសព្ទ

[ស្រក-សាច់] srak

ចុះសាច់។

ស្រក កិរិយាសព្ទ

[ស្រក-ស្រុត] srak

ស្រកទ្រុឌឬរលស់ចុះ។

ស្រកក់

ដែលទទឹកជោកចេញអាការៈកំប្រោន, ប្រុនៗ, ស្ញុល :

ស្រកក់ គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-កក់] srakak

ដែលទទឹកជោកចេញអាការៈកំប្រោន, ប្រុនៗ, ស្ញុល :

ស្រករ

គូស្វាមីភរិយាដែលមានអាយុស្រករគ្នា :

ស្រករ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ក] srokor

ស្របាលគ្នា, ស្របាក់ស្របាលគ្នា, មុនក្រោយគ្នាបន្តិចបន្តួច :

ស្រករ នាម

[គូ-ស្រ-ក] srokor

គូស្វាមីភរិយាដែលមានអាយុស្រករគ្នា :

ស្រកា

ប្រេះស្បែកបន្តិចៗជាក្រឡាៗ :

ស្រកា នាម a

[ស្រ-កា] sroka

សំបកឬបន្ទះតូចៗ ស្ដើងៗ ខ្លីៗ ដែលស្រោបជាប់ពីក្រៅស្បែកត្រីពួកខ្លះឬពស់ជាដើម :

ស្រកា កិរិយាសព្ទ b

[ស្រ-កា] sroka

(ព.សា.) ច្រាស់យកស្រកាចេញ :

ស្រកា នាម

[ត្រី-ស្រ-កា] sroka

ត្រីដែលមានស្រកា។

ស្រកា កិរិយាសព្ទ

[បែក-ស្រ-កា] sroka

ប្រេះស្បែកបន្តិចៗជាក្រឡាៗ :

ស្រកាក

(ព.ប្រ.) ដែលមានសេចក្ដីសៅហ្មង, មិនបរិសុទ្ធ :

ស្រកាក គុណនាម ១)

[ស្រ-កាក] srakak

ដែលប្រឡាក់ប្រឡូសដោយកាក, ដែលប្រឡាក់ស្រមាមប៉ាក; គគ្រាត, គគ្រីតគគ្រាត :

ស្រកាក គុណនាម ២)

[ស្រ-កាក] srakak

(ព.ប្រ.) ដែលមានសេចក្ដីសៅហ្មង, មិនបរិសុទ្ធ :

ស្រកាក្ដាម

ឈ្មោះត្រីស្រកាទឹកសាបមួយប្រភេទ មានសម្បុរស រូបស្រដៀងនឹងត្រីក្រុសឬត្រីច្រកែង។

ស្រកាក្ដាម នាម

[ស្រ-កា-ក្ដាម] srokakdam≈

ឈ្មោះត្រីស្រកាទឹកសាបមួយប្រភេទ មានសម្បុរស រូបស្រដៀងនឹងត្រីក្រុសឬត្រីច្រកែង។

ស្រកានាគ

ឈ្មោះរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ មានផ្លែមូលទ្រវែង ហើយសំបកពណ៌ក្រហមឬស្វាយ និងមានក្រឡាស្រដៀងនឹងស្រកានាគ :

ស្រកានាគ នាម

[ស្រ-កា-នាក] srakaneak

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ស្លឹកមូលល្អិតៗ ដើមតូចៗ មានបន្លា មានជ័រស ផ្កាតូចព័ណ៌ក្រហម, កាត់ដាំរស់, គេច្រើនដាំក្នុងផើង ប្រើជាគ្រឿងតាំងជាលម្អ។

ស្រកានាគ នាម

[ស្រ-កា-នាក] srakaneak

ឈ្មោះរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ មានផ្លែមូលទ្រវែង ហើយសំបកពណ៌ក្រហមឬស្វាយ និងមានក្រឡាស្រដៀងនឹងស្រកានាគ :

ស្រកី

បណ្ដាញច្រាញៗដែលកើតនៅគល់ធាងដូង, ធាងត្នោត ជាដើម :

ស្រកី នាម

[ស្រ-កី] srokey

អវយវៈមួយប្រភេទ សណ្ឋានច្រាញៗនៅត្រង់ត្រចៀកត្រី សម្រាប់ដកដង្ហើម។

ស្រកី នាម

[ស្រ-កី] srokey

បណ្ដាញច្រាញៗដែលកើតនៅគល់ធាងដូង, ធាងត្នោត ជាដើម :

ស្រកីដូង

សំបកផ្លែដូងជាបណ្ដុំសរសៃតូចៗពណ៌ក្រហម (ដែលគេបកចេញ) :

ស្រកីដូង នាម

[ស្រ-កី-ដូង] srokeidoung≈

សំបកផ្លែដូងជាបណ្ដុំសរសៃតូចៗពណ៌ក្រហម (ដែលគេបកចេញ) :

ស្រកីអណ្ដែង

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនៅស្បែកមនុស្ស ជាពួករោគស្រែង :

ស្រកីអណ្ដែង នាម

[ស្រ-កី-អន់-ដែង] srakeiandaeng

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតនៅស្បែកមនុស្ស ជាពួករោគស្រែង :

ស្រកូក

ដែលមានសណ្ឋានកំពុងកណ្ដាលដូចយ៉ាងរាងស្នូកអណ្ដើក; ច្រើននិយាយថា ស្រកូកៗ។ ប្រើជា គុ.កិ. ក៏បាន :

ស្រកូក គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-កូក] srokouk

ដែលមានសណ្ឋានកំពុងកណ្ដាលដូចយ៉ាងរាងស្នូកអណ្ដើក; ច្រើននិយាយថា ស្រកូកៗ។ ប្រើជា គុ.កិ. ក៏បាន :

ស្រកេក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រកាក ថា ស្រកេកស្រកាក គឺស្រកាកប្រតេកប្រតាក, ស្រកាកក្រៃពេក។

ស្រកេក បុព្វបទ

[ស្រ-កេក] srakek

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្រកាក ថា ស្រកេកស្រកាក គឺស្រកាកប្រតេកប្រតាក, ស្រកាកក្រៃពេក។

ស្រកោក គុណកិរិយា

[ស្រ-កោក] srokaok

ទទេឥតបានអ្វី; រខោក :

ស្រក់

ជ្រុះឬលេចធ្លាក់ចេញជាតំណក់ :

ស្រក់ កិរិយាសព្ទ

[ស្រក់] srok

ជ្រុះឬលេចធ្លាក់ចេញជាតំណក់ :

ស្រខក់ គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-ខក់] srokhok

(ម.ព. ស្រកក់)។

ស្រខុក គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-ខុក] srokhok≈

(ម.ព. ស្រកក់)។

ស្រខូវ

ដែលមើលទៅឃើញស្រតូវ, ស្កុង :

ស្រខូវ គុណកិរិយា

[ស្រ-ខូវ] srakhouv

ដែលមើលទៅឃើញស្រតូវ, ស្កុង :

ស្រគត់ស្រគំ គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-គត់-ស្រ-គំ] srokotosrokum

ដែលសង្រួមឥន្ទ្រិយរម្យទម, នឹងនួន :

ស្រគាល

ដែលជិតនឹងទុំ, ដែលរកកល់ទុំ គឺដែលទើបផ្ដើមទុំបន្តិចៗមិនទាន់សព្វសាច់ :

ស្រគាល គុណនាម

[ស្រ-គាល] srokeal

ដែលជិតនឹងទុំ, ដែលរកកល់ទុំ គឺដែលទើបផ្ដើមទុំបន្តិចៗមិនទាន់សព្វសាច់ :

ស្រគាំ

ប្រឿង, ស្រទន់, ដែលខ្ចីស្ទើរមិនច្បាស់ព័ណ៌ :

ស្រគាំ គុណនាម

[ស្រ-គាំ] srakoam

ប្រឿង, ស្រទន់, ដែលខ្ចីស្ទើរមិនច្បាស់ព័ណ៌ :

ស្រគុក គុណនាម

[ស្រ-គុក] srakuk

ដែលធាត់ទាំងមានទម្ងន់ផង :

ស្រគុល គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-គុល] srokul

(ម.ព. ស្រឃុល)។

ស្រគែល គុណនាម

[ស្រ-គែល] srakeael

ដែលត្រមែង; ដែលរួញថយ :

ស្រគែល គុណកិរិយា

[ស្រ-គែល] srakeael

ដែលទើសទៅពុំរួច :

ស្រគោម

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ ខ្លួនទ្រវែងជើងឆ្មារវែងៗតាវរ៉ាវ សម្បុរបៃតង ច្រឡំនឹងស្មៅស្រស់, បើគោ, ក្របី, សេះ ស៊ីស្មៅដោយចូលទៅផង បណ្ដាលឱ្យពុលហើមពោះ :

ស្រគោម នាម

[ស្រ-គោម] srakoum

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ ខ្លួនទ្រវែងជើងឆ្មារវែងៗតាវរ៉ាវ សម្បុរបៃតង ច្រឡំនឹងស្មៅស្រស់, បើគោ, ក្របី, សេះ ស៊ីស្មៅដោយចូលទៅផង បណ្ដាលឱ្យពុលហើមពោះ :

ស្រគំ

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ផ្លែតូចស្រួចៗមានជ័រស្អិត វេលាទុំបរិភោគបាន មានរសផ្អែមត្រជាក់។

ស្រគំ នាម

[ស្រ-គំ] srakum

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ផ្លែតូចស្រួចៗមានជ័រស្អិត វេលាទុំបរិភោគបាន មានរសផ្អែមត្រជាក់។

ស្រឃិលស្រឃុល គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-ឃិល-ស្រ-ឃុល] srakhilsrakhul

ស៊ុលគឃុល, រយីករយាក, ខ្ជីខ្ជា :

ស្រឃុល គុ.កិ., គុ.

[ស្រ-ឃុល] srakhul

ស៊ុលគឃុល :

ស្រង កិរិយាសព្ទ

[ស្រង] srong

ជ្រើមចង់ឡើងច្រាសទឹក (ចំពោះតែមច្ឆជាតិ) :

ស្រង កិរិយាសព្ទ

[ស្រង] srong

ហិតរកក្លិន :

ស្រង គុណនាម

[ស្រង] srong

ដែលរកកល់ឡើងក :

ស្រងក

ក្រណាត់ទ្រាប់ចងកទារកឬកុមារ បង្ការកុំឱ្យប្រឡាក់ :

ស្រងក នាម

[ស្រង-ក] srongok

កណ្ដាប់ឬផ្នត់ដែលឡើងខ្ពស់ត្រង់ក, កអាវដែលឡើងខ្ពស់ :

ស្រងក នាម

[ស្រង-ក] srongok

ក្រណាត់ទ្រាប់ចងកទារកឬកុមារ បង្ការកុំឱ្យប្រឡាក់ :

ស្រងល់

ងឿងគាំងនៅធ្មឹងដោយត្រូវដំណំឬដោយទញ់ទាល់គំនិត, ទាល់សម្ដី :

ស្រងល់ គុណកិរិយា

[ស្រ-ង៉ល់] srangol

ងឿងគាំងនៅធ្មឹងដោយត្រូវដំណំឬដោយទញ់ទាល់គំនិត, ទាល់សម្ដី :

ស្រងាក

ដែលផ្ងាកមកក្រោយ; ដែលរួញរសាយចិត្តងាកថយក្រោយ ដោយមានទោមនស្ស :

ស្រងាក គុ., គុ.កិ.

[ស្រ-ង៉ាក] srongeak

ដែលផ្ងាកមកក្រោយ; ដែលរួញរសាយចិត្តងាកថយក្រោយ ដោយមានទោមនស្ស :

ស្រងាកស្ដាប់ផ្គរ

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ អ្នកច្រៀងផ្ដើមទំនុកថា ស្រងាកស្ដាប់ផ្គរ ...ផ្គរលាន់គ្រុមៗ ...។

ស្រងាកស្ដាប់ផ្គរ នាម

[ស្រ-ង៉ាក-ស្ដាប់-ផ្គ] srongeaksdabophkor

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ អ្នកច្រៀងផ្ដើមទំនុកថា ស្រងាកស្ដាប់ផ្គរ ...ផ្គរលាន់គ្រុមៗ ...។

ស្រងាត់

(ព.ប្រ.) ដែលស្រងោចលន្លោចហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់ :