ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ក្ដោប] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានស្លឹកក្ដោបចូលគ្នាជាដុំមូលធំមួយ ដែលគេយកមកប្រើជាបន្លែស្រស់និងស្លបានជាច្រើនមុខ :

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ក្រ-ញ៉ាញ់] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានស្លឹករួញក្រញាញ់ ដែលគេយកមកប្រើជាបន្លែស្រស់និងស្លបាន :

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ខៀវ] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានធាងរាងមូល ស្លឹកនិងធាងពណ៌បៃតង (ដែលគេហៅថាខៀវនោះ) អាចប្រើជាបន្លែស្រស់និងស្លបាន :

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ខ្មៅ] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានធាងសំប៉ែត មានរសល្វីងលើសស្ពៃដទៃ អាចប្រើជាបន្លែស្រស់និងស្លបាន។ ជួនគេហៅ ស្ពៃហាង :

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ចង់-កឹះ] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានធាងរាងមូលដូចចង្កឹះ :

ស្ពៃ នាម

[ស្ពៃ-ជើង-ទា] spai

ឈ្មោះស្ពៃមួយប្រភេទមានស្លឹកធំរីកសណ្ឋានដូចជើងទា។ គេច្រើនយកមកធ្វើជាជ្រក់ស្ពៃ :

ស្ពៃគោក

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងកូនថ្នាំ តែមានសម្បុរលាយស្វាយបន្តិចៗ ប្រើជាអន្លក់ឬជារបោយបាន។

ស្ពៃគោក នាម

[ស្ពៃ-គោក] spaikouk

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងកូនថ្នាំ តែមានសម្បុរលាយស្វាយបន្តិចៗ ប្រើជាអន្លក់ឬជារបោយបាន។

ស្ពោត

ដែលមិនហាប់, មិនណែន, ស្គោក :

ស្ពោត គុណនាម

[ស្ពោត] spaot

ដែលមិនហាប់, មិនណែន, ស្គោក :

ស្ពោរ គុណនាម

[ស្ពោ] spaor

ដែលហើមពោរឡើង, ស្ពុរ :

ស្ពៅ

ឈ្មោះធញ្ញជាតិមួយប្រភេទ ពួកពោត ផ្លែជាស្មែងចង្កោម គ្រាប់មូលៗល្អិតៗ កាលណាទុំមានសម្បុរស, ប្រើការលីងផ្ទុះរីកជាលាជ។

ស្ពៅ នាម

[ស្ពៅ] spau

ឈ្មោះធញ្ញជាតិមួយប្រភេទ ពួកពោត ផ្លែជាស្មែងចង្កោម គ្រាប់មូលៗល្អិតៗ កាលណាទុំមានសម្បុរស, ប្រើការលីងផ្ទុះរីកជាលាជ។

ស្មង

ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការដើរបិណ្ឌបាតចង្ហាន់ (សម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិក)។

ស្មង នាម

[ស្មង] smang

ប៉ែកជើងពីខាងមុខតាំងពីត្រឹមជង្គង់ចុះទៅដល់កជើង។

ស្មង កិរិយាសព្ទ

[ចិញ-ចឹម-ជី-វិត-ដោយ-កំ-ឡាំង-ស្មង] smang

ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការដើរបិណ្ឌបាតចង្ហាន់ (សម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិក)។

ស្មត់

ឋានន្តរមន្ត្រីស័ក្ដិតូច ពួកស្នង, ក្រឡាពាសក្នុងសម័យពីដើម (បា. សមត្ថ; សំ. សមថ៌ “ដែលអាច; ប៉ិន; រឹងប៉ឹង”)។

ស្មត់ នាម

[ស្មត់] smat

ឋានន្តរមន្ត្រីស័ក្ដិតូច ពួកស្នង, ក្រឡាពាសក្នុងសម័យពីដើម (បា. សមត្ថ; សំ. សមថ៌ “ដែលអាច; ប៉ិន; រឹងប៉ឹង”)។

ស្មន់

ស្មន់ ដោយមានអ្នកដទៃជួយលាក់បាំងឱ្យ :

ស្មន់ កិរិយាសព្ទ

[ស្មន់] smon

ខូចកាចនឹងគ្នាឬដើរហើរនឹងគ្នា (នៃបុរសស្ត្រីដែលជាប់ជាសាច់ញាតិឬដែលជាញាតិពន្ធ) :

ស្មន់ នាម

[មុក-ស្មន់] smon

មុខក្រសួងឬនាទីដែលត្រូវពិន័យតាមមាត្រាច្បាប់បញ្ញត្តអំពីស្មន់នឹងគ្នា។

ស្មន់ កិរិយាសព្ទ

[ស្មន់-អន់-ធៈ-ក] smon

ស្មន់ ដោយមានអ្នកដទៃជួយលាក់បាំងឱ្យ :

ស្មន្ធ កិរិយាសព្ទ

[ស្មន់] smanthor

(ម.ព. ស្មន់)។

ស្មរ

ស្មរនិងបន្ទាល់ ឬស្មរជាបន្ទាល់។

ស្មរ នាម

[ស្ម] smor

អ្នកដែលនាំព័ត៌មានពីសាក្សីមកប្រាប់ដល់អ្នកមានខ្លួន, សាក្សីបន្ត។

ស្មរ នាម

[ស្ម-បន់-ទាល់] smor

ស្មរនិងបន្ទាល់ ឬស្មរជាបន្ទាល់។

ស្មសាន នាម

[ស្មៈ-សាន] smasan

ព្រៃខ្មោច, ប៉ាឆា :

ស្មា

មិនស្គាល់ប្រមាណខ្លួន, ហ៊ានទទួលកិច្ចការហួសកម្លាំងខ្លួន :

ស្មា នាម

[ស្មា] sma

ប៉ែកអវយវៈត្រង់ខាងលើគល់ដៃមនុស្សឬត្រង់ខាងលើគល់ជើងមុខសត្វតិរច្ឆាន :

ស្មា នាម

[ស្មា] sma

(ព.ទ.បុ.) ត្រូវពិនិត្យមើលឱ្យច្បាស់សិនសឹមដាក់ការឱ្យធ្វើ។

ស្មា នាម

[ស្មា] sma

មិនស្គាល់ប្រមាណខ្លួន, ហ៊ានទទួលកិច្ចការហួសកម្លាំងខ្លួន :

ស្មាគម

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សមាគម។

ស្មាគម នាម

[ស្មា-គំ] smakom

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សមាគម។

ស្មាច់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកពុកៗរសកៗជាស្រទាប់ៗ សកត្រាំក្នុងជ័រទឹកហើយស្រង់ពូតធ្វើជាចន្លុះ ហៅ ចន្លុះស្មាច់; គេច្រើនប្រើដើមធ្វើជាឧស ឬធ្វើជាឫសបុករណ្ដៅសង់គ្រឹហា។

ស្មាច់ កិរិយាសព្ទ

[ស្មាច់] smach

បិទក្រដាសឬសំពត់ភ្ជាប់គ្នាច្រើនស្រទាប់ដោយវត្ថុស្អិត ដើម្បីនឹងខ្មុកម្រ័ក្សណ៍ឬលាបថ្នាំជាន់ខាងក្រៅ ធ្វើជារបស់តាមការប្រកប :

ស្មាច់ នាម

[ស្មាច់] smach

បច្ចេកទេសមួយប្រភេទក្នុងសិល្បៈសូនរូប។

ស្មាច់ នាម

[ផ្តិល-ស្មាច់] (ជើង ត)] smach

ផ្តិលដែលធ្វើដោយស្មាច់។

ស្មាច់ គុណនាម

[ស្មាច់] smach

ដែលធ្វើពីសរសៃនីឡុង :

ស្មាច់ នាម

[ស្មាច់] smach

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកពុកៗរសកៗជាស្រទាប់ៗ សកត្រាំក្នុងជ័រទឹកហើយស្រង់ពូតធ្វើជាចន្លុះ ហៅ ចន្លុះស្មាច់; គេច្រើនប្រើដើមធ្វើជាឧស ឬធ្វើជាឫសបុករណ្ដៅសង់គ្រឹហា។

ស្មាច់ដោម

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ត្រួយខ្ចីប្រើជាអន្លក់បាន, សំបកប្រើការជាគ្រឿងជ្រលក់យកព័ណ៌ស្លាបជ្រឹង។

ស្មាច់ដោម នាម

[ស្មាច់-ដោម] smachadaom

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ត្រួយខ្ចីប្រើជាអន្លក់បាន, សំបកប្រើការជាគ្រឿងជ្រលក់យកព័ណ៌ស្លាបជ្រឹង។

ស្មាជិក

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី សមាជិក។ ពុំគួរសរសេរតាមនេះឡើយ។

ស្មាជិក នាម

[ស្មា-ជិក] smachik

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី សមាជិក។ ពុំគួរសរសេរតាមនេះឡើយ។

ស្មាជិកា

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី សមាជិកា។ ពុំគួរសរសេរតាមនេះឡើយ។

ស្មាជិកា នាម

[ស្មា-ជិ-កា] smeachika≈

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី សមាជិកា។ ពុំគួរសរសេរតាមនេះឡើយ។

ស្មាញ

ដែលរឹងប្រទាក់ចាក់ស្រែះស្ញាញ :

ស្មាញ គុណនាម

[ស្មាញ] smanh

ដែលរឹងប្រទាក់ចាក់ស្រែះស្ញាញ :

ស្មាទាន

ប្រាក់ដែលបរិច្ចាគធ្វើបុណ្យឬប្រាក់ចំណូលក្នុងការកុសល។

ស្មាទាន នាម ១)

[ស្មា-ទាន] smatean

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សមាទាន។

ស្មាទាន គុណនាម ២)

[ស្មា-ទាន] smatean

(ព.បុ.) ដែលចំណាយធ្វើបុណ្យឬដែលចូលចាប់កុសល។

ស្មាទាន នាម

[ប្រាក់-ស្មា-ទាន] smatean

ប្រាក់ដែលបរិច្ចាគធ្វើបុណ្យឬប្រាក់ចំណូលក្នុងការកុសល។

ស្មាធិ នាម

[ស្មា-ធិ] smathi

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សមាធិ។

ស្មាធិ៍

សម្រឹងធ្មឹងស្លឹងឥតកម្រើក ដោយការភាវនារំពឹងក្នុងចិត្ត (មានអាការៈដូចរូបស្លាប់) :

ស្មាធិ៍ បុព្វបទ

[ស្មាត] smathi

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ ស្មិង ថា ស្មិងស្មាធិ៍។

ស្មាធិ៍ កិរិយាសព្ទ

[ស្មិង-ស្មាត] smathi

សម្រឹងធ្មឹងស្លឹងឥតកម្រើក ដោយការភាវនារំពឹងក្នុងចិត្ត (មានអាការៈដូចរូបស្លាប់) :

ស្មាន បុព្វបទ

[ស្មាន] sman

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ម័គ្រ, ស្មោះ ថា ស្ម័គ្រស្មាន និង ស្មោះស្មាន ។

ស្មាន កិរិយាសព្ទ

[ស្មាន] sman

នឹកប្រមាណ, កាត់ប្រមាណ, ស្ទង់ដោយកាត់ប្រមាណ :

ស្មាន គុណកិរិយា

[ស្មាន-ជា] sman

ក្រែងលោ, ចួនក្រែង :

ស្មាន កិរិយាសព្ទ

[ស្មាន-ថា] sman

នឹកប្រមាណថា :

ស្មាន់

សត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ ពួកក្ដាន់, ប្រើស, រមាំង។

ស្មាន់ នាម

[ស្មាន់] sman

សត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ ពួកក្ដាន់, ប្រើស, រមាំង។

ស្មាភាព នាម

[ស្មា-ភាប] smapheap

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សមភាព។

ស្មារតី

សេចក្ដីនឹកឃើញ, ការរឭកបាន, ការរឭកឃើញមិនភ្លេច, ការចាំបាន, ការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លេច; ដំណើរស្វាងរុងរឿងគំនិត (សតិ) :

ស្មារតី នាម

[ស្មា-រ-ដី] smarotey

សេចក្ដីនឹកឃើញ, ការរឭកបាន, ការរឭកឃើញមិនភ្លេច, ការចាំបាន, ការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លេច; ដំណើរស្វាងរុងរឿងគំនិត (សតិ) :

ស្មារលា

រឭកឃើញទោសកំហុស ហើយសូមលន់តួកុំឱ្យជាប់ជំពាក់ដោយទោសនោះ។

ស្មារលា កិរិយាសព្ទ

[ស្មា-លា] smarolea

រឭកឃើញហើយបញ្ចេញវាចាសូមលា គឺសូមលែងធ្វើដូច្នោះតទៅទៀត ឬសូមកុំឱ្យបានចួបប្រទះទៀត :

ស្មារលា កិរិយាសព្ទ

[ស្មា-លា-ទោស] smarolea

រឭកឃើញទោសកំហុស ហើយសូមលន់តួកុំឱ្យជាប់ជំពាក់ដោយទោសនោះ។

ស្មិង

(ព.សា.) ស្លាប់, ស្លាប់ស្ដូក :

ស្មិង កិរិយាសព្ទ

[ស្មិង] smeng

(ព.សា.) ស្លាប់, ស្លាប់ស្ដូក :

ស្មិញ គុណនាម

[ស្មិញ] smenh

(ម.ព. ស្មេញ)។

ស្មិត

សំលោហៈ´រវាងដែកនិងកាបូនដែលមានលើសពី ២,១៤% :

ស្មិត គុ., ន.

[ស្មិត] smet

ដែលកើតអំពីសិត; ការសិត; របស់ដែលកើតអំពីសិត; អ្នកសិតលោហជាតិផ្សេងៗ។

ស្មិត នាម

[ជាង-ស្មិត] smet

ជាងអ្នកសិតលោហជាតិឱ្យកើតបានជារូបឬជារបស់ផ្សេងៗ។

ស្មិត នាម

[ដែក-ស្មិត] smet

សំលោហៈ´រវាងដែកនិងកាបូនដែលមានលើសពី ២,១៤% :

ស្មិប គុណនាម

[ស្មិប] smeb

ស្លឹប, ដែលហើមលឹប :

ស្មិល

ឈ្មោះរបៀនអាគមធ្វើឱ្យមានកម្លាំងលុបមាឌលើសប្រក្រតី ...។

ស្មិល នាម

[ស្មិល] smel

ឈ្មោះរបៀនអាគមធ្វើឱ្យមានកម្លាំងលុបមាឌលើសប្រក្រតី ...។

ស្មី

(ព.បុ.) ពាក្យបុរាណខាងពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ហៅបព្វជិតដែលជាប់ចោទក្នុងបទបារាជិកណាមួយ, គណៈសង្ឃត្រូវហៅបុគ្គលនោះថា ស្មី, ដូចជាសួរយកចម្លើយថា :

ស្មី នាម

[ស្មី] smei

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកល្អិតល្វន់ ប្រើជាអន្លក់ឬជាបន្លែស្លស្រឡក់បាន។

ស្មី នាម

[ស្មី] smei

(ព.បុ.) ពាក្យបុរាណខាងពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ហៅបព្វជិតដែលជាប់ចោទក្នុងបទបារាជិកណាមួយ, គណៈសង្ឃត្រូវហៅបុគ្គលនោះថា ស្មី, ដូចជាសួរយកចម្លើយថា :

ស្មឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្មឹង] smoeng

(ម.ព. ស្មិង)។

ស្មឹប គុណនាម

[ស្មឹប] smoeb

(ម.ព. ស្មិប)។

ស្មឹម

ស្រមឹម, ក្រមឹម; កំប្លឹម, ប៉ឹម :

ស្មឹម គុ.កិ., គុ.

[ស្មឹម] smoem

ស្រមឹម, ក្រមឹម; កំប្លឹម, ប៉ឹម :

ស្មឺ

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយមេ :

ស្មឺ នាម

[ស្មឺ] smeu

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយមេ :

ស្មឺប

ធាត់ស្ពោរដូចជាហើមសាច់ :

ស្មឺប គុណនាម

[ស្មឺប] smeub

ធាត់ស្ពោរដូចជាហើមសាច់ :