ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្នែង

ស្នែងម្រឹគពួកខ្លះ ដែលវាកាច់ស្នែងចាស់ហើយទើបដុះឡើងទៀតនៅទន់ៗ។

ស្នែង នាម ១)

[ស្នែង] snaeng

ប្រដាប់សម្រាប់សែង, គ្រឿងសែង, ដងសម្រាប់សែង។

ស្នែង នាម ២)

[ស្នែង] snaeng

ទម្ងន់ល្មមសែងពីរនាក់រួច :

ស្នែង នាម

[ស្នែង] snaeng

ឈ្មោះចេកឥតត្រយូងមួយប្រភេទ ផ្លែវែងៗ ទងនិងសំបកស្វិត, មួលទងទើបឆាប់ទុំ, វេលាទុំ សំបកឡើងសម្បុរលឿងជាំ សាច់ខាងក្នុងលឿងខ្ចី, អាចទុកបានយូរថ្ងៃមិនរលួយ, ទុកយូរទៅឡើងសំបកក្រមៅ, បើចង់ឱ្យមានរសឆ្ងាញ់ប្លែកពីប្រក្រតី ត្រូវស្ងោរឱ្យឆ្អិនហើយអាំងថែមទៀត, ច្រើនមាននៅព្រៃចម្ការលើ ក្នុង

ស្នែង នាម

[ស្នែង] snaeng

គ្រឿងផ្លុំធ្វើដោយចុងស្នែងក្របីឬដោយសំបកតង្កៀបក្ដាមគ្រោងជាដើម មានសូរលាន់ឮរំពង :

ស្នែង នាម

[ស្នែង] snaeng

អវយវៈមានសាច់រឹងស្និទ្ធដុះលើក្បាលសត្វពួកខ្លះ មានគោក្របីជាដើម :

ស្នែង នាម

[ស្នែង-ទន់] snaeng

ស្នែងម្រឹគពួកខ្លះ ដែលវាកាច់ស្នែងចាស់ហើយទើបដុះឡើងទៀតនៅទន់ៗ។

ស្នែងទន្សោង

ឈ្មោះរបាំមួយប្រភេទ ពាក់ស្នែងទន្សោងរាំ ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីធំៗ :

ស្នែងទន្សោង នាម

[ស្នែង-ទន់-សោង] snaengtonsoung

ឈ្មោះរបាំមួយប្រភេទ ពាក់ស្នែងទន្សោងរាំ ប្រើក្នុងព្រះរាជពិធីធំៗ :

ស្នែងពពែ

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ ពួកចេកអំបូង, ផ្លែវែងៗ រមួលបន្តិចៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្នែងពពែ :

ស្នែងពពែ នាម

[ស្នែង-ព-ពែ] snaengopopeae

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ ពួកចេកអំបូង, ផ្លែវែងៗ រមួលបន្តិចៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្នែងពពែ :

ស្នោ នាម

[ស្នោ] snao

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ សាច់ស្ពោតស្រាលស្ងើក, ដុះក្នុងទឹកមានភក់ល្បប់, ស្ទើរនឹងរាប់បញ្ចូលក្នុងពួកតិណជាតិបាន, ស្លឹកល្អិតៗស្រដៀងនឹងស្លឹកអង្គ្រេមអង្ក្រម, ផ្កាលឿងខ្ចី ប្រើជាអន្លក់ឬជារបោយបាន, ជ្រក់ក៏បាន, លាយនឹងម្សៅបង់ស្ករចម្អិនជាមួយនឹងខ្លាញ់ជ្រូកឬប្រេងដូងប្រើជានំក៏បាន :

ស្នោ ន., គុ.

[ស្នោ] snao

វត្ថុធាតុសិប្បនិម្មិតម្យ៉ាងដែលមានទម្ងន់ស្រាល ស្ពោត ច្រើនមានពណ៌ស ដែលគេប្រដូចទៅនឹង (ដើម) ស្នោ, ដែលធ្វើពីវត្ថុធាតុនេះ :

ស្នោ ន., គុ.

[ស្រាល-ដូច-ស្នោ] snao

ស្រាលស្ងើក។

ស្នោទក

ពាក្យក្លាយមកពី ទក្សិណោទក ដែលច្រើននិយាយក្រសោបថា ទ័ក-ស្នោទក់ កាត់ ទ័ក ចេញមិនថា នៅត្រឹមតែ ស្នោទក់ ។ និយាយឃ្លាតក្លាយជា ទឹកស្នោទក ក៏មាន ប៉ុន្តែមិនដែលសរសេរទេ។

ស្នោទក នាម

[ស្នោ-ទក់] snaotok

ពាក្យក្លាយមកពី ទក្សិណោទក ដែលច្រើននិយាយក្រសោបថា ទ័ក-ស្នោទក់ កាត់ ទ័ក ចេញមិនថា នៅត្រឹមតែ ស្នោទក់ ។ និយាយឃ្លាតក្លាយជា ទឹកស្នោទក ក៏មាន ប៉ុន្តែមិនដែលសរសេរទេ។

ស្នំ

ពួកស្រីស្នំអ្នកធ្វើការបម្រើក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យតាមលំដាប់វេន គឺធ្វើការចូលវេនចេញវេនតាមលំដាប់។

ស្នំ នាម ១)

[ស្នំ] snam

ស្ត្រីអ្នកបម្រើក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ, ស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំង :

ស្នំ នាម ២)

[ស្នំ] snam

(សព្ទអារក្ស) ស្រីប្រពន្ធរូបអារក្សអ្នកនិយាយបន្តសម្ដីពីរូបអារក្សប្រុសដែលជាប្ដីរបស់ខ្លួន, ស្រីអ្នកបកប្រែសម្ដីរូបអារក្សដែលជាប្ដីខ្លួន។ រូបអារក្សប្រុស កាលណាខ្មោចអារក្សចូលមកហៅប្រពន្ធរបស់ខ្លួនថា ស្នំ ក៏មាន ហៅថា ថ្នម ក៏មាន។

ស្នំ នាម

[ស្រី-ស្នំ-ក្រំ-ម៉ៈ-កា] snam

ពួកស្រីស្នំអ្នកធ្វើការបម្រើក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យតាមលំដាប់វេន គឺធ្វើការចូលវេនចេញវេនតាមលំដាប់។

ស្ន៊ក

(ប.ព.) ឆ្នុចមួយបែបនៅលើក្ដារចុចរបស់កុំព្យូទ័រ មានមុខងារផ្លាស់ប្ដូរពីការសរសេរញែកបន្ថែមទៅលើការសសេរត្រួតនិងច្រាសមកវិញ។

ស្ន៊ក នាម

[ស្ន៊ក] sank≈

(ប.ព.) ឆ្នុចមួយបែបនៅលើក្ដារចុចរបស់កុំព្យូទ័រ មានមុខងារផ្លាស់ប្ដូរពីការសរសេរញែកបន្ថែមទៅលើការសសេរត្រួតនិងច្រាសមកវិញ។

ស្បង់

កាសាវព័ស្ត្រសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកស្លៀកជានិច្ច (អន្តរវសកៈ) :

ស្បង់ នាម

[ស្បង់] sbang

កាសាវព័ស្ត្រសម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិកស្លៀកជានិច្ច (អន្តរវសកៈ) :

ស្បង្ក័ជ

ពាក្យក្លាយមកពី សត្តបង្ក័ជ ដែលនិយាយថា ស័ត ត្បង់ កាច់, និយាយក្រសោបខ្លីមកទៀតថា ស្បង់កាច់។

ស្បង្ក័ជ នាម

[ស្បង់-កាច់] sbongkoach

ពាក្យក្លាយមកពី សត្តបង្ក័ជ ដែលនិយាយថា ស័ត ត្បង់ កាច់, និយាយក្រសោបខ្លីមកទៀតថា ស្បង់កាច់។

ស្បថ កិរិយាសព្ទ

[ស្បត់] sboth

ប្រកាសសំបថ គឺពោលពាក្យសច្ចាប្រកាសសេចក្ដីពិតត្រង់លាងខ្លួន ចំពោះមុខបុគ្គលដទៃ :

ស្បថ កិរិយាសព្ទ

[ស្បត់-ប្រៈ-ណិ-ធាន] sboth

ស្បថដោយមានសូត្រសច្ចាប្រណិធានផង (ពាក្យសាមញ្ញនិយាយក្លាយជា ស្បថប្រាំធាន)។

ស្បថ កិរិយាសព្ទ

[ស្បត់-លាង-ខ្លួន] sboth

ស្បថកែខ្លួន, ស្បថឱ្យរួចខ្លួន។

ស្បថ កិរិយាសព្ទ

[ស្បត់-ស្បែ] sboth

(ម.ព. ស្បែ)។

ស្បាត គុណនាម

[ស្បាត] sbat

ដែលមានប៉ែកខាងក្រោមញឹកជិតទ្រុបទ្រុលចូលមិនចុះ, ទ្រុបទ្រុលជុកជិតក្នុងចំណែកខាងក្រោម :

ស្បាត នាម

[ស្បាត] sbat

ព្រៃដែលមានប៉ែកខាងក្រោមញឹកជិតទ្រុបទ្រុល :

ស្បាត នាម

[ស្បាត] sbat

លក្ខណៈ; លំនាំ, ទ្រង់ទ្រាយ, រាង, រាងរៅ :

ស្បាត់

លាជដែលបុកល្អិតសម្រាប់ព្រលាំងទ្រាបបាយជាដើមឬម្សៅស្រួយសម្រាប់ព្រលាំងនំក្រៀម :

ស្បាត់ ន., កិ.

[ស្បាត់] sbat

លាជដែលបុកល្អិតសម្រាប់ព្រលាំងទ្រាបបាយជាដើមឬម្សៅស្រួយសម្រាប់ព្រលាំងនំក្រៀម :

ស្បាន់ គុ., គុ.កិ.

[ស្បាន់] sban

ប្រាកដ, ស្ដែង, ច្បាស់ :

ស្បាន់ គុណនាម

[ជាក់-ស្បាន់] sban

ជាក់ប្រាកដ, ជាក់ស្ដែង :

ស្បិត

ពាក្យបដិសេធ មានសេចក្ដីថា "មិនរវល់, មិនត្រូវការ, ស្អុះ, អំពល់អី" :

ស្បិត គុណកិរិយា

[ស្បិត] sbet

ពាក្យបដិសេធ មានសេចក្ដីថា "មិនរវល់, មិនត្រូវការ, ស្អុះ, អំពល់អី" :

ស្បិតរឹត

កាញ់គ្នេរ, គិតកាញ់, រិះ, ស្វិតស្វាញ; តឹងតែង :

ស្បិតរឹត កិ., គុ.កិ., គុ.

[ស្បិត-រឹត] sbetaruet

កាញ់គ្នេរ, គិតកាញ់, រិះ, ស្វិតស្វាញ; តឹងតែង :

ស្បឺត គុណកិរិយា

[ស្បឺត] sbeut

(ម.ព. ស្បេត)។

ស្បុរ នាម ១)

[ស្បុល] sbor

ប្រវែងសាច់សំពត់ដែលត្បាញវែងកើនទៅខាងមុខត្រឹមចុងដៃ ឈោងដៃត្បាញទៅទៀតមិនកើតត្រូវមូរដាក់ផ្សំម្ដងឱ្យខើចខ្លីសិន ហើយទើបត្បាញតទៅទៀត (ច្រើននិយាយថា ស្បុល ជាង) :

ស្បុរ នាម ២)

[ស្បុល] sbor

ប្រវែងអំបោះអន្ទងល្មមត្បាញបានសាច់សំពត់មួយស្បុល :

ស្បុល នាម

[ស្បុល] sbol≈

(ម.ព. ស្បុរ)។

ស្បូន

ស្បូនធ្លាក់ស្រុតចុះខុសពីកន្លែងប្រក្រតី។

ស្បូន នាម

[ស្បូន] sbon

អវយវៈមួយប្រភេទជាទីតាំងនៃគ័ភ៌។

ស្បូន កិរិយាសព្ទ

[គាស់-ស្បូន] sbon

កកាយពោះឆ្កឹះគាស់ប្រមុំឱ្យស្បូនអណ្ដែតឡើង។

ស្បូន កិរិយាសព្ទ

[ស្បូន-ស្រុត] sbon

ស្បូនធ្លាក់ស្រុតចុះខុសពីកន្លែងប្រក្រតី។

ស្បូវ

ស្បូវស្លឹកល្អិតៗ បើទាល់ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ] sbouv

ស្មៅមួយប្រភេទ ស្លឹកវែងៗរឹងគគ្រាត, មានពីរប្រភេទ។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ-ភ្លាំង] sbouv

ស្បូវស្លឹកធំៗ ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះ។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ-រន់-ដាស] sbouv

ស្បូវស្លឹកល្អិតៗ បើទាល់ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់។

ស្បើម

ខ្លាចខ្លាំង, កោត, ស្ញែង, ស្ញប់ស្ញែង :

ស្បើម កិរិយាសព្ទ

[ស្បើម] sbaeum

ខ្លាចខ្លាំង, កោត, ស្ញែង, ស្ញប់ស្ញែង :

ស្បើយ

(ព.ប្រ.) ហើយគ្នា, អស់សង្ឃឹម (ព.សា.) (ព.កា.) សាមញ្ញថា :

ស្បើយ គុ.កិ., គុ.

[ស្បើយ] sbery

ដែលស្រាក, ស្រាល, តិចចុះ; ស្រាន្ត, ស្រាកស្រាន្ត; ដែលផុតចាកទុក្ខព្រួយ; ដែលអស់សង្ឃឹម។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ជា-សះ-ស្បើយ] sbery

ជាស្រឡះ, អស់ជំងឺ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-ងឺ-ស្បើយ] sbery

ជំងឺស្រាកស្រាន្ត។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លៀង-ស្បើយ] sbery

ភ្លៀងអន់, ភ្លៀងនៅមានតិចតួច។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[រាប់-អាន-យ៉ាង-ស្បើយ] sbery

រាប់អានយ៉ាងស្រាល, យ៉ាងតោះតើយ, យ៉ាងសោះអង្គើយ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-គ្រោះ-ថ្នាក់] sbery

រួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-រ-ហើយ] sbery

ស្រាកស្រាលទុក្ខព្រួយ ឬស្រាកស្រាលជំងឺ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-អា-គក] sbery

(ព.ប្រ.) ហើយគ្នា, អស់សង្ឃឹម (ព.សា.) (ព.កា.) សាមញ្ញថា :

ស្បៀង

ខ្សែវែងឬផ្ដៅទាំងដើមវែងចងលាតសន្ធឹងសម្រាប់ហាលឬពាក់សំពត់ (ច្រើនតែប្រើការហាលចីវរបព្វជិត) :

ស្បៀង នាម ១)

[ស្បៀង] sbieng

គ្រឿងបរិភោគចិញ្ចឹមជីវិតក្នុងការដើរផ្លូវឆ្ងាយ។

ស្បៀង នាម ២)

[ស្បៀង] sbieng

ជួនកាលហៅគ្រឿងចិញ្ចឹមជីវិតជាប្រក្រតីថា ស្បៀង ដែរក៏មាន។

ស្បៀង នាម ៣)

[ស្បៀង] sbieng

(ព.ប្រ.) កុសលដែលបម្រុងនឹងឱ្យផលទៅជាតិមុខ :

ស្បៀង នាម

[ស្បៀង] sbieng

ខ្សែវែងឬផ្ដៅទាំងដើមវែងចងលាតសន្ធឹងសម្រាប់ហាលឬពាក់សំពត់ (ច្រើនតែប្រើការហាលចីវរបព្វជិត) :

ស្បេត

ផ្ចិតផ្ចង់, ពិនិត្យពិច័យ យ៉ាងយឺតៗ ឬសំរៀមៗ :

ស្បេត គុណកិរិយា

[ស្បេត] sbet

ផ្ចិតផ្ចង់, ពិនិត្យពិច័យ យ៉ាងយឺតៗ ឬសំរៀមៗ :

ស្បែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្បថ ថា :

ស្បែ បុព្វបទ

[ស្បែ] sbae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្បថ ថា :

ស្បែក

ផ្នត់នៅផ្នែកខាងក្រៅនៃសរីរាង្គភេទរបស់ស្ត្រី។

ស្បែក នាម

[ស្បែក] sbek

ឈ្មោះវល្លិពពាយមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗស្រដៀងនឹងផ្លែសណ្ដែកព្នង ប្រើជាបន្លែឬជាអន្លក់ :

ស្បែក នាម

[ស្បែក] sbek

អាការៈមួយប្រភេទរុំព័ទ្ធពីខាងក្រៅសាច់សរីរកាយមនុស្សឬសត្វពួកខ្លះ។

ស្បែក នាម

[រ-បាំ-ស្បែក] sbek

របាំឬល្ខោនមួយប្រភេទ លេងដោយបញ្ចាំងស្រមោលស្បែកចម្លាក់។

ស្បែក នាម

[ល្ខោន-ស្បែក] sbek

(ម.ព. របាំស្បែក)។

ស្បែក នាម

[ស្គម-ស្បែក-ដន់-ដប់-ឆ្អឹង] sbek

ស្គមកំព្រឹងឃើញតែឆ្អឹងរគាម។

ស្បែក នាម

[ស្បែក-ចុង-លឹង] sbek

ស្បែកគ្របលើក្បាលលិង្គដែលអាចពន្លាត់ចេញពីក្បាលលិង្គបាន :

ស្បែក នាម

[ស្បែក-ដន់-ដប់-មុក-យោ-នី] sbek

ផ្នត់នៅផ្នែកខាងក្រៅនៃសរីរាង្គភេទរបស់ស្ត្រី។

ស្បែកជើង

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីស្បែក កៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែគ្របនៅផ្នែកខាងមុខ និងមានខ្សែមួយទៀតសម្រាប់ព័ទ្ធកែងជើង :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង] sbaekochaung

ទ្រនាប់ជើងធ្វើដោយស្បែកគោជាដើមដែលសម្លាប់ឱ្យស្លាប់សាច់ហើយ សម្រាប់ពាក់ឱ្យស្រួលជើងដើរ, មានឈ្មោះច្រើនយ៉ាងមាន ស្បែកជើងផ្ទាត់, ស្បែកជើងសង្រែក ជាដើម។

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-ឃ្លុប] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទច្រើនធ្វើពីស្បែកគ្របផ្ទៃប្រអប់ជើងទាំងមូល :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-ផ្ទាត់] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីកៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែសម្រាប់ស៊កនៅចន្លោះមេជើងនិងម្រាមជើង :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-សង់-រ៉ែក] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីស្បែក កៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែគ្របនៅផ្នែកខាងមុខ និងមានខ្សែមួយទៀតសម្រាប់ព័ទ្ធកែងជើង :

ស្បែង

ដែកមួយប្រភេទ សណ្ឋានវែងមូលឬមូលមានជ្រុង រាងជ្រលមខាងចុងសម្រាប់ប្រើការគាស់ឬបុកបំបែកថ្ម, ក្រួសរវានជាដើម :

ស្បែង នាម

[ស្បែង] sbaeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមក្រហមចាស់សម្រាប់ស្ងោរជ្រលក់កក់ត្បាញកន្ទេលក្រហមជាដើម។

ស្បែង នាម

[ស្បែង] sbaeng

ដែកមួយប្រភេទ សណ្ឋានវែងមូលឬមូលមានជ្រុង រាងជ្រលមខាងចុងសម្រាប់ប្រើការគាស់ឬបុកបំបែកថ្ម, ក្រួសរវានជាដើម :

ស្បែប

ដែលមានទម្រង់មាត់មិនជាប្រក្រតី :

ស្បែប គុ., គុ.កិ.

[ស្បែប] sbaeb

ដែលមានទម្រង់មាត់មិនជាប្រក្រតី :

ស្បៃ

(ព.ប្រ.) យប់ងងឹតប្រៀបបាននឹងស្បៃខ្មៅមកគ្របដណ្ដប់លើកន្លែងណាមួយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកំណាព្យ ការពិពណ៌នាផ្សេងៗ) :

ស្បៃ នាម

[ស្បៃ] sbaireung

សំពត់សាច់ស្ដើងប៉ើងរ៉ើង សម្រាប់ប្រើការធ្វើជាមុង ត្រងច្រោះ ឬគ្របជាដើម :

ស្បៃ នាម

[ស្បៃ-រា-ត្រី] sbaireung

(ព.ប្រ.) យប់ងងឹតប្រៀបបាននឹងស្បៃខ្មៅមកគ្របដណ្ដប់លើកន្លែងណាមួយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកំណាព្យ ការពិពណ៌នាផ្សេងៗ) :