ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្ថានភាព

បរិស្ថាន បរិបទ ឬកាលៈទេសៈណាមួយដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការគិត ការសម្រេចចិត្ត ឬការប្រព្រឹត្តរបស់មនុស្ស។

ស្ថានភាព នាម ១)

[ស្ថាន-ភាប] sthanpheab≈

(ម.ព. ស្ថានការណ៍)។

ស្ថានភាព នាម ២)

[ស្ថាន-ភាប] sthanpheab≈

បរិស្ថាន បរិបទ ឬកាលៈទេសៈណាមួយដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការគិត ការសម្រេចចិត្ត ឬការប្រព្រឹត្តរបស់មនុស្ស។

ស្ថានសម្រាលទោស

(ច្ប.) កាលៈទេសៈនៃបទល្មើសឬបុគ្គលិកលក្ខណៈនៃជនជាប់ចោទដែលញ៉ាំងឱ្យតុលាកាសម្រេចឱ្យជនជាប់ចោទទទួលបាននូវការបន្ធូរបន្ថយទោស។

ស្ថានសម្រាលទោស នាម

[ស្ថាន-សំ-រ៉ាល-ទោស] sthansamraltos≈

(ច្ប.) កាលៈទេសៈនៃបទល្មើសឬបុគ្គលិកលក្ខណៈនៃជនជាប់ចោទដែលញ៉ាំងឱ្យតុលាកាសម្រេចឱ្យជនជាប់ចោទទទួលបាននូវការបន្ធូរបន្ថយទោស។

ស្ថានីយ

យានដែលគេបាញ់បង្ហោះទៅទុកនៅតារាវិថី សម្រាប់ធ្វើជាមូលដ្ឋាននៃការស្រាវជ្រាវផ្សេងៗ :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី] sthaniy

ទីសម្រាប់សម្នាក់, សម្រាប់ឈប់; ទីចត, ទីសំចត; ដំណាក់សម្រាប់ឈប់សម្រាក, សម្រាប់ដាក់រទេះជាដើម; ស្រុក, ភូមិ, លំនៅ។

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-ជល់-លៈ-សាស] sthaniy

ទីតាំងសម្រាប់សង្កេតនិងកត់ត្រាអំពីកម្ពស់ សីតុណ្ហភាព ល្បឿននៃចរន្ត កម្រិតល្អក់ និងបាតុភូតផ្សេងៗនៃទឹក :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-ទូ-រៈ-ទស់] sthaniy

កន្លែងផ្សាយកម្មវិធីតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-ប្រេង-អិន-ធៈ-នៈ] sthaniy

កន្លែងដែលយានយន្តចូលចាក់ប្រេង (សំាង ម៉ាស៊ូត...) :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-ផ្កាយ-រ-ណប] sthaniy

កន្លែងតាំងឧបករណ៍ពិសេស សម្រាប់តាមដានចលនារបស់ផ្កាយរណប និងទទួលព័ត៌មានពីទីនោះ។

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-រត់-ភ្លើង] sthaniy

ស្ថានីយអយស្ម័យយាន, ចំណតរថភ្លើង, កន្លែងសម្រាប់ទទួលអ្នកធ្វើដំណើរឬដឹកជញ្ជូនអីវ៉ាន់នានាតាមរថភ្លើង :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-វា-រី-អ័ក-គិ-សៈ-នី] sthaniy

ទីតាំងសម្រាប់ផលិតថាមពលអគ្គិសនីដោយទួប៊ីនដែលវិលដោយសារចរន្តទឹកហូរ :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-វិត-ទ្យុ] sthaniy

កន្លែងផ្សាយកម្មវិធីផ្សាយសំឡេងតាមរលកធាតុអាកាស :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-អ៊ុ-តុ-និ-យំ] sthaniy

កន្លែងដែលទទួល ប្រមូលទិន្នន័យ និងធ្វើរបាយការណ៍អំពីការសង្កេតផ្នែកឧតុនិយម :

ស្ថានីយ នាម

[ស្ថា-នី-អៈ-វៈ-កាស] sthaniy

យានដែលគេបាញ់បង្ហោះទៅទុកនៅតារាវិថី សម្រាប់ធ្វើជាមូលដ្ឋាននៃការស្រាវជ្រាវផ្សេងៗ :

ស្ថាបត្យកម្ម

(ស្ថាប.) សិល្បៈនិងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធអគារនិងការសាងសង់សំណង់ផ្សេងៗស្របតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសនិងតាមសំណុំសោភណភាពដែលបានគ្រោងទុក ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអត្តសញ្ញាណជាតិ សង្គមនិងការការពារបរិស្ថាន។

ស្ថាបត្យកម្ម នាម

[ស្ថា-ប៉័ត-ត្យៈ-កាំ] sthabtatyeakkaam≈

(ស្ថាប.) សិល្បៈនិងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធអគារនិងការសាងសង់សំណង់ផ្សេងៗស្របតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេសនិងតាមសំណុំសោភណភាពដែលបានគ្រោងទុក ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអត្តសញ្ញាណជាតិ សង្គមនិងការការពារបរិស្ថាន។

ស្ថាបត្យករ នាម

[ស្ថា-ប៉័ត-ត្យៈ-ក] sthabtatyeakka≈

(ស្ថាប.) អ្នកស្ថាបត្យកម្ម។

ស្ថាបនកម្ម នាម

[ស្ថា-ប៉ៈ-ណៈ-កាំ] sthabnokamm

ដូចគ្នានឹង ស្ថាបនៈ ឬ ស្ថាបនា។

ស្ថាបនា នាម a

[ស្ថា-ប៉ៈ-ណា] sthabakna≈

(ម.ព. ស្ថាបនៈ)។

ស្ថាបនា កិរិយាសព្ទ b

[ស្ថា-ប៉ៈ-ណា] sthabakna≈

សង់, តាក់តែង :

ស្ថាបនិក

អ្នកតាក់តែង, អ្នកតែងតាំង; អ្នកសង់, អ្នកសាងសង់ឬអ្នកចាត់ការសាងសង់។

ស្ថាបនិក នាម

[ស្ថា-ប៉ៈ-និក] sthabanik

អ្នកតាក់តែង, អ្នកតែងតាំង; អ្នកសង់, អ្នកសាងសង់ឬអ្នកចាត់ការសាងសង់។

ស្ថាបនៈ នាម

[ស្ថា-ប៉ៈ-ណៈ] sthaboneak

ការតាំង, ការតម្កល់; ការតាក់តែងឬតែងតាំង; ការសង់, ការសាងសង់ :

ស្ថាប័ន

អង្គភាពដែលបង្កើតឡើងមានរយៈពេលវែងក្នុងគោលបំណងសម្របសម្រួលរៀបចំសង្គមឱ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អប្រសើរ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រង :

ស្ថាប័ន នាម

[ស្ថា-បាន់] sthaban≈

អង្គភាពដែលបង្កើតឡើងមានរយៈពេលវែងក្នុងគោលបំណងសម្របសម្រួលរៀបចំសង្គមឱ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អប្រសើរ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រង :

ស្ថាប័នវិទ្យាសាស្ត្រ

គ្រឹះស្ថានដែលធ្វើការសិក្សាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រមួយឬច្រើន ផ្ដោតលើការស្រាវជ្រាវរកលទ្ធផលថ្មីៗ :

ស្ថាប័នវិទ្យាសាស្ត្រ នាម

[ស្ថា-បាន់-វិត-ទ្យា-សាស] sthabanvittyeasas≈

គ្រឹះស្ថានដែលធ្វើការសិក្សាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រមួយឬច្រើន ផ្ដោតលើការស្រាវជ្រាវរកលទ្ធផលថ្មីៗ :

ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ នាម

[ស្ថា-បាន់-ហិ-រ៉ាញ់-ញៈ-វ័ត-ថុ] sthabanheranhnheakvtatho≈

(ម.ព. គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ក្នុង គ្រឹះស្ថាន២)។

ស្ថាពរ គុណនាម

[ស្ថា-ព] sthapor

មាំមួន, មាំទាំ; ខ្ជាប់ខ្ជួន; រឹងប៉ឹង; ឋិតថេរ, ដែលទុកជាបានការស្រេចឥតរើរុះ :

ស្ថាពរ នាម

[ស្ថា-ពៈ-រៈ-កាំ] sthapor

ដូចគ្នានឹង ថាវរកម្ម (ប្រើជា ស្ថាវរកម្ម ក៏បាន)។

ស្ថាពរ នាម

[ស្ថា-ពៈ-រៈ-ព័ស] sthapor

ដូចគ្នានឹង ថាវរវត្ថុ (ប្រើជា ស្ថាវរព័ស្ដុ ក៏បាន)។

ស្ថាពរ នាម

[ស្ថា-វៈ-រៈ-កាំ] sthapor

(ម.ព. ថាវរកម្ម)។

ស្ថាពរ នាម

[ស្ថា-វៈ-រៈ-ព័ស] sthapor

(ម.ព. ថាវរវត្ថុ)។

ស្ថាវរ—

(ម.ព. ស្ថាពរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថាវរ— នាម

[ស្ថា-វៈ-រៈ—] sthaveakreak—≈

(ម.ព. ស្ថាពរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថិត

ដូចគ្នានឹង ឋិតឋេរ ដែរ។

ស្ថិត កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្ថិត] sthet≈

ឋិត (ម.ព. ឋិត)។

ស្ថិត កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្ថិត] sthet≈

រ.ស ឈរ :

ស្ថិត គុ., គុ.កិ.

[ស្ថិត-ស្ថេ] sthetsthe≈

ដូចគ្នានឹង ឋិតឋេរ ដែរ។

ស្ថិតិ នាម ១)

[ស្ថិ-តិ] sthete

ការឋិតនៅ, ទីតាំង; ទីតាំងនៃចិត្ត, ការរស់នៅ, ជីវិត; សភាព; សេចក្ដីឋិតថេរ; ច្បាប់; សណ្ដាប់, ទំនៀម, ទម្លាប់; ចំនួនដែលកត់ត្រា, បញ្ជី។

ស្ថិតិ នាម ២)

[ស្ថិ-តិ] sthete

(ស្ថិតិ.) ទិន្នន័យដែលបានមកដោយការប្រមូល ការរៀបចំ ការចងក្រង ការវិភាគ ការបោះពុម្ព និងការផ្សព្វផ្សាយលទ្ធផលនៃចម្លើយ តាមការប្រមូលព័ត៌មានឬពីប្រភពទិន្នន័យរដ្ឋបាល។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-កាល] sthete

ដូចគ្នានឹង ឋិតិកាល។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-ភាប] sthete

ដូចគ្នានឹង ឋិតិភាព។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-ភេត] sthete

ការល្មើសច្បាប់។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-លេ-ខៈ-កៈ] sthete

អ្នកសរសេរបញ្ជី, អ្នកចុះបញ្ជី។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-លេ-ខា] sthete

ការសរសេរបញ្ជី, ការចុះបញ្ជី។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-លេ-ខិ-កា] sthete

(ម.ព. ស្ថិតិលេខកៈ)។

ស្ថិតិ នាម

[ស្ថិ-តិ-សៈ-ម៉ោ-ធាន] sthete

ការភ្ជុំបញ្ជី។

ស្ថិតិវិទ្យា នាម

[ស្ថិ-តិ-វិត-ទ្យា] sthetevittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីស្ថិតិ។

ស្ថិតិសាកល

សំណុំនៃតម្លៃអង្កេតទាំងអស់ដែលគេលើកយកមកសិក្សាតាមបែបស្ថិតិ មានដូចជាក្រុមមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ វត្ថុ ជាដើម។

ស្ថិតិសាកល នាម

[ស្ថិ-តិ-សា-កល់] sthetesaklo≈

សំណុំនៃតម្លៃអង្កេតទាំងអស់ដែលគេលើកយកមកសិក្សាតាមបែបស្ថិតិ មានដូចជាក្រុមមនុស្ស សត្វ រុក្ខជាតិ វត្ថុ ជាដើម។

ស្ថិតិ—

(ម.ព. ស្ថិតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថិតិ— នាម

[ស្ថិ-តិ—] sthete—≈

(ម.ព. ស្ថិតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថិរ គុណនាម

[ស្ថិ-រ៉ៈ] sther

ដែលឋិតនៅបានយូរ, ឋិតថេរ, មាំមួន, មាំទាំ; ខ្ជាប់ខ្លួន; រឹងប៉ឹង។

ស្ថិរ នាម

[ស្ថិ-រ៉ៈ-កាំ] sther

ការឋិតថេរ។

ស្ថិរ នាម

[ស្ថិ-រ៉ៈ-ចិត] sther

ចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន; ចិត្តរឹងប៉ឹង។

ស្ថិរ នាម

[ស្ថិ-រ៉ៈ-ប្រាច-ញ៉ា] sther

ប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្លួន។

ស្ថិរ នាម

[ស្ថិ-រ៉ៈ-ភាប] sther

ភាពឋិតថេរ។

ស្ទក់

ដែលមិនស្ទុះ, ដែលយឺតយ៉ាវ, ដែលមានសម្ទក់ :

ស្ទក់ គុណនាម ១)

[ស្ទក់] stak

ដែលឡើងសាច់ស្ពោតឬស្ទីកស្គុយ ដោយបុក, ដោយទង្គិច, ដោយប៉ះដល់ត្រូវខ្លាំង :

ស្ទក់ គុណនាម ២)

[ស្ទក់] stak

ដែលឡើងសាច់រលស្ពឹកមិនដឹងសម្ផស្ស មិនស្រៀវមិនព្រឺ :

ស្ទក់ គុ., គុ.កិ. ៣)

[ស្ទក់] stak

ដែលមិនស្ទុះ, ដែលយឺតយ៉ាវ, ដែលមានសម្ទក់ :

ស្ទង នាម

[ស្ទង] stang

ទងដែលទ្រទ្រង់ស្និតចេក (ដោយសញ្ជាតិ) :

ស្ទង គុណនាម

[ស្ទង] stang

ដែលមានសណ្ឋានវែងបន្តិចជាងទំហំ :

ស្ទង់

លៃប្រមាណមើល ឬស្មានមើលឱ្យដឹង, ដង្វិនមើល :

ស្ទង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្ទង់] stang

ដាក់គ្រឿងវាស់ឬគ្រឿងពិសោធ គ្រឿងលៃឱ្យដឹងជម្រៅ, ឱ្យដឹងភាគខ្ពស់ទាប, ឱ្យដឹងទម្ងន់; លៃប្រមាណមើល :

ស្ទង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្ទង់] stang

លៃប្រមាណមើល ឬស្មានមើលឱ្យដឹង, ដង្វិនមើល :

ស្ទង់មតិ

សាកសួរនិងប្រមូលទិន្នន័យពីសាធារណជន ដើម្បីស្វែងយល់អំពីមតិយោបល់ឬឥរិយាបថរបស់ពួកគាត់អំពីបញ្ហាអ្វីមួយ :

ស្ទង់មតិ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទង់-មៈ-តិ] satngmeakte≈

សាកសួរនិងប្រមូលទិន្នន័យពីសាធារណជន ដើម្បីស្វែងយល់អំពីមតិយោបល់ឬឥរិយាបថរបស់ពួកគាត់អំពីបញ្ហាអ្វីមួយ :

ស្ទន់

ប្រដាប់សម្រាប់ដុសជម្រះធ្មេញ :

ស្ទន់ នាម

[ស្ទន់] stan

ប្រដាប់សម្រាប់ដុសជម្រះធ្មេញ :

ស្ទប គុណនាម ១)

[ស្ទប] stob

ដែលមានសាច់សណ្ឋានដូចជាស្រទប គឺដែលមានសំបកនៅក្នុងសាច់នាំឱ្យសាច់មិនជាប់គ្នា :

ស្ទប បុព្វបទ ២)

[ស្ទប] stob

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អប ថា អបស្ទប អបទប់ទល់ផ្សំជាមួយគ្នាដូចជាស្រទប :

ស្ទប់

ប៉ះទប់ផ្អប; យកបាតដៃប៉ះទប់ផ្អប :

ស្ទប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទប់] stab

ប៉ះទប់ផ្អប; យកបាតដៃប៉ះទប់ផ្អប :

ស្ទល គុណនាម

[ស្ទល] stal

រលឥតសមរម្យ :

ស្ទល គុណកិរិយា

[ស្ទល] stal

ដែលដួលឬរលំស្ដូក :

ស្ទល់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ទប់ :

ស្ទល់ បុព្វបទ

[ស្ទល់] stol

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ទប់ :

ស្ទា

សម្ដែងអាការៈចេញក្រទា; ឆ្លា, ឆ្លេឆ្លា :

ស្ទា កិ., គុ.កិ.

[ស្ទា] sta

សម្ដែងអាការៈចេញក្រទា; ឆ្លា, ឆ្លេឆ្លា :

ស្ទាក់ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទាក់] stak

ស្កាត់ពីមុខ, ស្កាត់រាំងឬខាំងពីមុខ :

ស្ទាក់ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទាក់-សំ-ដី] stak

ស្កាត់សម្ដី។

ស្ទាក់ស្ទើរ កិរិយាសព្ទ

[ស្ទាក់-ស្ទើ] stakastaeur

ទើសទាក់ស្ទើរដំណើរ :

ស្ទាក់ស្ទើរ គុណនាម

[ស្ទាក់-ស្ទើ] stakastaeur

ដែលស្ទើរនៅស្ទើរទៅ, ដែលរារែក, ដែលអល់អែក :