ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្តាឡាក់មីត នាម

[ស្តា-ឡាក់-មីត] (ជើង ត)] stalakmit](cheungt)a≈

(ភូមិ.) ថ្មស្រួចៗមួយប្រភេទទីទៃពីស្តាឡាក់មីត ដែលដុះចេញពីបាតគុហាភ្នំ។

ស្តឹក កិរិយាសព្ទ

[ស្តឹក] (ជើង ត)] stoek

ស្រតឹកជ្រលៀក :

ស្តុក

ទុកទំនិញនៅក្នុងស្តុក, ដាក់ទំនិញបម្រុងទុកនៅក្នុងឃ្លាំង ដើម្បីនឹងលក់ចេញ :

ស្តុក នាម

[ស្តុក] (ជើង ត)] stok

សន្និធិ; ចំនួនទំនិញដែលតម្កល់ទុកបម្រុងលក់, គំនរទំនិញផ្សេងៗដែលនៅសល់តម្កល់ទុកក្នុងឃ្លាំង, ក្នុងផ្សារ :

ស្តុក កិរិយាសព្ទ

[ស្តុក] (ជើង ត)] stok

ទុកទំនិញនៅក្នុងស្តុក, ដាក់ទំនិញបម្រុងទុកនៅក្នុងឃ្លាំង ដើម្បីនឹងលក់ចេញ :

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ] (ជើង ត)] stote

សេចក្ដីសរសើរ, សេចក្ដីស្ងើច។

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ-កៈ-ថា] (ជើង ត)] stote

ពាក្យពោលសរសើរ, សម្ងើច។

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ-ប៉ា-ឋៈ-កៈ] (ជើង ត)] stote

អ្នកសូត្រពាក្យសរសើរ, អ្នកពោលពាក្យសរសើរគុណ; អ្នកកត់កំណត់ហេតុសរសើរ។

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ-ប៉ា-ឋិ-កា] (ជើង ត)] stote

(ម.ព. ស្តុតិបាឋកៈ)។

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ-វា-ទិ-ន] (ជើង ត)] stote

អ្នកឧស្សាហ៍ពោលសរសើរគេ, អ្នកឧស្សាហ៍ស្ងើចគេ, អ្នកហៃស្ងើចគេ។

ស្តុតិ នាម

[ស្តុ-តិ-វា-ទិ-នី] (ជើង ត)] stote

(ម.ព. ស្តុតិវាទិន)។

ស្តុតិ—

(ម.ព. ស្តុតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្តុតិ— នាម

[ស្តុ-តិ—] (ជើង ត)] stote—](cheungt)a≈

(ម.ព. ស្តុតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្តុល គុ.កិ., គុ.

[ស្តុល] (ជើង ត)] stol

ដែលហើម ឬ ប៉ោងត្រមុល :

ស្តូប នាម ១)

[ស្តូប] (ជើង ត)] stoub

គំនរឬពំនូកដីជាដើម ដែលមានប៉ែកខាងលើខ្ពស់ស្រួច។

ស្តូប នាម ២)

[ស្តូប] (ជើង ត)] stoub

ចេតិយតូចទាបដែលមានរាងស្រដៀងនឹងសណ្ឋានអកកំបោរឬសណ្ឋានចេតិយខ្សាច់ (ប្រើជា ស្តូបៈ ក៏បាន, អ.ថ. ស្តូ-ប៉ៈ; ខ្មែរច្រើនហៅក្លាយជា សថូប)។

ស្តូបៈ នាម

[ស្តូ-ប៉ៈ] (ជើង ត)] stoubak

(ម.ព. ស្តូប)។

ស្តេក នាម

[ស្តេក] (ជើង ត)] stek](cheungt)a≈

(ម.ព. ប៊ិហ្វតិក)។

ស្តេត

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ដត ថា :

ស្តេត បុព្វបទ

[ស្តេត] (ជើង ត)] stet

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្ដត ថា :

ស្តេរីលកម្ម

(វេជ្ជ.) វិធីសម្លាប់មីក្រូសាព៌ាង្គកាយដោយកម្ដៅ កាំរស្មី ឬសារធាតុគីមី... :

ស្តេរីលកម្ម នាម

[ស្តេ-រីល-កាំ] (ជើង ត)] sterilkaam](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) វិធីសម្លាប់មីក្រូសាព៌ាង្គកាយដោយកម្ដៅ កាំរស្មី ឬសារធាតុគីមី... :

ស្តែក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្តោក ថា :

ស្តែក បុព្វបទ

[ស្ដែក] (ជើង ត)] staek

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្តោក ថា :

ស្តែត បុព្វបទ

[ស្ដែត] (ជើង ត)] staet

(ម.ព. ស្តេត)។

ស្តោ គុណកិរិយា

[ស្តោ] (ជើង ត)] stao

តែតោសោត្រោ :

ស្តោក

ដែលយារឬសម្ដោកចុះក្រោម :

ស្តោក គុណកិរិយា

[ស្តោក] (ជើង ត)] staok

ដែលយារឬសម្ដោកចុះក្រោម :

ស្តោមនាការ នាម

[ស្តោ-ម៉ៈ-ណា-កា] (ជើង ត)] staomneakar

ដូចគ្នានឹង ថោមនាការ ដែរ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី] strei

ស្រី (ព.ខ្ព.) ជាគូគ្នានឹងបុរស, ត្រូវប្រើឱ្យស្របគ្នាថា បុរសស្ត្រី, ប្រុសស្រី; កុំប្រើ បុរសស្រី, ប្រុសស្ត្រី ដូច្នេះឡើយ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-កាម] strei

អ្នកស្រឡាញ់ស្ត្រី, អ្នកងប់ចិត្តទៅរកស្ត្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-កា] strei

ការរបស់ស្ត្រី; ស្ត្រីអ្នកបម្រើ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ក្សេ] strei

ទឹកដោះស្ត្រី (ទឹកដោះមនុស្ស)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ក្សេ] strei

(ម.ព. ស្ត្រីក្សីរ)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ច័រ-យ៉ា] strei

ចរិយារបស់ស្ត្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ជន់] strei

ពួកស្ត្រី, ស្ត្រីទូទៅ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ជាត] strei

ជាតិជាស្ត្រី (ស្ត្រី)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ទ្យូត] strei

អ្នកលេងស្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ទ្វេស] strei

អ្នកដែលមិនចូលចិត្តនឹងស្ត្រី, អ្នកស្អប់ស្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ធន់] strei

ស្ត្រីដែលទុកជាទ្រព្យ; អ្នកដែលមានស្ត្រីជាទ្រព្យ, ដែលលើកស្ត្រីថាជាទ្រព្យ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ធ័រ] strei

ច្បាប់សម្រាប់ស្ត្រី; ច្បាប់បញ្ញត្តចំពោះពួកស្ត្រី។

ស្ត្រី គុ., ន.

[ស្ត្រី-ប្រ-មុក] strei

ដែលមានស្ត្រីជាមុខ; អ្នកដែលយកស្ត្រី ធ្វើជាមុខ, ដែលអាងតែស្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ភាប] strei

ភាពជាស្ត្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ភេត] strei

ភេទស្ត្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-មន់] strei

មាយាស្ត្រី; កលឧបាយរបស់ស្ត្រី, ពុតស្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-មា-យា] strei

(ម.ព. ស្ត្រីមន្ត្រ)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-រ័ត] strei

ស្ត្រីកែវ, ស្ត្រីឆើតឆាយ, នាងឆើតឆោម, នាងឆោមឆាយ; លក្ស្មី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ល័ក] strei

(ម.ព. ស្ត្រីលក្សណ៍)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-ល័ក] strei

ល័ក្សណ៍របស់ស្ត្រី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-លឹង] strei

ភេទស្ត្រី; (ព.វ.) សព្ទតន្តីភាសាមានសំស្ក្រឹតនិងបាលីជាដើម ដែលមានការន្តកំណត់ថាជាភេទស្ត្រី :

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-វ-ល័ក] strei

ស្ត្រីមានល័ក្សណ៍ដ៏ប្រសើរ។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-វ-ល័ក] strei

(ម.ព. ស្ត្រីវរលក្សណ៍)។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-វិ-ជិត] strei

បុរសដែលស្ត្រីឈ្នះ, ដែលចាញ់អំណាចស្ត្រី, អ្នកដែលចាញ់អំណាចប្រពន្ធ; ប្រុសកំសាកញី។

ស្ត្រី នាម

[ស្ត្រី-សំ-ភោក] strei

សម្ភោគជាមួយនឹងស្ត្រី។

ស្ត្រីនិយម

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិមួយរបស់ទស្សនវិជ្ជា ដែលបដិសេធការត្រួតត្រាឬការគ្រប់គ្រងដាច់មុខដោយបុរសនៅក្នុងសង្គម ហើយទទួលស្គាល់និងលើកតម្កើងតម្លៃរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមឱ្យស្មើនឹងបុរស :

ស្ត្រីនិយម នាម

[ស្ត្រី-និ-យំ] striniyum≈

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិមួយរបស់ទស្សនវិជ្ជា ដែលបដិសេធការត្រួតត្រាឬការគ្រប់គ្រងដាច់មុខដោយបុរសនៅក្នុងសង្គម ហើយទទួលស្គាល់និងលើកតម្កើងតម្លៃរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គមឱ្យស្មើនឹងបុរស :

ស្ត្រី—

(ម.ព. ស្ត្រី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ត្រី— នាម

[ស្ត្រី—] stri—≈

(ម.ព. ស្ត្រី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ត្រូក

(វេជ្ជ.) ផលវិបាកស្រួចស្រាល់នៃខួរក្បាលបណ្ដាលមកពីគ្រោះថ្នាក់ ដោយត្បៀតឬដាច់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាលឬក្នុងស្រោមខួរក្បាលដែលបង្កជាកង្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល។

ស្ត្រូក នាម

[ស្ត្រូក] (ជើង ត)] struk](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) ផលវិបាកស្រួចស្រាល់នៃខួរក្បាលបណ្ដាលមកពីគ្រោះថ្នាក់ ដោយត្បៀតឬដាច់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាលឬក្នុងស្រោមខួរក្បាលដែលបង្កជាកង្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល។

ស្ត្រេស

(វេជ្ជ.) ភាពតានតឹងក្នុងចិត្ត ជាលទ្ធផលដែលកើតចេញពីប្រតិកម្មរវាងអារម្មណ៍ និងសរីរាង្គកាយទៅនឹងស្ត្រេសស័រ (ប្រភពនាំឱ្យមានភាពតានតឹងក្នុងចិត្ត) :

ស្ត្រេស នាម

[ស្ត្រេស] stres≈

(វេជ្ជ.) ភាពតានតឹងក្នុងចិត្ត ជាលទ្ធផលដែលកើតចេញពីប្រតិកម្មរវាងអារម្មណ៍ និងសរីរាង្គកាយទៅនឹងស្ត្រេសស័រ (ប្រភពនាំឱ្យមានភាពតានតឹងក្នុងចិត្ត) :

ស្ថវិរៈ

ទីឬថ្នាក់ស្ថវិរៈ (ច្រើនប្រើ ថេរ ឬ ថេរៈ ជាង)។

ស្ថវិរៈ គុ., ន.

[ស្ថៈ-វិ-រៈ] sthovireak

ចាស់, ថេរឬថេរៈ, អ្នកចាស់ជាងគេ, អ្នកមានវស្សាចាស់ :

ស្ថវិរៈ នាម

[ស្ថៈ-វិ-រៈ-ភាប] sthovireak

ភាពជាស្ថវិរៈ (ភាពជាថេរៈ)។

ស្ថវិរៈ នាម

[ស្ថៈ-វិ-រៈ-ភូម] sthovireak

ទីឬថ្នាក់ស្ថវិរៈ (ច្រើនប្រើ ថេរ ឬ ថេរៈ ជាង)។

ស្ថវិរ—

(ម.ព. ស្ថវិរៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថវិរ— នាម

[ស្ថៈ-វិ-រៈ—] sthakvireak—≈

(ម.ព. ស្ថវិរៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ស្ថាន គុណកិរិយា

[ដោយ-ស្ថាន] sthan

ដោយកន្លែង, ដោយឡែក :

ស្ថាន នាម

[ទី-ស្ថាន] sthan

(ម.ព. ឋាន)។

ស្ថាន នាម

[ស្ថា-ណៈ-បាល] sthan

អ្នកចាំទី, ឆ្មាំទី; អ្នកចាំប៉ែក។

ស្ថាន នាម

[ស្ថាន-សួ] sthan

ឋានសួគ៌។

ស្ថានការណ៍

ស្ថានភាព; ទីតាំងនៅពិតប្រាកដ; អាកប្បកិរិយា, ហេតុភេទ, ដំណើរទំនង, បែបបទ, ជើងការ, ដំណើរការណ៍ដែលប្រព្រឹត្តទៅ; ជំហរ :

ស្ថានការណ៍ នាម

[ស្ថាន-កា] sthankaron

ស្ថានភាព; ទីតាំងនៅពិតប្រាកដ; អាកប្បកិរិយា, ហេតុភេទ, ដំណើរទំនង, បែបបទ, ជើងការ, ដំណើរការណ៍ដែលប្រព្រឹត្តទៅ; ជំហរ :

ស្ថានកុងស៊ុល

(វិ.ន.) ការិយាល័យដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋមួយនៅក្នុងរាជ (រដ្ឋ) ធានីឬទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋមួយទៀត ក្នុងគោលបំណងជួយគាំទ្រនិងការពារប្រជាពលរដ្ឋរបស់គេក្នុងការធ្វើដំណើរនិងស្នាក់នៅទីនោះ :

ស្ថានកុងស៊ុល នាម

[ស្ថាន-កុង-ស៊ុល] sthankongsul≈

(វិ.ន.) ការិយាល័យដែលបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋមួយនៅក្នុងរាជ (រដ្ឋ) ធានីឬទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋមួយទៀត ក្នុងគោលបំណងជួយគាំទ្រនិងការពារប្រជាពលរដ្ឋរបស់គេក្នុងការធ្វើដំណើរនិងស្នាក់នៅទីនោះ :

ស្ថានទម្ងន់ទោស

(ច្ប.) ស្ថានទោសដែលតុលាការប្រើបន្ថែមទៅលើកម្រិតនៃទោសចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសទៅតាមករណីដោយឡែកខ្លះនៃបទល្មើស ដូចជាបទល្មើសជាក្រុមមានការចាត់តាំងជាដើម។

ស្ថានទម្ងន់ទោស នាម

[ស្ថាន-ទំ-ងន់-ទោស] sthantumngnotos≈

(ច្ប.) ស្ថានទោសដែលតុលាការប្រើបន្ថែមទៅលើកម្រិតនៃទោសចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសទៅតាមករណីដោយឡែកខ្លះនៃបទល្មើស ដូចជាបទល្មើសជាក្រុមមានការចាត់តាំងជាដើម។

ស្ថានទូត

(វិ.ន.) គោលជំហរ (ឥរិយាបថ) មុខងារឬការងាររបស់អគ្គរាជទូតឬអគ្គរដ្ឋទូត។

ស្ថានទូត នាម ១)

[ស្ថាន-ទូត] sthanotut

ទីតាំង, ការិយាល័យផ្លូវការរបស់អគ្គរាជទូតឬអគ្គរដ្ឋទូតជាតំណាងប្រទេសណាមួយនៅក្នុងប្រទេសណាមួយទៀត។

ស្ថានទូត នាម ២)

[ស្ថាន-ទូត] sthanotut

(វិ.ន.) គោលជំហរ (ឥរិយាបថ) មុខងារឬការងាររបស់អគ្គរាជទូតឬអគ្គរដ្ឋទូត។

ស្ថានទោស នាម

[ស្ថាន-ទោស] sthantos≈

ថ្នាក់ទោស, កម្រិតទោស។

ស្ថាននាម នាម

[ស្ថាន-នាម] sthanneam≈

ឈ្មោះទីកន្លែង ទីតាំង ឬឋានណាមួយ។

ស្ថាននាមវិទ្យា

ការសិក្សាអំពីឈ្មោះទីកន្លែងដោយផ្អែកលើជាតសព្ទ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រ។

ស្ថាននាមវិទ្យា នាម

[ស្ថាន-នាម-វិត-ទ្យា] sthanneamvittyea≈

ការសិក្សាអំពីឈ្មោះទីកន្លែងដោយផ្អែកលើជាតសព្ទ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រ។