ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស្ដាំនិយម

(វិ.ន.) និន្នាការឬមនោគមវិជ្ជានយោបាយដែលនិយមការរក្សាទុកឬអភិរក្សនូវការបែងចែកអំណាចនិងទ្រព្យសម្បត្តិតាមរយៈប្រព័ន្ធដែលមានស្រាប់ ឬការបែរទៅរកការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រពៃណី :

ស្ដាំនិយម នាម

[ស្ដាំ-និ-យំ] sdaamniyum≈

(វិ.ន.) និន្នាការឬមនោគមវិជ្ជានយោបាយដែលនិយមការរក្សាទុកឬអភិរក្សនូវការបែងចែកអំណាចនិងទ្រព្យសម្បត្តិតាមរយៈប្រព័ន្ធដែលមានស្រាប់ ឬការបែរទៅរកការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រពៃណី :

ស្ដី

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងធ្នង់ តែតូចៗជាងស្លឹកធ្នង់បន្តិច ច្រើនដុះនៅក្បែរមាត់ទន្លេ, មាត់ព្រែក, មាត់ស្ទឹង :

ស្ដី កិរិយាសព្ទ ១)

[ស្ដី] sdei

និយាយ, ថា :

ស្ដី កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្ដី] sdei

រក, ពឹងរក, រកគេ :

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ជេ-ស្ដី] sdei

(ម.ព. ស្ដីជេរ)។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[មិន-ស្ដី-នឹង-គ្នា] sdei

(ម.ព. មិនស្ដីរកគ្នា)។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[មិន-ស្ដី-រក-គ្នា] sdei

តមមាត់មិននិយាយគ្នា។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-ជេ] sdei

ជេរបន្ទោសស្ដីប្រដៅ។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-ថា] sdei

ស្ដីប្រដៅ, ដាស់តឿនក្រើនរំឭក; បន្ទោស :

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-ប្រ-ដៅ] sdei

ទូន្មានប្រដៅ។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-ប្រ-ពន់] sdei

ដណ្ដឹងប្រពន្ធ។

ស្ដី កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-អោយ] sdei

ថាឱ្យ, បន្ទោសនៅមុខ។

ស្ដី នាម

[ស្ដី] sdei

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងធ្នង់ តែតូចៗជាងស្លឹកធ្នង់បន្តិច ច្រើនដុះនៅក្បែរមាត់ទន្លេ, មាត់ព្រែក, មាត់ស្ទឹង :

ស្ដីទី

ការកាន់កាប់មុខតំណែងអ្វីមួយបណ្ដោះអាសន្នមួយរយៈ ជំនួសបុគ្គលណាម្នាក់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ :

ស្ដីទី នាម

[ស្ដី-ទី] sdeiti≈

ការកាន់កាប់មុខតំណែងអ្វីមួយបណ្ដោះអាសន្នមួយរយៈ ជំនួសបុគ្គលណាម្នាក់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ :

ស្ដឹង

លាតលាសន្ធឹងឱ្យតឹងដោយគ្រឿងរឹត :

ស្ដឹង គុ.កិ., គុ.

[ស្ដឹង] sdoeng

ដែលសម្ដឹងខ្លួនឥតកម្រើក, ដែលសន្ធឹងស្ដឹង, ដែលមើលទៅឃើញធំវែង :

ស្ដឹង នាម

[ស្ដឹង] sdoeng

ប្រដាប់សម្រាប់សន្ធឹងសាច់សំពត់ឱ្យតឹងស្មើ ប្រើក្នុងការប៉ាក់, ដេរ :

ស្ដឹង កិរិយាសព្ទ

[ស្ដឹង] sdoeng

លាតលាសន្ធឹងឱ្យតឹងដោយគ្រឿងរឹត :

ស្ដឺត

ដែលវែងសម្ដឺត, រៀវកំប៉ឺត :

ស្ដឺត គុណនាម

[ស្ដឺត] sdeut

ដែលវែងសម្ដឺត, រៀវកំប៉ឺត :

ស្ដុក

(ព.ប្រ.) អ្នកមានទ្រព្យច្រើន។

ស្ដុក គុណនាម

[ស្ដុក] sdok

ដែលមានទំហំ, មានទម្ងន់, មានកម្រាស់មាំមួនឬក្រាស់ក្រួន, ទ្រុបទ្រុល :

ស្ដុក នាម

[នាក់-មាន-ស្តុក] sdok

(ព.ប្រ.) អ្នកមានទ្រព្យច្រើន។

ស្ដុកស្ដុរ

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ សំបកក្រាស់, ផ្លែតូចៗមូលៗជាចង្កោមៗ អ្នកស្រុកខ្លះប្រើស្ងោរបរិភោគ (ហៅក្លាយថា ស្ដុកស្ដោរ ក៏មាន)។

ស្ដុកស្ដុរ នាម

[ស្ដុក-ស្ដុល] sdoksdor

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ សំបកក្រាស់, ផ្លែតូចៗមូលៗជាចង្កោមៗ អ្នកស្រុកខ្លះប្រើស្ងោរបរិភោគ (ហៅក្លាយថា ស្ដុកស្ដោរ ក៏មាន)។

ស្ដូក

ស្ដូកសម្ដឹងភ្លឹងឥតកម្រើក។

ស្ដូក គុ.កិ., គុ.

[ស្ដូក] sdouk

ស្ដឹង, ភ្លឹង, រាបនៅទីផ្ទៃឥតកម្រើក :

ស្ដូក គុណកិរិយា

[ផស-ស្ដូក] sdouk

វាយតែមួយផសដួលស្ដូក។

ស្ដូក គុណកិរិយា

[ស្ដូក-ស្ដឹង] sdouk

ស្ដូកសម្ដឹងភ្លឹងឥតកម្រើក។

ស្ដួច គុណនាម

[ស្ដួច] sduoch

រៀវតូច មានថ្នាក់, មានគន្លាក់, មានលំដាប់ :

ស្ដួច គុណនាម

[ស្ដួច-ឆ្មា] sduoch

តូចល្អិត, តូចរៀវណាស់។

ស្ដួច គុណនាម

[ស្ដួច-ស្ដើង] sduoch

តិចពេក, មិនបរិបូណ៌ :

ស្ដួច គុណនាម

[ស្ដើង-ស្ដួច] sduoch

(ម.ព. ស្ដួចស្ដើង)។

ស្ដើង

ស្ដើងណាស់, ស្ដើងពេក, ស្ដើងប៉ើងរ៉ើង។

ស្ដើង គុណនាម ១)

[ស្ដើង] sdaeung

ដែលមានកម្រាស់តិច, តិចកម្រាស់ :

ស្ដើង គុណនាម ២)

[ស្ដើង] sdaeung

ដែលមានរាងតូចស្រឡះ, មិនធាត់ពេកឬស្គមពេក (សម្រាប់តែមនុស្ស) :

ស្ដើង នាម

[ម្ហូប-ស្ដើង] sdaeung

ម្ហូបតិច។

ស្ដើង គុណនាម

[ស្ដើង-ហៀ] sdaeung

ស្ដើងណាស់, ស្ដើងពេក, ស្ដើងប៉ើងរ៉ើង។

ស្ដៀង នាម

[ស្ដៀង] sdieng

(ម.ព. ស្បៀង២)។

ស្ដៀន

តឹងដោយស្ដៀន ឬតឹងដូចគេស្ដៀន។

ស្ដៀន កិរិយាសព្ទ

[ស្ដៀន] sdien

ស្លង់ឱ្យតឹង, ឱ្យណែនក្ដន់ :

ស្ដៀន គុណនាម

[តឹង-ស្តៀន] sdien

តឹងដោយស្ដៀន ឬតឹងដូចគេស្ដៀន។

ស្ដេច

ឡើងពីរាស្ត្រទៅជាស្ដេច។

ស្ដេច នាម

[ស្ដាច់] sdech

ក្សត្រិយ៍, អ្នកដែលកើតក្នុងវង្សក្សត្រិយ៍ :

ស្ដេច នាម

[ស្ដាច់-ភ្នំ] sdech

ភ្នំដែលធំខ្ពស់ចម្បងជាងភ្នំនានា (ភ្នំព្រះសុមេរុ៍; ភ្នំហិមពាន្តឬហិមាល័យ)។

ស្ដេច នាម

[ស្ដាច់-ម្រឹក] sdech

ម្រឹគដែលមានអានុភាពជាងម្រឹគនានា (សីហៈ)។

ស្ដេច នាម

[ស្ដាច់-ស័ត] sdech

សត្វដែលមានអំណាចលើពួករបស់ខ្លួន :

ស្ដេច នាម

[ស្ដាច់-ស្ដែង] sdech

ស្ដេចជាក់ស្ដែង, អ្នកដែលប្រាកដជាស្ដេច, ស្ដេចសុទ្ធ (ព.កា.)។

ស្ដេច នាម

[ស្ដែង-ស្ដាច់] sdech

(ម.ព. ស្ដេចស្ដែង)។

ស្ដេច កិរិយាសព្ទ

[ស្ដាច់] sdech

(រ.ស.) យាង, ទៅ, មក, ដើរ, ទ្រង់ចេញព្រះរាជដំណើរ :

ស្ដេច កិរិយាសព្ទ

[ឡើង-ជា-ស្ដាច់] sdech

ឡើងពីរាស្ត្រទៅជាស្ដេច។

ស្ដេចចង់

ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទបែងគ្នាជាពីរពួក មានម្នាក់អង្គុយកណ្ដាលធ្វើជាស្ដេច, លេងដោយវិធីខ្សឹប ..., ដែលដឹងថាពួកខាងណាឈ្នះឬចាញ់ ដោយអ្នកកណ្ដាលប្រាប់ :

ស្ដេចចង់ នាម

[ស្ដាច់-ចង់] sdechochong

ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទបែងគ្នាជាពីរពួក មានម្នាក់អង្គុយកណ្ដាលធ្វើជាស្ដេច, លេងដោយវិធីខ្សឹប ..., ដែលដឹងថាពួកខាងណាឈ្នះឬចាញ់ ដោយអ្នកកណ្ដាលប្រាប់ :

ស្ដេចដើរ នាម

[ស្ដាច់-ដើ] sdechadaeur

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

ស្ដេចត្រាញ់

ចៅហ្វាយស្រុកស័ក្ដិ១០ហ៊ូពាន់ (ហៅថា ១០ហ៊ូពាន់ក្នុង) នៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងរជ្ជកាលព្រេងនាយ ជាមេទ័ពធំ ហៅថាស្ដេចសឹកមានអំណាចកាប់សម្លាប់បានក្នុងនាទីរបស់ខ្លួន; ក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យបុរាណព្រេងនាយនោះ មានស្ដេចត្រាញ់៥ស្រុកគឺ ១ស្រុកកំពង់ស្វាយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាតេជោបុរារាជ

ស្ដេចត្រាញ់ នាម

[ស្ដាច់-ត្រាញ់] sdechtranh

ចៅហ្វាយស្រុកស័ក្ដិ១០ហ៊ូពាន់ (ហៅថា ១០ហ៊ូពាន់ក្នុង) នៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងរជ្ជកាលព្រេងនាយ ជាមេទ័ពធំ ហៅថាស្ដេចសឹកមានអំណាចកាប់សម្លាប់បានក្នុងនាទីរបស់ខ្លួន; ក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យបុរាណព្រេងនាយនោះ មានស្ដេចត្រាញ់៥ស្រុកគឺ ១ស្រុកកំពង់ស្វាយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាតេជោបុរារាជ

ស្ដេចផ្ទំ នាម

[ស្ដាច់-ផ្ទំ] sdechphtam

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ :

ស្ដែង គុណកិរិយា

[ស្ដែង] sdaeng

ជាក់ច្បាស់, ជាក់ស្បាន់; ដែលគួរស្ញែង :

ស្ដែង គុណកិរិយា

[ស្ដែង-ស្ដាប់] sdaeng

ស្ដាប់ឮជាក់ (ព.កា.)។

ស្ដោះ

ស្ដោះដោយបញ្ចេញទឹកមាត់ឱ្យចេញព្រោងទៅលើអ្នកជំងឺ :

ស្ដោះ កិរិយាសព្ទ

[ស្ដោះ] sdaoh

បញ្ចេញទឹកមាត់ចោល។

ស្ដោះ កិរិយាសព្ទ

[ស្ដោះ-ដាក់] sdaoh

ស្ដោះលើឬស្ដោះក្នុង។

ស្ដោះ កិរិយាសព្ទ

[ស្ដោះ-ផ្លុំ] sdaoh

សូត្រសែកមន្តអាគម ហើយប្រឹងបិទទប់បបូរមាត់ បញ្ចេញទឹកមាត់ឱ្យចេញល្អិតដូចជាផ្សែងហើយផ្លុំផង (ស្ដោះផ្លុំជំងឺ)។

ស្ដោះ កិរិយាសព្ទ

[ស្ដោះ-ព្រួស] sdaoh

ស្ដោះដោយបញ្ចេញទឹកមាត់ឱ្យចេញព្រោងទៅលើអ្នកជំងឺ :

ស្ដៅ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានរសល្វីង ស្លឹកខ្ចីប្រើជាអន្លក់ឬញាំបរិភោគបាន, ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់គ្រុនក្ដៅក៏បាន :

ស្ដៅ កិរិយាសព្ទ

[ស្ដៅ] sdau

ចាក់ចំណងចងអបទប់ដៅៗបណ្ដើរសិនដើម្បីឱ្យងាយក្ដាប់កណ្ដាប់មាត់សម្រេចការ :

ស្ដៅ គុណកិរិយា

[ស្ដៅ] sdau

(ព.ប្រ.) និយាយឬធ្វើម្ដងដំបូងឱ្យជាតម្រាយ ឬលំអានលមើលសិន :

ស្ដៅ នាម

[ស្ដៅ] sdau

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានរសល្វីង ស្លឹកខ្ចីប្រើជាអន្លក់ឬញាំបរិភោគបាន, ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់គ្រុនក្ដៅក៏បាន :

ស្តង់

រោងតាំងក្នុងពិព័រណ៍; រានឬតូបលក់ដូរនៅតាមផ្សារជាដើម :

ស្តង់ នាម

[ស្តង់] (ជើង ត)] stong

រោងតាំងក្នុងពិព័រណ៍; រានឬតូបលក់ដូរនៅតាមផ្សារជាដើម :

ស្តង់ដា

អ្វីមួយដែលគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅ ហើយប្រើជារង្វាស់ និយាម ឬគំរូនៅក្នុងការវាយតម្លៃប្រៀបធៀប :

ស្តង់ដា នាម ១)

[ស្តង់-ដា] (ជើង ត)] satngda](cheungt)a≈

កម្រិតនៃគុណភាពឬសមិទ្ធផលដែលសម្រេចបាន :

ស្តង់ដា នាម ២)

[ស្តង់-ដា] (ជើង ត)] satngda](cheungt)a≈

អ្វីមួយដែលគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅ ហើយប្រើជារង្វាស់ និយាម ឬគំរូនៅក្នុងការវាយតម្លៃប្រៀបធៀប :

ស្តត គុណនាម

[ស្តត] (ជើង ត)] stat

យារស្យត :

ស្តន

ដោះ, កន្សោមដោះ; (រ.ស.) :

ស្តន នាម

[ស្ដន់] (ជើង ត អានជា ដ)] sadn](cheungtaaanchead)a≈

ដោះ, កន្សោមដោះ; (រ.ស.) :

ស្តនយុគល

វិសជ៌នីយ (ះ), ខ្មែរបុរាណហៅដោយសន្មតិ ព្រោះថាមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងចុងដោះទាំងគូ។

ស្តនយុគល នាម

[ស្តៈ-ណៈ-យុ-គល់] (ជើង ត)] staknakyukl]o(cheungt)a≈

ដោះទាំងគូ។

ស្តនយុគល នាម

[ស្តៈ-ណៈ-យុ-គល់] (ជើង ត)] staknakyukl]o(cheungt)a≈

វិសជ៌នីយ (ះ), ខ្មែរបុរាណហៅដោយសន្មតិ ព្រោះថាមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងចុងដោះទាំងគូ។

ស្តនិកសត្វ

សត្វមានដោះ គឺសត្វតិរច្ឆានដែលមានដោះឱ្យកូនបៅបាន :

ស្តនិកសត្វ នាម

[ស្តៈ-និ-កៈ-ស័ត] (ជើង ត)] stoniksotvor

សត្វមានដោះ គឺសត្វតិរច្ឆានដែលមានដោះឱ្យកូនបៅបាន :

ស្តនីសត្វ នាម

[ស្តៈ-នី-ស័ត] (ជើង ត)] staknist]a(cheungt)a≈

(ម.ព. ស្តនិកសត្វ)។

ស្តា

ដែលចេញលំនាំខ្ទែត :

ស្តា កិរិយាសព្ទ

[ស្តា] (ជើង ត)] sta

ដែលចេញលំនាំខ្ទែត :

ស្តាទិក

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃមេកានិកដែលសិក្សាអំពីលក្ខខណ្ឌលំនឹងរបស់អង្គធាតុក្រោមអំពើនៃកម្លាំង។

ស្តាទិក នាម

[ស្តា-ទិក] (ជើង ត)] statik](cheungt)a≈

(រូប.) ផ្នែកមួយនៃមេកានិកដែលសិក្សាអំពីលក្ខខណ្ឌលំនឹងរបស់អង្គធាតុក្រោមអំពើនៃកម្លាំង។

ស្តាឡាក់ទីត

(ភូមិ.) ថ្មស្រួចៗមួយប្រភេទដុះចេញពីពិតាននៃល្អាងភ្នំ។

ស្តាឡាក់ទីត នាម

[ស្តា-ឡាក់-ទីត] (ជើង ត)] stalaktit](cheungt)a≈

(ភូមិ.) ថ្មស្រួចៗមួយប្រភេទដុះចេញពីពិតាននៃល្អាងភ្នំ។

ស្តាឡាក់មីត

(ភូមិ.) ថ្មស្រួចៗមួយប្រភេទទីទៃពីស្តាឡាក់មីត ដែលដុះចេញពីបាតគុហាភ្នំ។