ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស័ក្ដិសិទ្ធិ គុណកិរិយា

[ស័ក-សិត] sakdesetthi

ធ្វើឱ្យឃើញស័ក្កិសិទ្ធិ ធ្វើឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង, ឱ្យឃើញប្រាកដ។

ស័គ៌ៈ នាម

[ស័រ-គៈ] srokeak≈

(ម.ព. សគ៌ៈ)។

ស័ងខ្យា នាម

[សាំង-ខ្យា] saamngkhyea≈

(ម.ព. សង់ខ្យា)។

ស័ង្កសី

លោហធាតុសុទ្ធមួយប្រភេទ សម្បុរសដូចសំណសាច់រឹង, ប្រើការបានច្រើនបែប :

ស័ង្កសី នាម

[ស័ង-កៈ-សី] sangkosei

លោហធាតុសុទ្ធមួយប្រភេទ សម្បុរសដូចសំណសាច់រឹង, ប្រើការបានច្រើនបែប :

ស័ង្ខ

ឈ្មោះសារាយសមុទ្រមួយប្រភេទដើមល្អិតល្វន់សម្បុរស :

ស័ង្ខ នាម

[សាំង] sangkh

ខ្យងសមុទ្រមួយបែប គូទស្រួចមានស្នាមវិលស្រួល សម្បុរស, សម្រាប់ពួកបារគូផ្លុំ ឬសម្រាប់ដងទឹកស័ក្ដិសិទ្ធិស្រោចក្នុងព្រះរាជពិធីជាដើម :

ស័ង្ខ នាម

[សាំង] sangkh

ឈ្មោះសារាយសមុទ្រមួយប្រភេទដើមល្អិតល្វន់សម្បុរស :

ស័ត្យ នាម

[សាត់] sat≈

(ម.ព. សត្យ)។

ស័ប្ដ គុណនាម

[សាប់] sab≈

(ម.ព. សប្ដ)។

ស័ព្ទ នាម

[សាប់] sab≈

(ម.ព. សព្ទ)។

ស្កក គុណនាម ១)

[ស្កក] skak

ដែលមិនដាក់គ្រាប់, ដែលឥតគ្រាប់ព្រោះស្ងួតដី :

ស្កក កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្កក] skak

(ព.ប្រ.) នៅផ្អាកមិនហើយ, សំកកនៅ, ខកខានព្រោះមានឧបស័គ្គណាមួយរារាំង :

ស្កក គុណនាម

[ស្កក-ស្គឺ] skak

ស្កកនិងស្គឺ :

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់] skantor

សេចក្ដីវិនាស, ការរំលាងបង់; ឈ្មោះបុត្ររបស់សិវៈ; ឈ្មោះបិសាចពួកមួយជាអ្នកបណ្ដាលឱ្យកើតជំងឺ, ឱ្យកើតចម្បាំង, ឱ្យកើតជាពួកចោរ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) ; ជំងឺដែលបិសាចពួកមួយបណ្ដាលឱ្យកើត; ...។

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-មា] skantor

មារចូលជ្រែក, មារជ្រែក :

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់] skantor

ខ្មែរហៅជំងឺដែលចាប់កូនក្មេងតូចៗ បណ្ដាលឱ្យមានអាការៈឈឺប្លែកៗ មានតឹងដើមទ្រូងផ្អើះៗ ក្ដាប់ដៃក្ដាប់ជើងជាដើម :

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-ទៈ-គ្រាះ] skantor

ដំណើរចាប់ជំងឺដែលបណ្ដាលពីបិសាចស្កន្ទ, ជំងឺស្កន្ទចាប់, ស្កន្ទជាន់។

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-ទៈ-រោក] skantor

ជំងឺស្កន្ទ។

ស្កន្ធ

ដូចគ្នានឹង ខន្ធនិញ្វន ដែរ (ម.ព. និញ្វន)។

ស្កន្ធ នាម

[ស្ក័ន-ធៈ-និ-រ-វ៉ាន] skonthor

ដូចគ្នានឹង ខន្ធនិញ្វន ដែរ (ម.ព. និញ្វន)។

ស្កន្ធាពារ

កងទ័ព, កងទ័ពដែលបោះក្នុងភាគបន្ទាយ; ទ័ពទាយ; ភាគបន្ទាយ។

ស្កន្ធាពារ នាម

[ស្ក័ន-ធា-ពា] skontheapear

កងទ័ព, កងទ័ពដែលបោះក្នុងភាគបន្ទាយ; ទ័ពទាយ; ភាគបន្ទាយ។

ស្កប់

ឆ្អែតឆ្អន់, ឆ្អែតពេញចំណង់។

ស្កប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កប់] skob

ឆ្អែត, គ្រប់គ្រាន់, អស់ចិត្ត, ពេញចំណង់; អស់ងងុយ, អស់ល្បក់ :

ស្កប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កប់] skob

ទោះបីបានមានប៉ុន្មានក៏នៅតែមិនស្កប់ចិត្ត (ព្រោះបំណងប្រាថ្នាចេះតែខ្វះកន្លះជានិច្ច)។

ស្កប់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កប់-ស្កល់] skob

ឆ្អែតឆ្អន់, ឆ្អែតពេញចំណង់។

ស្ករ

ស្ករបន្ទះដែលកើតពីទឹកអំពៅ។

ស្ករ នាម

[ស្ក] skor

វត្ថុមានរសផ្អែមកើតអំពីទឹកអំពៅ, ទឹកត្នោតជាដើម ដែលរំងាស់ឱ្យបានសាច់ (បា. សក្ខរា; សំ. ឝក៌រា ហៅចំពោះតែ ស្ករក្រាម)។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ក្រាម] skor

ស្ករអំពៅមានសាច់រឹងជាដុំៗ សណ្ឋានក្រួស។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ដូង] skor

ស្ករកើតពីទឹកផ្កាដូង។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ត្នោត] skor

ស្ករកើតអំពីទឹកផ្កាត្នោត (ជារបរធំមួយរបស់ខ្មែរ)។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ទន់-សែ] skor

ស្ករកើតពីទឹកផ្កាទន្សែ (ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋមិនដែលធ្វើ)។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ផែន] skor

ស្ករដែលចាក់ជាផែន (កាលបើដាក់តម្រួតៗគ្នា ស្រាក់នឹងស្លឹកត្នោត ហៅថា ស្ករស្រាក់)។

ស្ករ នាម

[ស្ក-ស] skor

ស្ករអំពៅមានសាច់ស។

ស្ករ នាម

[ស្ក-អំ-ពៅ] skor

ស្ករបន្ទះដែលកើតពីទឹកអំពៅ។

ស្ករតាំងម៉ែ

ចំណីមួយបែបធ្វើពីស្ករត្នោតដាក់កម្ដៅក្នុងខ្ទះហើយកូរវឹករហូតដល់ឡើងពណ៌ក្រហមក្រមៅជាប់ស្អិត :

ស្ករតាំងម៉ែ នាម

[ស្ក-តាំង-ម៉ែ] skataamngmae≈

ចំណីមួយបែបធ្វើពីស្ករត្នោតដាក់កម្ដៅក្នុងខ្ទះហើយកូរវឹករហូតដល់ឡើងពណ៌ក្រហមក្រមៅជាប់ស្អិត :

ស្ករទាញ

ចំណីម្យ៉ាងធ្វើពីស្ករសកម្ដៅក្នុងខ្ទះលាយជាមួយទឹកដោះគោនិងសណ្ដែកដីលីង ទើបទាញចុះឡើងឱ្យកាន់តែស្អិត :

ស្ករទាញ នាម

[ស្ក-ទាញ] skateanh≈

ចំណីម្យ៉ាងធ្វើពីស្ករសកម្ដៅក្នុងខ្ទះលាយជាមួយទឹកដោះគោនិងសណ្ដែកដីលីង ទើបទាញចុះឡើងឱ្យកាន់តែស្អិត :

ស្កល់

ឆ្អែត; បរិបូណ៌, ពេញចំណង់។ (រ.ស.) ផ្ទំស្កល់ ផ្ទំលក់។

ស្កល់ កិ., គុ.កិ.

[ស្កល់] skol

ឆ្អែត; បរិបូណ៌, ពេញចំណង់។ (រ.ស.) ផ្ទំស្កល់ ផ្ទំលក់។

ស្កា នាម

[ស្កា] ska

(ពាក្យបំព្រួញពី បាសកា ឬ បាស្កា) ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទ ពួកចត្រង្គ តែមានមេពីរហៅថា តៅ មានសណ្ឋានបួនជ្រុង មានរន្ធ ៦សម្រាប់លើកទម្លាក់លើក្ដារ, មានកូន ២៤ឬ ៣០...។

ស្កាក

ធ្នើរក្នុងគេហដ្ឋាន សម្រាប់ដាក់ទើរអីវ៉ាន់ស្រាលៗ :

ស្កាក នាម

[ស្កាក] skak

ធ្នើរក្នុងគេហដ្ឋាន សម្រាប់ដាក់ទើរអីវ៉ាន់ស្រាលៗ :

ស្កាញ

ស្កូញក្រៃពេក, ស្មូញស្មាញ។

ស្កាញ គុណនាម

[ស្កាញ] skanh

ដែលមានឫស, សរសៃ, រោម, រឹងច្រាញច្រើនជុកជិត :

ស្កាញ គុណនាម

[ស្កូញ-ស្កាញ] skanh

ស្កូញក្រៃពេក, ស្មូញស្មាញ។

ស្កាត គុណនាម

[ស្កាត] skat

គគ្រើមសោះផ្អោះឥតរសជាតិ (ចំពោះតែគ្រឿងបរិភោគដែលដឹងរសដោយជិវ្ហាបសាទ) :

ស្កាត់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កាត់] skat

ស្ទាក់ផ្លូវ, ស្ទាក់ដំណើរ :

ស្កាត់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ស្កាត់] skat

និយាយស្ទាក់ផ្ដាច់តំណសម្ដីមិនឱ្យមានតទៅទៀត។

ស្កាត់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កាត់-ពាក្យ] skat

ស្ទាក់ពាក្យ, ស្ទាក់សម្ដី។

ស្កាត់ កិរិយាសព្ទ

[ស្កាត់-សំ-ដី] skat

(ម.ព. ស្កាត់ពាក្យ)។

ស្ការ

សត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទ មុខស្រួចឆ្លឺម ជើងខ្លីៗ សម្បុរត្នោត, ស្រដៀងនឹងកំប្រុក តែមាឌធំជាង, ជាពួករន្ធកសត្ត។

ស្ការ នាម

[ស្កា] skar

សត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទ មុខស្រួចឆ្លឺម ជើងខ្លីៗ សម្បុរត្នោត, ស្រដៀងនឹងកំប្រុក តែមាឌធំជាង, ជាពួករន្ធកសត្ត។

ស្កាល កិ., គុ.

[ស្កាល] skal

រម្ងាប់, អន់, ថយខ្សោយស្រាកស្រាលជាងប្រក្រតី :

ស្កាល កិ., គុ.

[ស្កាល-ទុក] skal

ស្រាកស្រាលទុក្ខ។

ស្កាំ

រកកល់ឆ្អែតចិត្ត, ស្កប់ចិត្ត។

ស្កាំ កិ., គុ.កិ.

[ស្កាំ] skam

អត់ឃ្លាន (ដោយបានបរិភោគខ្លះ), រកកល់ឆ្អែត :

ស្កាំ កិ., គុ.កិ.

[មិន-ស្កាំ] skam

មិនស្កប់ចិត្ត។

ស្កាំ កិ., គុ.កិ.

[មិន-ស្កាំ-ចិត] skam

(ម.ព. មិនស្កាំ)។

ស្កាំ កិ., គុ.កិ.

[ស្កាំ-ចិត] skam

រកកល់ឆ្អែតចិត្ត, ស្កប់ចិត្ត។

ស្កិល

ដែលខ្មៅស្រឡះឯកឯង; ខ្មៅសង្វិល :

ស្កិល គុណនាម

[ស្កិល] skel

ដែលខ្មៅស្រឡះឯកឯង; ខ្មៅសង្វិល :

ស្កឹមស្កៃ

ធំខ្ពស់សម្បើម; ធំធេងល្វឹងល្វើយ, ធំល្ហល្ហេវ :

ស្កឹមស្កៃ គុណនាម

[ស្កឹម-ស្កៃ] skoemskai

ធំខ្ពស់សម្បើម; ធំធេងល្វឹងល្វើយ, ធំល្ហល្ហេវ :

ស្កុង

ស្រតូវ, ស្រខូវ; សស្រខូវ, សទទុង :

ស្កុង គុ.កិ., គុ.

[ស្កុង] skong

ស្រតូវ, ស្រខូវ; សស្រខូវ, សទទុង :

ស្កុន កិរិយាសព្ទ

[ស្កុន] skon

ទើសទាក់, ទាស់ការ, ទាស់ដំណើរ, នាំឱ្យរអាក់រអួលឬឱ្យអាក់ខាន, ឱ្យខកខាន, ឱ្យថ្លោះការ, ឱ្យខូចការ :

ស្កុន នាម

[ស្កុន] skon

ការទើសទាក់, ឧបសគ្គ :

ស្កុយ

ដូចគ្នានឹង ឆ្កុយ (ប្រើតាមទម្លាប់និយាយ តែច្រើនប្រើ ឆ្កុយ ជាង)។

ស្កុយ គុណកិរិយា

[ស្កុយ] skoy

ដូចគ្នានឹង ឆ្កុយ (ប្រើតាមទម្លាប់និយាយ តែច្រើនប្រើ ឆ្កុយ ជាង)។

ស្កុល

ដែលមានសណ្ឋានឬបែបភាពសម្កុល ត្រសុស, ដែលត្រសុសខ្ពស់ឡើង :

ស្កុល គុណនាម

[ស្កុល] skol

ដែលមានសណ្ឋានឬបែបភាពសម្កុល ត្រសុស, ដែលត្រសុសខ្ពស់ឡើង :

ស្កូញ គុណនាម

[ស្កូញ] skounh

ដែលស្កាញជុកជិត :

ស្កូវ

ស្កូវល្បាយអាចម៍ខ្លា (ម.ព. ល្បាយ ផង)។

ស្កូវ គុណនាម

[ស្កូវ] skouv

ដែលក្លាយពីខ្មៅទៅជា ស, ស (ចំពោះតែសក់, រោម, ពុកមាត់, ពុកចង្កា) :

ស្កូវ នាម

[ស្កូវ] skouv

សក់ដែលក្លាយពីខ្មៅទៅជា ស, សក់ស :

ស្កូវ នាម

[ស្កូវ-ព្រោង] skouv

ស្កូវសព្រោង។

ស្កូវ នាម

[ស្កូវ-ល្បាយ] skouv

ស្កូវល្បាយអាចម៍ខ្លា (ម.ព. ល្បាយ ផង)។

ស្កូវលលក

ដែលមានសាច់ផ្អូកពព្រុស (ស្រដៀងនឹងសម្បុរក្បាលលលក) រកកល់ពុក (ឈើ) :

ស្កូវលលក គុណនាម

[ស្កូវ-ល-លក] skouvololok

ដែលមានសាច់ផ្អូកពព្រុស (ស្រដៀងនឹងសម្បុរក្បាលលលក) រកកល់ពុក (ឈើ) :

ស្កូឡាស្ទិកនិយម

(ទស្សនៈ.) ប្រព័ន្ធសិក្សាបែបប្រពៃណីខាងទស្សនវិជ្ជានិងទេវវិទ្យាមជ្ឈិមសម័យដែលផ្អែកលើអំណាចរបស់ សាំង អូគូស្តាំងនិងអ្នកដឹកនាំដទៃទៀតនៃសហគមន៍គ្រិស្តសាសនាដំបូង និង ផ្អែកលើស្នាដៃជាច្រើនរបស់អារីស្តូត ហើយទស្សនវិជ្ជានេះមានបំណងភ្ជាប់គម្លាតរវាងសាសនានិងហេតុផល :

ស្កូឡាស្ទិកនិយម នាម

[ស្កូ-ឡា-ស្ទិក-និ-យំ] skoulastikniyum≈

(ទស្សនៈ.) ប្រព័ន្ធសិក្សាបែបប្រពៃណីខាងទស្សនវិជ្ជានិងទេវវិទ្យាមជ្ឈិមសម័យដែលផ្អែកលើអំណាចរបស់ សាំង អូគូស្តាំងនិងអ្នកដឹកនាំដទៃទៀតនៃសហគមន៍គ្រិស្តសាសនាដំបូង និង ផ្អែកលើស្នាដៃជាច្រើនរបស់អារីស្តូត ហើយទស្សនវិជ្ជានេះមានបំណងភ្ជាប់គម្លាតរវាងសាសនានិងហេតុផល :

ស្កួយ

ពព្រុសស្រដៀងនឹងសម្បុរគ្រាប់ស្កួយទុំ (មាន់) :