ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ស៊ឹង នាម

[ស៊ឹង] soeng

ឈ្មោះសំពត់ម្យ៉ាងមានតែក្រឡាក្បាច់រចនានៅរងជើងសំពត់ :

ស៊ឹម

មីងសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ចិក, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

ស៊ឹម នាម

[ស៊ឹម] soem≈

មីងសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់ចិក, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

ស៊ុកគ្រលុក

ដែលច្របូកច្របល់; ខ្ជីខ្ជា, ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់; កញ្ជះកញ្ជាយ :

ស៊ុកគ្រលុក គុ.កិ., គុ.

[ស៊ុក-គ្រ-លុក] sokkroluk

ដែលច្របូកច្របល់; ខ្ជីខ្ជា, ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់; កញ្ជះកញ្ជាយ :

ស៊ុត

ទាត់បាល់បញ្ចូលទី :

ស៊ុត នាម

[ស៊ុត] sut

អណ្ឌៈសត្វ គឺពងសត្វ :

ស៊ុត កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុត] sut

ទាត់បាល់បញ្ចូលទី :

ស៊ុតទ្រុឌ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុត-ទ្រុត] sottrud

(ម.ព. ស្មុតទ្រុឌ)។

ស៊ុន កិ., គុ.កិ.

[ស៊ុន] son

ហួស, ជ្រុលហួស, ហួសប្រមាណ, ហួសកំណត់, លង់, លង់ជ្រុល :

ស៊ុន កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុន-គំ-និត] son

ជ្រុលគំនិត។

ស៊ុន កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុន-ដៃ] son

លង់ដៃ។

ស៊ុន គុណកិរិយា

[ស៊ុន-ពេក] son

ហួសពេក។

ស៊ុន កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុន-សំ-ដី] son

(ម.ព. ស៊ុនមាត់)។

ស៊ុនមាត់ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុន-មាត់] sunmeat≈

ជ្រុលមាត់, ជ្រុលសម្ដី, លង់សម្ដី។

ស៊ុប

ឈ្មោះសម្លទឹកមួយប្រភេទ មានសញ្ជាតិអំពីប្រទេសអឺរ៉ុប :

ស៊ុប នាម

[ស៊ុប] sob

ឈ្មោះសម្លទឹកមួយប្រភេទ មានសញ្ជាតិអំពីប្រទេសអឺរ៉ុប :

ស៊ុបខ្នរ

គ្រឿងផ្សំស្រេចម្យ៉ាង ផ្សំពីសាច់មាន់ឬសាច់ជ្រូក មានលក្ខណៈជាម្សៅឬដុំ ប្រើជាគ្រឿងស៊ុបឬសម្លជាដើម ទុកប្រើតាមត្រូវការ :

ស៊ុបខ្នរ នាម

[ស៊ុប-ខ្នរ] subkhanr≈

គ្រឿងផ្សំស្រេចម្យ៉ាង ផ្សំពីសាច់មាន់ឬសាច់ជ្រូក មានលក្ខណៈជាម្សៅឬដុំ ប្រើជាគ្រឿងស៊ុបឬសម្លជាដើម ទុកប្រើតាមត្រូវការ :

ស៊ុបទ្រុប

ស្លុប, យុលស្លុប; ទ្រុបទ្រុលឬទ្រុលទ្រុប :

ស៊ុបទ្រុប គុណនាម

[ស៊ុប-ទ្រុប] sobtrub

ស្លុប, យុលស្លុប; ទ្រុបទ្រុលឬទ្រុលទ្រុប :

ស៊ុម

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាអង្រុត តែធំខ្ពស់សម្រាប់ក្រុងមាន់ជាដើម :

ស៊ុម នាម ១)

[ស៊ុម] som

ខ្លោងដែលរចនាដោយស្លឹកទន្សែឬដោយស្លឹកឈើស្រស់ជាដើម មានសណ្ឋានជាខ្លោងទ្វារ ធ្វើជាលំអក្នុងវេលាធ្វើបុណ្យ ឬទទួលឥស្សរជនជាដើម :

ស៊ុម នាម ២)

[ស៊ុម] som

ក្បាច់រចនាមានសណ្ឋានជាខ្លោង ដាក់ភ្ជាប់លើទ្វារឬលើបង្អួច :

ស៊ុម នាម

[ស៊ុម] som

ប្រដាប់មានសណ្ឋានជាអង្រុត តែធំខ្ពស់សម្រាប់ក្រុងមាន់ជាដើម :

ស៊ុមគ្រលុំ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ុម-គ្រ-លុំ] somkroluum

សមគំនិតគ្នាបិទបាំងលាក់ទោសឬ អំពើអាក្រក់ :

ស៊ុមទ្រុម

ដែលមានវល្លិរួបរឹតទ្រុបទ្រុលសុបប្រឡុប :

ស៊ុមទ្រុម នាម a

[ស៊ុម-ទ្រុម] somtrum

ដើមឈើ, គុម្ពោត, ព្រៃដែលមានវល្លិរួបរឹតទ្រុបទ្រុលសុបប្រឡុប :

ស៊ុមទ្រុម គុណនាម b

[ស៊ុម-ទ្រុម] somtrum

ដែលមានវល្លិរួបរឹតទ្រុបទ្រុលសុបប្រឡុប :

ស៊ុលគឃុល គុ.កិ., គុ.

[ស៊ុល-គ-ឃុល] solkokhul

ដែលស្លុយសោត្រោរយាកខ្ជីខ្ជា :

ស៊ូ

ឈ្មោះផ្លែរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ ពណ៌បៃតងប្រឿងៗ ប្រើជាបន្លែ :

ស៊ូ កិរិយាសព្ទ a

[ស៊ូ] su

ប្រថុយ, ហ៊ាន; ខំប្រឹងមិនលែង, តាំងព្យាយាមមាំ :

ស៊ូ គុណនាម b

[ស៊ូ] su

ដែលប្រថុយ, ដែលហ៊ាន :

ស៊ូ កិរិយាសព្ទ

[មិន-ស៊ូ] su

មិនប្រថុយ, មិនហ៊ាន។

ស៊ូ នាម

[ស៊ូ] su

ឈ្មោះផ្លែរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ ពណ៌បៃតងប្រឿងៗ ប្រើជាបន្លែ :

ស៊ូណាមិ

ឈ្មោះរលកដ៏ធំដែលកើតមកពីការរញ្ជួយដី ការបាក់ស្រុតដី បន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅបាតសមុទ្រ ឬការធ្លាក់អាចម៍ផ្កាយ :

ស៊ូណាមិ នាម

[ស៊ូ-ណា-មិ] sunami≈

ឈ្មោះរលកដ៏ធំដែលកើតមកពីការរញ្ជួយដី ការបាក់ស្រុតដី បន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅបាតសមុទ្រ ឬការធ្លាក់អាចម៍ផ្កាយ :

ស៊ើកពពើក គុណនាម

[ស៊ើក-ព-ពើក] saeukpopauk

ដែលខ្សោយមានដំណើរឬឫកពារំងើកៗ :

ស៊ើកពភ្លើក គុណនាម

[ស៊ើក-ព-ភ្លើក] saeukpophlauk

ដែលមានលំនាំឬអាការៈមើកៗភ្លើកៗសាបរលាប :

ស៊ើកមមើក គុណនាម

[ស៊ើក-ម-មើក] saeukmomauk

ដែលមានលំនាំមើកៗខ្សោយៗ :

ស៊ើកៗ

ដែលមានលំនាំឬដំណើរមើកៗសាបរលាប :

ស៊ើកៗ គុ.កិ., គុ.

[ស៊ើក-ស៊ើក] saeuk

ដែលមានលំនាំឬដំណើរមើកៗសាបរលាប :

ស៊ើងទ្រើង គុណនាម

[ស៊ើង-ទ្រើង] saeungtraung

កន្ទ្រើងទើងមើង; កន្ទ្រើងស៊ុបទ្រុប :

ស៊ើងមើង គុណនាម

[ស៊ើង-មើង] saeungomaung

ទើងមើង, ធ្មើង :

ស៊ើប

សួរដំណើរទំនងពីនេះទៅនោះឱ្យដឹងការណ៍ជាក់។

ស៊ើប កិរិយាសព្ទ

[ស៊ើប] saeub

ឈ្លបសង្កេតស្ដាប់ឬសួរពិនិត្យបញ្ជាក់ដោយសម្ងាត់ឱ្យដឹងការណ៍ពិត :

ស៊ើប កិរិយាសព្ទ

[ស៊ើប-សួ] saeub

សួរដំណើរទំនងពីនេះទៅនោះឱ្យដឹងការណ៍ជាក់។

ស៊ើមគគ្រើម គុណនាម

[ស៊ើម-គ-គ្រើម] saeumkokraum

គគ្រើមក្រៃពេក, គគ្រើមគគ្រាំង :

ស៊ើសគ្រមើស

លំៗ, ច្បោលៗ, ខ្ជីខ្ជា, ច្រកាចច្រកូវ; លែនលន, ស៊សគ្រលស :

ស៊ើសគ្រមើស គុ.កិ., គុ.

[ស៊ើម-គ-គ្រើម] saeuskromaus

លំៗ, ច្បោលៗ, ខ្ជីខ្ជា, ច្រកាចច្រកូវ; លែនលន, ស៊សគ្រលស :

ស៊េរី

ពពួកវត្ថុឬព្រឹត្តិការណ៍ ដែលមានទម្រង់រួមឬបន្តបន្ទាប់គ្នា។

ស៊េរី នាម ១)

[ស៊េ-រី] seri≈

ឈុត, ជួរ; ធុន, ភាពបន្តគ្នានៃរបស់ឬព្រឹត្តិការណ៍; របស់ដែលប្រមូលរួមចូលជាមួយគ្នាជាមួយពួក ជាមួយគ្រឿង :

ស៊េរី នាម ២)

[ស៊េ-រី] seri≈

ពពួកវត្ថុឬព្រឹត្តិការណ៍ ដែលមានទម្រង់រួមឬបន្តបន្ទាប់គ្នា។

ស៊ែ

ដែលមានខ្នងអ៊ែន គូទ ងបន្តិច :

ស៊ែ នាម

[ស៊ែ] sae

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំណុំសក់កន្ទុយសេះមានដងសម្រាប់កាន់វាយវាត់កម្ចាត់សុខុមសត្វមានស្លាប មានមូស, រុយជាដើម។

ស៊ែ គុណនាម

[ស៊ែ] sae

ដែលមានខ្នងអ៊ែន គូទ ងបន្តិច :

ស៊ែម

ដែលមានសម្បុរចម្រុះគ្នា; សចម្រុះខ្មៅ :

ស៊ែម កិរិយាសព្ទ

[ស៊ែម] saem

ដាក់នែបថែម, សៀតថែម; ដាក់ថែមលើ, ដាក់បន្តុកពីលើ, កែមថែម :

ស៊ែម គុណនាម

[ស៊ែម] saem

ដែលមានសម្បុរចម្រុះគ្នា; សចម្រុះខ្មៅ :

ស៊ែវីស៊ីត

រលាកមាត់ស្បូន, អាការៈអាំងហ្វិចស្យុងនៃមាត់ស្បូនដែលបណ្ដាលមកពីផ្សិត, បាក់តេរី,... មានលក្ខណៈរលាក ក្រហម ធ្លាក់ស ជួនកាលបង្កឱ្យរមាស់និងឈឺផ្សាផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រដាប់បន្តពូជនិងអាចបង្កឱ្យធ្លាក់ឈាមតិចៗនៅពេលរួមសង្វាស។

ស៊ែវីស៊ីត នាម

[ស៊ែ-វី-ស៊ីត] sevisit≈

រលាកមាត់ស្បូន, អាការៈអាំងហ្វិចស្យុងនៃមាត់ស្បូនដែលបណ្ដាលមកពីផ្សិត, បាក់តេរី,... មានលក្ខណៈរលាក ក្រហម ធ្លាក់ស ជួនកាលបង្កឱ្យរមាស់និងឈឺផ្សាផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រដាប់បន្តពូជនិងអាចបង្កឱ្យធ្លាក់ឈាមតិចៗនៅពេលរួមសង្វាស។

ស៊ែសគ្រមែស

ដែលចេញអាការៈអ៊ែសមមែសរឹងៗ, អ៊ែសមែសក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

ស៊ែសគ្រមែស គុ.កិ., គុ.

[ស៊ែស-គ្រ-មែស] saeskromeaes

ដែលចេញអាការៈអ៊ែសមមែសរឹងៗ, អ៊ែសមែសក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

ស៊ែះពភ្លែះ គុ.កិ., គុ.

[ស៊ែស-ព-ភ្លែះ] saeahpphleaeeah

ដែលពភ្លែះក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជា :

ស៊ោងអំពោង គុណនាម

[ស៊ោង-អំ-ពោង] saongaampoung

ដែលសំពោងទើងមមើង :

ស៊្លូ

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប។

ស៊្លូ នាម

[ស៊្លូ] slu≈

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប។

ស៊្វែមេឃ

ស៊្វែសន្មតនៅជុំវិញផែនដី មានផ្ចិតរួមជាមួយនឹងផ្ចិតផែនដី ដែលរួមមានព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងភពផ្សេងទៀត។

ស៊្វែមេឃ នាម

[ស៊្វែ-មេក] svemek≈

ស៊្វែសន្មតនៅជុំវិញផែនដី មានផ្ចិតរួមជាមួយនឹងផ្ចិតផែនដី ដែលរួមមានព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងភពផ្សេងទៀត។

ស៊្អុយ

ស្គុយក្រាស់ប៉ុន្តែសមរម្យ :

ស៊្អុយ គុណនាម

[ស្អ៊ុយ] sauy≈

ស្គុយក្រាស់ប៉ុន្តែសមរម្យ :

ស័ក នាម ១)

[សាក់] sak

កាល, សម័យ, យុគ; ការរាប់លំដាប់ឆ្នាំ; ពួកជនជាតំណវង្សដែលជាប់ទាក់ទងដោយក្សត្រិយ៍សកៈ ឬ សាលិវាហនៈ។

ស័ក នាម ២)

[សាក់] sak

ខ្មែរប្រើពាក្យនេះចំពោះតែការរាប់លំដាប់ឆ្នាំ តាំងពីស័កទី ១ដល់ស័កទី ១០ត្រឡប់សាមករាប់ពីស័កទី ១វិញ គឺរាប់ថា ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្ដស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធស័ក; ដូចជា ឆ្នាំថោះឯកស័ក។ល។ ឆ្នាំជូតសំរឹទ្ធិស័ក; ឆ្នាំឆ្លូវឯកស័ក, ...។

ស័ក្ដិ នាម ១)

[ស័ក] ska≈

អំណាច, សេចក្ដីអង់អាច, សេចក្ដីក្លាហាន; កម្លាំង; ព្យាយាមរឹងប៉ឹង; ការខ្លាំងពូកែ; ការជំនាញ; សេចក្ដីធន់, ការប៉ិនធន់ទ្រាំ; លំពែង :

ស័ក្ដិ នាម ២)

[ស័ក] ska≈

ឥស្សរិយាភរណៈដែលប៉ាក់ដោយចេសមាសឬចេសប្រាក់ជាដើម សម្រាប់ដាក់ភ្ជាប់នឹងអាវរបស់មន្ត្រី សម្គាល់ឱ្យដឹងថ្នាក់ធំតូច :

ស័ក្ដិយស

អំណាចនិងបរិវារ, ទ្រព្យសម្បត្តិ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ, សេចក្ដីរាប់អាននៃអ្នកដទៃ (និយាយថា យសស័ក្ដិ ក៏បាន "បរិវារនិងអំណាច" ឬ "អំណាចលើបរិវារ")។

ស័ក្ដិយស នាម

[ស័ក-យស់] skays≈

អំណាចនិងបរិវារ, ទ្រព្យសម្បត្តិ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ, សេចក្ដីរាប់អាននៃអ្នកដទៃ (និយាយថា យសស័ក្ដិ ក៏បាន "បរិវារនិងអំណាច" ឬ "អំណាចលើបរិវារ")។

ស័ក្ដិសម កិរិយាសព្ទ

[ស័ក-សំ] skasam≈

សមដោយអំណាច។

ស័ក្ដិសិទ្ធិ គុណនាម

[ស័ក-សិត] sakdesetthi

ដែលមានអំណាច ឬដែលអាចឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍បាន, ដែលវិសេសវិសាល; ដែលពូកែឆុតឆាប់, ដែលខ្លាំងពូកែ :