ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សំបថ

ពាក្យស្បថ, ការស្បថ :

សំបថ នាម

[សំ-បត់] samboth

ពាក្យស្បថ, ការស្បថ :

សំបា គុណកិរិយា

[សំ-បា] samba

(ម.ព. សម្បា)។

សំបាច់ ន., គុ.

[សំ-បាច់] sambach

(ម.ព. សម្បាច់)។

សំបារ នាម

[សំ-បា] sambar

(ម.ព. សម្បារ)។

សំបុក

(ម.ព. សម្បុក{¥¥}១{££}{¥¥}២{££})។

សំបុក នាម

[សំ-បុក] sambok

(ម.ព. សម្បុក១២)។

សំបុដ នាម

[សំ-បុត] sambod

(ម.ព. សំបុត្រ)។

សំបុត្រ នាម

[សំ-បុត] sbot

សេចក្ដីដែលសរសេររួចហើយត្រូវដាក់ក្នុងស្រោមឬត្រូវខ្ចប់ឱ្យជិតដិត; អក្សរដែលសរសេរនៅផ្ទៃក្រដាសជាពាក្យរាយសេចក្ដីជាជំនួសការនិយាយមាត់ទទេ ឬទុកជាការសម្លាកសំខាន់; ចុតហ្មាយ; ដីកា; ... :

សំបុត្រ នាម

[សំ-បុត-បក] sbot

សំបុត្ររាយការណ៍ឆ្លើយតបត្រឡប់ទៅវិញ។

សំបុត្រ នាម

[សំ-បុត-ស្នាម] sbot

សំបុត្រសាធារណៈ, សំបុត្ររាយរង។

សំបុត្រ នាម

[សំ-បុត-សំ-ណួ] sbot

សំបុត្រសួរសុខទុក្ខ។

សំបូងសង្រូង

ពោលពាក្យបូរបាច់ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន, ពោលពាក្យរំឭករំលើក ស្រាវជ្រាវរាវរកគុណឬអំពើល្អដែលបានធ្វើរួចមកហើយ, បួងសួងដើម្បីឱ្យបានសម្រេចការសមបំណង :

សំបូងសង្រូង កិរិយាសព្ទ

[សំ-បូង-សង់-រ៉ូង] samboungsangrung

ពោលពាក្យបូរបាច់ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន, ពោលពាក្យរំឭករំលើក ស្រាវជ្រាវរាវរកគុណឬអំពើល្អដែលបានធ្វើរួចមកហើយ, បួងសួងដើម្បីឱ្យបានសម្រេចការសមបំណង :

សំបួរ នាម

[សំ-បួ] sambuor

(ម.ព. សម្បួរ)។

សំបួរកក់ នាម

[សំ-បួ-កក់] sambuorokak

(ម.ព. ក្ទម្ពទេស និង សម្បួរ)។

សំបែង

ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ផ្ទះ ថា ផ្ទះសំបែង ផ្ទះធម្មតា, ផ្ទះសាមញ្ញ ឬផ្ទះធំនិងផ្ទះតូច, ផ្ទះធំនិងផ្ទះរាយរង។

សំបែង បុព្វបទ

[សំ-បែង] sambaeng

ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ផ្ទះ ថា ផ្ទះសំបែង ផ្ទះធម្មតា, ផ្ទះសាមញ្ញ ឬផ្ទះធំនិងផ្ទះតូច, ផ្ទះធំនិងផ្ទះរាយរង។

សំបោរ នាម

[សំ-បោ] sambaor

(ម.ព. សម្បោរ)។

សំប៉ាត

ស្ដើងមានផ្ទៃរាប, ស្ដើងប៉ាតឡាត, ស្ដើងកំប៉ាត :

សំប៉ាត គុណនាម

[សំ-ប៉ាត] sampat

ស្ដើងមានផ្ទៃរាប, ស្ដើងប៉ាតឡាត, ស្ដើងកំប៉ាត :

សំប៉ាន

ទូកអុំមួយប្រភេទ តដោយក្ដារ ៥សន្លឹកខាងក្បាលនិងកន្សៃរាងង។ ទូកអុំមួយប្រភេទទៀត មាឌជាទូកផ្កាចារ ប៉ុន្តែលើកក្ដារប៉ះថែមឡើងទៀត ក៏ហៅ សំប៉ាន ដែរ។

សំប៉ាន នាម

[សំ-ប៉ាន] sampan

ទូកអុំមួយប្រភេទ តដោយក្ដារ ៥សន្លឹកខាងក្បាលនិងកន្សៃរាងង។ ទូកអុំមួយប្រភេទទៀត មាឌជាទូកផ្កាចារ ប៉ុន្តែលើកក្ដារប៉ះថែមឡើងទៀត ក៏ហៅ សំប៉ាន ដែរ។

សំប៉ែត គុណនាម

[សំ-ប៉ែត] sampaet

ដែលមានទោលស្ដើងសំប៉ាត :

សំផិង

(ព.សា.) ស្ត្រីផ្កាមាស (ព.ខ្ព.) ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី)។

សំផិង នាម

[សំ-ផឹង] sampheng

(ព.សា.) ស្ត្រីផ្កាមាស (ព.ខ្ព.) ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី)។

សំផឹង នាម

[សំ-ផឹង] samphoeng≈

(ម.ព. សំផិង)។

សំផុល គុណនាម

[សំ-ផុល] samphol≈

(ម.ព. សំផុល្ល)។

សំផុល្ល គុណនាម

[សំ-ផុល] sampholl

(ម.ព. សម្ផុល្ល)។

សំពង កិរិយាសព្ទ

[សំ-ពង] sampong

វាយពេញកម្លាំងដៃដោយដំបងឬកំណាត់ឈើជាដើម :

សំពង់

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ជាអសារព្រឹក្ស មានពួររយាងធំៗសាច់សជ្រាក។

សំពង់ នាម

[សំ-ពង់] sampong

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ជាអសារព្រឹក្ស មានពួររយាងធំៗសាច់សជ្រាក។

សំពត់

របស់កើតអំពីការត្បាញដោយអំបោះ, សូត្រ, សរសៃវល្លិ, សំបកឈើ, រោមចៀមជាដើម សម្រាប់ស្លៀក, ដណ្ដប់ជាដើម :

សំពត់ នាម

[សំ-ពត់] sampot

របស់កើតអំពីការត្បាញដោយអំបោះ, សូត្រ, សរសៃវល្លិ, សំបកឈើ, រោមចៀមជាដើម សម្រាប់ស្លៀក, ដណ្ដប់ជាដើម :

សំពាយ នាម

[សំ-ពាយ] sampeay

(ម.ព. សម្ពាយ)។

សំពិន

សំពះផ្ដោមៗឬរឿយៗ អង្វរគេ។

សំពិន បុព្វបទ

[សំ-ពិន] sampin

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពះ។

សំពិន បុព្វបទ

[សំ-ពះ-សំ-ពិន] sampin

សំពះផ្ដោមៗឬរឿយៗ អង្វរគេ។

សំពីង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពោង។

សំពីង បុព្វបទ

[សំ-ពីង] samping

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពោង។

សំពីងសំពោង គុណកិរិយា

[សំ-ពីង-សំ-ពោង] sampingsampong≈

សំពោងក្រៃពេក, ស៊ោងអំពោង។

សំពឹក ន., គុ.

[សំ-ពឹក] sampuek

(ម.ព. សម្ពឹក)។

សំពុង នាម

[សំ-ពុង] sampung

(ម.ព. សំពង់)។

សំពូ

សំពាយស៊ូទ្រូឬសំពាយតូចខ្លះធំខ្លះរតែងរតោង។

សំពូ បុព្វបទ

[សំ-ពូ] sampu

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំពាយ។

សំពូ បុព្វបទ

[សំ-ពាយ-សំ-ពូ] sampu

សំពាយស៊ូទ្រូឬសំពាយតូចខ្លះធំខ្លះរតែងរតោង។

សំពៀត នាម

[សំ-ពៀត] sampiet

(ម.ព. សម្ពៀត)។

សំពេង បុព្វបទ

[សំ-ពេង] sampeng≈

(ម.ព. សំពីង)។

សំពេងសំពោង បុព្វបទ

[សំ-ពេង-សំ-ពោង] sampengsampong≈

(ម.ព. សំពីងសំពោង)។

សំពេះ ន., គុ.

[សំ-ពេះ] sampeh

(ម.ព. សម្ពែះ)។

សំពែះ ន., គុ.

[សំ-ពែស] sampeaeeah

(ម.ព. សម្ពែះ)។

សំពោង

ឈ្មោះបទចម្រៀងឬភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ជាគូគ្នានឹងបទភ្លេង ផាត់ជាយ។

សំពោង គុ.កិ., គុ.

[សំ-ពោង] sampoung

ធំស៊ោងអំពោង; ដែលរីកស្គុសស្គាយ; ដែលបែកព្រោងពេញពាស :

សំពោង គុណនាម

[សំ-ពោង-ព្រោង-ព្រាត] sampoung

សំពោងសព្រាត, សំពោងពេញពាស។

សំពោង នាម

[សំ-ពោង-សក់-ធំ] sampoung

សព្ទមេមត់ ហៅព្រាយឬបិសាចស្រីពួកមួយ ដែលគេយល់ថារំសាយសក់ធំសំពោង។

សំពោង នាម

[សំ-ពោង] sampoung

ឈ្មោះបទចម្រៀងឬភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ជាគូគ្នានឹងបទភ្លេង ផាត់ជាយ។

សំពោច នាម

[សំ-ពោច] sampouch

សត្វចតុប្បាទពួកឈ្មុស, មានក្លិនសាធុំប្រហើរ; មាន ២ប្រភេទគឺ សំពោចដំណើប, សំពោចខ្សាយ ជាសត្វរាត្រីចរ វេលាថ្ងៃពួនសម្ងំនៅក្នុងរូងឈើឬក្នុងព្រៃស៊ុមទ្រុម។

សំពោច នាម

[សំ-ពោច-ខ្សាយ] sampouch

(ម.ព. សំពោច)។

សំពៅ

ឈ្មោះពូជទាដែលគេចិញ្ចឹមក្នុងស្រុក ច្រើនមានសម្បុរស :

សំពៅ នាម

[សំ-ពៅ] sompov

ភេត្រា គឺនាវាធំមានរាងខាងក្បាលនិងកន្សៃស្ងើន, បើកលឿនដោយកម្លាំងស្លាបក្ដោងច្រើន មានតូចមានធំតាមការប្រកប, សម្រាប់ដើរផ្លូវសមុទ្រ :

សំពៅ នាម

[សំ-ពៅ] sompov

ឈ្មោះពូជទាដែលគេចិញ្ចឹមក្នុងស្រុក ច្រើនមានសម្បុរស :

សំពៅថយ

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

សំពៅថយ នាម

[សំ-ពៅ-ថយ] sampovthoy

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

សំពះ

សំពះចំពោះរូបអ្នកតាដែលសន្មតថា ស័ក្ដិសិទ្ធិសុំឱ្យជួយ។

សំពះ កិរិយាសព្ទ

[សំ-ពះ] sampeah

លើកដៃទាំងពីរផ្គុំម្រាមទាំង១០ឆ្ពោះត្រង់ទៅរកបុគ្គល, ទៅរកទីឬវត្ថុដែលគួរគោរព។

សំពះ កិរិយាសព្ទ

[ថ្វាយ-បង្គំ-ងា] sampeah

(ម.ព. សំពះងារ)។

សំពះ កិរិយាសព្ទ

[សំ-ពះ-កា] sampeah

ក្រាបសំពះតាមបែបបទក្នុងវេលាដែលខ្លួនធ្វើអាពាហ៍ពិពាហ៍។

សំពះ កិរិយាសព្ទ

[សំ-ពះ-គ្រូ] sampeah

សំពះគោរពចំពោះគ្រូឬចំពោះគុណគ្រូដែលបានបង្រៀនមន្តវិជ្ជាការឬសិល្បៈផ្សេងៗ។