សំងើច នាម
[សំ-ង៉ើច] samngauch
(ម.ព. សម្ងើច)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[សំ-ង៉ើច] samngauch
(ម.ព. សម្ងើច)។
[សំ-ង៉ម់] samngum
នៅស្ងៀមមិនកម្រើកមិនស្ដីនិយាយ :
[សំ-ង៉ម់] samngum
ប្រឹងដេកធ្មេចភ្នែក :
ចតឈប់, ឈប់ត្រង់ទីចត, ឈប់សំណាក់ឬសម្រាកក្នុងទីដែលគួរឈប់, ឈប់សម្រាកមួយរយៈពេលខ្លី :
[សំ-ចត] samchot
ចតឈប់, ឈប់ត្រង់ទីចត, ឈប់សំណាក់ឬសម្រាកក្នុងទីដែលគួរឈប់, ឈប់សម្រាកមួយរយៈពេលខ្លី :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំចៃ ថា សំចែសំចៃ គឺសំចៃទុកដោយលាក់លៀប។
[សំ-ចែ] samchae
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សំចៃ ថា សំចែសំចៃ គឺសំចៃទុកដោយលាក់លៀប។
សន្សំផងសំចៃផង, សំចៃអ្វីៗដែលចាំបាច់មិនខ្ជះខ្ជាយ :
[សំ-ចៃ] samchai
សន្សំទុកខ្លះបម្រុងការ, ប្រើការក្បិតក្បៀតការពារសេចក្ដីខ្វះខាត, លៃលកទុកដាក់ខ្លះមិនឱ្យអស់រលីង :
[សន់-សំ-សំ-ចៃ] samchai
សន្សំផងសំចៃផង, សំចៃអ្វីៗដែលចាំបាច់មិនខ្ជះខ្ជាយ :
(ម.ព. សំចៃ)។
[សំ-ចៃ] samchai
(ម.ព. សំចៃ)។
(ម.ព. សំណៅ)។
[សំ-ញ៉ៅ] samnhov
(ម.ព. សំណៅ)។
ហាលខ្យល់, ហាលក្នុងម្លប់ ឬហាលក្នុងទីវាលនៅវេលាដែលមានកម្ដៅព្រះអាទិត្យទន់; ហាលថ្ងៃមួយស្របក់ :
[សំ-ដិល] samdel
ហាលខ្យល់, ហាលក្នុងម្លប់ ឬហាលក្នុងទីវាលនៅវេលាដែលមានកម្ដៅព្រះអាទិត្យទន់; ហាលថ្ងៃមួយស្របក់ :
គ្រាប់ដំណាំតូចៗ ដែលស្ពៀតមានតែសំបកឥតសាច់ :
[សំ-ដី] samdei
(ម.ព. សម្ដី)។
[សំ-ដី] samdei
គ្រាប់ដំណាំតូចៗ ដែលស្ពៀតមានតែសំបកឥតសាច់ :
(ម.ព. សម្ដឹង)។
[សំ-ដឹង] samdoeng
(ម.ព. សម្ដឹង)។
(ម.ព. សម្ដឺត)។
[សំ-ដឺត] samdeut
(ម.ព. សម្ដឺត)។
(ម.ព. សម្ដើង)។
[សំ-ដើង] samdaeung
(ម.ព. សម្ដើង)។
(ម.ព. សម្ដែង)។
[សំ-ដែង] samdaeng
(ម.ព. សម្ដែង)។
(ម.ព. សម្ដោះ)។
[សំ-ដោះ] samdaoh
(ម.ព. សម្ដោះ)។
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង សម្ដី ថា សម្ដីសំដៅ គឺសម្ដីដែលសំដៅដាក់ឬសម្ដីបានការ។
[សំ-ដៅ] samdau
ចំពោះត្រង់, ឆ្ពោះត្រង់, តម្រង់ចំ :
[សំ-ដី-សំ-ដៅ] samdau
សម្ដីដែលសំដៅដាក់ឬសម្ដីបានការ :
[សំ-ដៅ] samdau
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង សម្ដី ថា សម្ដីសំដៅ គឺសម្ដីដែលសំដៅដាក់ឬសម្ដីបានការ។
ចំពោះត្រង់, ដៅចោះចំពោះទៅរកអ្នកណាម្នាក់ឬផ្នែកណាមួយ :
[សំ-ដៅ-តែ] samdavtae≈
ចំពោះត្រង់, ដៅចោះចំពោះទៅរកអ្នកណាម្នាក់ឬផ្នែកណាមួយ :
[សំ-ណ] samn
លោហធាតុពួកមួយសាច់ទន់ងាយរលាយ, មានច្រើនបែប :
សំបកដែលសក :
[សំ-ណក] samnok
ស្បែកដែលរសកចេញ :
[សំ-ណក] samnok
សំបកដែលសក :
[សំ-ណង] samnang
ដែលគេសងឬដែលសងគេ :
[សំ-ណង] samnang
ការសង, ប្រាក់ឬរបស់ដែលសង :
គ្រឹះស្ថាន, ប្រាសាទឬស្ពានជាដើមដែលគេបានសង់រួចហើយ :
[សំ-ណង់] snong
ការសង់, ការកសាង, ការប្រជុំផ្ដុំគ្រឿងសម្ការៈធ្វើឱ្យកើតបានជាលំនៅជាដើម :
[សំ-ណង់] snong
គ្រឹះស្ថាន, ប្រាសាទឬស្ពានជាដើមដែលគេបានសង់រួចហើយ :
ដែលពេញសព្វគ្រប់ក្នុងចិត្ត, ដែលគាប់ចិត្ត, ដែលគាប់គួរ, ដែលឥតមានទាស់អធ្យាស្រ័យ :
[សំ-ណប់] samnopvor
ដែលពេញសព្វគ្រប់ក្នុងចិត្ត, ដែលគាប់ចិត្ត, ដែលគាប់គួរ, ដែលឥតមានទាស់អធ្យាស្រ័យ :
(ព.ប្រ.) អស់ជម្រើស (ដូចជាផ្អកសល់) :
[សំ-ណល់] samnal
អ្វីៗដែលសល់, ដែលសល់ពីគេ :
[សំ-ណល់] samnal
ចំនួនដែលសល់ក្រោយការចែក :
[សំ-ណល់] samnal
(បរិ.) សារធាតុទាំងឡាយដែលពុំមានតម្លៃតទៅទៀតសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ហើយត្រូវគេបញ្ចេញចោលទៅក្នុងបរិស្ថាន :
[សំ-ណល់-ផ្អក] samnal
(ព.ប្រ.) អស់ជម្រើស (ដូចជាផ្អកសល់) :
[សំ-ណាក] samnak
ដែលសាកយកភាពពីបែបដើម :
[សំ-ណាក] samnak
បែបដែលសាក :
(ម.ព. គំរូតាង)។
[សំ-ណាក-គំ-រូ] samnakkumru≈
(ម.ព. គំរូតាង)។
(ម.ព. សម្នាក់{¥¥}១{££} សំណាក់{¥¥}២{££})។
[សំ-ណាក់] somnak
(ម.ព. សម្នាក់១ សំណាក់២)។
មានភ័ព្វព្រេងល្អ, មានបុណ្យភ័ព្វពីព្រេងនាយមក។
[សំ-ណាង] snang
អំពើដែលកសាង, ភ័ព្វព្រេង, ព្រេងពីនាយ :
[មាន-សំ-ណាង] snang
មានភ័ព្វព្រេងល្អ, មានបុណ្យភ័ព្វពីព្រេងនាយមក។
[សំ-ណាញ] samnanh
អ្វីៗដែលមានសាច់សាញ; មនុស្សសាញ (ម.ប្រ.)។
(ព.ប្រ.) ច្បាប់ដែលប្រទាក់ជាក្រឡាដូចជាសំណាញ់ :
[សំ-ណាញ់] samnanh
នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ត្បាញដោយខ្សែអំបោះប្រទាក់ជាក្រឡាតូចៗ, ប៉ែកខាងក្រោមរីកញែកធំមានដុំសំណតូចៗ ដោតភ្ជាប់ត្រង់ទីបំផុតជុំវិញ ហៅថា ជើង ប៉ែកខាងលើហៅថា ត្បូង រួមក្របួចចូលជាប់ជាមួយគ្នា, តពីត្បូងនោះ មានខ្សែធំមួយវែង, សម្រាប់ចាប់ឆ្មូលគ្រវែងទៅក្នុងទឹក (ហៅថា បង់) គ្របក្រសោបយ
[ឆ្មា-បង់-សំ-ណាញ់] samnanh
(ព.ប្រ.) ឆ្មាលោតគ្រវែងខ្លួន (ដូចគេបង់សំណាញ់)។
[សំ-ណាញ់-ចុះ-ទឹក] samnanh
(ព.ទ.បុ.) (គង់បានត្រីខ្លះពុំខាន) ធម្មតាកិច្ចការតែចាប់ធ្វើ គង់បានប្រយោជន៍ខ្លះពុំខាន។
[សំ-ណាញ់-ច្បាប់] samnanh
(ព.ប្រ.) ច្បាប់ដែលប្រទាក់ជាក្រឡាដូចជាសំណាញ់ :
ញាណរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ដែលទ្រង់រំពឹងប្រមើលមើលឧបនិស្ស័យសត្វលោកពុំរើសមុខ, ទ្រង់ប្រមើលមើលក្នុងមួយថ្ងៃពីរដង គឺក្នុងវេលាព្រឹកម្ដង ល្ងាចម្ដងជាដរាប :
[សំ-ណាញ់-ញាន] samnanhonhean
ញាណរបស់ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ដែលទ្រង់រំពឹងប្រមើលមើលឧបនិស្ស័យសត្វលោកពុំរើសមុខ, ទ្រង់ប្រមើលមើលក្នុងមួយថ្ងៃពីរដង គឺក្នុងវេលាព្រឹកម្ដង ល្ងាចម្ដងជាដរាប :
(ម.ព. សម្នាដៃ)។
[សំ-ណា-ដៃ] samnadai
(ម.ព. សម្នាដៃ)។
អ្វីៗដែលសាត់អណ្ដែតឬរសាត់តាមខ្សែទឹក, តាមកម្លាំងរលកឬក៏ដែលរសាត់ដោយកម្លាំងខ្យល់ :
[សំ-ណាត់] samnat
អ្វីៗដែលសាត់អណ្ដែតឬរសាត់តាមខ្សែទឹក, តាមកម្លាំងរលកឬក៏ដែលរសាត់ដោយកម្លាំងខ្យល់ :
(ព.ទ.បុ.) សំណាបល្អ តែងតែយោងដីស្រែឱ្យមានសន្ទូងលូតលាស់ល្អ, បើសំណាបអន់ ទោះបីស្រែមានជី សន្ទូងក៏តែងតែអន់; ប្រុសដែលមានប្រពន្ធត្រឹមត្រូវ ទោះបីក្រីក្រក៏ទ័លក្រល្អមើល, ប្រើប្រពន្ធអន់ ទោះបីប្ដីប៉ិនរកទ្រព្យធនយ៉ាងណា ក៏ពុំអាចឡើងកាន់ឋានៈជាអ្នកគ្រាន់បើបានឡើយ។
[សំ-ណាប] samnab
ស្រូវដែលដុះក្នុងថ្នាលដោយសាប, លុះដល់កាលកំណត់ត្រូវដកយកទៅស្ទូង :
[សំ-ណាប] samnab
(ព.ទ.បុ.) សំណាបល្អ តែងតែយោងដីស្រែឱ្យមានសន្ទូងលូតលាស់ល្អ, បើសំណាបអន់ ទោះបីស្រែមានជី សន្ទូងក៏តែងតែអន់; ប្រុសដែលមានប្រពន្ធត្រឹមត្រូវ ទោះបីក្រីក្រក៏ទ័លក្រល្អមើល, ប្រើប្រពន្ធអន់ ទោះបីប្ដីប៉ិនរកទ្រព្យធនយ៉ាងណា ក៏ពុំអាចឡើងកាន់ឋានៈជាអ្នកគ្រាន់បើបានឡើយ។
(ម.ព. សម្នាម)។
[សំ-ណាម] samnam
(ម.ព. សម្នាម)។
(ម.ព. បន្សាយ{¥¥}២{££})។
[សំ-ណាយ] samnay≈
(ម.ព. បន្សាយ២)។
ដែលជាទីសម្រាប់សិង :
[សំ-ណិង] samneng
(ស.ស.) ទីសម្រាប់សិង :
[សំ-ណិង] samneng
ឥរិយាបថសិង :
[សំ-ណិង] samneng
ដែលជាទីសម្រាប់សិង :
បំណាច់; បើបានជា :
[សំ-ណឹក] samnoek
នឹកឃើញទោសរបស់ខ្លួន, រឭកឃើញកំហុសខ្លួន :
[សំ-ណឹក] samnoek
កន្លែងដែលសឹក ដែលរិល, ស្នាមដែលសឹក :
[សំ-ណឹក] samnoek
(បរិ.) ការសឹក, ដំណើរដាច់ចេញនៃភាគល្អិតរបស់សិលាឬដីចេញពីកន្លែងដើម ដោយសារភ្នាក់ងារសំណឹក ដូចជាទឹកនិងខ្យល់ជាដើម :
[សំ-ណឹក] samnoek
បំណាច់; បើបានជា :
អ្វីៗដែលសុស, ដែលអស់រសជាតិ :
[សំ-ណុស] samnos
អ្វីៗដែលសុស, ដែលអស់រសជាតិ :
(គណិត.) បណ្ដុំនៃវត្ថុដែលកំណត់ដោយលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់។ វត្ថុនីមួយៗនៃសំណុំហៅថា ធាតុនៃសំណុំ :
[សំ-ណុំ] samnoam
អ្វីៗដែលប្រមូលរួបរួមជាដុំ; ទំហំ :
[បាយ-សំ-ណុំ] samnoam
បាយដែលវេចខ្ចប់ដោយស្លឹកចេកស្រស់ជាដើម។
[សំ-ណុំ-ដង-ខ្លួន] samnoam
ទំហំដងខ្លួន។
[សំ-ណុំ-ដើម] samnoam
ទំហំដើម (ឈើ ...)។
[សំ-ណុំ] samnoam
(គណិត.) បណ្ដុំនៃវត្ថុដែលកំណត់ដោយលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់។ វត្ថុនីមួយៗនៃសំណុំហៅថា ធាតុនៃសំណុំ :
(ប.ព.) ក្រុមឈីបដែលធ្វើការរួមគ្នាក្នុងកិច្ចការណាមួយ។
[សំ-ណុំ-ឈីប] samnoamchhib≈
(ប.ព.) ក្រុមឈីបដែលធ្វើការរួមគ្នាក្នុងកិច្ចការណាមួយ។
(ម.ព. នីតិវិធី)។
[សំ-ណុំ-បែប-បត់] samnoambaebbta≈
(ម.ព. នីតិវិធី)។