ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សោកស្ដាយ

នឹកស្រណោះ កើតទុក្ខ ឬខកបំណងជាខ្លាំងចំពោះរឿងអ្វីមួយ :

សោកស្ដាយ កិរិយាសព្ទ

[សោក-ស្ដាយ] saoksday≈

នឹកស្រណោះ កើតទុក្ខ ឬខកបំណងជាខ្លាំងចំពោះរឿងអ្វីមួយ :

សោកហាសនាដកម្ម

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលផ្ដោតខ្លាំងទៅលើរឿងរ៉ាវដ៏ក្រៀមក្រំទុក្ខសោកផង និងសប្បាយរីករាយផង :

សោកហាសនាដកម្ម នាម

[សោក-ហា-សៈ-នា-ដៈ-កាំ] saokhasakneadakkaam≈

(អ.សិ.) ប្រភេទរឿងល្ខោនដែលផ្ដោតខ្លាំងទៅលើរឿងរ៉ាវដ៏ក្រៀមក្រំទុក្ខសោកផង និងសប្បាយរីករាយផង :

សោកា កិរិយាសព្ទ

[សោ-កា] saoka

(ម.ព. សោក២)។

សោកិនី គុ., ន.

[សោ-កិ-ណី] saokeni

(ម.ព. សោកី)។

សោកី

ដែលមានសោក ឬអ្នកដែលមានសោក :

សោកី គុ., ន.

[សោ-កី] saokei

ដែលមានសោក ឬអ្នកដែលមានសោក :

សោកៀ

(ព.សា.) គម្រក់ក្រៃពេក, ដែលមិនបានការសោះ, សោសិ :

សោកៀ គុណនាម

[សោ-កៀ] saokie

(ព.សា.) គម្រក់ក្រៃពេក, ដែលមិនបានការសោះ, សោសិ :

សោក័ន្ត នាម

[សោ-កាន់] saokoantor

(ម.ព. សក់ក័ន្ត)។

សោខ្យល់

ប្រដាប់សម្រាប់ជាងប្រើមួលឬដោះខ្ចៅ ដើរដោយកម្លាំងខ្យល់ :

សោខ្យល់ នាម

[សោ-ខ្យល់] saokhayl≈

ប្រដាប់សម្រាប់ជាងប្រើមួលឬដោះខ្ចៅ ដើរដោយកម្លាំងខ្យល់ :

សោគន្ធិក គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិក] saoknothik≈

(ម.ព. សោគន្ធិកៈ)។

សោគន្ធិកៈ គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិ-កៈ] saoknthikak

ដែលមានក្លិនក្រអូប :

សោគន្ធិកៈ គុណនាម

[សោ-គ័ន-ធិ-កៈ] saoknthikak

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែនអដដៈ។

សោគ្រោក គុណនាម

[សោ-គ្រោក] saokrouk

គគ្រក់, កខ្វក់, គួរខ្ពើម :

សោច

ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យនេះជាសម្ដីសាមញ្ញ សំដៅន័យថា "ហេតុ, ការណ៍, ការខុសត្រូវ, ការសមនិងពុំសម, កិច្ចការរាក់ជ្រៅ" ដោយមានពាក្យបដិសេធថា "មិនដឹង, ពុំដឹង, ឥតដឹង" រៀងពីខាងដើមជាដរាប :

សោច នាម

[សោច] saoch

ខ្មែរច្រើនប្រើពាក្យនេះជាសម្ដីសាមញ្ញ សំដៅន័យថា "ហេតុ, ការណ៍, ការខុសត្រូវ, ការសមនិងពុំសម, កិច្ចការរាក់ជ្រៅ" ដោយមានពាក្យបដិសេធថា "មិនដឹង, ពុំដឹង, ឥតដឹង" រៀងពីខាងដើមជាដរាប :

សោដា

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សោហ៊ុយ ថា :

សោដា បុព្វបទ

[សោ-ដា] saoda

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ សោហ៊ុយ ថា :

សោណ្ឌី

ពពួកសត្វដែលមានប្រមោយសន្តានដំរី។

សោណ្ឌី នាម

[សោន-ឌី] saondi≈

ពពួកសត្វដែលមានប្រមោយសន្តានដំរី។

សោត

អាយតនៈគឺត្រចៀក, ត្រចៀកដែលជាអាយតនៈមួយ ក្នុងអាយតនៈទាំង ៦។

សោត ឈ.

[សោត] saot

ឯ, រីឯ; ទៀត; ចំណែកឯ, ចំណែកខាង; ដូច្នោះ; ក៏ដែរ, ក៏ដោយ។

សោត ឈ.

[បើ-ពុំ-នោះ-សោត] saot

បើមិនដូច្នោះទេ :

សោត ឈ.

[បើ-មិន-ទេ-សោត] saot

បើមិនមែនដូច្នោះទេ :

សោត ឈ.

[ពុំ-នោះ-សោត] saot

មួយទៀត :

សោត ធ.

[សោត-ណា] saot

យ៉ាងណាក៏ដោយ :

សោត ធ.

[សោត-សឹង] saot

សុទ្ធសឹង ឬ សុទ្ធសឹងតែ :

សោត ធ.

[សោត-សឹង-តែ] saot

(ម.ព. សោតសឹង)។

សោត ធ.

[សោត-អែ] saot

ចំណែកឯ :

សោត នាម

[សោ-តៈ] saot

ត្រចៀក។

សោត នាម

[សោ-តៈ-ទ្វា] saot

ទ្វារត្រចៀក (ត្រចៀកជាទ្វារចូលនៃសំឡេង)។

សោត នាម

[សោ-ត័ប-ប៉ៈ-សាត] saot

ប្រសាទរបស់ត្រចៀក។

សោត នាម

[សោ-តៈ-វិញ-ញាន] saot

សេចក្ដីដឹងដែលកើតឡើងអាស្រ័យសំឡេងមកប៉ះនឹងសោតប្បសាទ។

សោត នាម

[សោ-តៈ-សំ-ផស់] saot

ការប៉ះពាល់សំឡេងដោយសោតប្បសាទ។

សោត នាម

[សោ-តា-យ៉ៈ-តៈ-នៈ] saot

អាយតនៈគឺត្រចៀក, ត្រចៀកដែលជាអាយតនៈមួយ ក្នុងអាយតនៈទាំង ៦។

សោតទស្សន៍ គុណនាម

[សោ-តៈ-ទស់] saotaktsa≈

ដែលប្រើទាំងសំឡេង ទាំងរូបភាព :

សោតពិនិត្យ

ការស្ទង់អាការៈរោគ (ចង្វាក់បេះដូង, សួត...) ដោយឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រពាក់នឹងត្រចៀក។

សោតពិនិត្យ នាម

[សោ-តៈ-ពិ-និត] saotakpinit≈

ការស្ទង់អាការៈរោគ (ចង្វាក់បេះដូង, សួត...) ដោយឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រពាក់នឹងត្រចៀក។

សោតរូបារម្មណ៍

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ឮសំឡេងនៅក្នុងអារម្មណ៍។

សោតរូបារម្មណ៍ នាម

[សោ-តៈ-រូ-បា-រ៉ម់] saotakrubarmo≈

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ឮសំឡេងនៅក្នុងអារម្មណ៍។

សោតា នាម

[សោ-តា] ឬ [សោ-ដា] saota

ខ្សែទឹក។

សោតា នាម

[សោ-តា] ឬ [សោ-ដា] saota

(ព.ពុ.) ឈ្មោះលោកុត្តរធម៌មួយគូ គឺមគ្គផលជាដើមខ្សែ (ថ្នាក់មគ្គហៅ សោតាមគ្គ ឬ សោតាបត្តិមគ្គ, ថ្នាក់ផលហៅ សោតាផល ឬ សោតាបត្តិផល)។

សោតា នាម

[សោ-តា-ប័ន] saota

អរិយបុគ្គលអ្នកបានសម្រេចលោកុត្តរធម៌ថ្នាក់សោតា។

សោតា នាម

[សោ-តា-ប័ន-ណា] saota

(ម.ព. សោតាបន្ន)។

សោត្ថិកកូល

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទមានកម្ពស់១០ទៅ២០ម៉ែត្រ ដុះក្នុងព្រៃធំ ពន្លកផ្កាស្ងួតប្រើជាគ្រឿងទេស។

សោត្ថិកកូល នាម

[សោត-ថិ-កៈ-កូល] saotthekakkoul≈

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទមានកម្ពស់១០ទៅ២០ម៉ែត្រ ដុះក្នុងព្រៃធំ ពន្លកផ្កាស្ងួតប្រើជាគ្រឿងទេស។

សោត្រប្រសាទ នាម

[សោ-ត្រៈ-ប្រ-សាត] saotreakbrosat≈

(ម.ព. សោតប្បសាទ ក្នុង សោត២)។

សោត្រោ

ដែលមានសាច់រឹងទាំងរលុងពេកមិនសមខ្លួនផងទៀត :

សោត្រោ គុណនាម

[សោ-ត្រោ] saotrao

ដែលមានសាច់រឹងទាំងរលុងពេកមិនសមខ្លួនផងទៀត :

សោទក

ផ្លូវទឹក, ធ្នារទឹក។

សោទក គុណនាម

[សោ-ទក់] saotok

ដែលមានទឹក :

សោទក នាម

[សោ-ទក់] saotok

ផ្លូវទឹក, ធ្នារទឹក។

សោទរ នាម

[សោ-ទៈ-រៈ] ឬ [សោ-ទ] saotor

បងប្រុសឬប្អូនប្រុសរួមឧទរមួយ, បងប្អូនប្រុសពោះមួយ (ប្រើជា សោទរៈ ឬ សោទរិយៈ ក៏បាន; បើបងឬប្អូនស្រីជា សោទរា ឬ សោទរិយា)។

សោទរា នាម

[សោ-ទៈ-រា] saotorea

(ម.ព. សោទរ)។

សោទរិយ នាម

[សោ-ទៈ-រិ-យៈ] saoteakriyeak≈

(ម.ព. សោទរ)។

សោទរិយា នាម

[សោ-ទៈ-រិ-យា] saoteakriyea≈

(ម.ព. សោទរ)។

សោទរិយៈ នាម

[សោ-ទៈ-រិ-យៈ] saoteakriyeak≈

(ម.ព. សោទរ)។

សោទរៈ នាម

[សោ-ទៈ-រៈ] saoteakreak≈

(ម.ព. សោទរ)។

សោធន នាម

[សោ-ធន់] saothon

ការជម្រះ, ការលាងជម្រះ, ការសម្អាត, ការជម្រះឱ្យត្រឹមត្រូវ។

សោធន នាម

[សោ-ធៈ-នៈ-កាំ] saothon

ការធ្វើឱ្យជ្រះ, ឱ្យស្អាត។

សោធន នាម

[សោ-ធៈ-នៈ-កិច] saothon

(ម.ព. សោធនកម្ម)។

សោធន នាម

[សោ-ធន់-ប័ត] ឬ [សោ-ធៈ-នៈ-ប័ត] saothon

សន្លឹកប្រាប់ពាក្យខុសពាក្យត្រូវ (សន្លឹកសៀវភៅដែលកែពាក្យខុសឱ្យទៅជាពាក្យត្រូវ)។

សោធន នាម

[សោ-ធន់-ប័ត] ឬ [សោ-ធៈ-នៈ-ប័ត] saothon

(ម.ព. សោធនបត្រ)។

សោធនកាលិក នាម

[សោ-ធន់-កា-លិក] saothnokalik≈

ប្រាក់សោធនបណ្ដោះអាសន្ន។

សោធនពិការភាព នាម

[សោ-ធន់-ពិ-កា-រ៉ៈ-ភាប] saothnopikarakpheab≈

ប្រាក់សោធនដែលទទួលបានដោយសារពិការភាព។

សោធនិក នាម

[សោ-ធៈ-និក] saotheaknik≈

អ្នកទទួលប្រាក់សោធន :

សោធនី

ច្រាសឬប្រែងសម្រាប់ជម្រះធូលីដែលប្រឡាក់សំពត់។

សោធនី នាម

[សោ-ធៈ-នី] saothoni

អំបោស, ច្រាស; ប្រែង :

សោធនី នាម

[ទ័ន-តៈ-សោ-ធៈ-នី] saothoni

ស្ទន់ឬច្រាសសម្រាប់ដុសជម្រះធ្មេញ។

សោធនី នាម

[វ័ត-ឋៈ-សោ-ធៈ-នី] saothoni

ច្រាសឬប្រែងសម្រាប់ជម្រះធូលីដែលប្រឡាក់សំពត់។