ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សេដ្ឋំ គុណនាម

[សេត-ឋ័ង] setthngo≈

(ម.ព. សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋ—

(ម.ព. សេដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេដ្ឋ— គុណនាម

[សេត-ឋៈ—] setthak—≈

(ម.ព. សេដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេណី

ពួក, កង, ក្រុម; ពួកមនុស្សមានជាតិស្មើគ្នា មានសិល្បៈប្រហែលៗគ្នា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកមានជាតិត្រកូលស្មើគ្នា មានចំណេះវិជ្ជាប្រហែលៗគ្នា មានយសស័ក្ដិស្មើៗគ្នា" :

សេណី នាម

[សេ-ណី] senei

ពួក, កង, ក្រុម; ពួកមនុស្សមានជាតិស្មើគ្នា មានសិល្បៈប្រហែលៗគ្នា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកមានជាតិត្រកូលស្មើគ្នា មានចំណេះវិជ្ជាប្រហែលៗគ្នា មានយសស័ក្ដិស្មើៗគ្នា" :

សេត

(ម.ព. សេតវណ្ណ)។

សេត គុណនាម

[សេ-តៈ] ឬ [សែត] set

ស។

សេត នាម

[សេ-ត័ច-ឆ័ត] set

ឆត្រស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-ប៉ៈ-ទុំ] set

ឈូកស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-បុប-ផា] set

ផ្កាស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-វ័ន] set

ព័ណ៌ឬសម្បុរស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-ហ័ត-ថី] set

ដំរី ស។

សេត នាម

[សេ-តុប-បល់] ឬ [់សេ-តុប-បុល] set

ព្រលឹតផ្កា ស (ព្រលឹត ស)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-កុញ-ជ] set

(ម.ព. សេតហត្ថី)។

សេត នាម

[ស្វេ-ត័ច-ឆ័ត] set

(ម.ព. សេតច្ឆត្ត)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-បុស] set

(ម.ព. សេតបុប្ឆា)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-ព័រ] set

(ម.ព. សេតវណ្ណ)។

សេតជាតិ

ជាតិសដែលនៅក្នុងស៊ុត, សភាវៈសដែលនៅក្នុងអណ្ឌ :

សេតជាតិ នាម

[សេ-តៈ-ជាត] setakcheat≈

ជាតិសដែលនៅក្នុងស៊ុត, សភាវៈសដែលនៅក្នុងអណ្ឌ :

សេតបណ្ណ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកដើមពុកឆ្មា, ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកបំពេញរាជ្យ ប៉ុន្តែតូចជាងស្លឹកបំពេញរាជ្យ មានផ្កាល្អិតៗចេញពីចុងមែក ជាចង្កោមៗ, កាលណារីក ខាងចុងផ្កាមានឆែកជាបួន មានសម្បុរលឿង, ឥតក្លិន, មានស្លឹកខ្ចីៗសម្បុរស ចេញពីចុងចង្កោមផ្កា មាន ៣ឬ ៤សន្លឹក, គេមើលពីចម្ង

សេតបណ្ណ នាម

[សេ-តៈ-បាន់] ឬ [សែត-តៈ-បាន់] setbann

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកដើមពុកឆ្មា, ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកបំពេញរាជ្យ ប៉ុន្តែតូចជាងស្លឹកបំពេញរាជ្យ មានផ្កាល្អិតៗចេញពីចុងមែក ជាចង្កោមៗ, កាលណារីក ខាងចុងផ្កាមានឆែកជាបួន មានសម្បុរលឿង, ឥតក្លិន, មានស្លឹកខ្ចីៗសម្បុរស ចេញពីចុងចង្កោមផ្កា មាន ៣ឬ ៤សន្លឹក, គេមើលពីចម្ង

សេតម្ពរ

សំពត់ស, សំពត់ស្លៀកដណ្ដប់មានព័ណ៌ស។ អ្នកដែលប្រកាន់ស្លៀកដណ្ដប់ចំពោះតែសំពត់មានព័ណ៌ស តមមិនប្រើប្រាស់សំពត់ព័ណ៌ឯទៀត; អ្នកស្លៀកដណ្ដប់សកាន់សីល :

សេតម្ពរ នាម

[សែ-ត័ម-ព] ឬ [សេ-ត័ម-ព] setmpor

សំពត់ស, សំពត់ស្លៀកដណ្ដប់មានព័ណ៌ស។ អ្នកដែលប្រកាន់ស្លៀកដណ្ដប់ចំពោះតែសំពត់មានព័ណ៌ស តមមិនប្រើប្រាស់សំពត់ព័ណ៌ឯទៀត; អ្នកស្លៀកដណ្ដប់សកាន់សីល :

សេតារុណ

ពន្លឺសព្រាងៗនៃព្រះអាទិត្យមុនពេលរះ។

សេតារុណ នាម

[សេ-តា-រុន] setarun≈

ពន្លឺសព្រាងៗនៃព្រះអាទិត្យមុនពេលរះ។

សេត—

(ម.ព. សេត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេត— នាម

[សេ-តៈ—] setak—≈

(ម.ព. សេត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេទជ គុណនាម

[សេ-ទៈ-ជៈ] setoch

ដែលកើតពីញើស ឬដែលកើតពីញើសក្អែល :

សេទជៈ គុណនាម

[សេ-ទៈ-ជៈ] seteakcheak≈

(ម.ព. សេទជ)។

សេទោ នាម

[សេ-ទោ] setou

(ម.ព. សេទៈ)។

សេទៈ

ញើស។ ខ្មែរច្រើនប្រើជា សេទោ (រ.ស.) :

សេទៈ នាម

[សេ-ទៈ] seteak

ញើស។ ខ្មែរច្រើនប្រើជា សេទោ (រ.ស.) :

សេន

លុយតូច គឺលុយចំនួនមួយរយជាមួយរៀលក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូចិន :

សេន នាម

[សេន] sen

លុយតូច គឺលុយចំនួនមួយរយជាមួយរៀលក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូចិន :

សេនបទ នាម

[សេ-ណៈ-បត់] ឬ [សែ-ណៈ-បត់] senobot

(ម.ព. ល្បិចចៅក្រម)។

សេនា នាម ១)

[សេ-ណា] senea

ពួកទាហាន, ពួកពល, រេហ៍ពល, កងទ័ព។

សេនា នាម ២)

[សេ-ណា] senea

មេកងទ័ព, មេកងសឹក, អ្នកត្រួតពល :

សេនា នាម

[នាយ-សេ-ណា-ធិ-កា] senea

(ម.ព. សេនាធិការ)។

សេនា នាម

[សេ-ណា-កាំ] senea

កិច្ចការឬបែបបទរបស់កងទ័ព។

សេនា នាម

[សេ-ណាង] senea

អង្គ, ចំណែក នៃកងទ័ពជើងគោក។ តាមរបៀបក្នុងបុរាណសម័យចាត់ជា ៤ពួកគឺ ១កងទ័ពដំរី (ហៅ ហត្ថានីក) ; ២កងទ័ពសេះ (ហៅ អស្សានីក) ; ៣កងទ័ពរថ ឬ រទេះ (ហៅ រថានីក) ; ៤កងទ័ពថ្មើរជើង (ហៅ បត្តានីក) ; រួមទាំង ៤ពួកនេះហៅ សេនាង្គ ឬ ចតុរង្គសេនា ឬ ក៏ហៅថា កងទ័ពមួយវាហិនី ក៏បាន។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ច] senea

ទាហានល្បាត។

សេនា នាម

[សេ-ណា-និ-ក] senea

ពួកទ័ព, ប្រជុំកងទ័ព។

សេនា នាម

[សេ-ណា-នី] senea

មេទ័ពធំ, នាយទាហានជាន់ខ្ពស់។

សេនា នាម

[សេ-ណា-នុ-ព័ន] senea

សេនានីដែលចាត់ឱ្យទៅបំពេញកិច្ចការអមរាជការនានា ក្រៅពីរាជការសឹក ដូចជានាយទាហានជាន់ខ្ពស់ដែលនៅអមស្ថានទូតជាដើម។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ប៉ៈ-ដី] senea

ចៅហ្វាយសេនាគឺមហាមាត្យ; មន្ត្រីស័ក្ដិធំទីចតុស្ដម្ភ (ខ្មែរសម័យបុរាណហៅ ព្រះបាទអស់ជំនុំ)។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ប៉ៈ-ដី-សៈ-ភា] senea

មន្ទីរជាទីប្រជុំប្រឹក្សាការផែនដីសម្រាប់ពួកសេនាបតី។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ប្រៈ-ណេត] senea

មេទ័ពរង។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ប្រ-មុក] senea

មេទ័ពធំបំផុត, ស្ដេចសឹក។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ព្យុ-ហៈ] senea

ក្បួនទ័ព, របៀបកងទ័ព។

សេនា នាម

[សេ-ណា-ព្យូ] senea

(ម.ព. សេនាព្យុហៈ)។

សេនា នាម

[សេ-ណា-មុក] senea

ទ័ពស្រួច។

សេនា នាម

[សេ-ណា-យា-ត្រា] senea

ការចេញដើរនៃពួកទាហាន។

សេនា នាម

[សេ-ណា-សន់-និ-បាត] senea

ការភ្ជុំកងទ័ព។

សេនាធិការ

ក្រុម អង្គភាព...ដែលបម្រើការនិងចំណុះឱ្យស្ថាប័នណាមួយ :

សេនាធិការ នាម ១)

[សេ-ណា-ធិ-កា] senathika≈

អ្នកចាត់ការខាងកងទ័ព; អ្នកចាត់កងទ័ព (អង្គសេនានី ឬអង្គការធំរបស់យោធា ឋិតនៅក្រោមបង្គាប់នៃឧត្តមសេនីយ៍ ជាមេបញ្ជាការ សម្រាប់ទទួលភារៈចាត់ការឱ្យបានសម្រេចតាមសេចក្ដីបញ្ជា)។

សេនាធិការ នាម ២)

[សេ-ណា-ធិ-កា] senathika≈

ក្រុម អង្គភាព...ដែលបម្រើការនិងចំណុះឱ្យស្ថាប័នណាមួយ :

សេនាសនា—

(ម.ព. សេនាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនាសនា— នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណា—] senasakna—≈

(ម.ព. សេនាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនាសនៈ

អានិសង្សដែលបានមកពីការឱ្យនូវសេនាសនៈ។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ] seneasaneak

ទីដេកនិងទីអង្គុយ :

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ-ទាន] seneasaneak

ការឱ្យសេនាសនៈ, សេនាសនៈជាអំណោយ។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ-ប៉័ច-ចៃ] seneasaneak

(ម.ព. សេនាសនប្បច្ច័យ)។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ-ប-រ៉ិ-ភោក] seneasaneak

ការប្រើប្រាស់សេនាសនៈ (នៃបព្វជិត)។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណាប់-ប៉័ច-ចៃ] seneasaneak

សេនាសនៈជាគ្រឿងអាស្រ័យ គឺទីដេកទីអង្គុយសម្រាប់បព្វជិតប្រើប្រាស់ (សរសេរជា សេនាសនបច្ច័យ ក៏បាន)។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ-ភ័ន] seneasaneak

គ្រឿងសម្រាប់សេនាសនៈ; របស់សម្រាប់ដេកនិងសម្រាប់អង្គុយ។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ-ស័ប-បាយ] seneasaneak

ការមានទីដេកនិងទីអង្គុយស្រួល, ការមានលំនៅស្រួល។

សេនាសនៈ នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណា-និ-សង់] seneasaneak

អានិសង្សដែលបានមកពីការឱ្យនូវសេនាសនៈ។

សេនាសន—

(ម.ព. សេនាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនាសន— នាម

[សេ-ណា-សៈ-ណៈ—] senasaknak—≈

(ម.ព. សេនាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនា—

(ម.ព. សេនា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនា— នាម

[សេ-ណា—] sena—≈

(ម.ព. សេនា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេនិយ នាម

[សេ-ណី] senei≈

(ម.ព. សេនីយ៍)។

សេនីយ៍

មនុស្សក្នុងកងទ័ពជើងគោក; ទាហានឬកងទ័ពជើងគោក; ទាហានយាម។

សេនីយ៍ នាម

[សេ-ណី] seney

មនុស្សក្នុងកងទ័ពជើងគោក; ទាហានឬកងទ័ពជើងគោក; ទាហានយាម។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប] sep

នៅ, អាស្រ័យ, អាស្រ័យនៅ, រាប់រក, រាប់រកយកជាគ្នា, គប់រក; ប្រព្រឹត្ត; ប្រតិបត្តិ; ប្រើប្រាស់; បរិភោគ, ផឹក, រួមបវេណី។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-គប់] sep

គប់រកយកជាគ្នា។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-មេ-ថុ-ណៈ-ធ័ម] sep

រួមបវេណី។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-សន់-ថៈ-វ៉ៈ] sep

(ម.ព. សេពមេថុនធម្ម)។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-សំ] sep

រួមគំនិតជាមួយ; រួមរ័ក្ស។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-សំ-គប់] sep

គប់រកយកជាគ្នាដោយរួមចិត្តគំនិតជាមួយ។

សេព កិរិយាសព្ទ

[សែប-សុ-រ៉ា] sep

ផឹកសុរា។

សេម្ហៈ

ជំងឺដែលបណ្ដាលអំពីស្លេស្ម៍ធ្វើទុក្ខ។

សេម្ហៈ នាម

[សេម-ហៈ] semheak

ស្លេស្ម៍; (រ.ស.) :

សេម្ហៈ នាម

[សេម-ហៈ-ពិ-កា] semheak

ស្លេស្ម៍ពិការ, ស្លេស្ម៍ប្រែប្រួលមិនដូចប្រក្រតីដើម។

សេម្ហៈ នាម

[សេម-ហៈ-រោក] semheak

រោគស្លេស៍។

សេម្ហៈ នាម

[សេម-ហៈ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] semheak

(ម.ព. សេម្ហពិការ)។

សេម្ហៈ នាម

[សេម-ហៈ-ស-មុត-ឋា-ណា-ពាត] semheak

ជំងឺដែលបណ្ដាលអំពីស្លេស្ម៍ធ្វើទុក្ខ។

សេម្ហ—

(ម.ព. សេម្ហៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។