សៀត កិរិយាសព្ទ
[សៀត] siet
ដាក់អ្វីៗញាត់ញៀតផ្ទាប់, ដាក់ស៊កផ្ទាប់ :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[សៀត] siet
ដាក់អ្វីៗញាត់ញៀតផ្ទាប់, ដាក់ស៊កផ្ទាប់ :
[សៀត-ស៊ក] siet
(ព.ប្រ.) សូកប៉ាន់។
[សៀត-ស៊ក] siet
(សំនួន.) ប្រើសម្ដីចាក់ដោត។
[ចុក-សៀត] siet
ចុកដូចគេសៀត។
[សៀត-កាំ-បិត] siet
ស៊កស្រោមឬដងកាំបិតក្នុងចន្លោះខ្សែក្រវាត់ឬសំពត់ដែលក្រវាត់។
[សៀត-ពោះ] siet
ឆ្អល់រឹងក្នុងពោះដូចជាមានអ្វីសៀត (ព្រោះស្លាក់ខ្យល់)។
សរីរប្បទេសត្រង់បន្ទាប់ចុងភ្នែកទាំងពីរជាខាងមុខគុម្ពត្រចៀកមនុស្ស (ហៅ តើកៗ ក៏បាន ព្រោះត្រង់កន្លែងនោះមានខ្យល់ជីពចរលោតតើកៗជានិច្ច)។
[សៀត-ផ្កា] sietphka
សរីរប្បទេសត្រង់បន្ទាប់ចុងភ្នែកទាំងពីរជាខាងមុខគុម្ពត្រចៀកមនុស្ស (ហៅ តើកៗ ក៏បាន ព្រោះត្រង់កន្លែងនោះមានខ្យល់ជីពចរលោតតើកៗជានិច្ច)។
ប្រដាប់ត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅឬបន្ទោះឫស្សី ហើយខ្មុកម្រ័ក្សណ៍ជាដើម មានទ្រង់ទ្រាយជាផ្តិល សម្រាប់ប្រើការជាជំនួសផ្តិល :
[សៀន] sien
ប្រដាប់ត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅឬបន្ទោះឫស្សី ហើយខ្មុកម្រ័ក្សណ៍ជាដើម មានទ្រង់ទ្រាយជាផ្តិល សម្រាប់ប្រើការជាជំនួសផ្តិល :
ដែលអែបនៅត្រង់ទីកៀន ឬត្រង់ទីក្រវេចក្រវៀន :
[សៀន-ម-មៀន] sienmomien
ដែលអែបនៅត្រង់ទីកៀន ឬត្រង់ទីក្រវេចក្រវៀន :
ជាតិមនុស្សក្នុងប្រទេសនោះ ក៏ហៅ សៀម ដែរ :
[សៀម] seam
ឈ្មោះប្រទេសមួយមានព្រំប្រទល់ជាប់គ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជា ភាគខាងលិចនិងភាគខាងជើង មួយចំហៀងខាងលិចឬខាងពាយ័ព្យ :
[សៀម] seam
ជាតិមនុស្សក្នុងប្រទេសនោះ ក៏ហៅ សៀម ដែរ :
ជ្រក់ផ្លែចេកជ្វាខ្ចី គឺផ្លែចេកជ្វាខ្ចីដែលគេចិតយកសំបកចេញហើយសាប់ឱ្យល្អិត តែមិនឱ្យដាច់ចេញពីគ្នា (ឱ្យនៅទាំងមូល) រួចត្រាំទឹកខ្មេះ ដាក់អំបិលខ្លះផង ឬសាប់មើមខ្ញីដាក់លាយខ្លះផងក៏បាន, ដាក់មើមខ្ទឹម សលាយខ្លះផងក៏បាន (បើចង់ប្រញាប់ ត្រូវប្រើលាយមើមខ្ទឹមប្រៃ), ដាក់ស្ករលាយខ្លះផង
[សៀម-ប្រៀម] siembriem
ជ្រក់ផ្លែចេកជ្វាខ្ចី គឺផ្លែចេកជ្វាខ្ចីដែលគេចិតយកសំបកចេញហើយសាប់ឱ្យល្អិត តែមិនឱ្យដាច់ចេញពីគ្នា (ឱ្យនៅទាំងមូល) រួចត្រាំទឹកខ្មេះ ដាក់អំបិលខ្លះផង ឬសាប់មើមខ្ញីដាក់លាយខ្លះផងក៏បាន, ដាក់មើមខ្ទឹម សលាយខ្លះផងក៏បាន (បើចង់ប្រញាប់ ត្រូវប្រើលាយមើមខ្ទឹមប្រៃ), ដាក់ស្ករលាយខ្លះផង
ឈ្មោះភូមិមួយនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល, អ្នកនៅឆ្ងាយៗច្រើនហៅ សៀមរាប រានថ្ម ព្រោះនៅជិតគ្នានឹងភូមិរានថ្ម, ដើម្បីមិនឱ្យច្រឡំគ្នានឹងខេត្តសៀមរាបផង។
[សៀម-រាប] siemreap
ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋនៅក្នុងទិសភាគខាងជើងឆៀងខាងលិចក្រុងភ្នំពេញ; បុរាណស្ថានប្លែកៗមានច្រើនក្នុងខេត្តនេះជាងខេត្តឯទៀត។
[សៀម-រាប] siemreap
ឈ្មោះភូមិមួយនៅក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល, អ្នកនៅឆ្ងាយៗច្រើនហៅ សៀមរាប រានថ្ម ព្រោះនៅជិតគ្នានឹងភូមិរានថ្ម, ដើម្បីមិនឱ្យច្រឡំគ្នានឹងខេត្តសៀមរាបផង។
ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម :
[សៀ] sier
ដើរតាមក្បែរទីប្របេះឬទីផុតមានក្បែរជញ្ជាំង, ក្បែរមាត់ព្រែកជាដើម :
វៀចឆែវ, សេវ :
[សៀវ] seav
វៀចឆែវ, សេវ :
ប្រជុំក្រដាសដែលដេរកាត់ស្រេចមានទំហំនិងកម្រាស់តាមការប្រកប មានក្របពីខាងក្រៅ, សម្រាប់ប្រើការសរសេរកត់ត្រាឬដែលសរសេរ, ដែលបោះពុម្ពហើយ :
[សៀវ-ភៅ] sievophov
ប្រជុំក្រដាសដែលដេរកាត់ស្រេចមានទំហំនិងកម្រាស់តាមការប្រកប មានក្របពីខាងក្រៅ, សម្រាប់ប្រើការសរសេរកត់ត្រាឬដែលសរសេរ, ដែលបោះពុម្ពហើយ :
(ភូមិ.) កម្រងផែនទីភូមិសាស្ត្រ។
[សៀវ-ភៅ-ផែន-ទី] sievphovphaenti≈
(ភូមិ.) កម្រងផែនទីភូមិសាស្ត្រ។
សៀវភៅដែលជាគោលសម្រាប់ឱ្យសិស្សរៀននិងគ្រូយកមកបង្រៀន :
[សៀវ-ភៅ-សិក-សា-គោល] sievphovseksakol≈
សៀវភៅដែលជាគោលសម្រាប់ឱ្យសិស្សរៀននិងគ្រូយកមកបង្រៀន :
[សេ] se
សិញ; ស្អេក, ស្អេកស្កះ, ញឹកណាស់ :
ឈ្មោះម្ហូបឆាមួយប្រភេទ ដែលមានស្រោចឈាមស្រស់បន្ថែម លាយនឹងបន្លែស្រស់និងទឹកប្រហុក :
[សេក] sek
បក្សីពួកមួយ សម្បុរបៃតង ចំពុះខ្លីខុប, មាន ៣ប្រភេទគឺ សេកសោម សេកមាឌធំ ចំពុះក្រហម; សេកយារ សេកមាឌប៉ុនសេកសោមតែចំពុះខ្មៅ; សេកអាត់ សេកមាឌតូច ចំពុះខ្មៅ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ សេកក្រិច, ខ្លះហៅសេកក្រិស "សេកតូច") ; សេកទាំង៣ប្រភេទនេះសុទ្ធតែស៊ីគ្រាប់ធញ្ញជាតិនិងផ្លែឈើ, គ្រាប់ឈើជាច
[សែក] sek
ការស្រោចទឹក; ការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់។
[សែក] sek
សូត្រមន្តអាគមប្រសិទ្ធីឱ្យពូកែ (តាមទម្លាប់ច្រើនសរសេរ សែក ជាង) :
[សេក] sek
ឈ្មោះម្ហូបឆាមួយប្រភេទ ដែលមានស្រោចឈាមស្រស់បន្ថែម លាយនឹងបន្លែស្រស់និងទឹកប្រហុក :
កិច្ចឬការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់; ការស្រោចទឹក :
[សេ-កៈ-កិច] sekkechch
កិច្ចឬការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់; ការស្រោចទឹក :
សិស្សលោកឬកូនសិស្ស។
[សេក-ខៈ] sekkhar
អ្នកដែលនៅកំពុងសិក្សា, អ្នករៀន។ ខ្មែរបុរាណហៅក្មេងដែលនៅរៀនអក្សរក្នុងវត្តថា សេក្ខលោក ឬ កូនសេក្ខ (សិស្សលោក ឬកូនសិស្ស) ; ក្នុងសម័យឥឡូវក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ :
[កូន-សេក] sekkhar
(ម.ព. សេក្ខលោក)។
[សេក-ខៈ-បុក-គល់] sekkhar
បុគ្គលអ្នកនៅកំពុងសិក្សាតទៅទៀត, បានខាងអរិយបុគ្គល៧ថ្នាក់គឺ អ្នកដែលបានសម្រេចសោតាមគ្គ, សោតាផល, សកទាគាមិមគ្គ, សកទាគាមិផល, អនាគាមិមគ្គ, អនាគាមិផល, អរហត្តមគ្គ (ព្រោះនៅមានការសិក្សាឱ្យបានសម្រេចមគ្គផលតាមលំដាប់ថ្នាក់តៗ ទៅរហូតដល់អរហត្តផល)។
[សេក-ខៈ-ភូម] sekkhar
ថ្នាក់នៃសេក្ខបុគ្គល។
[សេក-ខៈ-លោក] sekkhar
សិស្សលោកឬកូនសិស្ស។
ឱ្យផ្ទះឈ្នួលដែលខ្លួនកំពុងជួលនៅទៅអ្នកដទៃជួលនៅវិញ ដោយយករង្វាន់ពីគេខ្លះដោយត្រូវត្រាច់គ្នា។
[សេង] seng
គុណលេខ។
[សេង-ផ្ទះ-អោយ-គេ] seng
ឱ្យផ្ទះឈ្នួលដែលខ្លួនកំពុងជួលនៅទៅអ្នកដទៃជួលនៅវិញ ដោយយករង្វាន់ពីគេខ្លះដោយត្រូវត្រាច់គ្នា។
ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ សេចក្ដី :
[សាច់-ក្ដាំ] sechkdam
ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ សេចក្ដី :
ដំណើរ; ហេតុ, ការណ៍; គតិ; លំអាន; ផ្ទៃរឿង; គ្វាម; ដំណើរពាក្យ :
[សាច់-ក្ដី] sechkdey
ដំណើរ; ហេតុ, ការណ៍; គតិ; លំអាន; ផ្ទៃរឿង; គ្វាម; ដំណើរពាក្យ :
(ច្ប.) សេចក្ដីអះអាងជាវាចាក្ដី ដោយលាយលក្ខណ៍អក្សរក្ដីដែលរៀបរាប់អំពីអង្គហេតុអំពីគោលបំណងណាមួយ។
[សាច់-ក្ដី-ថ្លែង-កា] sachkdeithlengka≈
(ច្ប.) សេចក្ដីអះអាងជាវាចាក្ដី ដោយលាយលក្ខណ៍អក្សរក្ដីដែលរៀបរាប់អំពីអង្គហេតុអំពីគោលបំណងណាមួយ។
ការផ្ដល់ជាផ្លូវការដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឬព័ត៌មានដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលមួយក្រុមឬស្ថាប័នណាមួយ :
[សាច់-ក្ដី-ប្រ-កាស-ព័រ-ដ-មាន] sachkdeibrokasprodamean≈
ការផ្ដល់ជាផ្លូវការដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឬព័ត៌មានដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលមួយក្រុមឬស្ថាប័នណាមួយ :
(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបញ្ជូនទៅសុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។
[សាច់-ក្ដី-ព្រាង-ច្បាប់] sachkdeipreangchbab≈
(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបញ្ជូនទៅសុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។
(រដ្ឋ.សា.) ប្រភេទបទដ្ឋានគតិយុត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងរបស់ក្រសួងស្ថាប័ននានា។
[សាច់-ក្ដី-សំ-រ៉ាច់] sachkdeisamrach≈
(រដ្ឋ.សា.) ប្រភេទបទដ្ឋានគតិយុត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងរបស់ក្រសួងស្ថាប័ននានា។
(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយសមាជិករដ្ឋសភាឬដោយស្ថាប័ននានាដែលច្បាប់ទទួលស្គាល់ដើម្បីដាក់សុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។
[សាច់-ក្ដី-ស្នើ-ច្បាប់] sachkdeisneuchbab≈
(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយសមាជិករដ្ឋសភាឬដោយស្ថាប័ននានាដែលច្បាប់ទទួលស្គាល់ដើម្បីដាក់សុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។
សេចក្ដីរាក់ជ្រៅ, ការខុសត្រូវ, ការហ្មត់ចត់; អាថ៌សេចក្ដី :
[សាច់-គ្រេច] sechkrech
សេចក្ដីរាក់ជ្រៅ, ការខុសត្រូវ, ការហ្មត់ចត់; អាថ៌សេចក្ដី :
(ម.ព. សេកកិច្ច)។
[សេ-ចៈ-ណៈ-កិច] sechnokechch
(ម.ព. សេកកិច្ច)។
(ម.ព. សិញ)។
[សិញ] senh
(ម.ព. សិញ)។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមអាចមានកម្ពស់ដល់១០ម៉ែត្រ ផ្លែរាងមូលពណ៌លឿងនៅពេលទុំនិងមានរសជាតិផ្អែម។ អ្នកខ្លះហៅផ្លែសេដាថា ផ្លែតូម៉ា ជាប្រភេទអាហារបំប៉នសុខភាព :
[សេ-ដា] seda≈
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមអាចមានកម្ពស់ដល់១០ម៉ែត្រ ផ្លែរាងមូលពណ៌លឿងនៅពេលទុំនិងមានរសជាតិផ្អែម។ អ្នកខ្លះហៅផ្លែសេដាថា ផ្លែតូម៉ា ជាប្រភេទអាហារបំប៉នសុខភាព :
[សេត-ឋៈ] sedthar
ប្រសើរផុត, ប្រសើរលើសលន់; ឧត្តម, ឧត្តុង្គឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ :
[សេត-ឋៈ-កាំ] sedthar
ការឬកិច្ចការប្រសើរផុត; មុខរបរដ៏ឧត្តម, មុខការរបរដែលមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសនីមួយៗ។
[សេត-ឋៈ-កា] sedthar
អ្នកធ្វើសេដ្ឋកម្មឬសេដ្ឋកិច្ច។
[សេត-ឋៈ-កា-រ៉ិ-កា] sedthar
(ម.ព. សេដ្ឋការ)។
[សេត-ឋៈ-ធន់] sedthar
ទ្រព្យឧត្តម។
[សេត-ឋៈ-ពា-និច] sedthar
អ្នកជំនួញឯក។
(ម.ព. សេដ្ឋកម្ម ក្នុង សេដ្ឋ)។
[សេត-ឋៈ-កិច] setkech
(ម.ព. សេដ្ឋកម្ម ក្នុង សេដ្ឋ)។
(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឬការដោះដូរទំនិញនិងសេវាដែលច្បាប់មិនតម្រូវឱ្យចុះបញ្ជី។ សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធផ្ដល់នូវការបង្កើតមុខរបរការងារធ្វើនិងប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែ អាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ការប្រមូលពន្ធ ជាដើម :
[សេត-ឋៈ-កិច-ក្រៅ-ប្រ-ពាន់] setthakkechkrovbropean≈
(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឬការដោះដូរទំនិញនិងសេវាដែលច្បាប់មិនតម្រូវឱ្យចុះបញ្ជី។ សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធផ្ដល់នូវការបង្កើតមុខរបរការងារធ្វើនិងប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែ អាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ការប្រមូលពន្ធ ជាដើម :
(សេ.ហិ.) សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការអភិវឌ្ឍតំបន់សមុទ្រតាមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍បៃតង។
[សេត-ឋៈ-កិច-ខៀវ] setthakkechkhiev≈
(សេ.ហិ.) សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការអភិវឌ្ឍតំបន់សមុទ្រតាមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍បៃតង។
(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលឈរលើមូលដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពនិងមិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន (ធម្មជាតិ, មនុស្ស, វប្បធម៌)។
[សេត-ឋៈ-កិច-បៃ-តង] setthakkechbaitngo≈
(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលឈរលើមូលដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពនិងមិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន (ធម្មជាតិ, មនុស្ស, វប្បធម៌)។
(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់និងផលិតកម្មផ្អែកលើមូលធនបញ្ញា :
[សេត-ឋៈ-កិច-ពុត-ធិ] setthakkechputthi≈
(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់និងផលិតកម្មផ្អែកលើមូលធនបញ្ញា :
ប្រសើរផុត :
[សេត-ឋា] settha≈
ប្រសើរផុត :
កិច្ចការដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេដ្ឋកិច្ច។
[សេត-ឋា-នុ-ព័ន] setthanupno≈
កិច្ចការដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេដ្ឋកិច្ច។
(ម.ព. សេដ្ឋី)។
[សេត-ឋិ-នី] sedtheni
(ម.ព. សេដ្ឋី)។
កូនប្រុសរបស់សេដ្ឋី។
[សេត-ឋី] sedthei
អ្នកមានទ្រព្យឧត្តម, អ្នកមានទ្រព្យច្រើន, អ្នកមានធំ។ តាមប្រពៃណីក្នុងសម័យបុរាណ, ទោះបីអ្នកមានទ្រព្យច្រើនអម្បាលម៉ានក៏ដោយ បើមិនមានសញ្ញាបត្រឬស្វេតច្ឆត្រដែលព្រះរាជាឬរដ្ឋបាលតាំងទេ នឹងហៅថា សេដ្ឋី ពុំបានឡើយ។
[សេត-ឋី-កូល] sedthei
ត្រកូលសេដ្ឋី។
[សេត-ឋី-ឆ័ត] sedthei
ស្វេតឆត្រសម្រាប់យសស័ក្ដិជាសេដ្ឋី (ដោយព្រះរាជាទ្រង់ព្រះរាជទានឬដោយមានព្រះរាជានុញ្ញាត)។
[សេត-ឋី-ធី-ដា] sedthei
កូនស្រីរបស់សេដ្ឋី។
[សេត-ឋី-បុត] sedthei
កូនប្រុសរបស់សេដ្ឋី។
(ម.ព. សេដ្ឋ)។
[សេត-ឋោ] sedthao
(ម.ព. សេដ្ឋ)។
(ម.ព. សេដ្ឋ)។