ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សុភំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សុភាព ថា សុភំសុភាព សុភាពស្រួលបួល, សុភាពសមរម្យ :

សុភំ បុព្វបទ

[សុ-ភំ] sophum

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សុភាព ថា សុភំសុភាព សុភាពស្រួលបួល, សុភាពសមរម្យ :

សុភំសុភាព

ដែលមានភាវៈល្អ, ទន់ភ្លន់, រាបទាប, សុភាពល្អ, សុភាពស្រួលបួល, សុភាពសមរម្យ :

សុភំសុភាព គុណនាម

[សុ-ភំ-សុ-ភាប] sophumsopheap

ដែលមានភាវៈល្អ, ទន់ភ្លន់, រាបទាប, សុភាពល្អ, សុភាពស្រួលបួល, សុភាពសមរម្យ :

សុភ័គ

ដែលរុងរឿង, ល្អ; ជាទីគាប់ចិត្ត, គួរឱ្យស្រឡាញ់, មានលាភ, សម្បូណ៌, មានសេចក្ដីចម្រើន, មានសេចក្ដីសុខសប្បាយ។

សុភ័គ គុណនាម

[សុ-ភាក់] sophoak

ដែលរុងរឿង, ល្អ; ជាទីគាប់ចិត្ត, គួរឱ្យស្រឡាញ់, មានលាភ, សម្បូណ៌, មានសេចក្ដីចម្រើន, មានសេចក្ដីសុខសប្បាយ។

សុភ—

(ម.ព. សុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភ— គុណនាម

[សុ-ភៈ—] sopheak—≈

(ម.ព. សុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុមនា នាម

[សុ-ម៉ៈ-នា] somonea

ម្លិះរួត :

សុមនា នាម

[សុ-ម៉ៈ-នា-បុស] somonea

ផ្កាម្លិះរួត :

សុមាលី

(ព.ប្រ.) ផ្កាកម្រង, ជាពាក្យហៅស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់ប្រៀបដូចកម្រងផ្កា :

សុមាលី គុ., ន. a

[សុ-ម៉ា-លី] someali

ដែលមានផ្កាកម្រងល្អឬអ្នកដែលមានផ្កាកម្រងល្អ។

សុមាលី នាម b

[សុ-ម៉ា-លី] someali

(ព.ប្រ.) ផ្កាកម្រង, ជាពាក្យហៅស្ត្រីជាទីស្រឡាញ់ប្រៀបដូចកម្រងផ្កា :

សុមិត្រាទេវី

ឈ្មោះព្រះនាងទេវីជាមាតារបស់ព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍, ហើយជាភរិយារបស់ព្រះបាទទសរថ (នៅក្នុងរឿងរាមាយណៈ)។

សុមិត្រាទេវី នាម

[សុ-មិ-ត្រា-ទេ-វី] somitreatevi≈

ឈ្មោះព្រះនាងទេវីជាមាតារបស់ព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍, ហើយជាភរិយារបស់ព្រះបាទទសរថ (នៅក្នុងរឿងរាមាយណៈ)។

សុមេធ

បណ្ឌិតអ្នកមានប្រាជ្ញាអាចកម្ចាត់កិលេសបាន, ពុទ្ធាទិបណ្ឌិត។

សុមេធ នាម

[សុ-មេត] someth

អ្នកមានប្រាជ្ញាល្អ, អ្នកមានប្រាជ្ញាអាចកម្ចាត់កិលេសបាន; អ្នកប្រាជ្ញខាងគតិធម៌។

សុមេធ នាម

[សុ-មេត-កុល-ធី-ដា] someth

(ម.ព. សុមេធកុលបុត្ត)។

សុមេធ នាម

[សុ-មេត-កុ-ឡៈ-បុត] someth

កុលបុត្តអ្នកមានសុមេធា :

សុមេធ នាម

[សុ-មេ-ធៈ-បន់-ឌិត] someth

បណ្ឌិតអ្នកមានប្រាជ្ញាអាចកម្ចាត់កិលេសបាន, ពុទ្ធាទិបណ្ឌិត។

សុមេធា

ប្រាជ្ញាល្អ, ប្រាជ្ញាដែលអាចកម្ចាត់កិលេសបាន។

សុមេធា នាម

[សុ-មេ-ធា] somethea

ប្រាជ្ញាល្អ, ប្រាជ្ញាដែលអាចកម្ចាត់កិលេសបាន។

សុមេរុ នាម

[សុ-មេ-រុ] someru

ឈ្មោះភ្នំមួយធំខ្ពស់ចម្បង ជាទីតាំងនៃត្រៃត្រិង្សសួគ៌ ដែលជាឋានរបស់ព្រះឥន្ទ្រ។ ពាក្យថា នេរុ, មេរុ, សិនេរុ, តិទិវាធរ, សុរគិរី, សុរាទ្រិ, សុរាស្រ័យ សុទ្ធតែជាឈ្មោះរបស់ភ្នំនេះឯង ប៉ុន្តែខ្មែរប្រើពាក្យ សុមេរុ ឬ សុមេរុ៍ ជាង :

សុយមម៉ុយ គុណនាម

[សុយ-ម-ម៉ុយ] soymomoy≈

(ម.ព. សុយម៉ុយ)។

សុយម៉ុយ

ស្រមុយក្រៃពេក; ដែលមានពុកមាត់ពុកចង្កាស្មុយ :

សុយម៉ុយ គុណនាម

[សុយ-ម៉ុយ] soymuy

ស្រមុយក្រៃពេក; ដែលមានពុកមាត់ពុកចង្កាស្មុយ :

សុយម៉េៈ គុណនាម

[សុយ-ម៉េះ] soymeeak

(ព.សា.) សុញ្ញ, សូន្យ, ឃែត, មោឃ, មោឃៈ, ឥតបានការ, ឥតកើតជាការអ្វីសូម្បីតិចតួច :

សុយម៉េៈ គុណនាម

[សុយ-ម៉េៈ-ក្ដាម-ប្រៃ] soymeeak

(ម.ព. សុយម៉េៈ´ជ្រក់ស្ពៃ)។

សុយម៉េៈ គុណនាម

[សុយ-ម៉េៈ-ជ្រក់-ស្ពៃ] soymeeak

ឃែតទទេ ឥតបានការអ្វី (ពាក្យសាមញ្ញនៃអ្នកស្រុកក្រៅជនបទ និយាយតាមទម្លាប់ដោយស្និទ្ធស្នាលណាស់)។

សុយាត្រា

ការទៅដោយស្រួល, ដំណើរទៅស្រួល, ការដើរដំណើរស្រួល។ ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរដល់អ្នកដែលរៀបចេញដំណើរទៅកាន់ទីឆ្ងាយ :

សុយាត្រា នាម

[សុ-យា-ត្រា] soyeatra

ការទៅដោយស្រួល, ដំណើរទៅស្រួល, ការដើរដំណើរស្រួល។ ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរដល់អ្នកដែលរៀបចេញដំណើរទៅកាន់ទីឆ្ងាយ :

សុរ

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ] sor

ទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-កុល] sor

រោងឬអាស្រមប្រតិស្ឋានទេវរូប។

សុរ គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ក្រិត] sor

ដែលកើតអំពីទេវតាធ្វើ, ដែលទេវតានិម្មិត :

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គច់] sor

ដំរីឯរាវ័ណ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គៈ-ណៈ] sor

ពួកទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គិ-រី] sor

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ចាប] sor

ធ្នូទេវតា (ឥន្ទធនូ)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ជន់] sor

ជនជាទេវតា (ទេវតា)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ជេត] sor

ព្រហ្ម។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ាត់-ឋាន] sor

ដូចគ្នានឹង សុរកុល។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ទ្រុម] sor

ដូចគ្នានឹង សុរព្រឹក្ស។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-នាត] sor

(ម.ព. សុរបតី)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-និ-កាយ] sor

(ម.ព. សុរគណៈ)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ប៉ៈ-ដី] sor

ព្រះឥន្ទ្រ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-បត់] sor

ផ្លូវទេវតា (អាកាស)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ព្រឹក] sor

ដើមកល្បព្រឹក្ស។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-រាច] sor

ស្ដេចទេវតា; ព្រះឥន្ទ្រ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-លោក] sor

ឋានសួគ៌។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ស្ត្រី] sor

ស្ត្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ឋាន] sor

(ម.ព. សុរដ្ឋាន)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ាង-គៈ-នា] sor

(ម.ព. សុរស្ត្រី)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-នុ-ភាប] sor

អានុភាពនៃទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-យុត] sor

អាវុធទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-ឡៃ] sor

ឋានសួគ៌; ប្រាសាទឬរោងជាដើម ដែលសន្មតថា ជាលំនៅនៃទេវតា (ប្រើក្លាយជា សុលាល័យ ក៏មាន)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-វុត] sor

(ម.ព. សុរាយុធ)។

សុរក្ខា

ការរក្សាដោយប្រពៃ, ការថែទាំដោយប្រយ័ត្ន :

សុរក្ខា នាម

[សុ-រ៉័ក-ខា] sorkkha

ការរក្សាដោយប្រពៃ, ការថែទាំដោយប្រយ័ត្ន :

សុរក្សា នាម

[សុ-រ័ក-សា] sorkasa≈

(ម.ព. សុរក្ខា)។

សុរគត

ការទទួលមរណភាពនៃខត្តិយជាតិ តាំងពីទីព្រះអង្គម្ចាស់ចុះមក។

សុរគត កិរិយាសព្ទ a

[សុ-រ៉ៈ-គត់] sorakkta≈

ទៅកើតជាទេវតាហើយ (ស្លាប់)។

សុរគត នាម b

[សុ-រ៉ៈ-គត់] sorakkta≈

ការទទួលមរណភាពនៃខត្តិយជាតិ តាំងពីទីព្រះអង្គម្ចាស់ចុះមក។

សុរភី

ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ផ្កាល្អិតៗ ចេញពីមែក វេលារីកមានព័ណ៌លឿង ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់, ផ្លែមូលជ្រលមស្រួចខាងចុង គ្រាប់ធំ វេលាទុំមានសម្បុរលឿងមានក្លិនក្នុងធុំឆួល (ហៅ សូរភី ក៏មាន)។

សុរភី គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

ដែលមានក្លិនក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

គ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-គន់] sorophi

ក្លិនក្រអូប; គ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-មាស] sorophi

ខែក្រអូបផ្កាឈើ (ខែក្នុងនិទាឃរដូវ ឬក្នុងគិម្ហរដូវ)។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-វាត] sorophi

ខ្យល់ដែលបក់ដោយទាំងក្លិនក្រអូបមកផង។

សុរភី គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-វា-សិត] sorophi

ដែលអប់ដោយគ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ផ្កាល្អិតៗ ចេញពីមែក វេលារីកមានព័ណ៌លឿង ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់, ផ្លែមូលជ្រលមស្រួចខាងចុង គ្រាប់ធំ វេលាទុំមានសម្បុរលឿងមានក្លិនក្នុងធុំឆួល (ហៅ សូរភី ក៏មាន)។

សុរសភោជន នាម ១)

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] sorsaphouchon

ភោជនមានរសឆ្ងាញ់ពិសា :

សុរសភោជន នាម ២)

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] sorsaphouchon

ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរគ្នាក្នុងវេលារៀបនឹងបរិភោគភោជនាអាហារ :

សុរសភោជន! នាម

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] soraksakphochno≈

(ម.ព. សុភោជន)។

សុរា

អ្នកជាប់ស្រា, អ្នកញៀនស្រា; អ្នកលេងស៊ីផឹក; មនុស្សស្រវឹងខួប។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា] sorea

ទេវតាទាំងឡាយ, ពួកទេវតា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា] sorea

ទឹកស្រវឹងមានដើមកំណើតដំបូងបង្អស់ កើតអំពីព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ។ មានរឿងតំណាលក្នុងគម្ពីរជាតកខាងពុទ្ធសាសនាថា កាលពីបុរាណព្រេងនាយយូរអង្វែងហើយ មានព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ (ជាអ្នកមធ្យមប្រទេស) បានឃើញពួកសត្វបក្សីមកប្រជុំគ្នាផឹកទឹកដែលដក់នៅប្រឡង់ប្រគាបឈើធំមួយក្នុងព្រៃ

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កៈ-រ៉ន់-ឌៈ-កៈ] sorea

ដបដាក់សុរា, ដបស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កា] sorea

អ្នកធ្វើសុរា, អ្នកបិតស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កា-រ៉ៈ-កៈ] sorea

(ម.ព. សុរាការ)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-គា] sorea

(ម.ព. សុរាគ្រឹះ)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-គ្រឹះ] sorea

ផ្ទះឬរោងលក់សុរា; រោងបិតស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ចាត] sorea

ពាងឬឪទឹនដាក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជីប] sorea

ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរបិតសុរាឬលក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វិន] sorea

អ្នកធ្វើរបរបិតសុរាឬលក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វិ-នី] sorea

(ម.ព. សុរាជីវិន)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វៈ] sorea

(ម.ព. សុរាជីព)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ទាន] sorea

ការឱ្យសុរាជាទាន (ព.ពុ.) ថាឥតបានបុណ្យ។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ទោស] sorea

ទោសកើតអំពីផឹកសុរា។