ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សុផល គុណនាម

[សុ-ផល់] sophal

ដែលមានផ្លែល្អ :

សុផល នាម

[សុ-ផល់] sophal

ផលល្អ, ផ្លែល្អ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-ជា-តិ-កា] sophal

(ម.ព. សុពចជាតិកៈ)។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-ជា-តិ-កៈ] sophal

អ្នកដែលគេងាយស្ដីប្រដៅ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-មិត] sophal

មិត្រដែលស្ដីថាឱ្យទៅស្ដាប់ពាក្យ, មិត្រងាយស្ដីប្រដៅ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-មិត] sophal

(ម.ព. សុពចមិត្ត)។

សុពចៈ

ដែលស្ដីប្រដៅងាយ, ដែលស្រណុកស្ដីប្រដៅ; ដែលងាយយកពាក្យ :

សុពចៈ គុណនាម

[សុ-ពៈ-ចៈ] sopochak

ដែលស្ដីប្រដៅងាយ, ដែលស្រណុកស្ដីប្រដៅ; ដែលងាយយកពាក្យ :

សុពច—

(ម.ព. សុពចៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុពច— គុណនាម

[សុ-ពៈ-ចៈ—] sopeakchak—≈

(ម.ព. សុពចៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុពណ៌ គុណនាម ២)

[សុ-ព័រ] soponr

ដែលមានព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-បា-ទុក] soponr

ទ្រនាប់ជើងមាស; (រ.ស.) :

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-បា-ទុ-កា] soponr

(ម.ព. សុព័ណ៌បាទុក)។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-ភាច] soponr

ភាជន៍មាស។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-ភ្រឹង-គា] soponr

កុណ្ឌីមាស។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-មា-លា] soponr

កម្រងផ្កាមាស; ខ្សែមាស។

សុពលកម្ម

ការធ្វើឱ្យបានការ ការប្រកាសថាបានការ។

សុពលកម្ម នាម

[សុ-ពល់-កាំ] ឬ [សុ-ពៈ-លៈ-កាំ] soplokaam]rue[sopeakleakkaam≈

ការធ្វើឱ្យបានការ ការប្រកាសថាបានការ។

សុពលភាព

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ថាឯកសារណាមួយនៅមានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់ឬទំនិញណាមួយនៅអាចប្រើប្រាស់បាន :

សុពលភាព នាម

[សុ-ពល់-ភាប] ឬ [សុ-ពៈ-លៈ-ភាប] soplopheab]rue[sopeakleakpheab≈

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ថាឯកសារណាមួយនៅមានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់ឬទំនិញណាមួយនៅអាចប្រើប្រាស់បាន :

សុព័ណ៌ គុណនាម

[សុ-ព័រ] sopro≈

(ម.ព. សុពណ៌)។

សុភ គុណនាម

[សុ-ភៈ] sophek

ល្អ, ប្រពៃ; ស្អាត, ឥតមានហ្មង; សម, សមរម្យ; ដែលគួរស្រឡាញ់, គួរចាប់ចិត្ត; មានសិទ្ធិជោគ; មានសិរី, មានសួស្ដី; មានលាភ; មានសេចក្ដីសុខ; មានសេចក្ដីចម្រើន; ដែលឱ្យគុណ, ឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍គ្រប់យ៉ាង។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ] sophek

លំអ; សេចក្ដីស្អាត; ការសមរម្យ; មង្គល, ជោគល្អ, សិទ្ធិជោគ; សិរី, សួស្ដី; លាភ; សេចក្ដីសុខ; សេចក្ដីចម្រើន; សេចក្ដីសប្បាយ; គុណ; ប្រយោជន៍។

សុភ ឧទានសព្ទ ១)

[សុ-ភៈ-ម័ស-ស្ដុ] (ជើង ត)] sophek

សួស្ដី ចូរមាន! (សូមឱ្យមានសួស្ដី! ឬសូមឱ្យមានសិទ្ធិជោគ!)។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-អ័ក-ស] sophek

អក្សរល្អ។

សុភ ឧទានសព្ទ ២)

[សុ-ភៈ-ម័ស-ស្ដុ] (ជើង ត)] sophek

ពាក្យផ្ដើមក្នុងការប្រកាសសូមពរស្រីសួស្ដី ប្រើក្នុងពិធីបួងសួងជាដើម។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-អ័ក-ស] sophek

សំបុត្ររបស់ស្ដេចប្រទេសរាជប្រើចេញទៅប្រទេសដទៃ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កៈ-ថា] sophek

សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន; ពាក្យឱ្យពរ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កាំ] sophek

អំពើល្អ។

សុភ គុ., ន.

[សុ-ភៈ-ក] sophek

ដែលធ្វើឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន; អ្នកធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីចម្រើន។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កាល] sophek

កាលឬសម័យល្អ, វេលាល្អ។

សុភ ន., គុ.

[សុ-ភ័ង] sophek

រូបល្អ; មានរូបល្អ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-ទិន] sophek

ថ្ងៃល្អ, ថ្ងៃជា។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-និច-ឆៃ] sophek

ការចាប់អារម្មណ៍ល្អ, ការរិះគិតល្អ, គំនិតត្រឹមត្រូវ :

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-និ-មិត] sophek

និមិត្តល្អ; សេចក្ដីសម្គាល់ឬសង្កេតឃើញថាល្អ, ថាសមរម្យ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-និស-ស្ចៃ] sophek

(ម.ព. សុភនិច្ឆ័យ)។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-ផល់] sophek

ផលល្អ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-ល័ក] sophek

លក្ខណៈល្អ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-ល័ក] sophek

(ម.ព. សុភល័ក្ខណ៍)។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-ស-ម៉ៃ] sophek

(ម.ព. សុភកាល)។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-អ័ក-ស-សាស់] sophek

សំបុត្រឥស្សរជនអ្នកគ្រងប្រទេសរាជដែលមានអំណាចដូចក្សត្រិយ៍គ្រងរាជ្យ ប្រើចេញទៅប្រទេសដទៃ។

សុភ នាម

[សុ-ភាង] sophek

(ម.ព. សុភង្គ)។

សុភមង្គល នាម

[សុ-ភៈ-មង់-គល់] sopheakmngoklo≈

មង្គលល្អ; គ្រោះល្អ។

សុភរ

ភាពជាអ្នកងាយចិញ្ចឹម។

សុភរ គុណនាម

[សុ-ភៈ-រៈ] sophor

ដែលងាយចិញ្ចឹម, ដែលគេស្រណុកចិញ្ចឹម។

សុភរ នាម

[សុ-ភៈ-រៈ-តា] sophor

(ម.ព. សុភរភាព)។

សុភរ នាម

[សុ-ភៈ-រៈ-បុក-គល់] sophor

បុគ្គលដែលគេស្រណុកចិញ្ចឹម, អ្នកមិនរើសអើង។

សុភរ នាម

[សុ-ភៈ-រៈ-បុត] sophor

បុត្រដែលមាតាបិតាស្រណុកចិញ្ចឹម។

សុភរ នាម

[សុ-ភៈ-រៈ-បុត] sophor

(ម.ព. សុភរបុត្ត)។

សុភរ នាម

[សុ-ភៈ-រៈ-ភាប] sophor

ភាពជាអ្នកងាយចិញ្ចឹម។

សុភា

អ្នកដែលសម្លឹងរំពឹងឃើញរូបកាយថាល្អ។

សុភា នាម ១)

[សុ-ភា] sophea

អ្នកពិភាក្សាក្ដី។

សុភា នាម ២)

[សុ-ភា] sophea

ឋានន្តរចៅក្រមខាងតុលាការ ជាអ្នកពិភាក្សាក្ដី; ក្នុងរជ្ជកាលពីដើម មានមុខការរួមចូលជាមួយនឹងរាជការរដ្ឋបាលផង, ក្នុងខេត្តមួយៗ មានចៅហ្វាយស្រុកម្នាក់, បាឡាត់ស្រុកម្នាក់, សុភាម្នាក់, យោក្ប័ត្រម្នាក់; បើខេត្តធំ មានសុភាពីរនាក់ (ឆ្វេងស្ដាំ), ជួនកាលមានបាឡាត់ស្រុកពីរនាក់ (ឆ្វេ

សុភា នាម

[សុ-ភា-នុ-ប៉័ស-សិ-នី] sophea

(ម.ព. សុភានុបស្សី)។

សុភា នាម

[សុ-ភា-នុ-បុ័ស-សី] sophea

អ្នកដែលសម្លឹងរំពឹងឃើញរូបកាយថាល្អ។

សុភាចារបុរស នាម

[សុ-ភា-ចា-រ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] sopheacharboros

(ម.ព. សុភា និង ចារបុរស)។

សុភាព

ទន់ភ្លន់, រាបទាប, រៀបរយ; ដែលមានឫកពារៀបរយ, ចុះបែបបទ, ស្លូតបូត :

សុភាព គុណនាម

[សុ-ភាប] spheap

ទន់ភ្លន់, រាបទាប, រៀបរយ; ដែលមានឫកពារៀបរយ, ចុះបែបបទ, ស្លូតបូត :

សុភាពរាបសា

ភាវៈល្អ, ទន់ភ្លន់, រម្យទម, រៀបរយ, រាបទាប, ស្លូតបូត, ចុះបែបបទ, ស្រគត់ស្រគំ :

សុភាពរាបសា នាម

[សុ-ភាប-រាប-សា] sopheabreabsa≈

ភាវៈល្អ, ទន់ភ្លន់, រម្យទម, រៀបរយ, រាបទាប, ស្លូតបូត, ចុះបែបបទ, ស្រគត់ស្រគំ :

សុភាវធម៌

ឥរិយាបថស្របទៅតាមក្រិត្យក្រម ច្បាប់ វិន័យអប់រំ ដែលនាំឱ្យមនុស្សស្ថិតក្នុងភាពល្អប្រពៃ :

សុភាវធម៌ នាម

[សុ-ភា-វៈ-ធ័រ] sopheaveakthro≈

ឥរិយាបថស្របទៅតាមក្រិត្យក្រម ច្បាប់ វិន័យអប់រំ ដែលនាំឱ្យមនុស្សស្ថិតក្នុងភាពល្អប្រពៃ :

សុភាវនីយ

ភាពដែលនាំឱ្យមានបែបបទល្អ រៀបរយល្អ សមរម្យ។

សុភាវនីយ នាម

[សុ-ភា-វៈ-នី] sopheaveakni≈

ភាពដែលនាំឱ្យមានបែបបទល្អ រៀបរយល្អ សមរម្យ។

សុភាសិត

ឱវាទជាសុភាសិត, ឱវាទត្រឹមត្រូវ។

សុភាសិត នាម ១)

[សុ-ភា-សិត] sopheaset

ពាក្យពីរោះ, ពាក្យត្រូវ, ឱវាទត្រឹមត្រូវ (ដែលមានប្រយោជន៍គួររៀនគួរស្ដាប់) :

សុភាសិត នាម ២)

[សុ-ភា-សិត] sopheaset

(អ.សិ.) ឧបទេសអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជាពាក្យឬកម្រងពាក្យចួនរណ្ដំ (កម្រងកែវ) សម្រាប់អប់រំ ទូន្មាន ដោយលើកយក ធម្មជាតិ ជីវភាព សង្គមជាដើម មកប្រៀបធៀប :

សុភាសិត គុណនាម

[សុ-ភា-សិត] sopheaset

ដែលពោលពីរោះ, ដែលនិយាយត្រូវ, ដែលថាត្រូវ (នាំឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍បានដោយប្រពៃ) :

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-កៈ-ថា] sopheaset

(ម.ព. សុភាសិតវាចា)។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-គា-ថា] sopheaset

គាថាឬកម្រងសុភាសិត, ពាក្យកាព្យសុភាសិត។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-វ-លី] sopheaset

(ម.ព. សុភាសិតគាថា)។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-វា-ចា] sopheaset

សម្ដីល្អ, សម្ដីត្រូវ។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-វា-ទិន] sopheaset

អ្នកដែលពេញចិត្តនិយាយតែពាក្យត្រឹមត្រូវ; អ្នកដែលច្រើននិយាយអាងសុភាសិត។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ-វា-ទិ-នី] sopheaset

(ម.ព. សុភាសិតវាទិន)។

សុភាសិត នាម

[សុ-ភា-សិ-តោ-វាត] sopheaset

ឱវាទជាសុភាសិត, ឱវាទត្រឹមត្រូវ។

សុភាសិតោ—

(ម.ព. សុភាសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភាសិតោ— នាម

[សុ-ភា-សិ-តោ—] sopheasetao—≈

(ម.ព. សុភាសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភាសិត—

(ម.ព. សុភាសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភាសិត— នាម

[សុ-ភា-សិ-តៈ—] sopheasetak—≈

(ម.ព. សុភាសិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភា—

(ម.ព. សុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភា— នាម

[សុ-ភា—] sophea—≈

(ម.ព. សុភ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុភិក្ខ គុណនាម ១)

[សុ-ភិក] sophikkhor

ដែលមានបាយងាយ គឺដែលសម្បូណ៌ភោជនាហារ :

សុភិក្ខ នាម ២)

[សុ-ភិក] sophikkhor

បាយងាយ គឺភោជនាហារសម្បូណ៌ :

សុភិក្ខ នាម

[សុ-ភិក-ខៈ-កាល] sophikkhor

កាលឬសម័យដែលសម្បូណ៌ភោជនាហារ, គ្រាសម្បូណ៌ស្រូវអង្ករ។

សុភិក្ខ នាម

[សុ-ភិក-ខៈ-សៈ-ម៉ៃ] sophikkhor

(ម.ព. សុភិក្ខកាល)។

សុភិក្ស គុណនាម

[សុ-ភិក] sophik≈

(ម.ព. សុភិក្ខ)។

សុភោជន នាម

[សុ-ភោ-ជន់] sophouchon

ភោជនល្អ, ភោជនឆ្ងាញ់ :

សុភោជន!

ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរគ្នាក្នុងវេលារៀបនឹងបរិភោគភោជនាហារ : ឬ សុភោជន៍! អញ្ជើញបរិភោគឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា!, សូមបរិភោគឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា! ឬសូម (អ្នក) បរិភោគអាហារឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា! :

សុភោជន! ឧទានសព្ទ

[សុ-ភោ-ជន់] sophochno≈

ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរគ្នាក្នុងវេលារៀបនឹងបរិភោគភោជនាហារ : ឬ សុភោជន៍! អញ្ជើញបរិភោគឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា!, សូមបរិភោគឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា! ឬសូម (អ្នក) បរិភោគអាហារឱ្យឆ្ងាញ់ពិសា! :