ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ពាក] seso

សម្ដីក្មេងតូច។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-ភាប] seso

បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ក្មេងតូច។

សិសុ នាម

[សិ-សុ-វាក] seso

(ម.ព. សិសុពាក្យ)។

សិស្យ នាម

[សឹស] sesyor

(ម.ព. សិស្ស)។

សិស្ស នាម

[សឹស] sers

អ្នករៀនចំណេះពីគ្រូ, អ្នកដែលគ្រូត្រូវបង្ហាត់បង្រៀនឬត្រូវប្រៀនប្រដៅ។

សិស្ស នាម

[សឹស-គន់] sers

គណៈសិស្ស, ពួកសិស្ស។

សិស្ស នាម

[សឹស-បំ-បួស] sers

សិស្សដែលឧបជ្ឈាយ៍ឬអាចារ្យបំបួសជាសាមណេរ។

សិស្ស នាម

[សឹស-រ-បួស] sers

សិស្សរបស់ពេទ្យហ្ម, សិស្សថ្នាំសង្កូវ។

សិស្ស នាម

[សឹស-វ័ត] sers

សិស្សដែលនៅរៀនក្នុងវត្ត។

សិស្ស នាម

[សឹស-សា-លា] sers

សិស្សដែលរៀននៅក្នុងសាលា។

សិស្ស នាម

[សឹស-សិប-ប៉ៈ] sers

សិស្សរៀនសិប្បៈ។

សិស្ស នាម

[សឹស-សិល] sers

(ម.ព. សិស្សសិប្បៈ)។

សិស្ស នាម

[សឹស-សូត] sers

សិស្សរបស់លោកគ្រូសូត្រឬគ្រូសូធ្យ។

សិស្ស នាម

[សឹស-សូត] sers

(ម.ព. សិស្សសូត្រ)។

សិស្សានុសិស្ស

សិស្សទាំងឡាយ សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សិស្សានុសិស្ស នាម

[សឹស-សា-នុ-សឹស] sessanusess

សិស្សទាំងឡាយ សិស្សនិងសិស្សបន្ទាប់ គឺសិស្សនៃសិស្ស; សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សី នាម

[សី] sey

ប្រដាប់សម្រាប់ទាត់លេង; សីមាន ៣ប្រភេទគឺសីមេលោង សីដក់ និងសីពែន :

សី នាម

[សី-ដក់] sey

សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅដូចសីមេលោងដែរ សម្រាប់ទាត់សម្រាលដោយខ្នងជើង, ជង្គង់, ដុំដៃ, ក្បាលជាដើមឱ្យឡើងទាបៗ (ទាត់យ៉ាងញឹក)។

សី នាម

[សី-ពែន] sey

សីតូចធ្វើដោយស្លាបសត្វនិងស្បែកជាដើម សម្រាប់ទាត់ដោយបាតជើង។

សី នាម

[សី-មេ-លោង] sey

សីត្បាញដោយបន្ទោះផ្ដៅចាក់ជាក្រឡាបួនជ្រុងតូចៗ មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់ទាត់ដោយខ្នងជើងឱ្យឡើងខ្ពស់ត្រដែត។

សីឃ

កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស។

សីឃ គុណនាម

[សី-ឃៈ] seikh

ឆាប់, រហ័ស, ភ្លាម។

សីឃ នាម

[សី-ឃៈ-ជៈ-វ័ន] seikh

សន្ទុះរហ័ស។

សីឃ នាម

[សី-ឃៈ-វេ-គៈ] seikh

កម្លាំងឬល្បឿនរហ័ស។

សីត

ទឹកត្រជាក់។

សីត គុណនាម

[សី-តៈ] seit

ត្រជាក់, រងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ក] seit

ព្រះចន្ទ្រ :

សីត នាម

[សី-តៈ-កាល] seit

វេលាត្រជាក់; រដូវរងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភា-នុ] seit

(ម.ព. សីតករ)។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភិត] seit

អ្នកដែលចាញ់រងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ភៃ] seit

ការខ្លាចរងា។

សីត នាម

[សី-តៈ-រស់] seit

ទឹកត្រជាក់; (រ.ស.) :

សីត នាម

[សី-តៈ-ឡៈ-ចិត] seit

ចិត្តត្រជាក់, ចិត្តជា។

សីត នាម

[សី-តៈ-ឡៈ-ហៈ-ទៃ] seit

(ម.ព. សីតលចិត្ត)។

សីត នាម

[សី-តៈ-ឡៈ-ហៈ-រឹ-ទៃ] seit

(ម.ព.សីតលចិត្ត)។

សីត នាម

[សី-តៈ-វាត] seit

ខ្យល់ត្រជាក់។

សីត នាម

[សី-តៈ-សៈ-ម៉ៃ] seit

(ម.ព. សីតកាល)។

សីត នាម

[សី-តោ-ទក់] ឬ [សី-តោ-ទៈ-កៈ] seit

ទឹកត្រជាក់។

សីតកម្ម

ការធ្វើឱ្យត្រជាក់, ការបង្កើតធាតុត្រជាក់។

សីតកម្ម នាម

[សី-តៈ-កាំ] seitakkaam≈

ការធ្វើឱ្យត្រជាក់, ការបង្កើតធាតុត្រជាក់។

សីតល គុណនាម

[សី-តៈ-ឡៈ] seitaklak≈

(ម.ព. សីត)។

សីតា

នាមនាងទេវីជាអង្គអគ្គមហេសីព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

សីតា នាម ១)

[សី-ដា] seita

អាចម៍បំណះ, ឈ្មោះសុរាមួយប្រភេទ។

សីតា នាម ២)

[សី-ដា] seita

នាមនាងទេវីជាអង្គអគ្គមហេសីព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

សីតាលុ

ដែលមានត្រជាក់ច្រើន; ប្រទេសរងាខ្លាំង; មនុស្សចាញ់រងា (ព.ផ្ទ.) ឧណ្ហាលុ)។

សីតាលុ គុណនាម

[សី-តា-លុ] seitalu

ដែលមានត្រជាក់ច្រើន; ប្រទេសរងាខ្លាំង; មនុស្សចាញ់រងា (ព.ផ្ទ.) ឧណ្ហាលុ)។

សីតុណ្ហភាព

ភាពត្រជាក់និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង។

សីតុណ្ហភាព នាម

[សី-តុន-ហៈ-ភាប] seitonhakpheab≈

ភាពត្រជាក់និងក្ដៅ, ភាពនៃបរិយាកាសត្រជាក់និងក្ដៅដែលផ្សព្វផ្សាយមកប៉ះលើខ្លួនយើង។

សីតុណ្ហមាត្រ នាម

[សី-តុន-ហៈ-មាត] seitonhakmeat≈

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់សីតុណ្ហភាព :

សីតូបករណ៍ នាម

[សី-តូ-ប៉ៈ-ក] seitoubakka≈

ឧបករណ៍សម្រាប់ឱ្យកកឬត្រជាក់។

សីត—

(ម.ព. សីត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សីត— នាម

[សី-តៈ—] seitak—≈

(ម.ព. សីត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សីទន្តរ នាម

[សី-ទ័ន-ដ] seitntor

សមុទ្រឥតសរសៃ, សមុទ្រទឹកកក។

សីមន្តរិក

ថ្មឥតមានកម្រិតទំហំនិងកម្ពស់ ដែលព្រះភិក្ខុសង្ឃឱ្យដាំជាសម្គាល់ទីដីសីមន្តរិក, ដាំឃ្លាតចេញពីខាងក្រៅនៃនិមន្តសីមាចេញទៅប្រវែងមួយគក់ឬមួយចំអាមឬក៏យ៉ាងខ្លីបំផុតត្រឹមបួនធ្នាប់ក៏បាន, បើឱ្យឃ្លាតឆ្ងាយជាងប្រមាណនេះទៅទៀតក៏ជាការប្រពៃ។ រាជិ គឺស្លឹកសីមា ១គូ ដាំទន្ទឹមគ្នាមួយសន្លឹកខ

សីមន្តរិក នាម ១)

[សី-ម៉ន់-តៈ-រិក] seimntorik

ទីដែលរាំងព្រំប្រទល់។

សីមន្តរិក នាម ២)

[សី-ម៉ន់-តៈ-រិក] seimntorik

ផ្ទៃដីក្រៅនិមិត្តសីមា ដែលសង្ឃទុកឱ្យសល់ជាចន្លោះរាំងព្រំប្រទល់ (មិនសូត្រចងជាសីមា) មិនឱ្យសីមានិងសីមាប៉ះពាល់គ្នា :

សីមន្តរិក នាម

[សី-ម៉ន់-តៈ-រ៉ិ-កៈ-ប៉ា-សាន] seimntorik

ថ្មឥតមានកម្រិតទំហំនិងកម្ពស់ ដែលព្រះភិក្ខុសង្ឃឱ្យដាំជាសម្គាល់ទីដីសីមន្តរិក, ដាំឃ្លាតចេញពីខាងក្រៅនៃនិមន្តសីមាចេញទៅប្រវែងមួយគក់ឬមួយចំអាមឬក៏យ៉ាងខ្លីបំផុតត្រឹមបួនធ្នាប់ក៏បាន, បើឱ្យឃ្លាតឆ្ងាយជាងប្រមាណនេះទៅទៀតក៏ជាការប្រពៃ។ រាជិ គឺស្លឹកសីមា ១គូ ដាំទន្ទឹមគ្នាមួយសន្លឹកខ

សីមា

អំបោះវែងដែលទាញទាក់ព័ទ្ធសីមា។

សីមា នាម

[សី-ម៉ា] seimea

ព្រំ, ព្រំដី, ព្រំដែន, ព្រំប្រទល់; ខេត្ត, ខេត្តដែន។ ទីមានព្រំកំណត់ ដែលសង្ឃសន្មតជាស្ថានសម្រាប់ធ្វើសង្ឃកម្មជាដើម (ព.វិ.)។

សីមា កិរិយាសព្ទ

[ដក-សី-ម៉ា] seimea

សូត្របាលីបន្សាប ឬបំបាត់សីមាចាស់ឱ្យអស់អំណាច (ព.វិ.)។

សីមា នាម

[និ-មិត-តៈ-សី-ម៉ា] seimea

គ្រឿងសម្គាល់ដែលសង្ឃកំណត់យក, មាន ៨យ៉ាងគឺ ភ្នំ, ដុំថ្មតាន់, ព្រៃ, ឈើរស់, ផ្លូវ, ដំបូក, នទី, ទឹក (ព.វិ.)។

សីមា កិរិយាសព្ទ

[បញ់-ចុះ-សី-ម៉ា] seimea

ចងសីមាដោយមាននិមិត្តកំណត់ព្រំដែន សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃធ្វើសង្ឃកម្មផ្សេងៗ តាមវិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា។

សីមា នាម

[បញ់-ចុះ-សី-ម៉ា] seimea

ឈ្មោះបុណ្យចងសីមារបស់សង្ឃ ដែលមានទាយកជួយឧបត្ថម្ភផង (ព.វិ.)។

សីមា កិរិយាសព្ទ

[ពាត់-សី-ម៉ា] seimea

ទាញអំបោះវែងទាក់ព័ទ្ធជុំវិញទីមានកំណត់ ដោយអ្នកទាញទាក់អំបោះនោះសូត្រធម៌បណ្ដើរផង ឬមិនបាច់មានគ្រាន់តែសូត្រធម៌តាំងចិត្តថាព័ទ្ធជុំវិញការពារអន្តរាយ (ប្រើតាមទម្លាប់ប្រកាន់ជឿ)។

សីមា នាម

[រឹស-សី-ម៉ា] seimea

ដុំថ្មតាន់ជានិមិត្តសីមាដែលសង្ឃសូត្រចងរួចហើយទម្លាក់ទៅក្នុងរណ្ដៅលុបដីកប់ (តាមទំនៀមប្រទេស; បា. សីមានិមិត្ត)។

សីមា កិរិយាសព្ទ

[សន់-ណ្មត់-សី-ម៉ា] seimea

(ម.ព. ចងសីមា)។

សីមា នាម

[សី-ម៉ា-និ-មិត] seimea

(ម.ព. និមិត្តសីមា)។

សីមា នាម

[ស្លឹក-សី-ម៉ា] seimea

បន្ទះថ្ម ដុំថ្ម ឬបន្ទះឈើខ្លឹមដាក់ជាគ្រឿងសម្គាល់ជាជំនួសនិមិត្តសីមា ដែលចាក់ទឹកឬដែលកប់ដុំថ្ម បាត់ទៅក្នុងដីតាមទម្លាប់ (បា. រាជិ)។

សីមា នាម

[អំ-បោះ-សី-ម៉ា] seimea

អំបោះវែងដែលទាញទាក់ព័ទ្ធសីមា។

សីមាពន្ធ

ដែលកម្រិតព្រំដែន, ដែលជាក្រវាត់ព្រំសីមា។

សីមាពន្ធ គុណនាម

[សី-ម៉ា-ពន់] seimapno≈

ដែលកម្រិតព្រំដែន, ដែលជាក្រវាត់ព្រំសីមា។

សីមាពន្ធន៍

ការកម្រិតព្រំដែនឬព្រំសីមា, អ្វីៗដែលកម្រិតព្រំដែនសិទ្ធិឬមុខងារអំណាចពីរ, អ្វីៗដែលវែកញែក។

សីមាពន្ធន៍ នាម

[សី-ម៉ា-ពន់] seimapno≈

ការកម្រិតព្រំដែនឬព្រំសីមា, អ្វីៗដែលកម្រិតព្រំដែនសិទ្ធិឬមុខងារអំណាចពីរ, អ្វីៗដែលវែកញែក។

សីមារេខា

ខ្សែសីមាពន្ធន៍, ខ្សែកំណត់ព្រំដែន។

សីមារេខា នាម

[សី-ម៉ា-រេ-ខា] seimarekha≈

ខ្សែសីមាពន្ធន៍, ខ្សែកំណត់ព្រំដែន។

សីរសាច់

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះចាក់ឫសសណ្ឋានជាដើម ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រមួច។ (ពាក្យទេស្នាកម្រងកែវ) : ... :

សីរសាច់ នាម

[សេ-រ៉ៈ-សាច់] seirsach

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះចាក់ឫសសណ្ឋានជាដើម ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រមួច។ (ពាក្យទេស្នាកម្រងកែវ) : ... :

សីល

ការនឹករំពឹងដល់សីល។

សីល នាម

[សិល] seil

វិរតិចេតនាដែលវៀរចាកអំពើអាក្រក់, ការកាន់ឬប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចា, ការមិនប្រព្រឹត្តកន្លងសិក្ខាបទឬវិនយប្បញ្ញត្តិ (ព.ពុ.)។ ការកាន់ចរិយាល្អ; ការសង្រួម; អង្គនៃចរិយា; ចរិត, ចរិយា; មារយាទល្អ; សេចក្ដីល្អ; គតិ; លក្ខណៈ; និស្ស័យ; អធ្យាស្រ័យ; សភាព; ប្រក្រតី; ទម្លាប់; សណ្ដា

សីល នាម

[សី-ឡៈ-កៈ-ថា] seil

សម្ដីនិយាយអំពីសីល, និយាយអំពីការប្រព្រឹត្តល្អ។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ខ័ន] seil

កងសីល។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ខ័ន] seil

ការដាច់សីល, ដំណើរខូចការប្រព្រឹត្តល្អ។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-គន់] seil

ក្លិនសីល គឺកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-គុន] seil

គុណសីល។

សីល នាម

[សី-ឡ័ច-ចាក] seil

ការលះបង់សីល, ការលះសេចក្ដីល្អចោល។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-តេ-ជះ] ឬ [សី-ឡៈ-ដែ-ជះ] seil

តេជះសីល, អំណាចការប្រព្រឹត្តល្អ។

សីល នាម

[សី-ឡាត់-ត្យាក] seil

(ម.ព. សីលច្ចាគ)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ទា-យក់] seil

អ្នកឱ្យសីល។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ទា-យិ-កា] seil

(ម.ព. សីលទាយក)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ធន់] seil

សីលដែលទុកជាទ្រព្យ (របស់សត្វលោក)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-ធ័ម] seil

(ម.ព. សីលធម៌)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-និ-ធិ] seil

ការប្រព្រឹត្តល្អដែលទុកជាកំណប់ទ្រព្យ (របស់សត្វលោក)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-វៈ-តី] seil

(ម.ព. សីលវន្ត)។

សីល នាម

[សី-ឡៈ-វ័ន] seil

អ្នកមានសីល។