ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សិទ្ធិការ្យ នាម ២)

[សិត-ធិ-កា] setthika≈

ខ្មែរបុរាណប្រើជាពាក្យផ្ដើមក្នុងក្បួនតម្រា, ជាពាក្យអធិដ្ឋានប្រសិទ្ធីសូមឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍បានតាមប្រាថ្នា :

សិទ្ធិប្រាតិភោគប្រត្យក្ស

សិទ្ធិម្ចាស់បំណុលដែលជាអ្នកផ្ដល់ហិរញ្ញប្បទានពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យដែលបានយកមកធ្វើជាប្រាតិភោគ ក្នុងការគ្រប់គ្រងលើតម្លៃដោះដូរវាជាសាច់ប្រាក់។

សិទ្ធិប្រាតិភោគប្រត្យក្ស នាម

[សិត-ធិ-ប្រា-តិ-ភោក-ប្រ-ត្យ័ក] setthibreatephokbrotayk≈

សិទ្ធិម្ចាស់បំណុលដែលជាអ្នកផ្ដល់ហិរញ្ញប្បទានពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យដែលបានយកមកធ្វើជាប្រាតិភោគ ក្នុងការគ្រប់គ្រងលើតម្លៃដោះដូរវាជាសាច់ប្រាក់។

សិទ្ធិមនុស្ស

ស្តង់ដានានាដែលទទួលស្គាល់និងការពារសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ :

សិទ្ធិមនុស្ស នាម

[សិត-ធិ-មៈ-នុស] setthimeaknus≈

ស្តង់ដានានាដែលទទួលស្គាល់និងការពារសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ :

សិទ្ធិវន្ត នាម

[សិត-ធិ-វ័ន] setthivno≈

អ្នកមានសិទ្ធិលើវត្ថុណាមួយ។

សិទ្ធិ—

(ម.ព. សិទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិទ្ធិ— នាម

[សិត-ធិ—] setthi—≈

(ម.ព. សិទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិទ្ធី—

(ម.ព. សិទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិទ្ធី— នាម

[សិត-ធី—] setthi—≈

(ម.ព. សិទ្ធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិទ្ធ—

(ម.ព. សិទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិទ្ធ— នាម

[សិត-ធៈ—] settheak—≈

(ម.ព. សិទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិន

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំពីខាងចុងពាក្យដទៃ (ច្រើនតែប្រើជាជំនួយកិរិយាសព្ទ) ប្រាប់សេចក្ដីកំណត់កាលថា "មុន; បន្តិច; មួយរំពេច, មួយស្របក់" :

សិន នាម

[សិន] sin

មាត្រារង្វាស់ឬចម្ងាយប្រវែង ២០ព្យាម។

សិន គុណកិរិយា

[សិន] sin

ខ្លះ, ចួន, ជួនកាល :

សិន គុណកិរិយា

[សិន] sin

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំពីខាងចុងពាក្យដទៃ (ច្រើនតែប្រើជាជំនួយកិរិយាសព្ទ) ប្រាប់សេចក្ដីកំណត់កាលថា "មុន; បន្តិច; មួយរំពេច, មួយស្របក់" :

សិនរ៉ា គុណនាម

[សិន-រ៉ា] senra≈

សិនណា៎! ឬ សិនទៅ! :

សិនិទ្ធ គុណនាម

[សិ-និត] ឬ [សិ-ណិត-ធៈ] senitthor

ស្និទ្ធ; ស្អិត; ខាប់; ឆ្ងាញ់; ល្អ, ល្អិតល្អ; ដែលជាទីស្រឡាញ់, ជាទីពេញចិត្ត។

សិនិទ្ធ នាម

[សិ-និត-ធៈ-មិត] senitthor

មិត្តស្និទ្ធ, មិត្តទំនុកទុកចិត្ត។

សិនិទ្ធ នាម

[សិ-ណិត-ធៈ-យា-គូ] senitthor

បបរខាប់; បបរឆ្ងាញ់។

សិនិទ្ធពល នាម

[សិ-ណិត-ធៈ-ពល់] senettheakplo≈

កម្លាំងនៃភាពជាប់ឬស្អិត។

សិនិទ្ធភាព

(សេ.ហិ.) ភាពផ្សារភ្ជាប់គ្នា ភាពអាចរួមរស់ជាមួយគ្នា និងសាមគ្គីភាពក្នុងចំណោមប្រទេស ស្ថាប័ន ឬបុគ្គល។

សិនិទ្ធភាព នាម ១)

[សិ-ណិត-ធៈ-ភាប] senettheakpheab≈

ភាពជិតស្និទ្ធ, សេចក្ដីស្និទ្ធស្នាល, ការជិតដិតនឹងគ្នា :

សិនិទ្ធភាព នាម ២)

[សិ-ណិត-ធៈ-ភាប] senettheakpheab≈

(សេ.ហិ.) ភាពផ្សារភ្ជាប់គ្នា ភាពអាចរួមរស់ជាមួយគ្នា និងសាមគ្គីភាពក្នុងចំណោមប្រទេស ស្ថាប័ន ឬបុគ្គល។

សិនេរុ

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍ (ហៅ សិនេរុរាជ "ស្ដេចភ្នំឈ្មោះសិនេរុ" ក៏បាន)។

សិនេរុ នាម

[សិ-ណេ-រុ] seneru

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍ (ហៅ សិនេរុរាជ "ស្ដេចភ្នំឈ្មោះសិនេរុ" ក៏បាន)។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ] seneh

ជ័រ, ជ័រស្អិត, របស់ស្អិត, ប្រេងស្អិត; សេចក្ដីស្រឡាញ់ជាប់ចិត្ត (ស្នេហា)។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-កៈ] seneh

(ម.ព. សិនេហមិត្ត)។

សិនេហ គុ., ន.

[សិ-ណេ-ហៈ-គៈ-រុ] seneh

ដែលធ្ងន់ដោយស្នេហា; អ្នកដែលមានចិត្តជ្រប់ព្រោះក្ដីស្នេហា។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-ចិត] seneh

ចិត្តស្នេហា។

សិនេហ គុ., ន.

[សិ-ណេ-ហ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ព័ត] seneh

ដែលជាប់ជំពាក់ដោយស្នេហា; អ្នកដែលជាប់ជំពាក់ដោយស្នេហា។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហ័ប-ប៉ៈ-ហាន] seneh

ការលះក្ដីស្នេហា។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-ប្រ-តិ-ព័ត] seneh

(ម.ព. សិនេហប្បដិព័ទ្ធ)។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-ប្រ-ហាន] seneh

(ម.ព. សិនេហប្បហាន)។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-មិត] seneh

មិត្រកម្សត់កម្រ។

សិនេហ នាម

[សិ-ណេ-ហៈ-វៈ-តី] seneh

(ម.ព. សិនេហវន្ត)។

សិនេហ គុ., ន.

[សិ-ណេ-ហៈ-វ័ន] seneh

ដែលមានស្នេហា; អ្នកដែលមានក្ដីស្នេហា។

សិនេហ—

(ម.ព. សិនេហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិនេហ— នាម

[សិ-ណេ-ហៈ—] senehak—≈

(ម.ព. សិនេហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិន្ទ នាម

[សិន] sentor

(ម.ព. សិន្ធុ)។

សិន្ធ នាម

[សិន] sen≈

(ម.ព. សិន្ទ)។

សិន្ធព នាម

[សិន-ធប់] senthop

សេះដែលកើតក្នុងដែនសិន្ធវៈ, សេះដែលមានពូជពីដែនសិន្ទវៈ (សេះទេស) :

សិន្ធព នាម

[សិន-ធប់-ពា-ជី] senthop

សេះសិន្ធព។

សិន្ធព នាម

[សិន-ធប់-មៈ-នោ-មៃ] senthop

សេះសិន្ធពដែលមានល្បឿនឆាប់ទាន់ចិត្ត។

សិន្ធព នាម

[សិន-ធប់-អ័ស-សៈ-ដ] senthop

(ម.ព. សិន្ធពពាជី)។

សិន្ធព នាម

[សិន-ធប់-អា-ជា-នៃ] senthop

សេះសិន្ធពយ៉ាងលឿន។

សិន្ធពអមរិន្ទ

ព្រះនាមក្សត្រិយ៍អង្គមួយ ជាតិរាស្ត្រសុទ្ធបានសោយរាជ្យក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ពីក្នុងព្រះជន្ម ៧ឆ្នាំ ក្នុងខាងចុងសតវត្ស៍រទី ១២នៃពុទ្ធសករាជ (ព. ស. ១១៨១; ឆ្នាំរកានព្វស័ក គ. ស. ៦៣៧) :

សិន្ធពអមរិន្ទ នាម

[សិន-ធប់-អៈ-មៈ-រិន] senthpoaomorintor

ព្រះនាមក្សត្រិយ៍អង្គមួយ ជាតិរាស្ត្រសុទ្ធបានសោយរាជ្យក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ពីក្នុងព្រះជន្ម ៧ឆ្នាំ ក្នុងខាងចុងសតវត្ស៍រទី ១២នៃពុទ្ធសករាជ (ព. ស. ១១៨១; ឆ្នាំរកានព្វស័ក គ. ស. ៦៣៧) :

សិន្ធវ គុណនាម

[សិន-ធៈ-វៈ] senthov

ដែលជាប់ទាក់ទងដោយទន្លេ, ដោយសមុទ្រ, ដោយទន្លេសិន្ធុ; ដែលកើតក្នុងទន្លេ, ក្នុងសមុទ្រ, ក្នុងដែនសិន្ធវៈ។

សិន្ធវ នាម

[សិន-ធៈ-វៈ] senthov

ឈ្មោះដែនឬប្រទេសនៅត្រើយខាងស្ដាំទន្លេសិន្ធុ។

សិន្ធវ នាម

[សិន-ធៈ-វៈ] senthov

សេះសិន្ធព។

សិន្ធវ នាម

[សិន-ធៈ-វៈ] senthov

ឈ្មោះអំបិលមួយប្រភេទ ដែលគេដងទឹកអណ្ដូងប្រៃមករំងាស់ ឬអំបិលដែលកើតឯង (ខ្មែរច្រើនហៅ អំបិលសិន្ធៅវ៍)។

សិន្ធវៈ គុណនាម

[សិន-ធៈ-វៈ] sentheakveak≈

(ម.ព. សិន្ធវ)។

សិន្ធុ

ម្ចាស់សមុទ្រ; នាមទេវតាជាម្ចាស់សមុទ្រ (វរុណ)។

សិន្ធុ នាម ១)

[សិន-ធុ] senthu

នទី, ទន្លេ; មហាសមុទ្រ; ទឹក, ធ្នារទឹក។

សិន្ធុ នាម ២)

[សិន-ធុ] senthu

ឈ្មោះទន្លេមួយ, សម័យសព្វថ្ងៃហៅ ស៊ិន្ទ, ស៊ិន្ធ ឬ ឥណ្ឌុស (Sind, Sindh ឬ Indus), មានក្បាលចេញមកពីប្រទេសហិមពាន្តប៉ែកខាងលិច ហូរមកខាងត្បូង កាត់ដែនគន្ធារៈ (បញ្ជ័ប) ឱបប្រទេសឥណ្ឌាពីខាងលិចចូលមកក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាប៉ែកខាងលិច ត្រង់លំហសមុទ្រដែលហៅថា សមុទ្រអូម៉ង់ (Mer d'Oman) :

សិន្ធុ នាម ៣)

[សិន-ធុ] senthu

ខ្មែរបុរាណហៅ គូ ឬ ស្រះធំវែង ដែលជីកព័ទ្ធជុំវិញកំពែងបន្ទាយឬវាំងប្រាសាទថា សិន្ទ ឬ សិន្ធ (សិន) ដែរ, ដូចយ៉ាង សិន្ធ ព័ទ្ធជុំវិញនគរវត្តជាដើម, សព្វថ្ងៃនេះហៅក្លាយជា កសិណ ឬ ក្រសិណ។

សិន្ធុ នាម

[សិន-ធុ-ប៉ៈ-ដី] senthu

ម្ចាស់សមុទ្រ; នាមទេវតាជាម្ចាស់សមុទ្រ (វរុណ)។

សិន្ធុសង្គម នាម

[សិន-ធុ-សង់-គំ] senthusngkom

ទន្លេប្រសព្វមុខ; មាត់ពាម។

សិន្ធៅវ៍ នាម

[សិន-ធៅ] senthovv

ពាក្យក្លាយមកពី សិន្ធវ។

សិបទីលាន

ចំនួន ១០០០សិចទីលាន ១ពាន់កោដិបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ២៤)។

សិបទីលាន គុណនាម

[សិប-ទី-លាន] sebtilean≈

ចំនួន ១០០០សិចទីលាន ១ពាន់កោដិបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ២៤)។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ] sebb

ជំនាង, ការជាងផ្សេងៗ, ហត្ថកម្មគ្រប់យ៉ាង; ចំណេះដែលត្រូវសិក្សា មានការជាងឈើ, ការឆ្លាក់គូរ, រៀបឥដ្ឋ, បូកបាយអ រហូតដល់ការបង្ហាត់សេះ, បង្ហាត់ដំរី; ចំណេះភ្លេងតន្ត្រី, ច្រៀង, រាំ ជាដើម ឬការប្រដាប់តាក់តែង, ការរចនាវិចិត្រផ្សេងៗ (ហៅ សិប្បៈ ឬ សិល្បៈ ទាំងអស់)។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-កាំ] sebb

ការជាង។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-ក] sebb

ជាង, អ្នកធ្វើជាង។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-កា] sebb

(ម.ព. សិប្បករ)។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-ជី-វិ-កា] sebb

ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិប្បកម្ម។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-ជី-វិ-នី] sebb

(ម.ព. សិប្បជីវី)។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-ជី-វី] sebb

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិប្បកម្ម។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-វៈ-តី] sebb

(ម.ព. សិប្បវន្ត)។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-វ័ន] sebb

អ្នកមានសិប្បៈ។

សិប្ប នាម

[សិប-ប៉ៈ-វិ-ទូ] sebb

អ្នកចេះសិប្បៈ។

សិប្បនិម្មិត

ការបង្កើតឡើងមិនតាមធម្មជាតិ, របស់ឬអ្វីៗដែលមិនមែនជាធម្មជាតិពិត។

សិប្បនិម្មិត គុណនាម

[សិប-ប៉ៈ-និម-មិត] sebbaknimmit≈

ដែលមិនមែនកើតឡើងតាមធម្មជាតិ ដែលកែច្នៃឬចម្លងយកតាមលំនាំធម្មជាតិ :

សិប្បនិម្មិត នាម

[សិប-ប៉ៈ-និម-មិត] sebbaknimmit≈

ការបង្កើតឡើងមិនតាមធម្មជាតិ, របស់ឬអ្វីៗដែលមិនមែនជាធម្មជាតិពិត។

សិប្បសាលា

កិច្ចប្រជុំដើម្បីពិភាក្សានិងអនុវត្តការងារជាក់ស្ដែងណាមួយ។

សិប្បសាលា នាម

[សិប-ប៉ៈ-សា-ឡា] sebbaksala≈

សាលារៀនសិប្បៈ, រោងការ។

សិប្បសាលា នាម

[សិប-ប៉ៈ-សា-ឡា] sebbaksala≈

កិច្ចប្រជុំដើម្បីពិភាក្សានិងអនុវត្តការងារជាក់ស្ដែងណាមួយ។

សិប្បាចារ្យ

គ្រូបង្រៀនចំណេះផ្នែកខាងការងារហត្ថកម្ម មានជាងផ្ទះ, ជាងគំនូរ, ជាងឡាន, ម៉ាញ៉េ, ទូរទស្សន៍, ទូរសព្ទជាដើម។

សិប្បាចារ្យ នាម

[សិប-ប៉ា-ចា] sebbacha≈

គ្រូបង្រៀនចំណេះផ្នែកខាងការងារហត្ថកម្ម មានជាងផ្ទះ, ជាងគំនូរ, ជាងឡាន, ម៉ាញ៉េ, ទូរទស្សន៍, ទូរសព្ទជាដើម។

សិប្បិកៈ

អ្នកមានសិប្បៈ, អ្នកធ្វើសិប្បកម្ម; សិប្បិកា ឬ សិប្បិនី។

សិប្បិកៈ នាម

[សិប-ប៉ិ-កៈ] sebbekak

អ្នកមានសិប្បៈ, អ្នកធ្វើសិប្បកម្ម; សិប្បិកា ឬ សិប្បិនី។

សិប្បិយការ

មុខការដែលជាកំណើតនៃសិប្បៈ, កន្លែងបង្កើតសិប្បៈ។ ពាក្យនេះខ្មែរសន្មតប្រើជាឈ្មោះក្រសួងសេនាបតី ដែលត្រូវគ្រប់គ្រងត្រួតត្រាលើការបង្កើតសិប្បៈផ្សេង (សម័យមុន)។

សិប្បិយការ នាម

[សិប-ប៉ិ-យ៉ៈ-កា] sebbeyokar

មុខការដែលជាកំណើតនៃសិប្បៈ, កន្លែងបង្កើតសិប្បៈ។ ពាក្យនេះខ្មែរសន្មតប្រើជាឈ្មោះក្រសួងសេនាបតី ដែលត្រូវគ្រប់គ្រងត្រួតត្រាលើការបង្កើតសិប្បៈផ្សេង (សម័យមុន)។

សិប្បិវប្បកម្ម នាម

[សិប-ប៉ិ-វ័ប-ប៉ៈ-កាំ] sebbevbabakkaam≈

របរចិញ្ចឹមសិប្បីជាតិប្រកបដោយបច្ចេកទេស។