ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សាំ នាម

[សុក-ទុក-សាំ-ទាំ] sam

សុខនិងទុក្ខដែលទាំនៅផ្លាស់ប្ដូរគ្នាដដែលៗ (អ្នកខ្លះនិយាយតាមទម្លាប់ថា ស៊ាំទាំ)។

សាំង

សារធាតុរាវ ងាយហួត ដែលអាចដុតឆេះ ប្រើសម្រាប់ចាក់ម៉ាស៊ីនឱ្យដំណើរការ :

សាំង គុណនាម

[សាំង] sang

ដែលមិនផ្លាង, មិនផ្អើល, ដែលងាយឱ្យចាប់ឱ្យកាន់ (ចំពោះតែសត្វ) :

សាំង នាម

[សាំង] sang

សារធាតុរាវ ងាយហួត ដែលអាចដុតឆេះ ប្រើសម្រាប់ចាក់ម៉ាស៊ីនឱ្យដំណើរការ :

សាំងវិច នាម

[សាំង-វិច] saamngvich≈

(ម.ព. សាន់វិច)។

សាំញ៉ាំ

ដែលសាំរញ៉ាំ, ដែលរញ៉ិមរញ៉ាំរសេមរសាម :

សាំញ៉ាំ គុ.កិ., គុ.

[សាំ-ញ៉ាំ] samnhoam

ដែលសាំរញ៉ាំ, ដែលរញ៉ិមរញ៉ាំរសេមរសាម :

សាំដែល គុ.កិ., គុ.

[សាំ-ដែល] samdael

ដែលផ្ទួនដដែលៗ, ច្រំដែល :

សាំទាំ កិ., គុ.

[សាំ-ទាំ] samtoam

ទាំនៅដដែលៗ, ដែលថ្នឹកទាំដដែលៗ។

សាំបា

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅប្រទេសប្រេស៊ីល។

សាំបា នាម

[សាំ-បា] saamba≈

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅប្រទេសប្រេស៊ីល។

សាំប៉ៃសាំម៉ា

សមគំនិតប្រសិបប្រសុបជាមួយគ្នា; លបលាក់រួមរ័កស្នេហាគ្នា, ខូចកាចនឹងគ្នា :

សាំប៉ៃសាំម៉ា កិរិយាសព្ទ

[សាំ-ប៉ៃ-សាំ-ម៉ា] sambaisammea

សមគំនិតប្រសិបប្រសុបជាមួយគ្នា; លបលាក់រួមរ័កស្នេហាគ្នា, ខូចកាចនឹងគ្នា :

សាំរញ៉ាំ

ដែលរសេមរសាមមិនដាច់ស្រេច មិនស្រឡះ :

សាំរញ៉ាំ គុ.កិ., គុ.

[សាំ-រ-ញ៉ាំ] saamronhaam≈

ដែលរសេមរសាមមិនដាច់ស្រេច មិនស្រឡះ :

សិកទ័រ

(ប.ព.) ផ្នែកតូចបំផុតនៃឧបករណ៍ផ្ទុកទិន្នន័យ។

សិកទ័រ នាម

[សិច-ទ័រ] sechtro≈

(ប.ព.) ផ្នែកតូចបំផុតនៃឧបករណ៍ផ្ទុកទិន្នន័យ។

សិកា នាម

[សិ-កា] seka≈

(ម.ព. ឧបាសិកា)។

សិក្ខ កិរិយាសព្ទ

[សឹក] sekkhor

(ម.ព. សឹក២)។

សិក្ខមានកាល នាម

[សិក-ខៈ-ម៉ា-ណៈ-កាល] sekkhakmanakkal≈

ពេលឬកាលនៃការហាត់រៀន។

សិក្ខមានភាព នាម

[សិក-ខៈ-ម៉ា-ណៈ-ភាប] sekkhakmanakpheab≈

បែបបទឬលំនាំនៃការហាត់រៀន។

សិក្ខមានា

សាមណេរីមានអាយុ ១៨ឆ្នាំ ដែលបានទទួលសិក្ខាសម្មតិ ដើម្បីសិក្សាគរុធម៌ ៨យ៉ាង គ្រប់ ២ឆ្នាំហើយ និងបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុនី (ព.វិ.)។

សិក្ខមានា នាម

[សិក-ខៈ-ម៉ា-ណា] sekkhmeanea

សាមណេរីមានអាយុ ១៨ឆ្នាំ ដែលបានទទួលសិក្ខាសម្មតិ ដើម្បីសិក្សាគរុធម៌ ៨យ៉ាង គ្រប់ ២ឆ្នាំហើយ និងបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុនី (ព.វិ.)។

សិក្ខា

ការសន្មតិសាមណេរីដែលមានអាយុគ្រប់ ១៨ឆ្នាំឱ្យសិក្សាគរុធម៌ ៨យ៉ាង។

សិក្ខា នាម

[សិក-ខា] sekkha

ការសិក្សាគឺការរៀន, ការរៀនទន្ទេញ, ការសូត្ររៀន; ការហ្វឹក, ហាត់; ការប្រុងប្រយ័ត្នរក្សាមារយាទឱ្យល្អ; ខំប្រតិបត្តិ។

សិក្ខា នាម

[ត្រៃ-សិក-ខា] sekkha

ខប្រតិបត្តិ ៣យ៉ាងគឺសីល, សមាធិ, បញ្ញា :

សិក្ខា នាម

[សិក-ខា-ស័ម-ម៉ៈ-តិ] sekkha

ការសន្មតិសាមណេរីដែលមានអាយុគ្រប់ ១៨ឆ្នាំឱ្យសិក្សាគរុធម៌ ៨យ៉ាង។

សិក្ខាកាម

អ្នកដែលចូលរួមសិក្សាក្នុងវគ្គសិក្ខាសាលា វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជា ឬ ជំនាញអ្វីមួយ :

សិក្ខាកាម នាម ១)

[សិក-ខា-កាម] sekkhakam≈

អ្នកដែលពេញចិត្តកាន់តាមសិក្ខា; អ្នកស្រឡាញ់ការសិក្សា។

សិក្ខាកាម នាម ២)

[សិក-ខា-កាម] sekkhakam≈

អ្នកដែលចូលរួមសិក្សាក្នុងវគ្គសិក្ខាសាលា វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជា ឬ ជំនាញអ្វីមួយ :

សិក្ខាបទ ន., កិ.

[សិក-ខា-បត់] sekkhabta≈

ចំណែក, មាត្រារបស់សីលឬរបស់វិន័យ។

សិក្ខាសាលា

ការជួបជុំរវាងអ្នកស្រាវជ្រាវ អ្នកជំនាញ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធដើម្បីពិភាក្សា បង្ហាញរបកគំហើញណាមួយ។

សិក្ខាសាលា នាម

[សិក-ខា-សា-ឡា] sekkhasala≈

ការជួបជុំរវាងអ្នកស្រាវជ្រាវ អ្នកជំនាញ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធដើម្បីពិភាក្សា បង្ហាញរបកគំហើញណាមួយ។

សិក្សា

ការគ្រប់គ្រងឬត្រួតត្រាលើការសិក្សា :

សិក្សា នាម a

[សិក-សា] serksa

សិក្ខា គឺការរៀន, ការរៀនទន្ទេញ, ការសូត្ររៀន; ការហ្វឹក, ការហ្វឹកហាត់; ការប្រុងប្រយ័ត្នរក្សាមារយាទឱ្យល្អ; ខប្រតិបត្តិ; វិជ្ជា; ការស្ទាត់ជំនាញ, ...។

សិក្សា កិរិយាសព្ទ b

[សិក-សា] serksa

រៀន, រៀនទន្ទេញ, សូត្ររៀន :

សិក្សា នាម

[សិក-សា-កា] serksa

ការសិក្សា។

សិក្សា នាម

[សិក-សា-កា] serksa

(ម.ព. សិក្សាការ)។

សិក្សា នាម

[សិក-សា-ចៈ-តុ-រ៉ាង] serksa

អង្គ ៤នៃការសិក្សាគឺ សុ. ចិ. បុ. លិ.។

សិក្សា នាម

[សិក-សា-ត្រៃ] serksa

ប្រជុំ ៣នៃខប្រតិបត្តិគឺ សីល, សមាធិ, បញ្ញា ហៅ ត្រ័យសិក្ខា ក៏បាន (ព.ពុ.)។

សិក្សា នាម

[សិក-សា-ធិ-កា] serksa

ការគ្រប់គ្រងឬត្រួតត្រាលើការសិក្សា :

សិខណ្ឌិន

សត្វមានកំប៉ោយ (ក្ងោក) ; សត្វមានសិរ (មាន់) ; ព្រួញ។

សិខណ្ឌិន នាម

[សិ-ខ័ន-ឌិន] sekhnden

សត្វមានកំប៉ោយ (ក្ងោក) ; សត្វមានសិរ (មាន់) ; ព្រួញ។

សិខណ្ឌី នាម

[សិ-ខ័ន-ឌី] sekhnodi≈

(ម.ព. សិខណ្ឌិន)។

សិខរិន នាម

[សិ-ខៈ-រ៉ិន] sekharin

ភ្នំ; ដើមឈើ, ដង្គុំឈើ។

សិខរី នាម

[សិ-ខៈ-រ៉ី] sekhakrei≈

(ម.ព. សិខរិន)។

សិខា

កំប៉ោយ, ជុក; សិរ; អណ្ដាតភ្លើង; កំពូល; ទីបំផុត, ចុង។

សិខា នាម

[សិ-ខា] sekha

កំប៉ោយ, ជុក; សិរ; អណ្ដាតភ្លើង; កំពូល; ទីបំផុត, ចុង។

សិខិន

ភ្លើង; ក្ងោក; ក្មេងទុកជុក។

សិខិន នាម

[សិ-ខិន] sekhen

ភ្លើង; ក្ងោក; ក្មេងទុកជុក។

សិខី នាម

[សិ-ខី] sekhei≈

(ម.ព.សិខិន)។

សិគាល

ចចក (ឈ្មោល) ; ចចកញីជា សិគាលី ឬ សិង្គាលី (ព.កា.)។

សិគាល នាម

[សិ-គាល] sekeal

ចចក (ឈ្មោល) ; ចចកញីជា សិគាលី ឬ សិង្គាលី (ព.កា.)។

សិគាលី នាម

[សិ-គាល-លី] sekeali

(ម.ព. សិគាល)។

សិង កិរិយាសព្ទ

[សឹង] seng

(ស.ស.) ដេក :

សិង្ឃាដ

ផ្លែក្រចាប់; អ្វីៗដែលមានសណ្ឋានដូចផ្លែក្រចាប់។ ខ្មែរហៅបាយដែលចាប់បន្តិចៗ ដាក់លើស្លឹកចេកពាសពីលើមាត់ឆ្នាំងថ្នាំថា បាយសិង្ឃាដ ឬ បាយសិង្ឃាដក៍។

សិង្ឃាដ នាម

[សិង-ឃាត] sengkhead

ផ្លែក្រចាប់; អ្វីៗដែលមានសណ្ឋានដូចផ្លែក្រចាប់។ ខ្មែរហៅបាយដែលចាប់បន្តិចៗ ដាក់លើស្លឹកចេកពាសពីលើមាត់ឆ្នាំងថ្នាំថា បាយសិង្ឃាដ ឬ បាយសិង្ឃាដក៍។

សិង្ឃាដក

ផ្លូវបែកបី, ផ្លូវត្រឡែងកែងបី ឬផ្លូវបែកបួន, ផ្លូវត្រឡែងកែងបួន។

សិង្ឃាដក នាម

[សិង-ឃា-ដក់] sengkheadak

ផ្លូវបែកបី, ផ្លូវត្រឡែងកែងបី ឬផ្លូវបែកបួន, ផ្លូវត្រឡែងកែងបួន។

សិង្ឃានិក នាម

[សិង-ឃា-និក] sengkheanik

សំបោរ, ទឹកសំបោរ; (រ.ស.) :

សិង្ហ នាម

[សឹង] serng

សីហៈ ឬ តោ។ អ្នកខ្លះយល់ថា សិង្ហ ដោយខ្លួន តោ ដោយខ្លួន, ជួនកាលហៅរួមថា សិង្ហតោ យល់ថា សិង្ហ និង តោ; តាមសេចក្ដីពិត សិង្ហ ឬ សីហៈ ប្រែថា តោ មិនមែនទីទៃពីគ្នាទេ, ប៉ុន្តែជាងរាល់ប្រទេសច្រើនធ្វើរូបក្លាយផ្សេងៗពីគ្នា ក៏នាំឱ្យមានអ្នកយល់ថា សិង្ហ ឬ សីហៈ ទីទៃពី តោ។

សិង្ហល

ភាសាអ្នកសិង្ហល (សម្ដីអ្នកលង្កាទ្វីប)។

សិង្ហល នាម

[សិង-ហល់] senghol

លង្កា; ជាតិមនុស្សអ្នកនៅក្នុងកោះលង្កា :

សិង្ហល នាម

[សិង-ហៈ-ឡៈ-ទ្វីប] senghol

កោះសិង្ហល (កោះលង្កា) សព្វថ្ងៃនេះហៅ ឝ្រីលង្កា (ស្រីលង្កា)។

សិង្ហល នាម

[សិង-ហៈ-ឡៈ-ភា-សា] senghol

ភាសាអ្នកសិង្ហល (សម្ដីអ្នកលង្កាទ្វីប)។

សិង្ហល—

(ម.ព. សិង្ហល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិង្ហល— នាម

[សិង-ហៈ-ឡៈ—] senghaklak—≈

(ម.ព. សិង្ហល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សិង្ហៈ

ឈ្មោះរាសីទី ៥(សីហៈ) នៃសុរិយគតិ។

សិង្ហៈ នាម

[សិង-ហៈ] sengheak

ឈ្មោះរាសីទី ៥(សីហៈ) នៃសុរិយគតិ។

សិច

ដែលទាក់ទងទៅនឹងផ្លូវភេទ :

សិច គុណនាម

[សិច] sech≈

ដែលទាក់ទងទៅនឹងផ្លូវភេទ :

សិចទីលាន

ចំនួន ១០០០គ្វីនទីលាន ស្មើនឹង ១កោដិបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ២១)។

សិចទីលាន គុណនាម

[សិច-ទី-លាន] sechtilean≈

ចំនួន ១០០០គ្វីនទីលាន ស្មើនឹង ១កោដិបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ២១)។

សិចមម៉ិច

តិចតួច, ស្ដើងស្ដួច; ដែលរេចរិលស្ដួចស្ដើង :