សារណា នាម ២)
[សា-រ៉ៈ-ណា] sarakna≈
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវលើប្រធានបទណាមួយដែលមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីបំពេញលក្ខណៈគុណវុឌ្ឍិ។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[សា-រ៉ៈ-ណា] sarakna≈
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវលើប្រធានបទណាមួយដែលមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីបំពេញលក្ខណៈគុណវុឌ្ឍិ។
អ្នកដំណើរ, អ្នកដំណើរដែលចេញពីទីនេះទៅទីនោះ ចេញពីនោះទៅឯណោះ ...។
[សា-រ៉ៈ-ណិក] saronek
អ្នកដំណើរ, អ្នកដំណើរដែលចេញពីទីនេះទៅទីនោះ ចេញពីនោះទៅឯណោះ ...។
(ម.ព. សារណិក)។
[សា-រ៉ៈ-ណិ-កា] sarneka
(ម.ព. សារណិក)។
សារ (សំបុត្រ) តែងតាំងដែលប្រមុខរដ្ឋចេញឱ្យទូតកាន់ទៅ ប្រគល់ជូនចំពោះប្រមុខរដ្ឋបរទេស ដែលទូតនោះត្រូវនៅអែបទាក់ទងជាមួយ :
[សា-តាំង] sataamng≈
សារ (សំបុត្រ) តែងតាំងដែលប្រមុខរដ្ឋចេញឱ្យទូតកាន់ទៅ ប្រគល់ជូនចំពោះប្រមុខរដ្ឋបរទេស ដែលទូតនោះត្រូវនៅអែបទាក់ទងជាមួយ :
សំបុត្ររបស់អគ្គសេនាបតីប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យពីដើម) សំបុត្រប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីណាមួយប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យបច្ចុប្បន្ន) :
[សា-ត្រា] sartra
សំបុត្ររបស់អគ្គសេនាបតីប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យពីដើម) សំបុត្រប្រកាសរបស់រដ្ឋមន្ត្រីណាមួយប្រើជាផ្លូវរាជការ (សម័យបច្ចុប្បន្ន) :
អ្នកបររាជរថ; អ្នកបង្ហាត់សេះព្រះទីនាំង។
[សា-រ៉ៈ-ថី] sarothei
អ្នកបររថ; អ្នកបង្ហាត់សេះ។
[រាច-សា-រ៉ៈ-ថី] sarothei
អ្នកបររាជរថ; អ្នកបង្ហាត់សេះព្រះទីនាំង។
ដែលកើតមានក្នុងសរទកាល; អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងសរទរដូវ :
[សា-រ៉ៈ-ទិក] sarotik
ដែលកើតមានក្នុងសរទកាល; អ្វីៗដែលកើតមានក្នុងសរទរដូវ :
សារធាតុដែលមានធាតុផ្សំគីមីជាក់លាក់មួយ :
[សា-រ៉ៈ-ធាត] sa theat
រូបធាតុដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាតិចឬច្រើន :
[សា-រ៉ៈ-ធាត-គី-មី] sa theat
សារធាតុដែលមានធាតុផ្សំគីមីជាក់លាក់មួយ :
ប្រវត្តិនៃដើមហេតុដែលធ្វើឱ្យអ្វីកើត :
[សា-រ៉ៈ-បាន] sarakban≈
ប្រវត្តិនៃដើមហេតុដែលធ្វើឱ្យអ្វីកើត :
ឈ្មោះសំពត់មានសាច់ក្រាស់ធ្ងន់ ត្បាញដោយសូត្រលាយចេសមាសឬចេសប្រាក់ លើកជាគោមរំលេចដោយក្បាច់រចនា, ជាសំពត់មានតម្លៃច្រើន :
[សា-រ៉ៈ-បាប់] sarbab
ឈ្មោះសំពត់មានសាច់ក្រាស់ធ្ងន់ ត្បាញដោយសូត្រលាយចេសមាសឬចេសប្រាក់ លើកជាគោមរំលេចដោយក្បាច់រចនា, ជាសំពត់មានតម្លៃច្រើន :
ប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់ ប្រយោជន៍ដ៏មានខ្លឹមសារ :
[សា-រ៉ៈ-ប្រ-យ៉ោច] sarakbroyaoch≈
ប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់ ប្រយោជន៍ដ៏មានខ្លឹមសារ :
(ម.ព. សព៌ាង្គ)។
[សា-រ៉ៈ-ពាង] sarpeangkor
(ម.ព. សព៌ាង្គ)។
ប្រជុំបច្ចេកសព្ទ, ប្រជុំពាក្យបច្ចេកទេស។
[សា-រ៉ៈ-ពិ-នៈ-ស័ប] ឬ [សា-រ៉ៈ-ពិន-ស័ប] sarakpineaksb]arue[sarakpinsba≈
ប្រជុំបច្ចេកសព្ទ, ប្រជុំពាក្យបច្ចេកទេស។
ទាំងពួង, ទាំងអស់, ទាំងមូល, ទាំងស្រុង, ទាំងគ្រប់; គ្រប់, គ្រប់សព្វ, សព្វគ្រប់, គ្រប់យ៉ាង; ទូទៅ; រាល់ :
[សា-រ៉ៈ-ពើ] saropau
ទាំងពួង, ទាំងអស់, ទាំងមូល, ទាំងស្រុង, ទាំងគ្រប់; គ្រប់, គ្រប់សព្វ, សព្វគ្រប់, គ្រប់យ៉ាង; ទូទៅ; រាល់ :
(សេ.ហិ.) ពន្ធគ្រប់ប្រភេទ។
[សា-រ៉ៈ-ពើ-ពន់] sarakpeupno≈
(សេ.ហិ.) ពន្ធគ្រប់ប្រភេទ។
ឈ្មោះការរចនាដែលប្រកបដោយលម្អឬក្បាច់រំលេចគ្រប់យ៉ាងលាយចម្រុះគ្នា :
[សា-រ៉ៈ-ពើ-យុត] sarpauyutt
ឈ្មោះការរចនាដែលប្រកបដោយលម្អឬក្បាច់រំលេចគ្រប់យ៉ាងលាយចម្រុះគ្នា :
(ម.ព. សារពើសូត្រ)។
[សា-រ៉ៈ-ពើ-សូត] sarakpeusout≈
(ម.ព. សារពើសូត្រ)។
ឈ្មោះការរចនាមួយបែប មានសណ្ឋានរបត់ញោចជាបីជ្រុង :
[សា-រ៉ៈ-ពើ-សូត] sarpausoutrar
ឈ្មោះការរចនាមួយបែប មានសណ្ឋានរបត់ញោចជាបីជ្រុង :
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
[សា-រ៉ៈ-ពេច] sarpechnhor
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
ព័ត៌មានមានសារៈ គឺកាសែតដែលប្រាប់ដំណឹងគួរអានគួរដឹង។
[សា-រ៉ៈ-ព័រ-ដ-មាន] sa pormean
ព័ត៌មានមានសារៈ គឺកាសែតដែលប្រាប់ដំណឹងគួរអានគួរដឹង។
សព្វ, សារពើ :
[សា-រ៉ៈ-ព័ន] saropoan
សព្វ, សារពើ :
កិ. ឆ្លើយឬបង្ហាញតាមភាវៈពិត, ស្ដែងពីអារម្មណ៍តាមសេចក្ដីពិត :
[សា-រ៉ៈ-ភាប] sarpheap
ភាវៈពិត, ដំណើរឬសេចក្ដីពិត។
[សា-រ៉ៈ-ភាប] sarpheap
កិ. ឆ្លើយឬបង្ហាញតាមភាវៈពិត, ស្ដែងពីអារម្មណ៍តាមសេចក្ដីពិត :
មន្ទីរដាក់របស់មានតម្លៃ; វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន។
[សា-រ៉ៈ-មន់-ទី] sarakmnoti≈
មន្ទីរដាក់របស់មានតម្លៃ; វិវិធភណ្ឌដ្ឋាន។
ការប្រកួតប្រណាំង, ការប្រកួតប្រជែង។
[សា-រ៉័ម] sarmo≈
ការប្រកួតប្រណាំង, ការប្រកួតប្រជែង។
សម្ដីប្រណាំងប្រជែង, សម្ដីដណ្ដើមយកឈ្នះ, ពាក្យប្រកួតប្រណាំង :
[សា-រុ័ម-ភៈ-កៈ-ថា] sarmphokotha
សម្ដីប្រណាំងប្រជែង, សម្ដីដណ្ដើមយកឈ្នះ, ពាក្យប្រកួតប្រណាំង :
(ម.ព. សារព័ស្តុ)។
[សា-រ៉ៈ-វ័ត-ថុ] sarakvtatho≈
(ម.ព. សារព័ស្តុ)។
ដែលមានសារៈ, ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលសំខាន់, ប្រកបដោយខ្លឹមសារ។
[សា-រ៉ៈ-វាន់] sarakvean≈
ដែលមានសារៈ, ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលសំខាន់, ប្រកបដោយខ្លឹមសារ។
សម័យសព្វថ្ងៃហៅចំពោះតែអ្នកដែលត្រួតក្បួនហែធំមើលប្រយ័ត្នមិនឱ្យមនុស្សដើរទទីសទទាសខុសរបៀប។
[សា-រ៉ៈ-វ៉ាត់] sarvoatror
អ្នកត្រួតត្រាកិច្ចការទូទៅ, អ្នកមើលការខុសត្រូវគ្រប់ទីតំបន់។
[សា-រ៉ៈ-វ៉ាត់] sarvoatror
សម័យសព្វថ្ងៃហៅចំពោះតែអ្នកដែលត្រួតក្បួនហែធំមើលប្រយ័ត្នមិនឱ្យមនុស្សដើរទទីសទទាសខុសរបៀប។
ឧល្លម្ពបក្សី, ពពួកបក្សីដែលម្រាមជើងប្រទល់គ្នា សួតាមមែកឈើ :
[សា-រ៉ៈ-សៈ-ប័ក-សី] saraksakbkasei≈
ឧល្លម្ពបក្សី, ពពួកបក្សីដែលម្រាមជើងប្រទល់គ្នា សួតាមមែកឈើ :
ពាក្យពិត; ពាក្យមានប្រយោជន៍, មានតម្លៃ។
[សា-ស័ប] sasba≈
ពាក្យពិត; ពាក្យមានប្រយោជន៍, មានតម្លៃ។
ព័ត៌មានខ្លីណាមួយសម្រាប់ឱ្យមនុស្សយល់ដឹងនិងពិចារណាលើបញ្ហាអ្វីមួយ :
[សា-អប់-រំ] saabrum≈
ព័ត៌មានខ្លីណាមួយសម្រាប់ឱ្យមនុស្សយល់ដឹងនិងពិចារណាលើបញ្ហាអ្វីមួយ :
លិខិតមានកម្មវត្ថុដូចគ្នាតែមួយដែលប្រាស្រ័យចំពោះបុគ្គលច្រើនគ្នា ដូចយ៉ាងលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលប្រាស្រ័យកិច្ចការជាមួយនឹងក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីនានាជាដើម :
[សា-រ៉ា-ច] sareachor
លិខិតមានកម្មវត្ថុដូចគ្នាតែមួយដែលប្រាស្រ័យចំពោះបុគ្គលច្រើនគ្នា ដូចយ៉ាងលិខិតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលប្រាស្រ័យកិច្ចការជាមួយនឹងក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីនានាជាដើម :
សារាចរដែលមានលក្ខណៈជាបទបញ្ជា :
[សា-រ៉ា-ច-ណែ-នាំ] sarachanaeneaum≈
សារាចរដែលមានលក្ខណៈជាបទបញ្ជា :
អំពើដែលត្រូវនឹកឃើញមិនភ្លេច, អំពើដែលជាហេតុនាំឱ្យនឹកឃើញ។
[សា-រ៉ា-ណី] sareaneiy
ដែលជាហេតុនាំឱ្យរឭក; ដែលគួរឱ្យនឹករឭក, ឱ្យនឹកឃើញមិនភ្លេច :
[សា-រ៉ា-ណី-យ៉ៈ-កៈ-ថា] sareaneiy
សម្ដីដែលគួរឱ្យនឹករឭក គឺសម្ដីដែលបានចួបសន្ទនាគ្នាហើយគួរឱ្យនឹករឭកគ្នាមិនភ្លេច, ពាក្យសំណេះសំណាល :
[សា-រ៉ា-ណី-យ៉ៈ-កាំ] sareaneiy
អំពើដែលត្រូវនឹកឃើញមិនភ្លេច, អំពើដែលជាហេតុនាំឱ្យនឹកឃើញ។
វារិជជាតិមួយប្រភេទដើមល្អិតៗសៃមម៉ៃ ដុះក្នុងទឹកបឹង, ត្រពាំងឬដុះនៅថ្មជាដើមក្នុងសមុទ្រ :
[សា-រ៉ាយ] sareay
វារិជជាតិមួយប្រភេទដើមល្អិតៗសៃមម៉ៃ ដុះក្នុងទឹកបឹង, ត្រពាំងឬដុះនៅថ្មជាដើមក្នុងសមុទ្រ :
ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ :
[សា-រាយ-អន់-ដែត] sareayandaet≈
ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ :
(ម.ព. សារ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-រ៉ា—] sara—≈
(ម.ព. សារ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ, មាន ៣ប្រភេទគឺ សារិកាកែវ ឬ សារិកាឪឡុង សម្បុរខ្មៅ ចំពុះលឿងទុំ ទងត្រចៀកយារ សម្បុរស និងលឿងខ្ចី សំឡេងក្រអួន, បើចាប់យកពីតូចមកដាក់ទ្រុងចិញ្ចឹមបង្ហាត់ឱ្យរៀនថាតាម អាចនិយាយភាសាមនុស្សបាន ប៉ុន្តែចេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ; សារិកាក្របី សម្បុរខ្មៅមាត្រតូចជាងសារិក
[សា-រ៉ិ-កា] sarika
ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ, មាន ៣ប្រភេទគឺ សារិកាកែវ ឬ សារិកាឪឡុង សម្បុរខ្មៅ ចំពុះលឿងទុំ ទងត្រចៀកយារ សម្បុរស និងលឿងខ្ចី សំឡេងក្រអួន, បើចាប់យកពីតូចមកដាក់ទ្រុងចិញ្ចឹមបង្ហាត់ឱ្យរៀនថាតាម អាចនិយាយភាសាមនុស្សបាន ប៉ុន្តែចេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ; សារិកាក្របី សម្បុរខ្មៅមាត្រតូចជាងសារិក
ឈ្មោះផ្លែឈើមួយប្រភេទ មកពីប្រទេសក្រៅ, ប្រើជាអាហារជម្រះមាត់។
[សា-រី] sari
ឈ្មោះផ្លែឈើមួយប្រភេទ មកពីប្រទេសក្រៅ, ប្រើជាអាហារជម្រះមាត់។
នាមព្រះអរហន្តអង្គមួយ ជាអគ្គសាវ័ក (សាវ័កស្ដាំ) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម, ជាគូនឹងព្រះមោគ្គល្លាន; បកតិនាមរបស់ព្រះមហាថេរអង្គនេះជា ឧបតិស្សៈ, លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់ហៅថា សារីបុត្ត ព្រោះលោកជាបុត្តនៃនាងព្រាហ្មណីឈ្មោះ សារី; ហៅដោយដាក់ពាក្យ មហា ស៊ែមមកផងជា មហ
[សា-រ៉ី-បុត] saribott
នាមព្រះអរហន្តអង្គមួយ ជាអគ្គសាវ័ក (សាវ័កស្ដាំ) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម, ជាគូនឹងព្រះមោគ្គល្លាន; បកតិនាមរបស់ព្រះមហាថេរអង្គនេះជា ឧបតិស្សៈ, លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្ដាទ្រង់ហៅថា សារីបុត្ត ព្រោះលោកជាបុត្តនៃនាងព្រាហ្មណីឈ្មោះ សារី; ហៅដោយដាក់ពាក្យ មហា ស៊ែមមកផងជា មហ
(ម.ព. សារីបុត្ត)។
[សា-រ៉ី-បុត] sareibot≈
(ម.ព. សារីបុត្ត)។
គម្ពីរ, ក្បួន, តម្រា, វិជ្ជា សម្រាប់រៀនសង្កេតឱ្យស្គាល់លក្ខណៈអាការៈក្នុងរូបកាយ ឬសម្រាប់សង្កេតឱ្យស្គាល់អាការៈរោគក្នុងសរីរៈ។
[សា-រ៉ី-រ៉ៈ-សាស] sareiraksas≈
គម្ពីរ, ក្បួន, តម្រា, វិជ្ជា សម្រាប់រៀនសង្កេតឱ្យស្គាល់លក្ខណៈអាការៈក្នុងរូបកាយ ឬសម្រាប់សង្កេតឱ្យស្គាល់អាការៈរោគក្នុងសរីរៈ។
ព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ហៅដោយគោរពយ៉ាងក្រៃលែងថា ព្រះបរមសារីរិកធាតុ)។
[សា-រ៉ី-រិក] saririk
ដែលកើតឬមានក្នុងសរីរៈ; ដែលជាប់ទាក់ទងដោយសរីរៈ។
[សា-រ៉ី-រ៉ិក-កៈ-ធាត] saririk
ព្រះអដ្ឋិធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ហៅដោយគោរពយ៉ាងក្រៃលែងថា ព្រះបរមសារីរិកធាតុ)។
សំពត់អំបោះឬសូត្រ ត្បាញចាក់ជាក្រឡាឆ្លាស់ព័ណ៌ ឬធ្វើជាផ្កា ជាគំនូរ រំលេចព័ណ៌សម្រាប់ភ្ជើញស្លៀកសម្លុយ, ជាសម្លៀករបស់ចាមជ្វាជាដើម :
[សា-រ៉ុង] sarung
សំពត់អំបោះឬសូត្រ ត្បាញចាក់ជាក្រឡាឆ្លាស់ព័ណ៌ ឬធ្វើជាផ្កា ជាគំនូរ រំលេចព័ណ៌សម្រាប់ភ្ជើញស្លៀកសម្លុយ, ជាសម្លៀករបស់ចាមជ្វាជាដើម :
(ម.ព. សារូប)។
[សា-រ៉ុប-បៈ] sarubb
(ម.ព. សារូប)។
ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់ស្ដើងម៉ដ្ឋខៃ, មកពីប្រទេសក្រៅ។
[សា-រូ] saru
ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់ស្ដើងម៉ដ្ឋខៃ, មកពីប្រទេសក្រៅ។
ដែលសមរម្យ, សមគួរ; ដែលគួរដល់ភ្នែក; ដែលត្រូវបែប, ចុះបែប :
[សា-រ៉ូប] ឬ [សា-រូប] sarub
ដែលសមរម្យ, សមគួរ; ដែលគួរដល់ភ្នែក; ដែលត្រូវបែប, ចុះបែប :