ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ក្រឹត] sathu

ក្រឹត្យត្រឹមត្រូវ។

សាធុ គុ., ន.

[សា-ធុ-គត់] sathu

ដែលឋិតនៅក្នុងអំពើល្អ; អ្នកត្រឹមត្រូវ។

សាធុ គុ., ន.

[សា-ធុ-គៈ-តា] sathu

(ម.ព. សាធុគត)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ជន់] sathu

ជនអ្នកត្រឹមត្រូវ, មនុស្សអ្នកកាន់អំពើល្អ។

សាធុ គុណនាម

[សា-ធុ-ជាត] sathu

ល្អ; ដែលត្រឹមត្រូវ, ដែលសម្រេចត្រឹមត្រូវហើយ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-បត់] sathu

ផ្លូវនៃអំពើល្អ, ផ្លូវត្រឹមត្រូវ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ប៉ៈ-ទៈ-វី] sathu

(ម.ព. សាធុបថ)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ផល] sathu

ផលល្អ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ពា-ហៈ-ណៈ] sathu

ពាហនៈដែលបង្ហាត់បានបទហើយ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ព្រឹត] sathu

ការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ, មារយាទល្អ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ភាប] sathu

ភាពល្អ; ដំណើរមានចិត្តល្អ។

សាធុ គុ., ន.

[សា-ធុ-រូប] sathu

ដែលមានសភាពល្អ; ដែលច្បាស់លាស់; សភាពត្រឹមត្រូវ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-វា-ចា] sathu

សម្ដីពីរោះ, សម្ដីត្រឹមត្រូវ; សាធុការ។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-វាត] sathu

(ម.ព. សាធុវាចា)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-វា-ទិ-នី] sathu

(ម.ព. សាធុវាទី)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-វា-ទី] sathu

អ្នកពោលពាក្យពីរោះ, ត្រឹមត្រូវ; សាធុការី ឬ សាធុការិនី បើស្ត្រីជា/ឬ/សាធុវាទិនី។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-វា-ហៈ-ណៈ] sathu

(ម.ព. សាធុពាហនៈ)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-សន់-ណ្មត់] sathu

(ម.ព. សាធុសម្មត)។

សាធុ នាម

[សា-ធុ-ស័ប] sathu

សូរសព្ទថា សាធុ! សូរស្រែកឱ្យពរ។

សាធុ ន., គុ.

[សា-ធុ-សៈ-ម៉ា-ចា] sathu

មារយាទល្អ; ដែលមានមារយាទល្អ; អ្នកមានមារយាទត្រឹមត្រូវ។

សាធុ គុណនាម

[សា-ធុ-ស័ម-ម៉ត់] sathu

ដែលមានសេចក្ដីយល់ព្រមអំពីសប្បុរស ឬអំពីអ្នកប្រាជ្ញ, ដែលអ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវយល់ព្រមផងហើយ :

សាធុ នាម

[សា-ធ្វា-ចា] sathu

(ម.ព. សាធុសមាចារ)។

សាធុ!

សព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា "ល្អ!; ល្អហើយ!; ស្រួលហើយ!; ត្រូវហើយ!; មែន!; មែនហើយ!; អរហើយ!; ..." ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងការទទួលអនុមោទនា, ទទួលអំណរ, ទទួលព្រមផងជាដើម :

សាធុ! នាម

[សា-ធុ] sathu≈

សព្ទប្រាប់សេចក្ដីថា "ល្អ!; ល្អហើយ!; ស្រួលហើយ!; ត្រូវហើយ!; មែន!; មែនហើយ!; អរហើយ!; ..." ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងការទទួលអនុមោទនា, ទទួលអំណរ, ទទួលព្រមផងជាដើម :

សាធុការ

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ :

សាធុការ នាម ១)

[សា-ធុ-កា] sathuka≈

ការបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! :

សាធុការ នាម ២)

[សា-ធុ-កា] sathuka≈

ឈ្មោះដំណើរភ្លេងពិណពាទ្យមួយបទ :

សាធ្វសាធុ នាម

[សា-ធ្វៈ-សា-ធុ] sathvsathu

សប្បុរសនិងអសប្បុរស, អ្នកល្អនិងអ្នកអាក្រក់, អ្នកប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវនិងអ្នកប្រព្រឹត្តខ្ជីខ្ជា :

សាធ្វសាធុ នាម

[សា-ធ្វា-សា-ធុ-ជន់] sathvsathu

(ម.ព. សាធ្វសាធុ) :

សាន នាម

[សាន] san

(ម.ព. សាល)។

សានក្រម នាម

[សាន-ក្រំ] sankram

(ម.ព. សាលក្រមក្នុងពាក្យ សាល)។

សានណូវ

ធាតុពុលមួយប្រភេទប្រើជាថ្នាំពិស (ច្រើនហៅ ជ័រណូវជាង)។

សានណូវ នាម

[សាន-ណូវ] sanonouv

ធាតុពុលមួយប្រភេទប្រើជាថ្នាំពិស (ច្រើនហៅ ជ័រណូវជាង)។

សានុសិស្ស

សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សានុសិស្ស នាម

[សា-នុ-សឹស] sanusess

សិស្សតូចនិងសិស្សធំ ឬសិស្សផ្ទាល់និងចៅសិស្ស :

សានូ

ជម្រាលភ្នំ; ច្រកភ្នំ (ព.កា.)។

សានូ នាម

[សា-នូ] sanu

ជម្រាលភ្នំ; ច្រកភ្នំ (ព.កា.)។

សាន់វិច

អាហារសម្រន់ម្យ៉ាងមានប្រភពមកពីអឺរ៉ុប ធ្វើពីបន្ទះនំប៉័ង, ប៊័រ, សាលាដ, ប្រូមាស, សាច់ប៉ាតេ និងប៉េងប៉ោះជាដើមដាក់តម្រៀបជាជាន់ៗលើគ្នា។

សាន់វិច នាម

[សាន់-វិច] sanvich≈

អាហារសម្រន់ម្យ៉ាងមានប្រភពមកពីអឺរ៉ុប ធ្វើពីបន្ទះនំប៉័ង, ប៊័រ, សាលាដ, ប្រូមាស, សាច់ប៉ាតេ និងប៉េងប៉ោះជាដើមដាក់តម្រៀបជាជាន់ៗលើគ្នា។

សាន់វុ័ណ្ដ

ដែលវ័ណ្ដចុះវ័ណ្ដឡើង, ដែលជំពាក់ពាក់ព័ន្ធ, រសេមរសាម :

សាន់វុ័ណ្ដ គុណនាម

[សាន់-វ៉ាន់] sanvan≈

ដែលវ័ណ្ដចុះវ័ណ្ដឡើង, ដែលជំពាក់ពាក់ព័ន្ធ, រសេមរសាម :

សាន្ត គុណនាម

[សាន] santor

ដែលស្ងប់, រម្ងាប់, ស្ងប់រម្ងាប់; ក្សេមក្សាន្ត, សុខស្រួល :

សាន្ត គុណនាម

[សាន-គ្រោះ] santor

ដែលស្បើយគ្រោះកាច, ស្បើយគ្រោះថ្នាក់ :

សាន្ត គុណនាម

[សាន-ត្រាន] santor

ដែលមានការគ្រប់គ្រងឬមានពំនាក់នាំឱ្យបានសុខស្រួលហើយ :

សាន្ត គុណនាម

[សាន-សុខ] santor

សុខស្រួល។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ] sab

សម្បថ។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ-កាំ] sab

ការស្បថ។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ-ក] sab

(ម.ព.សាបកៈ)។

សាប នាម

[សាប-ប៉ៈ-កា-រ៉ិ-កា] sab

(ម.ព សាបកៈ)។

សាប នាម

[សាប-ប៉ៈ-កៈ] sab

អ្នកស្បថ។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ-វាត] sab

ពាក្យស្បថ, សម្បថ។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ-វា-ទិ-នី] sab

(ម.ព. សាបវាទី)។

សាប នាម

[សា-ប៉ៈ-វា-ទី] sab

អ្នកដែលនិយាយឡើងអាងតែស្បថ។

សាប នាម

[សា-ប៉ិ-កា] sab

(ម.ព. សាបកៈ)។

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប] sab

បាចគ្រាប់ស្រូវពូជដែលត្រាំហើយ ទៅក្នុងទីថ្នាលដើម្បីឱ្យដុះជាសំណាប :

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប-ពូជ-វិច-ជា] sab

បណ្ដុះវិជ្ជាឱ្យចេះតែដុះលូតលាស់ចម្រើនតៗទៅ។

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប-ពូជ-សុ-ជី-វៈ-ធ័រ] sab

បង្ហាត់បង្រៀនប្រាប់ពន្យល់គ្នាឱ្យចេះ, ឱ្យប្រព្រឹត្តតាមសុជីវធម៌ជាសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អតៗទៅ :

សាប កិរិយាសព្ទ ១)

[សាប-ព្រោះ-បន់-ដុះ-ដាំ] sab

សាបខ្លះព្រោះខ្លះបណ្ដុះខ្លះដាំខ្លះ។

សាប កិរិយាសព្ទ ២)

[សាប-ព្រោះ-បន់-ដុះ-ដាំ] sab

(ព.ប្រ.) ទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើមឱ្យកើតកាលវាលគុម្ព។

សាប នាម

[សាប] sab

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ត្បាញដោយបន្ទោះមូលតូចៗ សម្រាប់ដាក់ឱ្យត្រូវមច្ឆជាតិល្អិតៗ។

សាប គុណនាម ១)

[សាប] sab

ដែលឥតរសប្រៃ :

សាប គុណនាម ២)

[សាប] sab

ដែលមិនសូវប្រៃ, ដែលមានរសប្រៃតិច មិនល្មមដល់ការប្រកប :

សាប គុណនាម ៣)

[សាប] sab

(ព.ប្រ.) ដែលឥតតម្លៃ, ដែលអស់អំណាច, អស់ពូកែ :

សាប គុណនាម ៤)

[សាប] sab

ដែលចេញអស់រសជាតិដើមហើយ :

សាប គុណនាម ៥)

[សាប] sab

ដែលឥតរសជាតិខ្លាំង :

សាប គុ.កិ., កិ. ១)

[សាប-មាត់] sab

ភ្នកនឹកចង់បរិភោគមមៃ; ភ្នកនឹកមមៃចង់បរិភោគអាហារមានរសប្រៃឬជូរ (ច្រើនតែមនុស្សដែលទើបនឹងងើបពីឈឺ)។

សាប កិរិយាសព្ទ ២)

[សាប-មាត់] sab

(ព.ប្រ.) នឹកចង់បានរអូចមិនស្រាក :

សាប គុណកិរិយា

[សាប-ឈឹង] sab

សាបឥតរសប្រៃសោះ។

សាប គុណកិរិយា

[សាប-ឈ្លេម] sab

សាបប្រហាត។

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប-រ-លាប] sab

ឥតអំណាច, ឥតតម្លៃ។

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប-សូន] sab

បាត់សូន្យ, វិនាសអស់។

សាប កិរិយាសព្ទ

[សាប-សូន] sab

(ព.ទ.បុ.) ស្លសាបងាយបង់អំបិលថែម, បង្គុយទាបងាយឡើងទៅទីខ្ពស់, គំនិតវៃមិនដែលភ្លាត់ខូចការ។

សាប នាម

[សាប] sab

ល្បាយខ្សាច់និងស៊ីម៉ងត៍ :

សាប នាម

[សាប] sab

ដាវបែបអឺរ៉ុប :

សាបតេយ្យ

សម្បត្តិ, ទ្រព្យ, ប្រើក្លាយជា សាបតៃយ ក៏មាន (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

សាបតេយ្យ នាម

[សាប-ប៉ៈ-តៃ] sabteyy

សម្បត្តិ, ទ្រព្យ, ប្រើក្លាយជា សាបតៃយ ក៏មាន (ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ)។

សាបតៃយ នាម

[សាប-ប៉ៈ-តៃ] sabataiy

(ម.ព. សាបតេយ្យ)។

សាបាន កិរិយាសព្ទ

[សា-បាន] saban

ស្បថ។

សាបាល នាម

[សា-បាល] sabal

(ម.ព. ស្របាល២)។

សាបេក្ខភាព នាម

[សា-ប៉េក-ខៈ-ភាប] sabekkhakpheab≈

ភាពអាចប្រែប្រួលមិនទៀង ភាពមិនច្បាស់។

សាប៊ូ

សាប៊ូសម្រាប់សម្អាតមុខ។

សាប៊ូ នាម

[សា-ប៊ូ] sabu

(ម.ព. សប៊ូ)។

សាប៊ូ នាម

[សា-ប៊ូ-កក់-សក់] sabu

សាប៊ូម្យ៉ាងសម្រាប់សម្អាតសក់និងស្បែកក្បាល។

សាប៊ូ នាម

[សា-ប៊ូ-បន់-ទន់-សក់] sabu

សាប៊ូម្យ៉ាងសម្រាប់ធ្វើឱ្យសក់ទន់មិនជំពាក់គ្នា។

សាប៊ូ នាម

[សា-ប៊ូ-លាង-មុក] sabu

សាប៊ូសម្រាប់សម្អាតមុខ។