សាណិ
ខ្មែប្រើ ជា (រ.ស.) ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្តមីថា សាណិយា "ក្នុងវាំងនន", សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "វាំងនន"; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ខ្មែប្រើ ជា (រ.ស.) ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្តមីថា សាណិយា "ក្នុងវាំងនន", សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "វាំងនន"; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ :
[សា-ណិ] sane
វាំងនន, រនាំង; ឆាក; ឡប់ឡែ។
[សា-ណិ] sane
ខ្មែប្រើ ជា (រ.ស.) ច្រើនហៅជាប់ដោយវិភត្តិសត្តមីថា សាណិយា "ក្នុងវាំងនន", សំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "វាំងនន"; ហៅក្លាយជា សន្ធិយា ក៏មានខ្លះ :
(ម.ព. សាណិ)។
[សា-ណិ-យ៉ា] saneyea
(ម.ព. សាណិ)។
(ម.ព. សាណិ)។
[សា-ណី] sanei≈
(ម.ព. សាណិ)។
[សាត] sat
ដែលសុខចិត្តសះជាលែងប្រកាន់គ្នាតទៅទៀត, ដែលទុកជាស្មើគ្នាមិនឈ្នះមិនចាញ់ :
[សា-តៈ-គ្រឹះ] sat
ផ្ទះដែលនៅបានសេចក្ដីសុខ, ដែលស្រួលនៅ។
[សា-តៈ-ចិត] sat
ចិត្តរីករាយ។
[សា-ត័ត-ឋាន] sat
ទីសប្បាយ។
[សា-តៈ-មន់-ទី] sat
(ម.ព. សាតគ្រឹះ)។
[សា-តា-រ៉ម់] sat
អាម្មរណ៍រីករាយ។
សំពត់រលើប, ជាឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់រលីងម៉ដ្ឋសម្បុររលើបរលោង មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ជាសំពត់មកពីប្រទេសក្រៅ :
[សា-តាំង] satang
សំពត់រលើប, ជាឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ សាច់រលីងម៉ដ្ឋសម្បុររលើបរលោង មានព័ណ៌ផ្សេងៗ ជាសំពត់មកពីប្រទេសក្រៅ :
(ម.ព. សាត់អណ្ដែត)។
[សាត់] sat
ប៉ើង, ហើរ តាមខ្យល់ ឬអណ្ដែតតាមខ្សែទឹក (រសាត់)។
[សាត់-ព្រាត់] sat
ចេញចោលស្រុកទេសខ្ចាត់ភ្លាត់ព្រាត់បងប្អូនញាតិមិត្រ :
[សាត់-ភ្លាត់] sat
ដែលខិលខូចដើរសាត់អណ្ដែតតាមតែប្រទះគ្មានលំនៅជាប្រាកដ :
[សាត់-អន់-ដែត] sat
ដែលដើរសាត់ព្រាត់ទៅតាមតែប្រទះឥតមានទីនៅជាប្រាកដ :
[សាត់-អន់-ដែត] sat
(ម.ព. សាត់អណ្ដែត)។
សាត្រាសម្រាប់មើលលេង (សាស្ត្រាប្រលោមលោក)។
[សា-ត្រា] satra
គម្ពីរ, ក្បួន។
[សា-ត្រា-ច្បាប់] satra
សាត្រាកាព្យ, ពាក្យសុភាសិតជាច្បាប់ប្រដៅ។
[សា-ត្រា-ទេស] satra
សាត្រាសម្រាយពាក្យរាយនិយាយពីធម៌វិន័យឬពីរឿងនិទានក្នុងពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ទេសន៍។
[សា-ត្រា-ល្បែង] satra
សាត្រាសម្រាប់មើលលេង (សាស្ត្រាប្រលោមលោក)។
(ម.ព. សាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-តៈ—] satak—≈
(ម.ព. សាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកពោលពាក្យសាទរ។
[សា-ទ] sator
ការសម្ដែងសេចក្ដីអើពើ, គោរព; សេចក្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ :
[សា-ទៈ-រៈ-កៈ-ថា] sator
សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ; សម្ដីសម្ដែងសេចក្ដីគោរព។
[សា-ទៈ-រៈ-ភាប] sator
ភាពនៃសេចក្ដីគោរព; ការរាក់ទាក់, រួសរាយ។
[សា-ទៈ-រៈ-វា-ចា] sator
(ម.ព. សាទរកថា)។
[សា-ទៈ-រៈ-វា-ទិ-នី] sator
(ម.ព. សាទរវាទី)។
[សា-ទៈ-រៈ-វា-ទី] sator
អ្នកពោលពាក្យសាទរ។
(ម.ព. សាទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-ទៈ-រៈ—] sateakreak—≈
(ម.ព. សាទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកជិះសេះ; ទាហានសេះ; សារថី; ទម័កសត្វពាហនៈ :
[សា-ទិន] satin
អ្នកជិះសេះ; ទាហានសេះ; សារថី; ទម័កសត្វពាហនៈ :
[សា-ទិស] satis
(ម.ព. សទិស)។
(ម.ព. សទិស)។
[សា-ទិ-សៈ] satisak≈
(ម.ព. សទិស)។
(ក.សិ.) ជំងឺម៉្យាងបង្កឡើងដោយបាក់តេរី ប៉ាស្ទ័ររេឡា ច្រើនកើតចំពោះសត្វបម្រើ។ ជំងឺនេះអាចឆ្លងពីសត្វឈឺទៅសត្វជាតាមរយៈទឹកមាត់ ចំណីអាហារ និងការរស់នៅជិតគ្នា :
[សា-ទឹក] satoek≈
(ក.សិ.) ជំងឺម៉្យាងបង្កឡើងដោយបាក់តេរី ប៉ាស្ទ័ររេឡា ច្រើនកើតចំពោះសត្វបម្រើ។ ជំងឺនេះអាចឆ្លងពីសត្វឈឺទៅសត្វជាតាមរយៈទឹកមាត់ ចំណីអាហារ និងការរស់នៅជិតគ្នា :
(ក.សិ.) ជំងឺឆ្លងបង្កដោយបាក់តេរី ប៉ាស្ទ័ររេឡាមុលតូស៊ីដា (pasteurella multocida) កើតចំពោះជ្រូក។ រោគសញ្ញាសំខាន់ៗមានដូចជាឡើងកម្ដៅ ហើមសួត ក្អក ហៀរសំបោរ និងដកដង្ហើមញាប់។
[សា-ទឹក-ជ្រូក] satoekchruk≈
(ក.សិ.) ជំងឺឆ្លងបង្កដោយបាក់តេរី ប៉ាស្ទ័ររេឡាមុលតូស៊ីដា (pasteurella multocida) កើតចំពោះជ្រូក។ រោគសញ្ញាសំខាន់ៗមានដូចជាឡើងកម្ដៅ ហើមសួត ក្អក ហៀរសំបោរ និងដកដង្ហើមញាប់។
និយាយសើរើសេចក្ដីទុក្ខរបស់ខ្លួន :
[សា-ទុក] satukkhor
និយាយសើរើសេចក្ដីទុក្ខរបស់ខ្លួន :
រសឆ្ងាញ់; អាហារដែលមានរសឆ្ងាញ់ :
[សា-ទុ-ភោ-ជន់] satuphouchon
ភោជនឆ្ងាញ់, អាហារឆ្ងាញ់ពិសា។
[សា-ទុ-រស់] satuphouchon
រសឆ្ងាញ់; អាហារដែលមានរសឆ្ងាញ់ :
និយាយសើរើទោសរបស់ខ្លួន :
[សា-ទោស] satous
និយាយសើរើទោសរបស់ខ្លួន :
ដែលសុខចិត្តសះជានឹងគ្នា, ដែលទុកថាជាស្រេចបាច់ឬជ្រះស្រឡះត្រឹមប៉ុណ្ណោះ, ដែលទុកថាជាស្មើគ្នា មិនឈ្នះមិនចាញ់ :
[សាត] sath
ដែលសុខចិត្តសះជានឹងគ្នា, ដែលទុកថាជាស្រេចបាច់ឬជ្រះស្រឡះត្រឹមប៉ុណ្ណោះ, ដែលទុកថាជាស្មើគ្នា មិនឈ្នះមិនចាញ់ :
ដែលនាំមកសម្ដែង; ដែលអធិប្បាយ, ដែលពន្យល់ :
[សា-ធៈ-កៈ] ឬ [សា-ធក់] sathok
អ្នកធ្វើឱ្យសម្រេច; អ្នកបំពេញឬបង្គ្រប់; ការធ្វើឱ្យសម្រេច; ការបំពេញឬបង្គ្រប់; ការពន្យល់។
[សា-ធៈ-កៈ] ឬ [សា-ធក់] sathok
នាំមកសម្ដែង; អធិប្បាយ, ពន្យល់ :
[សា-ធៈ-កៈ] ឬ [សា-ធក់] sathok
ដែលនាំមកសម្ដែង; ដែលអធិប្បាយ, ដែលពន្យល់ :
(សេ.ហិ.) ភាពដែលអាចសងបំណុលបានទាំងអស់តាមកាលកំណត់។
[សា-ធៈ-នៈ-ភាប] satheakneakpheab≈
(សេ.ហិ.) ភាពដែលអាចសងបំណុលបានទាំងអស់តាមកាលកំណត់។
(សេ.ហិ.) ដែលអាចទូទាត់សងរាល់បំណុលតាមកាលកំណត់។
[សា-ធៈ-នី] satheakni≈
(សេ.ហិ.) ដែលអាចទូទាត់សងរាល់បំណុលតាមកាលកំណត់។
ពាក្យដែលសម្រេចមកអំពី កិរិយាសព្ទ ឬ អំពី គុណសព្ទ ដោយមានវិគ្រោះជាទីតាំង ចេញមកជា នាមនាម, ខាងបាលី ដូចជា ទ្វីហាទីហិ-ជនេហិ-សហ-កម្មំ-កាតុំ-សីលមស្សាតិ > សហការី "ជនអ្នកមានកិរិយាធ្វើនូវកិច្ចការជាមួយនឹងជនទាំងឡាយ តាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅជាប្រក្រតី ហៅថា សហការី", បើស្ត្រីហៅថា សហកា
[សា-ធៈ-នៈ] sathoneak
ពាក្យដែលសម្រេចមកអំពី កិរិយាសព្ទ ឬ អំពី គុណសព្ទ ដោយមានវិគ្រោះជាទីតាំង ចេញមកជា នាមនាម, ខាងបាលី ដូចជា ទ្វីហាទីហិ-ជនេហិ-សហ-កម្មំ-កាតុំ-សីលមស្សាតិ > សហការី "ជនអ្នកមានកិរិយាធ្វើនូវកិច្ចការជាមួយនឹងជនទាំងឡាយ តាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅជាប្រក្រតី ហៅថា សហការី", បើស្ត្រីហៅថា សហកា
មតិឬយោបល់របស់សាធារណជន :
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-មៈ-តិ] satheareaknakmeakte≈
មតិឬយោបល់របស់សាធារណជន :
រដ្ឋដែលបណ្ដារាស្ត្រជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីជាតំណាងរបស់ខ្លួន ហើយចាត់តាំងឱ្យកាន់កាប់ការផែនដីដោយមិនមានព្រះមហាក្សត្រ ដូចជាប្រទេសបារាំងសែសជាដើម :
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-រ័ត] sathearnarodthar
រដ្ឋដែលបណ្ដារាស្ត្រជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីជាតំណាងរបស់ខ្លួន ហើយចាត់តាំងឱ្យកាន់កាប់ការផែនដីដោយមិនមានព្រះមហាក្សត្រ ដូចជាប្រទេសបារាំងសែសជាដើម :
ស្រីពេស្យា (តាមទម្លាប់, ពុំដែលប្រើថា ស្រីសាធារណៈ ទេ, ធ្លាប់ប្រើតែ សាធារណ៍ ដូច្នេះឯង)។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ] sathearonak
ដែលទូទៅ; ដែលទុកជាកណ្ដាល, ដែលប្រើបានទាំងអស់គ្នា, ដែលមិនចំពោះមួយៗ; សាមញ្ញ, ដែលរាប់រយរាប់ពាន់។
[កា-សា-ធា-រ៉ៈ-ណៈ] sathearonak
ការដែលត្រូវធ្វើទាំងអស់គ្នា។
[ក្រ-សួង-សា-ធា-រៈ-ណៈ-កា] sathearonak
ក្រសួងមេការសម្រាប់រាជការ, ក្រសួងដែលទទួលបន្ទុកខាងស្ថាបនានិងជួសជុល ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ជាដើម។
[ទី-សា-ធា-រៈ-ណៈ] sathearonak
កន្លែងទាំងឡាយដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋមានដូចជា សួនច្បារ ទីវាល សាលាសម្នាក់ជាដើម សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទូទៅ :
[បង់-គន់-សា-ធា-រៈ-ណៈ] sathearonak
បង្គន់សម្រាប់សាធារណជន។
[ផ្លូវ-សា-ធា-រៈ-ណៈ] sathearonak
ផ្លូវសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅ។
[រ-បស់-សា-ធា-រៈ-ណៈ] sathearonak
របស់ដែលត្រូវប្រើបានទាំងអស់គ្នា ឬរបស់សាមញ្ញ, របស់រយ។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-កា] sathearonak
ការជាសាធារណៈ, ការដែលត្រូវតែធ្វើទូទៅ មិនចេះអស់មិនចេះហើយ។ ហៅដោយសន្មតិ សំដៅការលើកថ្នល់, សង់ស្ពាន, សង់ផ្ទះជាដើម របស់រាជការ។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-ជន់] sathearonak
ប្រជាជនទូទៅ, ជនទាំងពួង។
[សា-ធា-រៈ-ណ័ត-ឋាន] sathearonak
ទីដែលទៅមកឬប្រើប្រាស់បានទាំងអស់គ្នា។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-ទាន] sathearonak
ទានដែលឱ្យដល់ជនទូទៅមិនរើសមុខ (ព.ផ្ទ.) អសាធារណទាន ឬ បុគ្គលិកទាន)។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-ទ្រ័ប] sathearonak
ទ្រព្យសាមញ្ញ, របស់រាយ។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-នាម] sathearonak
(ព.វ.) នាមនាមដែលនៅទូទៅទៀតបាន (សាមញ្ញនាម)។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-ប្រ-យ៉ោច] sathearonak
ប្រយោជន៍សម្រាប់សាធារណជន។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-សុខ] sathearonak
សេចក្ដីសុខរបស់ប្រជាជនទូទៅ។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ-ស្ថាន] sathearonak
(ម.ព. សាធារណដ្ឋាន)។
[ស្រី-សា-ធា] sathearonak
ស្រីពេស្យា (តាមទម្លាប់, ពុំដែលប្រើថា ស្រីសាធារណៈ ទេ, ធ្លាប់ប្រើតែ សាធារណ៍ ដូច្នេះឯង)។
(ម.ព. សាធារណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-ធា-រៈ-ណៈ—] satheareaknak—≈
(ម.ព. សាធារណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. សាធុសមាចារ)។
[សា-ធុ] sathu
ល្អ, ប្រពៃ; ត្រូវ, ត្រឹមត្រូវ; ស្រួល, ស្រួលបួល; ដែលឱ្យសម្រេចផលឬសម្រេចប្រយោជន៍; ដែលពិត, មែន; ...។
[សា-ធុ] sathu
សម្បុរស, មនុស្សចិត្តល្អ, មនុស្សចិត្តបុណ្យ, អ្នកប្រាជ្ញ។
[សា-ធុ-កាំ] sathu
អំពើល្អ, បុណ្យ, កុសល។
[សា-ធុ-កា-ព] sathu
សាធុការនិងពរ ឬពាក្យពរដែលលាយដោយសម្ដីថា សាធុ! ផង :
[សា-ធុ-កា-ស័ប] sathu
សូរសព្ទសាធុការ។
[សា-ធុ-កា-រិ-នី] sathu
(ម.ព. សាធុការី)។
[សា-ធុ-កា-រ៉ី] sathu
អ្នកបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! ឬអ្នកដែលច្រើនប្រើសម្ដីថា សាធុ!
[សា-ធុ-កី-ឡា] sathu
ការលេងសាធុ, ល្បែងសាធុ, ការរីករាយសប្បាយដោយបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! គឺការបញ្ចេញវាចាថា សាធុ! ព្រមៗគ្នាឮខ្លាំងៗរឿយៗក្នុងវេលាកំពុងដើរហែព្រះពុទ្ធរូប ឬដើរប្រទក្សិណឧបោសថាគារជាដើម ដែលមានមនុស្សម្នាក់ស្រែកថា អនុមោទនាលោកអឺយ! (អ្ហឺយ) អ្នកទាំងអស់ទទួលព្រមគ្នាថា សាធុ! ឬ ទទួលបីដងថា
[សា-ធុ-ក្រី-ឌា] sathu
(ម.ព. សាធុកីឡា)។
[សា-ធុ-ក្រឹត] sathu
ដែលបានធ្វើឬផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រឹមត្រូវហើយ :