សាក់ កិរិយាសព្ទ
[សាក់] sak
ចាក់ដោយម្ជុលឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹកខ្មៅឬទឹកក្រហមក្នុងសាច់ឱ្យដិតជាប់ជាក្បាច់ក្បួរឬជារូប, យ័ន្ត, អក្សរ :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[សាក់] sak
ចាក់ដោយម្ជុលឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹកខ្មៅឬទឹកក្រហមក្នុងសាច់ឱ្យដិតជាប់ជាក្បាច់ក្បួរឬជារូប, យ័ន្ត, អក្សរ :
[សាក់] sak
ស្នាមក្បាច់ក្បូរឬរូប, យ័ន្ត, អក្សរដែលចាក់នឹងម្ជុលឬដែកស្រួច បញ្ចូលទឹកខ្មៅឬទឹកក្រហមដិតជាប់នៅក្នុងសាច់ :
គួរអ្វី។
[សាក់-បើ] sakabaeu
មធ្យម, យ៉ាងកណ្ដាល, យ៉ាងល្មម, សមគួរ :
[សាក់-បើ] sakabaeu
ស្មើគ្នា, ប្រហែលគ្នា :
[សាក់-បើ] sakabaeu
គួរបើ, សមបើ :
[ពុំ-សាក់-បើ] sakabaeu
ពុំសមបើ :
[សាក់-បើ-អ្វី] sakabaeu
គួរអ្វី។
មេបណ្ដោយ, ស៊ុមឬមេសម្រាប់ទ្រវត្ថុអ្វីមួយ មានរទេះ រថយន្ត ស្ពានជាដើម :
[សាក់-ស៊ី] saksi≈
មេបណ្ដោយ, ស៊ុមឬមេសម្រាប់ទ្រវត្ថុអ្វីមួយ មានរទេះ រថយន្ត ស្ពានជាដើម :
(ម.ព. សក្យ)។
[សា-ក្យ៉ៈ] sakyar
(ម.ព. សក្យ)។
(ម.ព. សក្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សា-ក្យ៉ៈ—] sakayak—≈
(ម.ព. សក្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
សាក្សីដែលបានដឹងឮជាក់ប្រាកដ ទាំងមានអានុភាពអង់អាចផង។ ច្រើនប្រើក្នុងការសំបូងសង្រូង :
[សាក-សី] saksei
ស្មរ, បន្ទាល់ :
[សាក-សី-ទុច-ចៈ-រ៉ិត] saksei
សាក្សីដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់, សាក្សីវៀច។
[សាក-សី-បញ់-ចេះ] saksei
សាក្សីដែលអ្នកអាងដល់លបបព្ចោះមុនជាស្រេច។
[សាក-សី-ពេច-ញាន] saksei
សាក្សីដែលបានដឹងឮជាក់ប្រាកដ ទាំងមានអានុភាពអង់អាចផង។ ច្រើនប្រើក្នុងការសំបូងសង្រូង :
សមាគមរង។
[សា-ខា] sakha
មែក :
[សា-ខា] sakha
(ក.សិ.) ផ្នែកសំខាន់នៃវគ្គីសាស្ត្រស្ថិតនៅបន្ទាប់ពីរជ្ជៈ :
[សា-ខា-កាល] sakha
កាលរាយរងបែកចេញពីកាលធំ ៣គឺ បច្ចុប្បន្នកាល, អតីតកាល, អនាគតកាល (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលី ត្រង់អាខ្យាត)។
[សា-ខា-ន-គ] sakha
ក្រុងរងឬក្រុងរាយរង, ក្រុងតូចដែលជាចំណុះក្រុងធំ។
[សា-ខា-ប៉ៈ-សា-ខា] sakha
មែកតូចនិងមែកធំ។
[សា-ខា-ប្រ-ទេស] sakha
ប្រទេសឬដែនដែលជារណបគេ, ដែលជាចំណុះគេ។
[សា-ខា-ពា-និច] sakha
ពាណិជ្ជរងឬរាយរងដែលបែកមែកចេញពីពាណិជ្ជធំ។
[សា-ខា-ពា-និច] sakha
(ម.ព. សាខាពាណិជ្ជ)។
[សា-ខា-ម្រឹក] sakha
ស្វា; ពួកសត្វដែលលោតតោងមែកឈើបាន :
[សា-ខា-រ័ត] sakha
(ម.ព. សាខាប្រទេស)។
[សា-ខា-សៈ-ម៉ា-គំ] sakha
សមាគមរង។
(ម.ព. សាគរា)។
[សា-គ] sakor
សមុទ្រ។ មានសេចក្ដីតំណាលក្នុងរឿងរាមាយណៈថា សមុទ្របានជាហៅ សាគរ ព្រោះកើតអំពីពួកព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទ សគរៈ កែនពលឱ្យជីក។
[សា-គៈ-រា] sakor
(ព.កា.) សមុទ្រ។
[សា-គៈ-រេ] sakor
ក្នុងសមុទ្រ។
[សា-គៈ-រេ-សៈ] sakor
(ម.ព. សាគរា)។
វិទ្យានិយាយអំពីសមុទ្រ។
[សា-គៈ-រៈ-វិត-ទ្យា] sakrovityea
វិទ្យានិយាយអំពីសមុទ្រ។
ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងក្រកោ តែដើមទាបៗ មានមើមសម្បុរស ប្រើស្ងោរបរិភោគជាអាហារ ឬហាន់ឱ្យស្ដើងៗលាយបាយក៏បាន កិនឆៅច្រោះជាម្សៅក៏បាន, បើស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ប្រើជាអាហារជាជំនួសបាយបាន, ជាដំណាំងាយដាំ មានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងសម្រាប់ប្រទេសខ្មែរ :
[សា-គូ] saku
ដំណាំមួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងក្រកោ តែដើមទាបៗ មានមើមសម្បុរស ប្រើស្ងោរបរិភោគជាអាហារ ឬហាន់ឱ្យស្ដើងៗលាយបាយក៏បាន កិនឆៅច្រោះជាម្សៅក៏បាន, បើស្រុកកើតទុរ្ភិក្ស ប្រើជាអាហារជាជំនួសបាយបាន, ជាដំណាំងាយដាំ មានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងសម្រាប់ប្រទេសខ្មែរ :
ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រាស់ស្រួចៗ ផ្លែតូចៗ ទ្រើសជាងផ្លែតង្កៀបក្ដាម, ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរល្មម បរិភោគបាន, ច្រើនដុះក្នុងព្រៃរនាមឬដុះតាមមាត់ស្ទឹង, មាត់ព្រែក, មាត់អូរ។
[សា-គូ-រ-នាម] sakuroneam
ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រាស់ស្រួចៗ ផ្លែតូចៗ ទ្រើសជាងផ្លែតង្កៀបក្ដាម, ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរល្មម បរិភោគបាន, ច្រើនដុះក្នុងព្រៃរនាមឬដុះតាមមាត់ស្ទឹង, មាត់ព្រែក, មាត់អូរ។
[សាង] sang
ក, ធ្វើ, សង់ ឱ្យកើតឡើង (ចំពោះការកុសល) :
[សាង-សង់] sang
សង់សម្អិតសម្អាងឱ្យបានកើតឡើងជាការកុសល។
[សាង-សូម] sang
សាងហើយប្រាថ្នាថាសូមឱ្យបានសម្រេចតាមបំណង។
[សាង] sang
នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានផ្លែ៥ឬ ៦បែកជាចង្វែកក្រញាង ធ្វើដោយឫស្សីឬដែក មានដងវែងសម្រាប់ចាក់ត្រីតូចៗ ឱ្យត្បៀតជាប់ក្នុងចង្វែកផ្លែ។
[សាង] sang
ប្រដាប់ធ្វើដោយឫស្សី មានសណ្ឋានដូចជាសាង សម្រាប់ដោតអំពៅដែលកាត់ជាកង់ខ្លីៗ :
[សាង] sang
រើអីវ៉ាន់ចេញពីយានមួយទៅដាក់ក្នុងយានមួយទៀតដោយមូលហេតុផ្សេងៗ :
ដែលបែកក្រញាងកន្ទ្រាញចេញក្រៅ :
[សាង-ញ៉ាង] sangnheang
ដែលបែកក្រញាងកន្ទ្រាញចេញក្រៅ :
[សាច] sach
កោយទឹកដោយបាតដៃបាចឱ្យបែកចេញឡើងព្រោង :
[សាច] sach
ទឹកភ្លៀងចូលដោយកម្លាំងខ្យល់បក់ :
[បាច-សាច] sach
(ម.ព. បាច)។
បងប្អូន។
[សាច់] sach
អាការៈមួយប្រភេទជាបឋវីធាតុនារាងកាយមនុស្សនឹងសត្វ ត្រង់សព៌ាង្គបន្ទាប់ពីស្បែកទៅស្រោបឆ្អឹង ទីទៃពីសរសៃ :
[សាច់] sach
តួផ្លែឈើក្នុងសំបកក្រៅពីគ្រាប់, ក្រៅពីលលាដ៍ :
[សាច់] sach
តួដើមឈើខាងក្នុងសំបក :
[សាច់] sach
បឋវីធាតុដែលជារូបរបស់ឬវត្ថុផ្សេងៗ :
[ញាត-សាច់] sach
(ម.ព. សាច់ញាតិ)។
[សាច់-ក្រក] sach
សាច់ដែលចិញ្ច្រាំញាត់ក្នុងពោះវៀនហើយហាលថ្ងៃ (ច្រើនតែសាច់ជ្រូកនិងពោះវៀនជ្រូក)។
[សាច់-ឈាម] sach
សាច់និងឈាម; សាច់ញាតិ។
[សាច់-ញាត] sach
អ្នកដែលជាប់ជាញាតិនឹងគ្នា, ក្រសែញាតិ។
[សាច់-ដុំ-កំ-ភួន] sach
ញាតិជិត។
[សាច់-ថ្លៃ] sach
បងថ្លៃឬប្អូនថ្លៃ។
[សាច់-ធ័រ] sach
អត្ថន័យរបស់ធម៌, រូបសេចក្ដីធម៌។
[សាច់-ប័ញ-ញ៉ើ] sach
កូនសុំឬកូនចិញ្ចឹម; កូនសិស្ស; អ្នកដទៃដែលរាប់អានទុកស្មើញាតិជិត។
[សាច់-ផ្ញើ-សាំ] sach
(ម.ព. សាច់បញ្ញើ)។
[សាច់-ផ្ញើ-សាំ] sach
(ព.ទ.បុ.) អត់បើអត់ នាំឱ្យមានវល់ឥតប្រយោជន៍ឬប្រយោជន៍បានទៅគេ ខ្លួនបានតែខាងទទួលទុក្ខទោស :
[សាច់-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] sach
ញាតិសន្តាន។
[សាច់-សា-លោ-ហិត] sach
បងប្អូន។
ធាតុផ្សំមានបែបភាពជាអំបិលជូរ សាច់រឹងជាដុំ សម្រាប់ប្រើកូរលាយទឹកជ្រលក់ឱ្យដិតស្រស់ព័ណ៌ជាដើម; មាន ២ប្រភេទ គឺ សាច់ជូរ ស មានសាច់ព័ណ៌ស; សាច់ជូរខៀវ មានព័ណ៌ខៀវស្ទើរបៃតងចាស់ (ច្រើនប្រើជាថ្នាំ)។
[សាច់-ជូ] sachachur
ធាតុផ្សំមានបែបភាពជាអំបិលជូរ សាច់រឹងជាដុំ សម្រាប់ប្រើកូរលាយទឹកជ្រលក់ឱ្យដិតស្រស់ព័ណ៌ជាដើម; មាន ២ប្រភេទ គឺ សាច់ជូរ ស មានសាច់ព័ណ៌ស; សាច់ជូរខៀវ មានព័ណ៌ខៀវស្ទើរបៃតងចាស់ (ច្រើនប្រើជាថ្នាំ)។
សំណុំនៃសរសៃជាលិកាឆ្មារៗក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬ សត្វ ដែលអាចបន្តឹងឬបន្ធូរដើម្បីឱ្យផ្នែកណាមួយនៃដងខ្លួនធ្វើចលនា :
[សាច់-ដុំ] sachdoam≈
សំណុំនៃសរសៃជាលិកាឆ្មារៗក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬ សត្វ ដែលអាចបន្តឹងឬបន្ធូរដើម្បីឱ្យផ្នែកណាមួយនៃដងខ្លួនធ្វើចលនា :
ក្រដាសប្រាក់ កាក់ប្រាក់ ឬបញ្ញើសាច់ប្រាក់ដែលត្រូវបានតម្កល់នៅក្នុងគណនីធនាគារឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ :
[សាច់-ប្រាក់] sachbreak≈
ក្រដាសប្រាក់ កាក់ប្រាក់ ឬបញ្ញើសាច់ប្រាក់ដែលត្រូវបានតម្កល់នៅក្នុងគណនីធនាគារឬស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ :
(ម.ព. សជី)។
[សា-ជី] sachi
(ម.ព. សជី)។
ការមូលមតិគ្នាជាក្រុមក្នុងការបង្កើតអាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនជាមួយគ្នា។
[សា-ជី-វៈ-កាំ] sachiveakkaam≈
ការមូលមតិគ្នាជាក្រុមក្នុងការបង្កើតអាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនជាមួយគ្នា។
(ម.ព. សាច់ជូរ)។
[សា-ជូ] sachur
(ម.ព. សាច់ជូរ)។
សាញក្រៃពេក, សាញមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច :
[សាញ] sanh
ដែលប្រទាក់ចាក់ស្រែះ, ដែលស៊កសៀតរវីមរវាម :
[សាញ] sanh
ដែលសាំញ៉ាំ, ដែលមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច, ដែលល្អិតល្អោចហួសពេក :
[សាញ-ចាក់-ស្មុក] sanh
(ព.ប្រ.) ដែលសាញពេកហួសហេតុហួសទំនង :
[សាញ-ប្រ-ដាញ] sanh
សាញក្រៃពេក, សាញមិនងាយនឹងដាច់ស្រេច :
សត្វពួកជីងចក់ឬពួកបង្គួយ :
[សាញ-ជៈ-នៈ-ស័ត] sanhchnosotvor
សត្វពួកជីងចក់ឬពួកបង្គួយ :
សំពត់; សំពត់ងូត។
[សា-ដក់] sadak
សំពត់; សំពត់ងូត។
សំបុត្របង្កាន់ដៃពន្ធ (ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ហៅថា សំបុត្រសាដាន)។
[សា-ដាន] sadan
សំបុត្របង្កាន់ដៃពន្ធ (ប្រើតែក្នុងសម័យពីដើម ហៅថា សំបុត្រសាដាន)។
ឈ្មោះគ្រឿងតន្ត្រីមួយប្រភេទ មានខ្សែលួសស្ពាន់តែមួយ មានសំបកឃ្លោកមូល (ឃ្លោកសាដៀវ) មួយកំណាត់ទ្រភ្ជាប់ពីក្រោមដងមានប៉ោលសម្រាប់រឹតឬបន្ធូរខ្សែ, ប្រើជាគ្រឿងដេញ មានសូរសព្ទមូលរងំ :
[សា-ដៀវ] sadiev
ឈ្មោះគ្រឿងតន្ត្រីមួយប្រភេទ មានខ្សែលួសស្ពាន់តែមួយ មានសំបកឃ្លោកមូល (ឃ្លោកសាដៀវ) មួយកំណាត់ទ្រភ្ជាប់ពីក្រោមដងមានប៉ោលសម្រាប់រឹតឬបន្ធូរខ្សែ, ប្រើជាគ្រឿងដេញ មានសូរសព្ទមូលរងំ :
សំពត់សម្បកធ្មៃ ឬសរសៃវល្លិផ្សេងៗ :
[សាន] san
សំពត់សម្បកធ្មៃ ឬសរសៃវល្លិផ្សេងៗ :
[សា-ណៈ-ព័ស] sanpostror
(ម.ព. សាណ)។
(ម.ព. សាណ)។
[សា-ណៈ-ព័ស] sanakpsa≈
(ម.ព. សាណ)។