សរ នាម
[ស-ញាន] sor
ពិចារណាឬរំពឹងដឹងហេតុច្បាស់ទៅខាងអតីតកាល ឬខាងអនាគតកាល :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ស-ញាន] sor
ពិចារណាឬរំពឹងដឹងហេតុច្បាស់ទៅខាងអតីតកាល ឬខាងអនាគតកាល :
ទីសម្រាប់ជ្រកកោន, ទីសម្រាប់ពឹងពំនាក់អាស្រ័យដែលគួរដល់ការគោរពបូជា :
[សៈ-រ៉ៈ-ណាត់-ឋាន] sakraknatthan≈
ទីសម្រាប់ជ្រកកោន, ទីសម្រាប់ពឹងពំនាក់អាស្រ័យដែលគួរដល់ការគោរពបូជា :
ដំណើរដាច់ទីពឹង។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ] saronak
ទីរឭក, ការរឭកដល់; ទីពឹង, ពំនាក់, ទីអាង, ទីជ្រកអាស្រ័យ; ផ្ទះ, លំនៅ; គ្រឿងការពារ គ្រឿងគ្រប់គ្រងរក្សា; ព្រះនិញ្វន។
[សៈ-រ៉ៈ-ណ័ក-ខៃ] saronak
ដំណើរអស់ទីពឹង, អស់ទីពំនាក់។
[សៈ-រ៉ៈ-ណ័ក-ក្សៃ] saronak
(ម.ព. សរណក្ខ័យ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-គំ] saronak
ការពោលពាក្យប្ដេជ្ញាយកព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃជាទីរឭកឬជាទីពឹង (ព.ពុ.)។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ត្រៃ] saronak
ប្រជុំបីនៃសរណៈ គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ (ព.ពុ.)។ តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ប្រជុំបីនៃសរណៈ គឺព្រះព្រហ្ម, ព្រះសិវៈ, ព្រះវិស្ណុ។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទាន] saronak
ការឱ្យសរណគមន៍ (ព.ពុ.)។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទា-យក់] saronak
អ្នកឱ្យសរណគមន៍ (ព.ពុ.)។ អ្នកឱ្យទីពំនាក់, អ្នកឱ្យទីពឹង។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទា-យិ-កា] saronak
(ម.ព. សរណទាយក)។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ធ័រ] saronak
ធម៌ដែលជាទីពឹង (ធម៌ជាកុសល)។
[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ភេទ] saronak
ដំណើរដាច់ទីពឹង។
(ម.ព. សរទៈ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ-កាល] sarotokal
(ម.ព. សរទៈ)។
(ម.ព. សរទៈ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ-រ-ដូវ] sakrakteakrodouv≈
(ម.ព. សរទៈ)។
រដូវចុះអ័ព្ទឬរដូវមានខ្យល់, ភ្លៀង, ទឹកសន្សើមខ្លះ; ហៅ សរទកាល ឬ សរទរដូវ; ក៏បាន។
[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ] saroteak
រដូវចុះអ័ព្ទឬរដូវមានខ្យល់, ភ្លៀង, ទឹកសន្សើមខ្លះ; ហៅ សរទកាល ឬ សរទរដូវ; ក៏បាន។
(ម.ព. សព៌ាង្គ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ពាង] soropeangkor
(ម.ព. សព៌ាង្គ)។
(ម.ព. សារពើ) (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។
[សៈ-រៈ-ពើ] saropau
(ម.ព. សារពើ)។
[ស័រ-ពើ] saropau
(ម.ព. សារពើ) (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ពេច់] soropechnhor
(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។
ឈ្មោះឈើអសារជាតមួយប្រភេទដើមតូចទាប ស្លឹកឆែកៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកល្ហុងខ្ញែរតែតូចៗជាង សម្បុរបៃតងប្រផេះ ផ្កាសម្បុរក្រហម មានជ័រស, គេច្រើនដាំជាលំអឬប្រើជាគ្រឿងតាំង, ប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះក៏បាន :
[ស-ព្រះ] soropreah
ឈ្មោះឈើអសារជាតមួយប្រភេទដើមតូចទាប ស្លឹកឆែកៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកល្ហុងខ្ញែរតែតូចៗជាង សម្បុរបៃតងប្រផេះ ផ្កាសម្បុរក្រហម មានជ័រស, គេច្រើនដាំជាលំអឬប្រើជាគ្រឿងតាំង, ប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះក៏បាន :
ដំណើរសូត្រតាមលំនាំឬទំនងសំឡេង (ការសូត្របទ) គឺសូត្ររលាក់រលែកសំឡេងតាមរយៈឃ្លាសង្កាត់របស់គាថាឬពាក្យរាយ ប៉ុន្តែសូត្រប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លាត់អក្ខរប្បភេទទាំង ១០យ៉ាង (ហៅចំពោះតែការសូត្រភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹត) :
[សៈ-រ៉ៈ-ភ័ញ] sorophonhnh
ដំណើរសូត្រតាមលំនាំឬទំនងសំឡេង (ការសូត្របទ) គឺសូត្ររលាក់រលែកសំឡេងតាមរយៈឃ្លាសង្កាត់របស់គាថាឬពាក្យរាយ ប៉ុន្តែសូត្រប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លាត់អក្ខរប្បភេទទាំង ១០យ៉ាង (ហៅចំពោះតែការសូត្រភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹត) :
(ម.ព. សរភញ្ញ)។
[សៈ-រ៉ៈ-ភាន] sakrakphean≈
(ម.ព. សរភញ្ញ)។
រហើររហាយ, ដែលមានមារយាទមិនគត់មត់ (ច្រើននិយាយចំពោះតែស្ត្រីឬចិត្តរបស់ស្ត្រី, ខាងបុរសម.ប្រ.) :
[ស-សន់] soroson
រហើររហាយ, ដែលមានមារយាទមិនគត់មត់ (ច្រើននិយាយចំពោះតែស្ត្រីឬចិត្តរបស់ស្ត្រី, ខាងបុរសម.ប្រ.) :
សសររាងតូចស្រាវ ជាធម្មតាមានការរចនាលម្អ ដែលទ្រធ្នឹម មេទ្វារ ឬបង្អួចខាងលើ។
[ស-ស-ពេច] sasapech≈
សសររាងតូចស្រាវ ជាធម្មតាមានការរចនាលម្អ ដែលទ្រធ្នឹម មេទ្វារ ឬបង្អួចខាងលើ។
ឈ្មោះកាព្យបុរាណមួយរឿងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា កើតមានក្នុងរជ្ជកាលនៃ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ...មានដើមថា ឧកាស, បាទយុគលំ នមាមិហំ ខ្ញុំអរឱនអង្គ ក្រួញក្រាបអភិវាទ ព្រះបាទពុទ្ធពង្សទាំងគូរត្នរុង- រឿងឫទ្ធិរង្សី។ល។
[ស-សើ] s'ser
និយាយលើក, លើកតម្កើង, និយាយស្ងើច, ពោលពណ៌នាគុណ :
[ស-សើ-ព្រះ-បាត] s'ser
ឈ្មោះកាព្យបុរាណមួយរឿងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា កើតមានក្នុងរជ្ជកាលនៃ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ...មានដើមថា ឧកាស, បាទយុគលំ នមាមិហំ ខ្ញុំអរឱនអង្គ ក្រួញក្រាបអភិវាទ ព្រះបាទពុទ្ធពង្សទាំងគូរត្នរុង- រឿងឫទ្ធិរង្សី។ល។
គូស, វាស ឱ្យដិតជាតួអក្សរឬលេខ ឬឱ្យដិតអក្សរកើតបានជាសេចក្ដី :
[ស-សេ] s'se
គូស, វាស ឱ្យដិតជាតួអក្សរឬលេខ ឬឱ្យដិតអក្សរកើតបានជាសេចក្ដី :
(ម.ព. ឌិកតេ)។
[ស-សេ-តាម-សូត] sasetamsout≈
(ម.ព. ឌិកតេ)។
(ម.ព. ឌិកតេ)។
[ស-សេ-តាម-អាន] sasetamaan≈
(ម.ព. ឌិកតេ)។
សម្រួលសាច់ដុំឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយដោយគក់ ច្របាច់ ឈ្លី ជាដើម។
[ស-សៃ] sorosai
អាការៈឬអវយវៈក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាវល្លិធំតូចវែងខ្លីប្រទាក់គ្នាជាគ្រឿងចងតសរីរកាយខ្លះ ជាផ្លូវឈាមនិងខ្យល់ខ្លះ។ល។ :
[ស-សៃ] sorosai
ខ្សែល្អិតឆ្មារ :
[ចាប់-ស-សៃ] sorosai
(ម.ព. ធ្វើសរសៃ)។
[ធ្វើ-ស-សៃ] sorosai
សម្រួលសាច់ដុំឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយដោយគក់ ច្របាច់ ឈ្លី ជាដើម។
សរសៃក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាបំពង់តូចធំ ជាផ្លូវសម្រាប់បញ្ជូនឈាមទៅកាន់សារពាង្គកាយ :
[ស-សៃ-ឈាម] sasaichheam≈
សរសៃក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាបំពង់តូចធំ ជាផ្លូវសម្រាប់បញ្ជូនឈាមទៅកាន់សារពាង្គកាយ :
ធម្មជាតិទទួលសម្ផស្សដឹងអារម្មណ៍របស់មនុស្សសត្វតាមរយៈសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ សម្រាប់ដឹងព័ត៌មាននិងបញ្ជូនសកម្មភាពទាំងឡាយទៅខួរក្បាល។
[ស-សៃ-ប្រ-សាទ] sasaibrosat≈
ធម្មជាតិទទួលសម្ផស្សដឹងអារម្មណ៍របស់មនុស្សសត្វតាមរយៈសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ សម្រាប់ដឹងព័ត៌មាននិងបញ្ជូនសកម្មភាពទាំងឡាយទៅខួរក្បាល។
សំណុំសរសៃតូចៗដែលភ្ជាប់ទៅប៉ូលទាំងពីរនៃកោសិកាពេលដែលវាចែកជាពីរ។
[ស-សៃ-អា-ក្រូ-ម៉ា-ទិច] sasaiaakrumatich≈
សំណុំសរសៃតូចៗដែលភ្ជាប់ទៅប៉ូលទាំងពីរនៃកោសិកាពេលដែលវាចែកជាពីរ។
(ម.ព. សរស្វ័ត)។
[សៈ-រ័ស-ស្វៈ-តី] ឬ [ដី] sakrsasveaktei]rue[dei≈
(ម.ព. សរស្វ័ត)។
ស្ត្រីប្រសើរ, នាងឆើតឆាយ; ...។
[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat
ឈ្មោះនទីមួយក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា (ហៅក្នុងសម័យពីដើម) ជាទីគោរពរាប់អានរបស់ពួកហិណ្ឌូព្រាហ្មណិក។
[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat
នាមនាងទេវីជាជាយានៃព្រះព្រហ្ម (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។
[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat
ស្ត្រីប្រសើរ, នាងឆើតឆាយ; ...។
អត្តភាព, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ :
[សៈ-រ៉ិល] saril
អត្តភាព, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ] sarir
(ម.ព. សរីរៈ)។
សំណល់អដ្ឋិដែលរម្លាយរួចហើយ (ហៅចំពោះតែអដ្ឋិលោកអ្នកមានបុណ្យឬព្រះអរហន្ត) :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ធាត] sakreiraktheat≈
ធាតុដែលប្រជុំនៅក្នុងខ្លួន គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ធាត] sakreiraktheat≈
សំណល់អដ្ឋិដែលរម្លាយរួចហើយ (ហៅចំពោះតែអដ្ឋិលោកអ្នកមានបុណ្យឬព្រះអរហន្ត) :
វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយប្រើភ្នាក់ងាររូប ធម្មជាតិឬសិប្បនិមិ្មត :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ព្យា-បាល] sakreirakpyeabal≈
វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយប្រើភ្នាក់ងាររូប ធម្មជាតិឬសិប្បនិមិ្មត :
វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីមុខងារសកម្មភាពនៃជាលិកានិងសរីរាង្គរបស់ភាវៈមានជីវិត។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-វិត-ទ្យា] sakreirakvittyea≈
វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីមុខងារសកម្មភាពនៃជាលិកានិងសរីរាង្គរបស់ភាវៈមានជីវិត។
ផ្នែកនៃសព៌ាង្គកាយដែលមានមុខងារពិសេស :
[សៈ-រ៉ី-រាង] ឬ [សៈ-រ៉ី-រ៉ាង] sakreireang]rue[sakreirang≈
ផ្នែកនៃសព៌ាង្គកាយដែលមានមុខងារពិសេស :
(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។
[ស-រ៉ី-រាង-បន់-ត-ពូច] sareireangbnotapuch≈
(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។
(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។
[សៈ-រ៉ី-រាង-ភេត] sakreireangphet≈
(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។
ប៉ែកឬចំណែកនៃសរីរៈ (មានដៃ, ជើង ជាដើម)។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ា-វ៉ៈ-យៈ-វៈ] sakreiravakyeakveak≈
ប៉ែកឬចំណែកនៃសរីរៈ (មានដៃ, ជើង ជាដើម)។
អ្នកមានសរីរៈ គឺមនុស្ស, សត្វ, សត្វលោក។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ិន] soririn
អ្នកមានសរីរៈ គឺមនុស្ស, សត្វ, សត្វលោក។
(ម.ព. សរីរិន)។
[សៈ-រ៉ី-រិ-នី] sakreirini≈
(ម.ព. សរីរិន)។
អាការៈក្នុងខ្លួន (មានសក់, រោមជាដើម)។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ] sorireak
អត្តភាព, រូប, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ; សាកសព; រាងឆ្អឹង :
[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ព័ត] sorireak
ដែលជាប់ទាក់ទងដោយសរីរកាយ :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-វិ-មោក] sorireak
(ម.ព. សរីរវិមោក្ខ)។
[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ព័ត] sorireak
ដែលជាប់នៅនាសរីរៈ (ដូចយ៉ាងសំពត់អាវដែលស្លៀកពាក់ជាប់នឹងខ្លួន, អម្រែកនៅលើស្មាជាដើម)។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-កាយ] sorireak
រាងកាយទាំងមូល, គ្រោងរូប។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-កិច] sorireak
ការរវល់ដោយរាងកាយ (មានបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈជាដើម) ; ការរម្លាយសព្វឬបញ្ចុះសព :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ជាត] sorireak
(ម.ព. សរីរជៈ)។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ជៈ] sorireak
ដែលកើតចេញអំពីសរីរៈ។
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-និក-ខេប] sorireak
ការបោះបង់សរីរៈ; ការបញ្ចុះសព :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ប-រ៉ិ-ហា] sorireak
ការថែរក្សាខ្លួន។
[សៈ-រី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ជ័ក-គៈ-នៈ] sorireak
ការជម្រះឬសម្អាតសរីរៈ។
[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ទេស] sorireak
សរីរកាយ, សព៌ាង្គកាយ។
[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ភា] sorireak
រស្មីឬពន្លឺដែលភ្លឺចេញអំពីសរីរកាយ :
[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ប្រៈ-តិ-ព័ត] sorireak
(ម.ព. សរីរប្បដិព័ទ្ធ)។