ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សរ នាម

[ស-ញាន] sor

ពិចារណាឬរំពឹងដឹងហេតុច្បាស់ទៅខាងអតីតកាល ឬខាងអនាគតកាល :

សរណដ្ឋាន

ទីសម្រាប់ជ្រកកោន, ទីសម្រាប់ពឹងពំនាក់អាស្រ័យដែលគួរដល់ការគោរពបូជា :

សរណដ្ឋាន នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណាត់-ឋាន] sakraknatthan≈

ទីសម្រាប់ជ្រកកោន, ទីសម្រាប់ពឹងពំនាក់អាស្រ័យដែលគួរដល់ការគោរពបូជា :

សរណៈ

ដំណើរដាច់ទីពឹង។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ] saronak

ទីរឭក, ការរឭកដល់; ទីពឹង, ពំនាក់, ទីអាង, ទីជ្រកអាស្រ័យ; ផ្ទះ, លំនៅ; គ្រឿងការពារ គ្រឿងគ្រប់គ្រងរក្សា; ព្រះនិញ្វន។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណ័ក-ខៃ] saronak

ដំណើរអស់ទីពឹង, អស់ទីពំនាក់។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណ័ក-ក្សៃ] saronak

(ម.ព. សរណក្ខ័យ)។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-គំ] saronak

ការពោលពាក្យប្ដេជ្ញាយកព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃជាទីរឭកឬជាទីពឹង (ព.ពុ.)។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ត្រៃ] saronak

ប្រជុំបីនៃសរណៈ គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ (ព.ពុ.)។ តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ប្រជុំបីនៃសរណៈ គឺព្រះព្រហ្ម, ព្រះសិវៈ, ព្រះវិស្ណុ។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទាន] saronak

ការឱ្យសរណគមន៍ (ព.ពុ.)។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទា-យក់] saronak

អ្នកឱ្យសរណគមន៍ (ព.ពុ.)។ អ្នកឱ្យទីពំនាក់, អ្នកឱ្យទីពឹង។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ទា-យិ-កា] saronak

(ម.ព. សរណទាយក)។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ធ័រ] saronak

ធម៌ដែលជាទីពឹង (ធម៌ជាកុសល)។

សរណៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ណៈ-ភេទ] saronak

ដំណើរដាច់ទីពឹង។

សរទកាល នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ-កាល] sarotokal

(ម.ព. សរទៈ)។

សរទរដូវ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ-រ-ដូវ] sakrakteakrodouv≈

(ម.ព. សរទៈ)។

សរទៈ

រដូវចុះអ័ព្ទឬរដូវមានខ្យល់, ភ្លៀង, ទឹកសន្សើមខ្លះ; ហៅ សរទកាល ឬ សរទរដូវ; ក៏បាន។

សរទៈ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ទៈ] saroteak

រដូវចុះអ័ព្ទឬរដូវមានខ្យល់, ភ្លៀង, ទឹកសន្សើមខ្លះ; ហៅ សរទកាល ឬ សរទរដូវ; ក៏បាន។

សរពាង្គ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ពាង] soropeangkor

(ម.ព. សព៌ាង្គ)។

សរពើ

(ម.ព. សារពើ) (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

សរពើ នាម

[សៈ-រៈ-ពើ] saropau

(ម.ព. សារពើ)។

សរពើ នាម

[ស័រ-ពើ] saropau

(ម.ព. សារពើ) (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

សរពេជ្ញ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ពេច់] soropechnhor

(ម.ព. សព៌េជ្ញ)។

សរព្រះ

ឈ្មោះឈើអសារជាតមួយប្រភេទដើមតូចទាប ស្លឹកឆែកៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកល្ហុងខ្ញែរតែតូចៗជាង សម្បុរបៃតងប្រផេះ ផ្កាសម្បុរក្រហម មានជ័រស, គេច្រើនដាំជាលំអឬប្រើជាគ្រឿងតាំង, ប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះក៏បាន :

សរព្រះ នាម

[ស-ព្រះ] soropreah

ឈ្មោះឈើអសារជាតមួយប្រភេទដើមតូចទាប ស្លឹកឆែកៗ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកល្ហុងខ្ញែរតែតូចៗជាង សម្បុរបៃតងប្រផេះ ផ្កាសម្បុរក្រហម មានជ័រស, គេច្រើនដាំជាលំអឬប្រើជាគ្រឿងតាំង, ប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះក៏បាន :

សរភញ្ញ

ដំណើរសូត្រតាមលំនាំឬទំនងសំឡេង (ការសូត្របទ) គឺសូត្ររលាក់រលែកសំឡេងតាមរយៈឃ្លាសង្កាត់របស់គាថាឬពាក្យរាយ ប៉ុន្តែសូត្រប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លាត់អក្ខរប្បភេទទាំង ១០យ៉ាង (ហៅចំពោះតែការសូត្រភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹត) :

សរភញ្ញ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ភ័ញ] sorophonhnh

ដំណើរសូត្រតាមលំនាំឬទំនងសំឡេង (ការសូត្របទ) គឺសូត្ររលាក់រលែកសំឡេងតាមរយៈឃ្លាសង្កាត់របស់គាថាឬពាក្យរាយ ប៉ុន្តែសូត្រប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លាត់អក្ខរប្បភេទទាំង ១០យ៉ាង (ហៅចំពោះតែការសូត្រភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹត) :

សរភាណ នាម

[សៈ-រ៉ៈ-ភាន] sakrakphean≈

(ម.ព. សរភញ្ញ)។

សរសន់

រហើររហាយ, ដែលមានមារយាទមិនគត់មត់ (ច្រើននិយាយចំពោះតែស្ត្រីឬចិត្តរបស់ស្ត្រី, ខាងបុរសម.ប្រ.) :

សរសន់ គុណនាម

[ស-សន់] soroson

រហើររហាយ, ដែលមានមារយាទមិនគត់មត់ (ច្រើននិយាយចំពោះតែស្ត្រីឬចិត្តរបស់ស្ត្រី, ខាងបុរសម.ប្រ.) :

សរសរពេជ្រ

សសររាងតូចស្រាវ ជាធម្មតាមានការរចនាលម្អ ដែលទ្រធ្នឹម មេទ្វារ ឬបង្អួចខាងលើ។

សរសរពេជ្រ នាម

[ស-ស-ពេច] sasapech≈

សសររាងតូចស្រាវ ជាធម្មតាមានការរចនាលម្អ ដែលទ្រធ្នឹម មេទ្វារ ឬបង្អួចខាងលើ។

សរសើរ

ឈ្មោះកាព្យបុរាណមួយរឿងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា កើតមានក្នុងរជ្ជកាលនៃ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ...មានដើមថា ឧកាស, បាទយុគលំ នមាមិហំ ខ្ញុំអរឱនអង្គ ក្រួញក្រាបអភិវាទ ព្រះបាទពុទ្ធពង្សទាំងគូរត្នរុង- រឿងឫទ្ធិរង្សី។ល។

សរសើរ កិរិយាសព្ទ

[ស-សើ] s'ser

និយាយលើក, លើកតម្កើង, និយាយស្ងើច, ពោលពណ៌នាគុណ :

សរសើរ នាម

[ស-សើ-ព្រះ-បាត] s'ser

ឈ្មោះកាព្យបុរាណមួយរឿងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា កើតមានក្នុងរជ្ជកាលនៃ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ...មានដើមថា ឧកាស, បាទយុគលំ នមាមិហំ ខ្ញុំអរឱនអង្គ ក្រួញក្រាបអភិវាទ ព្រះបាទពុទ្ធពង្សទាំងគូរត្នរុង- រឿងឫទ្ធិរង្សី។ល។

សរសេរ

គូស, វាស ឱ្យដិតជាតួអក្សរឬលេខ ឬឱ្យដិតអក្សរកើតបានជាសេចក្ដី :

សរសេរ កិរិយាសព្ទ

[ស-សេ] s'se

គូស, វាស ឱ្យដិតជាតួអក្សរឬលេខ ឬឱ្យដិតអក្សរកើតបានជាសេចក្ដី :

សរសៃ

សម្រួលសាច់ដុំឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយដោយគក់ ច្របាច់ ឈ្លី ជាដើម។

សរសៃ នាម ១)

[ស-សៃ] sorosai

អាការៈឬអវយវៈក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាវល្លិធំតូចវែងខ្លីប្រទាក់គ្នាជាគ្រឿងចងតសរីរកាយខ្លះ ជាផ្លូវឈាមនិងខ្យល់ខ្លះ។ល។ :

សរសៃ នាម ២)

[ស-សៃ] sorosai

ខ្សែល្អិតឆ្មារ :

សរសៃ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ស-សៃ] sorosai

(ម.ព. ធ្វើសរសៃ)។

សរសៃ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-ស-សៃ] sorosai

សម្រួលសាច់ដុំឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយដោយគក់ ច្របាច់ ឈ្លី ជាដើម។

សរសៃឈាម

សរសៃក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាបំពង់តូចធំ ជាផ្លូវសម្រាប់បញ្ជូនឈាមទៅកាន់សារពាង្គកាយ :

សរសៃឈាម នាម

[ស-សៃ-ឈាម] sasaichheam≈

សរសៃក្នុងខ្លួនមនុស្សសត្វ មានសណ្ឋានជាបំពង់តូចធំ ជាផ្លូវសម្រាប់បញ្ជូនឈាមទៅកាន់សារពាង្គកាយ :

សរសៃប្រសាទ

ធម្មជាតិទទួលសម្ផស្សដឹងអារម្មណ៍របស់មនុស្សសត្វតាមរយៈសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ សម្រាប់ដឹងព័ត៌មាននិងបញ្ជូនសកម្មភាពទាំងឡាយទៅខួរក្បាល។

សរសៃប្រសាទ នាម

[ស-សៃ-ប្រ-សាទ] sasaibrosat≈

ធម្មជាតិទទួលសម្ផស្សដឹងអារម្មណ៍របស់មនុស្សសត្វតាមរយៈសរីរាង្គឥន្ទ្រិយ សម្រាប់ដឹងព័ត៌មាននិងបញ្ជូនសកម្មភាពទាំងឡាយទៅខួរក្បាល។

សរសៃអាក្រូម៉ាទិក នាម

[ស-សៃ-អា-ក្រូ-ម៉ា-ទិច] sasaiaakrumatich≈

សំណុំសរសៃតូចៗដែលភ្ជាប់ទៅប៉ូលទាំងពីរនៃកោសិកាពេលដែលវាចែកជាពីរ។

សរស្វតី នាម

[សៈ-រ័ស-ស្វៈ-តី] ឬ [ដី] sakrsasveaktei]rue[dei≈

(ម.ព. សរស្វ័ត)។

សរស្វ័ត នាម ១)

[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat

ឈ្មោះនទីមួយក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា (ហៅក្នុងសម័យពីដើម) ជាទីគោរពរាប់អានរបស់ពួកហិណ្ឌូព្រាហ្មណិក។

សរស្វ័ត នាម ២)

[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat

នាមនាងទេវីជាជាយានៃព្រះព្រហ្ម (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

សរស្វ័ត នាម ៣)

[សៈ-រ័ស-ស្វាត់] sorosvoat

ស្ត្រីប្រសើរ, នាងឆើតឆាយ; ...។

សរិល

អត្តភាព, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ :

សរិល នាម

[សៈ-រ៉ិល] saril

អត្តភាព, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ :

សរីរ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ] sarir

(ម.ព. សរីរៈ)។

សរីរធាតុ

សំណល់អដ្ឋិដែលរម្លាយរួចហើយ (ហៅចំពោះតែអដ្ឋិលោកអ្នកមានបុណ្យឬព្រះអរហន្ត) :

សរីរធាតុ នាម ១)

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ធាត] sakreiraktheat≈

ធាតុដែលប្រជុំនៅក្នុងខ្លួន គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស។

សរីរធាតុ នាម ២)

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ធាត] sakreiraktheat≈

សំណល់អដ្ឋិដែលរម្លាយរួចហើយ (ហៅចំពោះតែអដ្ឋិលោកអ្នកមានបុណ្យឬព្រះអរហន្ត) :

សរីរព្យាបាល

វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយប្រើភ្នាក់ងាររូប ធម្មជាតិឬសិប្បនិមិ្មត :

សរីរព្យាបាល នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ព្យា-បាល] sakreirakpyeabal≈

វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយប្រើភ្នាក់ងាររូប ធម្មជាតិឬសិប្បនិមិ្មត :

សរីរវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីមុខងារសកម្មភាពនៃជាលិកានិងសរីរាង្គរបស់ភាវៈមានជីវិត។

សរីរវិទ្យា នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-វិត-ទ្យា] sakreirakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីមុខងារសកម្មភាពនៃជាលិកានិងសរីរាង្គរបស់ភាវៈមានជីវិត។

សរីរាង្គ

ផ្នែកនៃសព៌ាង្គកាយដែលមានមុខងារពិសេស :

សរីរាង្គ នាម

[សៈ-រ៉ី-រាង] ឬ [សៈ-រ៉ី-រ៉ាង] sakreireang]rue[sakreirang≈

ផ្នែកនៃសព៌ាង្គកាយដែលមានមុខងារពិសេស :

សរីរាង្គបន្តពូជ នាម

[ស-រ៉ី-រាង-បន់-ត-ពូច] sareireangbnotapuch≈

(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។

សរីរាង្គភេទ

(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។

សរីរាង្គភេទ នាម

[សៈ-រ៉ី-រាង-ភេត] sakreireangphet≈

(ម.ព. លិង្គ, យោនី, ប្រដាប់ភេទ, សរីរាង្គភេទ,កេរខ្មាស)។

សរីរាវយវៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ា-វ៉ៈ-យៈ-វៈ] sakreiravakyeakveak≈

ប៉ែកឬចំណែកនៃសរីរៈ (មានដៃ, ជើង ជាដើម)។

សរីរិន

អ្នកមានសរីរៈ គឺមនុស្ស, សត្វ, សត្វលោក។

សរីរិន នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ិន] soririn

អ្នកមានសរីរៈ គឺមនុស្ស, សត្វ, សត្វលោក។

សរីរិនី នាម

[សៈ-រ៉ី-រិ-នី] sakreirini≈

(ម.ព. សរីរិន)។

សរីរៈ

អាការៈក្នុងខ្លួន (មានសក់, រោមជាដើម)។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ] sorireak

អត្តភាព, រូប, រាងកាយ, ខ្លួនប្រាណ; សាកសព; រាងឆ្អឹង :

សរីរៈ គុណនាម ១)

[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ព័ត] sorireak

ដែលជាប់ទាក់ទងដោយសរីរកាយ :

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-វិ-មោក] sorireak

(ម.ព. សរីរវិមោក្ខ)។

សរីរៈ គុណនាម ២)

[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ព័ត] sorireak

ដែលជាប់នៅនាសរីរៈ (ដូចយ៉ាងសំពត់អាវដែលស្លៀកពាក់ជាប់នឹងខ្លួន, អម្រែកនៅលើស្មាជាដើម)។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-កាយ] sorireak

រាងកាយទាំងមូល, គ្រោងរូប។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-កិច] sorireak

ការរវល់ដោយរាងកាយ (មានបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈជាដើម) ; ការរម្លាយសព្វឬបញ្ចុះសព :

សរីរៈ គុណនាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ជាត] sorireak

(ម.ព. សរីរជៈ)។

សរីរៈ គុណនាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ជៈ] sorireak

ដែលកើតចេញអំពីសរីរៈ។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-និក-ខេប] sorireak

ការបោះបង់សរីរៈ; ការបញ្ចុះសព :

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ប-រ៉ិ-ហា] sorireak

ការថែរក្សាខ្លួន។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រី-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-ជ័ក-គៈ-នៈ] sorireak

ការជម្រះឬសម្អាតសរីរៈ។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ទេស] sorireak

សរីរកាយ, សព៌ាង្គកាយ។

សរីរៈ នាម

[សៈ-រ៉ី-រុ័ប-ប៉ៈ-ភា] sorireak

រស្មីឬពន្លឺដែលភ្លឺចេញអំពីសរីរកាយ :

សរីរៈ គុណនាម

[សៈ-រ៉ី-រ៉ៈ-ប្រៈ-តិ-ព័ត] sorireak

(ម.ព. សរីរប្បដិព័ទ្ធ)។