ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សម្រឹង

សម្លឹងធ្មឹងទ្រឹងរំពឹងជញ្ជឹងគិត :

សម្រឹង កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ឹង] somrueng

សម្លឹងធ្មឹងទ្រឹងរំពឹងជញ្ជឹងគិត :

សម្រុក

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងប្រែងធ្វើអ្វីមួយយ៉ាងពេញទំហឹង, ចាប់ផ្ដើមបំពេញកិច្ចការណាមួយយ៉ាងសកម្ម :

សម្រុក កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ុក] samruk

រុករុលចូលពេញទំហឹង :

សម្រុក កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ុក] samruk

(ព.ប្រ.) ខំប្រឹងប្រែងធ្វើអ្វីមួយយ៉ាងពេញទំហឹង, ចាប់ផ្ដើមបំពេញកិច្ចការណាមួយយ៉ាងសកម្ម :

សម្រុង នាម

[សំ-រ៉ុង] somrung

ភាគឬប៉ែកដែលស្រុងចុះ :

សម្រុញ

ធ្វើឱ្យស្រុញ, ចាប់រុញឱ្យស្រុញ, សង្កត់ឱ្យស្រុញ :

សម្រុញ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុញ] somrunh

ធ្វើឱ្យស្រុញ, ចាប់រុញឱ្យស្រុញ, សង្កត់ឱ្យស្រុញ :

សម្រុត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុត] somrut

ធ្វើឱ្យស្រុតចុះក្រោម :

សម្រុះ

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រុះគ្នា (ម.ប្រ.)។

សម្រុះ កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុះ] somruh

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រុះគ្នា (ម.ប្រ.)។

សម្រុះសម្រួល កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ុះ-សំ-រួល] samruhsamruol

ធ្វើឱ្យស្រុះស្រួល ធ្វើឱ្យត្រូវរ៉ូវ ផ្សះផ្សា :

សម្រូត

បណ្ដោយឱ្យរអិលខ្លួនចុះក្រោម, ឱ្យរបូតចុះមកក្រោម :

សម្រូត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ូត] somrut

បណ្ដោយឱ្យរអិលខ្លួនចុះក្រោម, ឱ្យរបូតចុះមកក្រោម :

សម្រូប

(វេជ្ជ.) ការចូលសារធាតុពីខាងក្រៅទៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយដោយពុំបង្កឱ្យមានត្រូម៉ា :

សម្រូប នាម ១)

[សំ-រ៉ូប] somrub

ការស្រូប, ការបឺតចូល។

សម្រូប គុណនាម

[សំ-រ៉ូប] somrub

ដែលចាក់ទឹកលាយជាមួយដើម្បីឱ្យងាយស្រូប :

សម្រូប នាម ២)

[សំ-រ៉ូប] somrub

(វេជ្ជ.) ការចូលសារធាតុពីខាងក្រៅទៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយដោយពុំបង្កឱ្យមានត្រូម៉ា :

សម្រួច

សម្រាំងគំនិតស្មារតីប្រុងទុកស្រេច។

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រួច] samruoch

ធ្វើឱ្យស្រួច, បិតឱ្យស្រួច :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រួច] samruoch

ពង្រឹងជំហរ, ឆន្ទៈ,..., ធ្វើឱ្យមុតស្រួច រឹងប៉ឹង មុតមាំ :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ ៣)

[សំ-រួច] samruoch

(ព.ប្រ.) ប្រុងចាំ, ប្រុងទុកឱ្យហើយ :

សម្រួច កិរិយាសព្ទ

[សំ-រួច-សំ-រ៉ាំង] samruoch

សម្រាំងគំនិតស្មារតីប្រុងទុកស្រេច។

សម្រួត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រួត] somruot

ធ្វើឱ្យស្រួតសរសៃ :

សម្រួល កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រួល] somroul

ធ្វើ, នាំ ឱ្យស្រួល; កែឱ្យបានស្រួលឡើង :

សម្រួល កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រួល] somroul

(រ.ស.) សើច :

សម្រើប កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ើប] samraub

នាំឱ្យស្រើប :

សម្រើប នាម

[សំ-រ៉ើប] samraub

សេចក្ដីស្រើប :

សម្រើប នាម

[សំ-រ៉ើប-សំ-រ៉ាល] samraub

សេចក្ដីស្រើបស្រាល។

សម្រៀមៗ

ដែលដើរបោះជំហានវែងៗ សន្សឹមៗ ដោយអាការៈយីកយោគ។

សម្រៀមៗ គុណកិរិយា

[សំ-រៀម-សំ-រៀម] samriemsamriem≈

ដែលដើរបោះជំហានវែងៗ សន្សឹមៗ ដោយអាការៈយីកយោគ។

សម្រេក នាម

[សំ-រ៉េក] samrek

សេចក្ដីស្រេក :

សម្រេង កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉េង] somreng

ធ្វើឱ្យរឹង, ពង្រីង :

សម្រេច

ញ៉ាំងឥរិយាបថ ៤(ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក) ឱ្យប្រព្រឹត្តទៅ, នៅអាស្រ័យ, គង់នៅ។

សម្រេច កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ាច់] somrach

ធ្វើឱ្យស្រេច, ឱ្យហើយស្រេច, ឱ្យដាច់ស្រេច :

សម្រេច កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ាច់] somrach

ធ្វើឱ្យកើតការ, ឱ្យបានការ, ឱ្យសមប្រកប; បានសមតាមបំណង :

សម្រេច កិរិយាសព្ទ ៣)

[សំ-រ៉ាច់] somrach

បានលុះ, បានដល់ :

សម្រេច កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាច់-សំ-រ៉ាន] somrach

នៅជាសុខសាន្ត :

សម្រេច កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាច់-សំ-រួល] somrach

ធ្វើឱ្យស្រេចដោយស្រួល, សម្រួលឱ្យបានស្រេច។

សម្រេច កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាច់-អិ-រ៉ិ-យ៉ា-បត់] somrach

ញ៉ាំងឥរិយាបថ ៤(ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក) ឱ្យប្រព្រឹត្តទៅ, នៅអាស្រ័យ, គង់នៅ។

សម្រេចចិត្ត

ជ្រើសរើសយកអ្វីមួយជាចុងក្រោយបន្ទាប់ពីមានការរារែក។

សម្រេចចិត្ត កិរិយាសព្ទ

[សំ-រ៉ាច់-ចិត] samrachchet≈

ជ្រើសរើសយកអ្វីមួយជាចុងក្រោយបន្ទាប់ពីមានការរារែក។

សម្រេះ

ការស្រេះ; ប្រហោងធ្លុះដែលគេស្រេះរួចហើយ :

សម្រេះ នាម

[សំ-រ៉េះ] samreh

ការស្រេះ; ប្រហោងធ្លុះដែលគេស្រេះរួចហើយ :

សម្រែកសត្វ

គ្រឿងកាំជ្រួចរន្ទាឬភ្ញីទៀនជាដើម ដែលផ្ទុះលាន់ឮសូរស្រដៀងនឹងសម្រែកសត្វ មានដំរីជាដើម។

សម្រែកសត្វ នាម

[សំ-រ៉ែក-ស័ត] samreaeksatvar

គ្រឿងកាំជ្រួចរន្ទាឬភ្ញីទៀនជាដើម ដែលផ្ទុះលាន់ឮសូរស្រដៀងនឹងសម្រែកសត្វ មានដំរីជាដើម។

សម្រែង

ដែលកើតស្រែង; អ្នកដែលកើតស្រែង :

សម្រែង គុ., ន.

[សំ-រ៉ែង] samreaeng

ដែលកើតស្រែង; អ្នកដែលកើតស្រែង :

សម្រោច

ទឹកដែលគេស្រោច; ការស្រោច; ទោសឬកំហុសដែលធ្លាក់ស្រោចមកលើ។

សម្រោច គុណនាម ១)

[សំ-រ៉ោច] somrouch

ដែលគេស្រោច ឬដែលធ្លាក់ស្រោចមកលើ។

សម្រោច នាម ២)

[សំ-រ៉ោច] somrouch

ទឹកដែលគេស្រោច; ការស្រោច; ទោសឬកំហុសដែលធ្លាក់ស្រោចមកលើ។

សម្រោប នាម ១)

[សំ-រ៉ោប] samroub

ការស្រោប :

សម្រោប នាម ២)

[សំ-រ៉ោប] samroub

ប្រដាប់សម្រាប់ស្រោប :

សម្រោះ

(ព.ប្រ.) ចាយទ្រព្យរបស់អស់រលីង :

សម្រោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-រ៉ោះ] samruoh

ធ្វើឱ្យសោះ, ឱ្យស្ងួត, ឱ្យអស់រសជាតិ :

សម្រោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-រ៉ោះ] samruoh

(ព.ប្រ.) ចាយទ្រព្យរបស់អស់រលីង :

សម្ល

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗឆែកៗរង្វើលៗ ផ្លែខ្ចីប្រើជាបន្លែស្ល គ្រាប់ទុំប្រើលីងបរិភោគបាន :

សម្ល នាម

[សំ-ឡ] samlor

ម្ហូបដែលកើតពីស្ល :

សម្ល នាម

[សំ-ឡ-សំ-ដៅ] samlor

សម្លដែលគេបម្រុងចំពោះមនុស្សម្នាក់ៗ។ (ព.សា.) សម្លរាយរងឬសម្លទាំងពួង។

សម្ល នាម

[សំ-ឡ] samlor

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗឆែកៗរង្វើលៗ ផ្លែខ្ចីប្រើជាបន្លែស្ល គ្រាប់ទុំប្រើលីងបរិភោគបាន :

សម្លក់

សម្លក់ម្ដងៗធ្វើមុខស្មើ ដោយមានសេចក្ដីត្រូវការចង់បាន, ចង់បរិភោគឬដោយស្រឡាញ់, ដោយនឹកស្ដាយ។

សម្លក់ កិរិយាសព្ទ

[សំ-ឡក់] samlok

បើកភ្នែកធំសម្លឹងត្រង់ទៅរកដោយធ្វើមុខមាំឬធ្វើមុខស្មើ (ហាក់ដូចជាស្លក់) :

សម្លក់ កិរិយាសព្ទ

[សំ-ឡក់-ផ្លៀក-ផ្លៀក] samlok

សម្លក់ម្ដងៗធ្វើមុខស្មើ ដោយមានសេចក្ដីត្រូវការចង់បាន, ចង់បរិភោគឬដោយស្រឡាញ់, ដោយនឹកស្ដាយ។

សម្លប កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-ឡប] samlob

ធ្វើឱ្យស្លបចូល, ឱ្យស្របចូល :

សម្លប កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-ឡប] samlob

(ព.ប្រ.) ទម្រុឌទម្រោមអស្មិមានះមិនប្រកាន់ខ្លួន។

សម្លប កិរិយាសព្ទ

[សំ-ឡប-រោម] samlob

ធ្វើរោមឬស្លាបឱ្យស្លប។

សម្លប កិរិយាសព្ទ

[សំ-ឡប-ស្លាប] samlob

(ម.ព. សម្លបរោម)។

សម្លាក នាម

[សំ-ឡាក] samleak

ស្លាកស្នាម :

សម្លាក់សំខាន់

ដែលជាគោលឬជាប្រធានដ៏សំខាន់, ដែលជាការមែនមាំ, ដែលប្រាកដប្រជា :

សម្លាក់សំខាន់ គុណនាម

[សំ-ឡាក់-សំ-ខាន់] samleakasamkhan

ដែលជាគោលឬជាប្រធានដ៏សំខាន់, ដែលជាការមែនមាំ, ដែលប្រាកដប្រជា :

សម្លាញ់

សម្លាញ់ពុំងា, សម្លាញ់ស្មើចិត្ត។

សម្លាញ់ គុណនាម

[សំ-ឡាញ់] samleanh

ដែលជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្ត :

សម្លាញ់ នាម

[សំ-ឡាញ់] samleanh

អ្នកដែលជាទីស្រឡាញ់ស្និទ្ធស្នាល, មិត្រជិតដិត :

សម្លាញ់ នាម

[មិត-ត្រៈ-សំ-ឡាញ់] samleanh

មិត្រជាទីស្រឡាញ់។

សម្លាញ់ នាម

[សំ-ឡាញ់-ភ្ងា] samleanh

សម្លាញ់ពុំងា, សម្លាញ់ស្មើចិត្ត។

សម្លាប់

កួចចំណងមួយបែបផ្ទុយពីបត់ចន្ទាស គឺទាញកន្ទុយខ្សែចំណងម្ខាងឱ្យផុតស្រឡះពីរង្វង់ចំណង :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[សំ-ឡាប់] somlab

ធ្វើឱ្យស្លាប់, បំបាត់ជីវិត, ផ្ដាច់ជីវិត :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[សំ-ឡាប់] somlab

(ព.ប្រ.) កម្ចាត់បង់ឱ្យលែងកើតមានតទៅទៀត :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[សំ-ឡាប់] somlab

ធ្វើឱ្យស្លាប់សាច់ :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ៤)

[សំ-ឡាប់] somlab

បំផ្លាញ; បង្ខូចឬបង្ខាតប្រយោជន៍ :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ៥)

[សំ-ឡាប់] somlab

លាក់ពុត; សម្ដែងកលមាយាធ្វើហាក់ដូចជាស្លាប់ :

សម្លាប់ កិរិយាសព្ទ ៦)

[សំ-ឡាប់] somlab

កួចចំណងមួយបែបផ្ទុយពីបត់ចន្ទាស គឺទាញកន្ទុយខ្សែចំណងម្ខាងឱ្យផុតស្រឡះពីរង្វង់ចំណង :

សម្លាប់កង្កែប

ឈ្មោះពស់ឥតពិសមួយប្រភេទពួកពស់ព្រលឹត ចូលចិតស្វែងរកកង្កែបជាអាហារ :

សម្លាប់កង្កែប នាម

[សំ-ឡាប់-កង់-កែប] samleabkngkeaeb

ឈ្មោះពស់ឥតពិសមួយប្រភេទពួកពស់ព្រលឹត ចូលចិតស្វែងរកកង្កែបជាអាហារ :