សម្មតិ នាម
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ] sommote
(ម.ព. សន្មតិ)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ] sommote
(ម.ព. សន្មតិ)។
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេប] sommote
ទេពតាដោយសន្មតិ គឺមនុស្សដែលគេសន្មតទុកដូចជាទេវតារបស់មនុស្ស (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) :
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេប-ពី] sommote
ព្រះអគ្គមហេសីនៃក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-ទេ-វី] sommote
(ម.ព. សម្មតិទេពី)។
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-វោ-ហា] sommote
ពាក្យដែលសន្មតប្រើ, ពាក្យផ្សំប្រើ។
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-សង់] sommote
ភិក្ខុសង្ឃបុថុជ្ជនដែលបានឧបសម្បទាដោយញត្តិចតុត្ថកម្មវាចា (ព.ពុ.)។
ឈ្មោះហៅក្រៅ, ឈ្មោះមិនផ្លូវការ, នាមបញ្ញតិដែលឧបជ្ឈាដាក់ឱ្យភិក្ខុ :
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-នាម] smomakteneam≈
ឈ្មោះហៅក្រៅ, ឈ្មោះមិនផ្លូវការ, នាមបញ្ញតិដែលឧបជ្ឈាដាក់ឱ្យភិក្ខុ :
លិង្គដោយសន្មតិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាទាំងពួង មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងភាសាបាលីជាដើម; សំស្ក្រឹតនិងបាលី កំណត់យក ការន្ត គឺស្រៈ ជាទីបំផុតនៃនាមសព្ទជាគោល ឱ្យដឹងថាជា បុំលិង្គ, ជា ឥត្ថីលិង្គ, ឬជា នបុំ. ដូចជា ទារ (ទារោ) "ប្រពន្ធ", មាតុគ្រាម ឬ មាតុគ្គាម (មាតុគ្គាមោ) "ស្ត្រី
[ស័ម-ម៉ៈ-តិ-លិង] sommotelingkor
លិង្គដោយសន្មតិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាទាំងពួង មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងភាសាបាលីជាដើម; សំស្ក្រឹតនិងបាលី កំណត់យក ការន្ត គឺស្រៈ ជាទីបំផុតនៃនាមសព្ទជាគោល ឱ្យដឹងថាជា បុំលិង្គ, ជា ឥត្ថីលិង្គ, ឬជា នបុំ. ដូចជា ទារ (ទារោ) "ប្រពន្ធ", មាតុគ្រាម ឬ មាតុគ្គាម (មាតុគ្គាមោ) "ស្ត្រី
គំនិតត្រូវ យោបល់ត្រូវ។
[ស័ម-ម៉ា] sammea
ប្រពៃ, ពិត, មែន, ត្រូវ, ត្រឹមត្រូវ (ព.ផ្ទ.) មិច្ឆា)។
[ស័ម-ម៉ា-ចា] sammea
ការកាន់ត្រូវ; មារយាទត្រឹមត្រូវ; មារយាទល្អ។
[ស័ម-ម៉ា-ទស់-សៈ-ណៈ] sammea
ការយល់ឃើញត្រូវ។
[ស័ម-ម៉ា-ប៉ៈ-ដិ-ប័ត] sammea
ការប្រតិបត្តិត្រូវ។
[ស័ម-ម៉ា-ប៉ៈ-ដិ-ប៉ៈ-ទា] sammea
(ម.ព. សម្មាបដិបត្តិ)។
[ស័ម-ម៉ា-មៈ-តិ] sammea
គំនិតត្រូវ យោបល់ត្រូវ។
ដំណើររាប់អានគ្នា :
[ស័ម-ម៉ាន] ឬ [ស័ម-ម៉ា-ណៈ] sammean
សេចក្ដីរាប់អាន, ការរាប់រក; សេចក្ដីគោរព, សេចក្ដីគួរសម។
[ស័ម-ម៉ា-ណៈ-ភាប] sammean
ដំណើររាប់អានគ្នា :
ផ្លូវត្រូវ, គន្លងឬលំអានត្រូវ។
[ស័ម-ម៉ា-ម័ក] smomamka≈
ផ្លូវត្រូវ, គន្លងឬលំអានត្រូវ។
លោកអ្នកត្រាស់ដឹងឯងដោយប្រពៃ (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ) :
[ស័ម-ម៉ា-ស័ម-ពុត] sommeasmputthor
លោកអ្នកត្រាស់ដឹងឯងដោយប្រពៃ (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ) :
(ម.ព. សម្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ស័ម-ម៉ា—] smoma—≈
(ម.ព. សម្មា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ការប្រទល់មុខ ការទូរគ្នា ការប្រឈមមុខ។
[ស័ម-មុ-ខី-កាំ] smomukheikaam≈
ការប្រទល់មុខ ការទូរគ្នា ការប្រឈមមុខ។
ដែលមានឬដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ដែលប្រទះឃើញនៅមុខ, ដែលប្រាកដនៅមុខ :
[ស័ម-មុ-ខី-ភូត] sammukheiphut
ដែលមានឬដែលនៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ដែលប្រទះឃើញនៅមុខ, ដែលប្រាកដនៅមុខ :
សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីរីករាយ, ឱ្យមានអំណរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :
[ស័ម-ម៉ោ-ទៈ-នៈ-កៈ-ថា] sommoutnokotha
សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីរីករាយ, ឱ្យមានអំណរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :
សម្ដីដែលគួររីករាយ, គួរត្រេកអរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :
[ស័ម-ម៉ោទៈ-នី-យៈ-កៈ-ថា] sammoutniyokatha
សម្ដីដែលគួររីករាយ, គួរត្រេកអរ; សម្ដីរាក់ទាក់, រួសរាយ, រអាករពាយ :
(រ.ស.) ភ្លេច :
[ស័ម-ម៉ោ-សា] smomaosa≈
(រ.ស.) ភ្លេច :
[សំ-រ៉ក] somrok
ធ្វើឱ្យស្រក :
[សំ-រ៉ក] somrok
រើឬចង្អោរចេញ (ម.ប្រ.)។
[សំ-រ៉ក] somrok
រដូវទឹកស្រក (កាលជាខាងចុងនៃរដូវភ្លៀង) :
[សំ-រ៉ក] somrok
ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំដុសលាបសាច់ដែលហើមឱ្យស្រក :
ធ្វើឱ្យស្រក់ :
[សំ-រ៉ក់] samrok
ធ្វើឱ្យស្រក់ :
ម្លូដែលជ្រើសរើសយកសុទ្ធតែស្លឹកល្អ (ម្លូសម្រាំង)។
[សំ-រ៉ង់] somrong
ដែលស្រង់យកមក, ដែលបានដោយស្រង់ :
[សំ-រ៉ង់] somrong
អ្វីៗដែលស្រង់យកមក :
[ម្លូ-សំ-រ៉ង់] somrong
ម្លូដែលជ្រើសរើសយកសុទ្ធតែស្លឹកល្អ (ម្លូសម្រាំង)។
ធ្វើឱ្យស្រន់ គឺគ្រាន់តែទប់ទល់ឱ្យអន់សិន :
[សំ-រ៉ន់] somron
ធ្វើឱ្យស្រន់ គឺគ្រាន់តែទប់ទល់ឱ្យអន់សិន :
ធ្វើឱ្យស្រប, ឱ្យអែបស្របគ្នា :
[សំ-រ៉ប] samrob
ធ្វើឱ្យស្រប, ឱ្យអែបស្របគ្នា :
ធ្វើឱ្យស្របស្រួលនឹងគ្នា ធ្វើឱ្យអ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន :
[សំ-រ៉ប-សំ-រួល] samrbasamruol≈
ធ្វើឱ្យស្របស្រួលនឹងគ្នា ធ្វើឱ្យអ្វីៗប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន :
ការស្រស់, ការល្អល្អះ, ភាពប្រិមប្រិយ :
[សំ-រ៉ស់] somros
ធ្វើឱ្យស្រស់ទឹក :
[សំ-រ៉ស់] somros
ការស្រស់, ការល្អល្អះ, ភាពប្រិមប្រិយ :
ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាល។
[សំ-រ៉ាក] somrak
ធ្វើឱ្យស្រាក, ឈប់ឱ្យស្រាកនឿយ :
[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ន់] somrak
ធ្វើឱ្យស្រាកស្រន់។
[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ាន] somrak
ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាន្ត។
[សំ-រ៉ាក-សំ-រ៉ាល] somrak
ធ្វើឱ្យស្រាកស្រាល។
អធិរាជ, មហារាជ។
[សំ-រ៉ាច] somreach
អធិរាជ, មហារាជ។
ធ្វើឱ្យស្រាត, ចាប់ទាញសម្លៀកចេញពីខ្លួនអ្នកដទៃឱ្យអាក្រាត :
[សំ-រ៉ាត] somreat
ធ្វើឱ្យស្រាត, ចាប់ទាញសម្លៀកចេញពីខ្លួនអ្នកដទៃឱ្យអាក្រាត :
ដេក (សម្រាប់គ្រហស្ថជាឥស្សរជនឬគ្រហស្ថដែលគួរគោរព) :
[សំ-រ៉ាន] samreantor
ធ្វើឱ្យស្រាន្ត។
[សំ-រ៉ាន] samreantor
ដែលស្ងប់ឥតទុក្ខភ័យ, ដែលមានសុខស្រួល :
[សំ-រ៉ាន] samreantor
ដេក (សម្រាប់គ្រហស្ថជាឥស្សរជនឬគ្រហស្ថដែលគួរគោរព) :
សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជ; ... (ក្នុងសម័យពីដើម)។
[សំ-រ៉ាប់] somrab
ដែលមានស្រាប់, ដែលបម្រុង, ដែលត្រូវប្រកបតាមការ :
[សំ-រ៉ាប់] somrab
វត្ថុដែលបម្រុងឱ្យមានស្រាប់, ប្រដាប់ :
[សំ-រ៉ាប់] somrab
ចង្ហាន់ដែលទាយកទាយិការៀបផ្គត់ផ្គង់បម្រុង ឬប្រចាំទុកឱ្យមានស្រេចស្រាប់ ដើម្បីប្រគេនបព្វជិតរាល់ថ្ងៃ :
[មន់-ត្រី-សំ-រ៉ាប់-អែក] somrab
មន្ត្រីសម្រាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។
[សំ-រ៉ាប់-ទោ] somrab
សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជ; ... (ក្នុងសម័យពីដើម)។
ពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែស្រាយពីភាសាដទៃមកជាភាសាសម្រាប់ជាតិ (ច្រើនហៅចំពោះពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែពីបាលីឬពីសំស្ក្រឹតមកជាភាសាខ្មែរ) :
[សំ-រ៉ាយ] samreay
ពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែស្រាយពីភាសាដទៃមកជាភាសាសម្រាប់ជាតិ (ច្រើនហៅចំពោះពាក្យឬសេចក្ដីដែលប្រែពីបាលីឬពីសំស្ក្រឹតមកជាភាសាខ្មែរ) :
ការស្រាយបំភ្លឺ, សម្រាយបញ្ជាក់, សេចក្ដីស្រាយបំភ្លឺ :
[សំ-រ៉ាយ-បំ-ភ្លឺ] samraybamphleu≈
ការស្រាយបំភ្លឺ, សម្រាយបញ្ជាក់, សេចក្ដីស្រាយបំភ្លឺ :
(ព.ប្រ.) កើតចេញពីផ្ទៃ, ប្រសូត :
[សំ-រ៉ាល] somrarl
ធ្វើឱ្យស្រាល, ជួយរំលែក, រម្លោះ, រំដោះ ឱ្យស្រាល :
[សំ-រ៉ាល] somrarl
(ព.ប្រ.) កើតចេញពីផ្ទៃ, ប្រសូត :
ផ្ដល់កំណើតកូន, សម្ភព, កើតកូន។
[សំ-រ៉ាល-កូន] samralkoun≈
ផ្ដល់កំណើតកូន, សម្ភព, កើតកូន។
មែកឈើឬមែកឫស្សីជាដើម ដែលស្រាស់ខាំងរាំងផ្លូវឬច្រកល្ហកលើគោកឬក៏ក្នុងទឹក :
[សំ-រ៉ាស់] somreas
មែកឈើឬមែកឫស្សីជាដើម ដែលស្រាស់ខាំងរាំងផ្លូវឬច្រកល្ហកលើគោកឬក៏ក្នុងទឹក :
(ម.ព. សម្រិត)។
[សំ-រ៉ាំង] somreang
ធ្វើឱ្យស្រាំង :
[សំ-រ៉ាំង] somreang
ជ្រើសរើសយកតែល្អ :
[សំ-រ៉ាំង] somreang
តាំងចិត្តគំនិតឱ្យល្អ :
[សំ-រ៉ាំង] somreang
ប្រុងប្រយ័ត្នមិនប្រហែសធ្វេស :
[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somreang
(ម.ព. សម្រិត)។
គោលជំហរដែលប្រមូលផ្ដុំនិងសំយោគនូវទស្សនៈល្អៗពីសាសនានិងទស្សនវិជ្ជាដទៃទៀត :
[សំ-រ៉ាំង-និ-យំ] samraamngniyum≈
គោលជំហរដែលប្រមូលផ្ដុំនិងសំយោគនូវទស្សនៈល្អៗពីសាសនានិងទស្សនវិជ្ជាដទៃទៀត :
ដែលស្រិតរួចហើយ (ប្រើចំពោះតែអង្ករ) :
[សំ-រ៉ិត] somrit
ធ្វើឱ្យស្អាត, ឱ្យបរិសុទ្ធ; សិតទឹកឬផាត់ទឹកសម្រេងមិនឱ្យដោយកករជាដើម :
[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somrit
ផ្ចិតផ្ចង់ឱ្យស្អាត, ឱ្យបរិសុទ្ធ :
[សំ-រ៉ិត-សំ-រ៉ាំង] somrit
រើសសម្រាំងយកតែល្អ :
[សំ-រ៉ិត] somrit
ដែលស្រិតរួចហើយ (ប្រើចំពោះតែអង្ករ) :
ធ្វើឱ្យឡើងព័ណ៌ខ្មៅស្រិល (ម.ប្រ.)។
[សំ-រ៉ិល] somril
ធ្វើឱ្យឡើងព័ណ៌ខ្មៅស្រិល (ម.ប្រ.)។