ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សម្ផុល្ល នាម

[សំ-ផុល-ឡៈ-បុប-ផា] somphull

ផ្ការីក (ព.កា.)។

សម្ផុល្ល នាម

[សំ-ផុល-ឡៈ-បុស] somphull

(ម.ព. សម្ផុល្លបុប្ផា)។

សម្ពង្ស

ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :

សម្ពង្ស នាម ១)

[សំ-ពង់] sampongsor

ការរួមវង្សឬរួមត្រកូលគ្នា; ការបានគ្នាជាស្វាមីភរិយា; ដំណើរត្រូវខែឆ្នាំគ្នាគួរផ្សំផ្គុំជាស្វាមីភរិយាបាន :

សម្ពង្ស នាម ២)

[សំ-ពង់] sampongsor

ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :

សម្ពច្ឆរៈ

វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។

សម្ពច្ឆរៈ នាម

[ស័ម-ព័ច-ឆៈ-រុ័ច-ឆិន] sampochchhareak

វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។

សម្ពន្ធ នាម a

[សំ-ព័ន] samponthor

ការចងភ្ជាប់គ្នា, ការតភ្ជាប់គ្នា; ដំណើរទាក់ទងរកគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម b

[សំ-ព័ន] samponthor

ការចងពន្ធ គឺការចងមេត្រីជាដន្លងនឹងគ្នា ឬការដណ្ដឹងកូនស្រីឱ្យកូនប្រុស :

សម្ពន្ធ នាម

[មិត-ត្រៈ-សំ-ព័ន-ជាត] samponthor

អ្នកដែលមានជាតិផ្សេងគ្នាចងគ្នាជាមិត្រ។

សម្ពន្ធ នាម

[លើក-សំ-ព័ន] samponthor

លើកបទមួយៗ (ក្នុងប្រយោគ) ឱ្យឃើញដំណើរចូលរកគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ជាត] samponthor

ជាតិផ្សេងគ្នារួមរស់ជាស្វាមីភរិយា, ស្វាមីភរិយាដែលមានជាតិផ្សេងគ្នា :

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ពង់] samponthor

វង្សដែលភ្ជាប់ជាញាតិនឹងគ្នាតៗមកមិនដាច់ ឬវង្សដែលជាប់ទងគន្លងជាញាតិនឹងគ្នា។

សម្ពន្ធ នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-វង់] samponthor

(ម.ព. សម្ពន្ធពង្ស)។

សម្ពន្ធភាព

ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :

សម្ពន្ធភាព នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-ភាប] sampnotheakpheab≈

ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :

សម្ពន្ធមិត្ត

មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។

សម្ពន្ធមិត្ត នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-មិត] sampnotheakmit≈

មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។

សម្ពន្ធមេត្រី នាម

[សំ-ព័ន-ធៈ-មេ-ត្រី] sampnotheakmetri≈

ការរាប់អានគ្នាតាមចំណងប្ដេជ្ញា ឬសន្យាដ៏មាំមួន។

សម្ពន្ធិន

ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :

សម្ពន្ធិន គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធិន] somponthin

ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :

សម្ពន្ធី គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធី] sampnothi≈

(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។

សម្ពន្ធ—

(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពន្ធ— គុណនាម

[សំ-ព័ន-ធៈ—] sampnotheak—≈

(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពរ

ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :

សម្ពរ នាម

[សំ-ពៈ-រៈ] ឬ [សំ-ព] sompor

ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :

សម្ពល

ស្បៀងសម្រាប់ដើរផ្លូវ, ស្បៀងលៀងជីវិតតាមផ្លូវឆ្ងាយ :

សម្ពល នាម

[សំ-ពៈ-លៈ] ឬ [សំ-ពល់] sampol

ស្បៀងសម្រាប់ដើរផ្លូវ, ស្បៀងលៀងជីវិតតាមផ្លូវឆ្ងាយ :

សម្ពលី

ស្រីមេអណ្ដើក; ស្រីជាមេលើពួកពេស្យា។

សម្ពលី នាម

[សំ-ពៈ-លី] sampoli

ស្រីមេអណ្ដើក; ស្រីជាមេលើពួកពេស្យា។

សម្ពាធ

(រូប.) ផលធៀបកម្លាំងនឹងផ្ទៃដែលរងកម្លាំង :

សម្ពាធ គុណនាម

[សំ-ពាត] sompeat

ចង្អៀត; ដែលជ្រៀតបៀត; ដែលញាត់ញៀតថ្ដែថ្ដុក។

សម្ពាធ នាម

[ទី-សំ-ពាត] sompeat

ទីចង្អៀត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-កោត] sompeat

កោដ្ឋ, ជង្រុក, បន្ទប់ចង្អៀត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-គ្រឹះ] sompeat

ផ្ទះចង្អៀត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-ចិត] sompeat

ចិត្តចង្អៀតចង្អល់; ចិត្តដែលគិតជ្រៀតបៀតគេ។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធ័ត-ឋាន] ឬ [សំ-ពាត-ឋាន] sompeat

ទីចង្អៀត; អវយវៈកំបាំង។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-បត់] sompeat

ផ្លូវចង្អៀត។

សម្ពាធ គុណនាម

[សំ-ពា-ធៈ-ប្រាប] sompeat

ដែលដល់នូវសេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-ប្រាប] sompeat

អ្នកដែលកំពុងតប់ប្រមល់ចិត្ត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-ម័ក] sompeat

(ម.ព. សម្ពាធបថ)។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-មា-គា] sompeat

(ម.ព. សម្ពាធមគ្គ)។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធៈ-រ៉័ច-ឆា] sompeat

ច្រកឬប្រហប់ចង្អៀត។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពា-ធា-វាស] sompeat

អាវាស, លំនៅ ចង្អៀត។ល។

សម្ពាធ នាម

[សំ-ពាត] sompeat

(រូប.) ផលធៀបកម្លាំងនឹងផ្ទៃដែលរងកម្លាំង :

សម្ពាធន

ការគាបសង្កត់, ស្ថានភាពតឹងតែង, ភាពតូចចង្អៀត។

សម្ពាធន នាម

[សំ-ពា-ធៈ-នៈ] sampeatheakneak≈

(ម.ព. សម្ពាធ)។

សម្ពាធន នាម

[សំ-ពា-ធៈ-នៈ-ភាប] sampeatheakneakpheab≈

ការគាបសង្កត់, ស្ថានភាពតឹងតែង, ភាពតូចចង្អៀត។

សម្ពាធបរិយាកាស នាម

[សំ-ពាត-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ា-កាស] sampeatbakreyakas≈

កម្លាំងសង្កត់មកលើផ្ទៃផែនដីកើតឡើងដោយបរិយាកាស។

សម្ពាធា—

(ម.ព. សម្ពាធ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពាធា— នាម

[សំ-ពា-ធា—] sampeathea—≈

(ម.ព. សម្ពាធ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពាធ—

(ម.ព. សម្ពាធ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពាធ— នាម

[សំ-ពា-ធៈ—] sampeatheak—≈

(ម.ព. សម្ពាធ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពាយ នាម ១)

[សំ-ពាយ] sampeay

បង្វិចដែលវេចស្ពាយ :

សម្ពាយ នាម ២)

[សំ-ពាយ] sampeay

(ព.ប្រ.) អ្វីប្រៀបបាននឹងគ្រឿងដែលគេវេចស្ពាយមកពីជាតិមុន; អ្វីដែលជាទម្ងន់ ជាបន្ទុក, អម្រែក :

សម្ពាយ នាម

[ឈ្មួញ-សំ-ពាយ] sampeay

(ម.ព. អ្នកស្ពាយ)។

សម្ពាយ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-សំ-ពាយ] sampeay

ស្ពាយសម្ពាយដើរលក់អីវ៉ាន់។

សម្ពាយ នាម

[នាក់-ស្ពាយ] sampeay

អ្នកស្ពាយអីវ៉ាន់លក់។

សម្ពាហក

អ្នកគក់ច្របាច់, អ្នកចាប់សរសៃឱ្យ, អ្នកនួត, ហ្មនួត។

សម្ពាហក នាម

[សំ-ពា-ហៈ-កៈ] ឬ [សំ-ពា-ហក់] sompeahok

អ្នកគក់ច្របាច់, អ្នកចាប់សរសៃឱ្យ, អ្នកនួត, ហ្មនួត។

សម្ពាហណៈ នាម

[សំ-ពា-ហ-ណៈ] sampeahanak≈

(ម.ព. សម្ពាហនកម្ម)។

សម្ពាហនកម្ម នាម

[សំ-ពា-ហៈ-នៈ-កាំ] sompeahnokomm

ការគក់ច្របាច់, ការចាប់សរសៃឱ្យ, ការនួត :

សម្ពឹក

ដែលស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស; សាច់ស្ពឹក; កិរិយាស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស :

សម្ពឹក គុ., ន.

[សំ-ពឹក] sampuek

ដែលស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស; សាច់ស្ពឹក; កិរិយាស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស :

សម្ពុទ្ធ

ព្រះនាមនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធគ្រប់អង្គ :

សម្ពុទ្ធ នាម ១)

[ស័ម-ពុត] somputthor

អ្នកដឹងព្រម, អ្នកភ្ញាក់ខ្លួន, លោកអ្នកត្រាស់ដឹង; ...។

សម្ពុទ្ធ នាម ២)

[ស័ម-ពុត] somputthor

ព្រះនាមនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធគ្រប់អង្គ :

សម្ពុទ្ធ— នាម

[ស័ម-ពុត-ធៈ—] smoputtheak—≈

(ម.ព. សម្ពុទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សម្ពុទ្ធ— នាម

[បុ័ច-ចេ-កៈ-ស័ម-ពុត] bochchekaksmoput≈

ដូចគ្នានឹង បច្ចេកពុទ្ធ ដែរ។

សម្ពុទ្ធ— នាម

[ស័ម-ពុត-ធៈ-ទេ-សិត] smoputtheakteset≈

ធម៌ដែលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង។

សម្ពុទ្ធ— នាម

[ស័ម-ពុត-ធៈ-ធ័រ] smoputtheakthro≈

ធម៌របស់ព្រះសម្ពុទ្ធ, ពុទ្ធសាសនា។

សម្ពៀត

ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកចចូត, ស្លឹកត្នោត, ស្លឹករឹត, ...ឬធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់មានរាងស្ពៀតសម្រាប់ដាក់អ្វីៗស្រាលៗ :

សម្ពៀត នាម

[សំ-ពៀត] sampiet

ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកចចូត, ស្លឹកត្នោត, ស្លឹករឹត, ...ឬធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់មានរាងស្ពៀតសម្រាប់ដាក់អ្វីៗស្រាលៗ :

សម្ពែះ

ដែលស្ពែះ; អាការៈឬសណ្ឋានស្ពែះ :

សម្ពែះ គុ., ន.

[សំ-ពែះ] sampeaeeah

ដែលស្ពែះ; អាការៈឬសណ្ឋានស្ពែះ :

សម្ពោធ

ថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ឬរាយការណ៍ក្នុងទីប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម :

សម្ពោធ នាម a

[សំ-ពោត] ឬ [សំ-ភោត] sampot]rue[samphot≈

ការរំឭក; ការថ្លែងសេចក្ដីដោយច្បាស់លាស់; ការពោលពាក្យប្រាស្រ័យរកគ្នា; ការហៅគ្នាចំពោះមុខ; ...។

សម្ពោធ កិរិយាសព្ទ b

[សំ-ពោត] ឬ [សំ-ភោត] sampot]rue[samphot≈

ថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ឬរាយការណ៍ក្នុងទីប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម :

សម្ពោធនៈ នាម

[សំ-ពោត-ធៈ-នៈ] sompouthoneak

ការហៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ការស្រែកហៅឬហៅ, អាលបនៈ (ព.វ.) ដូចជា នាង! ឯងទៅណាហ្នឹង?; កូន! ឯងខំប្រឹងរៀនទៅណ៎ះកូនណា៎!; ឬប្រើពាក្យថា បពិត្រ, ម្នាល, នែ, ហៃ, ដូចជា បពិត្រមហារាជ, ម្នាលកូន, នែវ៉ី, ហៃបា (អាលបនៈ និង សម្ពោធនៈ ជា វេវចនៈនឹងគ្នា ប្រើជួសគ្នាបាន)។

សម្ពោធិ

បានត្រាស់ឬដែលបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធប្រាកដហើយ។

សម្ពោធិ នាម

[ស័ម-ពោ-ធិ] sampouthi

ការដឹងព្រម, ការត្រាស់ដឹង, ប្រាជ្ញាឱ្យបានត្រាស់ច្បាស់ជាព្រះពុទ្ធ :

សម្ពោធិ នាម

[បុ័ច-ចេ-កៈ-ស័ម-ពោ-ធិ] sampouthi

ដូចគ្នានឹង បច្ចេកពោធិ ដែរ។

សម្ពោធិ នាម

[ស័ម-ពោ-ធិញ-ញាន] sampouthi

ញាណឬប្រាជ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធ។