សម្ផុល្ល នាម
[សំ-ផុល-ឡៈ-បុប-ផា] somphull
ផ្ការីក (ព.កា.)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[សំ-ផុល-ឡៈ-បុប-ផា] somphull
ផ្ការីក (ព.កា.)។
[សំ-ផុល-ឡៈ-បុស] somphull
(ម.ព. សម្ផុល្លបុប្ផា)។
ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :
[សំ-ពង់] sampongsor
ការរួមវង្សឬរួមត្រកូលគ្នា; ការបានគ្នាជាស្វាមីភរិយា; ដំណើរត្រូវខែឆ្នាំគ្នាគួរផ្សំផ្គុំជាស្វាមីភរិយាបាន :
[សំ-ពង់] sampongsor
ឈ្មោះក្បួនមើលខែឆ្នាំគូបុរសស្ត្រី ឬក្បួនមើលគូព្រេង :
វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។
[ស័ម-ព័ច-ឆៈ-រ៉ៈ] sampochchhareak
ឆ្នាំ។
[ស័ម-ព័ច-ឆៈ-រុ័ច-ឆិន] sampochchhareak
វេលាឬកាលដាច់ឆ្នាំ គឺវេលាដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ចូលឆ្នាំថ្មី; ហៅ សម្ពច្ឆរច្ឆិន្នពិធី ក៏បាន "ពិធីដាច់ឆ្នាំ, ពិធីសង្ក្រាន្ត, ពិធីត្រស្តិ ឬត្រុដិ, ពិធីត្រស្តិសង្ក្រាន្តឬត្រុដិសង្ក្រាន្ត"។
[សំ-ព័ន] samponthor
ការចងភ្ជាប់គ្នា, ការតភ្ជាប់គ្នា; ដំណើរទាក់ទងរកគ្នា។
[សំ-ព័ន] samponthor
ការចងពន្ធ គឺការចងមេត្រីជាដន្លងនឹងគ្នា ឬការដណ្ដឹងកូនស្រីឱ្យកូនប្រុស :
[ញាត-សំ-ព័ន] samponthor
ញាតិពន្ធ។
[មិត-ត្រៈ-សំ-ព័ន-ជាត] samponthor
អ្នកដែលមានជាតិផ្សេងគ្នាចងគ្នាជាមិត្រ។
[លើក-សំ-ព័ន] samponthor
លើកបទមួយៗ (ក្នុងប្រយោគ) ឱ្យឃើញដំណើរចូលរកគ្នា។
[សំ-ព័ន-ធៈ-ជាត] samponthor
ជាតិផ្សេងគ្នារួមរស់ជាស្វាមីភរិយា, ស្វាមីភរិយាដែលមានជាតិផ្សេងគ្នា :
[សំ-ព័ន-ធៈ-ពង់] samponthor
វង្សដែលភ្ជាប់ជាញាតិនឹងគ្នាតៗមកមិនដាច់ ឬវង្សដែលជាប់ទងគន្លងជាញាតិនឹងគ្នា។
[សំ-ព័ន-ធៈ-វង់] samponthor
(ម.ព. សម្ពន្ធពង្ស)។
ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :
[សំ-ព័ន-ធៈ-ភាប] sampnotheakpheab≈
ភាពចងស្ពានមេត្រី, ភាពតភ្ជាប់គ្នា, ភាពទាក់ទងជាមួយគ្នា :
មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។
[សំ-ព័ន-ធៈ-មិត] sampnotheakmit≈
មិត្រដែលចងសេចក្ដីរាប់អានដោយបានប្ដេជ្ញាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងមាំមួន។
(ម.ព. សម្ពន្ធមិត្ត)។
[សំ-ព័ន-ធៈ-មិត] sampnotheakmit≈
(ម.ព. សម្ពន្ធមិត្ត)។
ការរាប់អានគ្នាតាមចំណងប្ដេជ្ញា ឬសន្យាដ៏មាំមួន។
[សំ-ព័ន-ធៈ-មេ-ត្រី] sampnotheakmetri≈
ការរាប់អានគ្នាតាមចំណងប្ដេជ្ញា ឬសន្យាដ៏មាំមួន។
ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :
[សំ-ព័ន-ធិន] somponthin
ដែលជាប់តគ្នា, ដែលចងភ្ជាប់គ្នា, ដែលទាក់ទងរកគ្នា, ដែលជាប់ទងគន្លងគ្នា :
(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។
[សំ-ព័ន-ធិ-នី] somponthini
(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។
(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។
[សំ-ព័ន-ធី] sampnothi≈
(ម.ព. សម្ពន្ធិន)។
(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សំ-ព័ន-ធៈ—] sampnotheak—≈
(ម.ព. សម្ពន្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :
[សំ-ពៈ-រៈ] ឬ [សំ-ព] sompor
ការសង្រួម, ការស្ងៀមស្ងប់, ស្រគត់ស្រគំ, រម្យទម :
ស្បៀងសម្រាប់ដើរផ្លូវ, ស្បៀងលៀងជីវិតតាមផ្លូវឆ្ងាយ :
[សំ-ពៈ-លៈ] ឬ [សំ-ពល់] sampol
ស្បៀងសម្រាប់ដើរផ្លូវ, ស្បៀងលៀងជីវិតតាមផ្លូវឆ្ងាយ :
ស្រីមេអណ្ដើក; ស្រីជាមេលើពួកពេស្យា។
[សំ-ពៈ-លី] sampoli
ស្រីមេអណ្ដើក; ស្រីជាមេលើពួកពេស្យា។
(រូប.) ផលធៀបកម្លាំងនឹងផ្ទៃដែលរងកម្លាំង :
[សំ-ពាត] sompeat
ចង្អៀត; ដែលជ្រៀតបៀត; ដែលញាត់ញៀតថ្ដែថ្ដុក។
[ទី-សំ-ពាត] sompeat
ទីចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធៈ-កោត] sompeat
កោដ្ឋ, ជង្រុក, បន្ទប់ចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធៈ-គ្រឹះ] sompeat
ផ្ទះចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធៈ-ចិត] sompeat
ចិត្តចង្អៀតចង្អល់; ចិត្តដែលគិតជ្រៀតបៀតគេ។
[សំ-ពា-ធ័ត-ឋាន] ឬ [សំ-ពាត-ឋាន] sompeat
ទីចង្អៀត; អវយវៈកំបាំង។
[សំ-ពា-ធៈ-បត់] sompeat
ផ្លូវចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធៈ-ប្រាប] sompeat
ដែលដល់នូវសេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត។
[សំ-ពា-ធៈ-ប្រាប] sompeat
អ្នកដែលកំពុងតប់ប្រមល់ចិត្ត។
[សំ-ពា-ធៈ-ម័ក] sompeat
(ម.ព. សម្ពាធបថ)។
[សំ-ពា-ធៈ-មា-គា] sompeat
(ម.ព. សម្ពាធមគ្គ)។
[សំ-ពា-ធៈ-រ៉័ច-ឆា] sompeat
ច្រកឬប្រហប់ចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធា-វាស] sompeat
អាវាស, លំនៅ ចង្អៀត។ល។
[សំ-ពាត] sompeat
(រូប.) ផលធៀបកម្លាំងនឹងផ្ទៃដែលរងកម្លាំង :
ការគាបសង្កត់, ស្ថានភាពតឹងតែង, ភាពតូចចង្អៀត។
[សំ-ពា-ធៈ-នៈ] sampeatheakneak≈
(ម.ព. សម្ពាធ)។
[សំ-ពា-ធៈ-នៈ-ភាប] sampeatheakneakpheab≈
ការគាបសង្កត់, ស្ថានភាពតឹងតែង, ភាពតូចចង្អៀត។
កម្លាំងសង្កត់មកលើផ្ទៃផែនដីកើតឡើងដោយបរិយាកាស។
[សំ-ពាត-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ា-កាស] sampeatbakreyakas≈
កម្លាំងសង្កត់មកលើផ្ទៃផែនដីកើតឡើងដោយបរិយាកាស។
(ម.ព. សម្ពាធ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សំ-ពា-ធា—] sampeathea—≈
(ម.ព. សម្ពាធ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. សម្ពាធ{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សំ-ពា-ធៈ—] sampeatheak—≈
(ម.ព. សម្ពាធ១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
អ្នកស្ពាយអីវ៉ាន់លក់។
[សំ-ពាយ] sampeay
បង្វិចដែលវេចស្ពាយ :
[សំ-ពាយ] sampeay
(ព.ប្រ.) អ្វីប្រៀបបាននឹងគ្រឿងដែលគេវេចស្ពាយមកពីជាតិមុន; អ្វីដែលជាទម្ងន់ ជាបន្ទុក, អម្រែក :
[ឈ្មួញ-សំ-ពាយ] sampeay
(ម.ព. អ្នកស្ពាយ)។
[ដើ-សំ-ពាយ] sampeay
ស្ពាយសម្ពាយដើរលក់អីវ៉ាន់។
[នាក់-ស្ពាយ] sampeay
អ្នកស្ពាយអីវ៉ាន់លក់។
អ្នកគក់ច្របាច់, អ្នកចាប់សរសៃឱ្យ, អ្នកនួត, ហ្មនួត។
[សំ-ពា-ហៈ-កៈ] ឬ [សំ-ពា-ហក់] sompeahok
អ្នកគក់ច្របាច់, អ្នកចាប់សរសៃឱ្យ, អ្នកនួត, ហ្មនួត។
(ម.ព. សម្ពាហនកម្ម)។
[សំ-ពា-ហ-ណៈ] sampeahanak≈
(ម.ព. សម្ពាហនកម្ម)។
ការគក់ច្របាច់, ការចាប់សរសៃឱ្យ, ការនួត :
[សំ-ពា-ហៈ-នៈ-កាំ] sompeahnokomm
ការគក់ច្របាច់, ការចាប់សរសៃឱ្យ, ការនួត :
(ម.ព. សម្ពាហក)។
[សំ-ពា-ហិ-កា] sampeaheka
(ម.ព. សម្ពាហក)។
ដែលស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស; សាច់ស្ពឹក; កិរិយាស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស :
[សំ-ពឹក] sampuek
ដែលស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស; សាច់ស្ពឹក; កិរិយាស្ពឹក, យឺត, ច្រអូស :
ព្រះនាមនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធគ្រប់អង្គ :
[ស័ម-ពុត] somputthor
អ្នកដឹងព្រម, អ្នកភ្ញាក់ខ្លួន, លោកអ្នកត្រាស់ដឹង; ...។
[ស័ម-ពុត] somputthor
ព្រះនាមនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធគ្រប់អង្គ :
ធម៌របស់ព្រះសម្ពុទ្ធ, ពុទ្ធសាសនា។
[ស័ម-ពុត-ធៈ—] smoputtheak—≈
(ម.ព. សម្ពុទ្ធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[បុ័ច-ចេ-កៈ-ស័ម-ពុត] bochchekaksmoput≈
ដូចគ្នានឹង បច្ចេកពុទ្ធ ដែរ។
[ស័ម-ពុត-ធៈ-ទេ-សិត] smoputtheakteset≈
ធម៌ដែលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្ដែង។
[ស័ម-ពុត-ធៈ-ធ័រ] smoputtheakthro≈
ធម៌របស់ព្រះសម្ពុទ្ធ, ពុទ្ធសាសនា។
ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកចចូត, ស្លឹកត្នោត, ស្លឹករឹត, ...ឬធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់មានរាងស្ពៀតសម្រាប់ដាក់អ្វីៗស្រាលៗ :
[សំ-ពៀត] sampiet
ប្រដាប់ត្បាញដោយចម្រៀកចចូត, ស្លឹកត្នោត, ស្លឹករឹត, ...ឬធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់មានរាងស្ពៀតសម្រាប់ដាក់អ្វីៗស្រាលៗ :
ដែលស្ពែះ; អាការៈឬសណ្ឋានស្ពែះ :
[សំ-ពែះ] sampeaeeah
ដែលស្ពែះ; អាការៈឬសណ្ឋានស្ពែះ :
ថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ឬរាយការណ៍ក្នុងទីប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម :
[សំ-ពោត] ឬ [សំ-ភោត] sampot]rue[samphot≈
ការរំឭក; ការថ្លែងសេចក្ដីដោយច្បាស់លាស់; ការពោលពាក្យប្រាស្រ័យរកគ្នា; ការហៅគ្នាចំពោះមុខ; ...។
[សំ-ពោត] ឬ [សំ-ភោត] sampot]rue[samphot≈
ថ្លែងសេចក្ដីរៀបរាប់ឬរាយការណ៍ក្នុងទីប្រជុំឆ្លងឬឡើងមន្ទីរថ្មីជាដើម :
[សំ-ពោត-ធៈ-នៈ] sompouthoneak
ការហៅក្នុងទីចំពោះមុខ, ការស្រែកហៅឬហៅ, អាលបនៈ (ព.វ.) ដូចជា នាង! ឯងទៅណាហ្នឹង?; កូន! ឯងខំប្រឹងរៀនទៅណ៎ះកូនណា៎!; ឬប្រើពាក្យថា បពិត្រ, ម្នាល, នែ, ហៃ, ដូចជា បពិត្រមហារាជ, ម្នាលកូន, នែវ៉ី, ហៃបា (អាលបនៈ និង សម្ពោធនៈ ជា វេវចនៈនឹងគ្នា ប្រើជួសគ្នាបាន)។
(ម.ព. សម្ពោធ)។
[សំ-ពោត] sampot≈
(ម.ព. សម្ពោធ)។
បានត្រាស់ឬដែលបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធប្រាកដហើយ។
[ស័ម-ពោ-ធិ] sampouthi
ការដឹងព្រម, ការត្រាស់ដឹង, ប្រាជ្ញាឱ្យបានត្រាស់ច្បាស់ជាព្រះពុទ្ធ :
[បុ័ច-ចេ-កៈ-ស័ម-ពោ-ធិ] sampouthi
ដូចគ្នានឹង បច្ចេកពោធិ ដែរ។
[ស័ម-ពោ-ធិញ-ញាន] sampouthi
ញាណឬប្រាជ្ញារបស់ព្រះពុទ្ធ។