ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សមាយោគ នាម

[សៈ-ម៉ា-យោក] sameayouk

សមាគម; ការរួបរួម; ការប្រុងប្រៀបចាំ; ការចាត់ចែងរបៀប។ (ព.កា.) :

សមារម្ភ

ការផ្គងព្យាយាម; ការខ្នះខ្នែងធ្វើ; ដំណើរប្រារព្ធកិច្ចការ។

សមារម្ភ នាម

[សៈ-ម៉ា-រ៉័ម] somearomphor

ការផ្គងព្យាយាម; ការខ្នះខ្នែងធ្វើ; ដំណើរប្រារព្ធកិច្ចការ។

សមាស

ភាពនៃការរួបរួមចូលជាមួយគ្នា, ដំណើររួមចូលជាមួយគ្នា :

សមាស នាម ១)

[សៈ-ម៉ាស] sameas

ការបង្រួមចូល; ការបំប្រួញឱ្យខ្លី, ឱ្យតិចចុះ, ឱ្យសង្ខេប។

សមាស នាម ២)

[សៈ-ម៉ាស] sameas

(ព.វ.) សព្ទតន្តិភាសាយ៉ាងដូចបាលីនិងសំស្ក្រឹតដែលបំប្រួញបទតាំងពីពីរឡើងទៅឱ្យជាប់គ្នាតែមួយ, ដូចជា សមាន + អានុភាព > សមា នានុភាព អានុភាពស្មើគ្នា ឬអ្នកដែលមានអានុភាពប្រហែលគ្នា; រាជ + វង្ស + អនុវង្ស > រាជវង្សានុវង្ស វង្សស្ដេចធំនិងតូច ឬវង្សស្ដេចនិងវង្សដែលជាប់ក្រសែស្ដេច ប

សមាស នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] sameas

កិរិយាសព្ទតន្តិភាសា ដែលមានសព្ទដទៃរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមរួមជាមួយផង, ដូចជា មនសិ "ក្នុងចិត្ត" + ករោតិ " (គេ) ធ្វើ" > មនសិករោតិ (គេ) ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត, (គេ) យកចិត្តទុកដាក់; សច្ឆិ "ជាក់ច្បាស់" + កត្វា "ធ្វើហើយ" > សច្ឆិកត្វា ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ហើយ, យល់ជាក់ហើយ (ព.វ.)។

សមាស នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-ក្រិ-យ៉ា] sameas

(ម.ព. សមាសកិរិយា)។

សមាស នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-ភាប] sameas

ភាពនៃការរួបរួមចូលជាមួយគ្នា, ដំណើររួមចូលជាមួយគ្នា :

សមាសធាតុ

ធាតុដែលរួមផ្សំដោយធាតុជាច្រើនបញ្ចូលគ្នា :

សមាសធាតុ នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-ធាត] sakmasaktheat≈

ធាតុដែលរួមផ្សំដោយធាតុជាច្រើនបញ្ចូលគ្នា :

សមាសធាតុសរីរាង្គ

សមាសធាតុកាបូនជាមួយនឹងធាតុផ្សេងទៀត ដូចជាអ៊ីដ្រូសែន អុកស៊ីសែន អាសូត ស្ពាន់ធ័រ ជាដើម :

សមាសធាតុសរីរាង្គ នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-ធាត-ស-រ៉ី-រាង] sakmasaktheatsareireang≈

សមាសធាតុកាបូនជាមួយនឹងធាតុផ្សេងទៀត ដូចជាអ៊ីដ្រូសែន អុកស៊ីសែន អាសូត ស្ពាន់ធ័រ ជាដើម :

សមាសភាគ

ផ្នែកនៃប្រព័ន្ធឬកម្មវិធីដែលបង្កើតមុខងារពិសេសមួយ ហើយត្រូវបានរៀបចំតាមមធ្យោបាយមួយដើម្បីងាយស្រួលដំណើរការជាមួយផ្នែកដទៃទៀត។

សមាសភាគ នាម

[សៈ-ម៉ា-សៈ-ភាក] sakmasakpheak≈

ផ្នែកនៃប្រព័ន្ធឬកម្មវិធីដែលបង្កើតមុខងារពិសេសមួយ ហើយត្រូវបានរៀបចំតាមមធ្យោបាយមួយដើម្បីងាយស្រួលដំណើរការជាមួយផ្នែកដទៃទៀត។

សមាស័ទ

ការអង្គុយជាមួយគ្នា; ការខិតចូលទៅជិត; ការចូលទៅរក។

សមាស័ទ នាម

[សៈ-ម៉ា-ស័ត] someasoat

ការអង្គុយជាមួយគ្នា; ការខិតចូលទៅជិត; ការចូលទៅរក។

សមាហរណកម្ម

ការចូលរួមទៅក្នុងក្រុម សង្គម ឬស្ថាប័នដទៃទៀត ដោយសម្របខ្លួនអនុលោមទៅតាមក្រុមនោះ។

សមាហរណកម្ម នាម

[សៈ-ម៉ា-ហៈ-រ៉ៈ-ណៈ-កាំ] sakmahakraknakkaam≈

ការចូលរួមទៅក្នុងក្រុម សង្គម ឬស្ថាប័នដទៃទៀត ដោយសម្របខ្លួនអនុលោមទៅតាមក្រុមនោះ។

សមាហរ័ណ នាម

[សៈ-ម៉ា-ហៈ-រ៉ាន់] sakmahakran≈

ការរួមបញ្ចូលគ្នា។

សមាហិតចិត្ត

ចិត្តដែលស្លុងស៊ប់មាំក្នុងអារម្មណ៍ល្អ; ចិត្តដែលតាំងនៅស៊ប់ក្នុងសមាធិ (ព.ពុ.)។

សមាហិតចិត្ត នាម

[សៈ-ម៉ា-ហិ-តៈ-ចិត] someahetchett

ចិត្តដែលស្លុងស៊ប់មាំក្នុងអារម្មណ៍ល្អ; ចិត្តដែលតាំងនៅស៊ប់ក្នុងសមាធិ (ព.ពុ.)។

សមិត គុណនាម

[សៈ-មិត] somit

ដែលរួបរួមគ្នា, ដែលផ្សំបញ្ចូលគ្នាហើយ។

សមិត នាម

[សៈ-មិត] somit

សង្គ្រាម; ការទង្គុកទង្គិចគ្នា, ការប្រទះប៉ះគ្នា។

សមិត នាម

[សៈ-មិ-តៈ-ភូម] somit

សមរភូមិ។

សមិត នាម

[សៈ-មិ-តៈ-វ័ត-ថុ] somit

វត្ថុដែលដាក់ច្រឡុងជាមួយគ្នា។

សមិត នាម

[សៈ-មិ-ត័ស-ឋាន] somit

(ម.ព. សមិតភូមិ)។

សមិតិ នាម

[សៈ-មិ-តិ] somite

ការប្រជុំ, ការមកចួបជុំ; ទីប្រជុំ; សង្គ្រាម។

សមិតិ នាម

[សៈ-មិ-តិត-ឋាន] somite

ទីសម្រាប់ប្រជុំ។

សមិតិ នាម

[សៈ-មិ-តិស-ឋាន] somite

(ម.ព. សមិតិដ្ឋាន)។

សមិទ្ធ

ផល, ប្រយោជន៍ ដែលបានសម្រេចហើយ។

សមិទ្ធ គុណនាម

[សៈ-មិត] ឬ [សៈ-មិត-ធៈ] somitthor

ដែលសម្រេចឬដែលស្រេចហើយ; ដែលកើតការ។

សមិទ្ធ នាម

[សៈ-មិត] ឬ [សៈ-មិត-ធៈ] somitthor

ដែលបង្កាត់ឬដុតឱ្យឆេះ។

សមិទ្ធ នាម

[សៈ-មិត-ធៈ-កិច] somitthor

(ម.ព. សមិទ្ធកម្ម១)។

សមិទ្ធ នាម

[សៈ-មិត-ធៈ-ផល់] somitthor

ផល, ប្រយោជន៍ ដែលបានសម្រេចហើយ។

សមិទ្ធកម្ម

សកម្មភាពខិតខំប្រឹងប្រែងដែលធ្វើឱ្យសម្រេចបានសមិទ្ធផលសមស្របទៅនឹងទុនចំណាយ។

សមិទ្ធកម្ម នាម

[សៈ-មិត-ធៈ-កាំ] sakmittheakkaam≈

ការរវល់ដែលសម្រេចឬស្រេចហើយ។

សមិទ្ធកម្ម នាម

[សៈ-មិត-ធៈ-កាំ] sakmittheakkaam≈

សកម្មភាពខិតខំប្រឹងប្រែងដែលធ្វើឱ្យសម្រេចបានសមិទ្ធផលសមស្របទៅនឹងទុនចំណាយ។

សមិទ្ធករ

ផលិតករ អ្នកធ្វើឱ្យសម្រេចជារូបរាង។ ច្រើនប្រើតែផ្នែកភាពយន្ត :

សមិទ្ធករ នាម

[សៈ-មិត-ធៈ-ក] sakmittheakka≈

ផលិតករ អ្នកធ្វើឱ្យសម្រេចជារូបរាង។ ច្រើនប្រើតែផ្នែកភាពយន្ត :

សមិទ្ធិ នាម

[សៈ-មិត-ធិ] somitthi

សេចក្ដីសម្រេច; សេចក្ដីកើតការ, ការសម្រេចប្រយោជន៍ដ៏ស្តុកស្ដម្ភ, សំរឹទ្ធិ, លទ្ធផលដែលសម្រេចបានពិតៗដូចជាការកសាងសាលារៀន, ការលើកថ្នល់ ឬលើកទំនប់ទឹកជាប្រយោជន៍សាធារណៈជាដើម។

សមិទ្ធិ នាម

[សៈ-មិត-ធិ-កា] somitthi

ហេតុនៃសេចក្ដីសម្រេច, ដំណើរដែលនាំឱ្យបានសម្រេច, ឱ្យកើតបាន។

សមិទ្ធិ នាម

[សៈ-មិត-ធុ-បាយ] somitthi

ឧបាយនៃសេចក្ដីសម្រេច។ (ព.កា.) ថា :

សមិទ្ធិ នាម

[សៈ-មិត-ធោ-បាយ] somitthi

(ម.ព. សមិទ្ធុបាយ)។

សមិទ្ធិលទ្ធភាព

កត្តាទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគ្រោងការ រួមមានកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ច្បាប់ បច្ចេកទេស និងកាលវិភាគ ក្នុងគោលបំណងឱ្យដឹងពីភាពងាយស្រួលឬហានិភ័យនៅពេលអនុវត្តគ្រោងការនោះ :

សមិទ្ធិលទ្ធភាព នាម

[សៈ-មិត-ធិ-ឡ័ត-ធៈ-ភាប] sakmitthiltatheakpheab≈

កត្តាទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគ្រោងការ រួមមានកត្តាសេដ្ឋកិច្ច ច្បាប់ បច្ចេកទេស និងកាលវិភាគ ក្នុងគោលបំណងឱ្យដឹងពីភាពងាយស្រួលឬហានិភ័យនៅពេលអនុវត្តគ្រោងការនោះ :

សមិន្ធន៍

គ្រឿងដុត, គ្រឿងឆេះ; ដែលសម្រាប់ដុត, សម្រាប់ឆេះ; ឧស។ (ព.កា.) ថា :

សមិន្ធន៍ ន., គុ.

[សៈ-មិន] sominthon

គ្រឿងដុត, គ្រឿងឆេះ; ដែលសម្រាប់ដុត, សម្រាប់ឆេះ; ឧស។ (ព.កា.) ថា :

សមីការ

(គណិត.) សមភាពរវាងកន្សោមពីរនៅអមសងខាងនៃសញ្ញា (=)។

សមីការ នាម

[សៈ-ម៉ី-កា] sakmeika≈

(គណិត.) សមភាពរវាងកន្សោមពីរនៅអមសងខាងនៃសញ្ញា (=)។

សមីការគីមី

(គីមី.) ការតាងប្រតិកម្មគីមីមួយក្នុងទម្រង់ជានិមិត្តសញ្ញានិងរូបមន្តគីមី ហើយអង្គធាតុប្រតិករត្រូវបានសរសេរនៅអង្គខាងឆ្វេង និងអង្គធាតុកកើតត្រូវបានសរសេរនៅអង្គខាងស្តាំ ចំណែកឯលេខមេគុណដែលនៅជាប់និមិត្តសញ្ញានិងរូបមន្តគីមីរបស់សារធាតុនីមួយៗបញ្ជាក់ពីតម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនស្ទើស្យ

សមីការគីមី នាម

[សៈ-ម៉ី-កា-គី-មី] sakmeikakimi≈

(គីមី.) ការតាងប្រតិកម្មគីមីមួយក្នុងទម្រង់ជានិមិត្តសញ្ញានិងរូបមន្តគីមី ហើយអង្គធាតុប្រតិករត្រូវបានសរសេរនៅអង្គខាងឆ្វេង និងអង្គធាតុកកើតត្រូវបានសរសេរនៅអង្គខាងស្តាំ ចំណែកឯលេខមេគុណដែលនៅជាប់និមិត្តសញ្ញានិងរូបមន្តគីមីរបស់សារធាតុនីមួយៗបញ្ជាក់ពីតម្លៃដាច់ខាតនៃចំនួនស្ទើស្យ

សមីបតា

ភាពស្មើគ្នា, ភាពប្រហែលគ្នា ភាពស្រដៀងគ្នា, ការប៉ាន់ប្រមាណ។

សមីបតា នាម

[សៈ-ម៉ី-ប៉ៈ-តា] sakmeibakta≈

ភាពស្មើគ្នា, ភាពប្រហែលគ្នា ភាពស្រដៀងគ្នា, ការប៉ាន់ប្រមាណ។

សមុច្ច័យ

ការរួបរួម; ការសន្សំ, ការប្រមូលផ្សំ, ការផ្សែផ្សំ; ការកពូន; សមុទាយ; តំណពាក្យ។

សមុច្ច័យ គុណកិរិយា

[សៈ-មុច-ចៃ] samuchchai

(ព.វ.) ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីរួបរួមជាមួយ, ប្រើពាក្យថា "ផង, ដែរ" :

សមុច្ច័យ នាម

[សៈ-មុច-ចៃ] samuchchai

ការរួបរួម; ការសន្សំ, ការប្រមូលផ្សំ, ការផ្សែផ្សំ; ការកពូន; សមុទាយ; តំណពាក្យ។

សមុច្ឆេទ

ការវៀរលែងចាកទោសដោយដាច់ខាត (ការវៀររបស់ព្រះអរហន្ត)។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេ-ទៈ] ឬ [សៈ-មុច-ឆែត] samuchchhet

ការកាត់ដាច់ស្រឡះ, ការកាត់ផ្ដាច់, ការផ្ដាច់ផ្ដិល; ការរំលាង; ការកម្ចាត់បង់។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទ័ក-ខៃ] samuchchhet

ដំណើរអស់អាយុព្រោះអកុសលកម្មឬព្រោះរោគមកផ្ដាច់។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទ័ក-ក្ស័យ] samuchchhet

(ម.ព. សមុច្ឆេទក្ខ័យ)។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទ័ប-ប៉ៈ-ហាន] samuchchhet

ការលះកិលេសបានដោយដាច់ខាត :

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទ័ប-ប្រៈ-ហាន] samuchchhet

(ម.ព. សមុច្ឆេទប្បហាន)។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទៈ-មៈ-រៈ-ណៈ] samuchchhet

សេចក្ដីស្លាប់ព្រោះអកុសលកម្ម ឬព្រោះរោគមកផ្ដាច់ជីវិត។

សមុច្ឆេទ នាម

[សៈ-មុច-ឆេត-ទៈ-វិ-រៈ-តិ] samuchchhet

ការវៀរលែងចាកទោសដោយដាច់ខាត (ការវៀររបស់ព្រះអរហន្ត)។

សមុជ្ជល គុណនាម

[សៈ-មុច-ជៈ-លៈ] ឬ [សៈ-មុច-ជល់] samuchchol

ដែលរុងរឿងខ្លាំង, ភ្លឺរន្ទាល, ច្រាលឆ្អៅ, សន្ធោសន្ធៅ, ព្រោងព្រាយ; ចិញ្ចែងចិញ្ចាច :

សមុជ្ជល នាម

[សៈ-មុច-ជៈ-ល័ប-ប៉ៈ-ភា] samuchchol

រស្មីរុងរឿងខ្លាំង។

សមុជ្ជល នាម

[សៈ-មុច-ជៈ-លៈ-រ័ង-សី] samuchchol

(ម.ព. សមុជ្ជលប្បភា)។

សមុជ្ជល នាម

[សៈ-មុច-ជៈ-លា-ភា] samuchchol

ពន្លឺព្រោងព្រាយ, ចិញ្ចែងចិញ្ចាច។

សមុជ្ជល នាម

[សៈ-មុច-ជៈ-លោ-ភាស] samuchchol

(ម.ព. សមុជ្ជលាភា)។

សមុដ្ឋាន នាម

[សៈ-មុត-ឋាន] samudthan

ការតាំងឡើង, កើតឡើង, បណ្ដាលឡើង; ការក្រោកឡើង; ហេតុ, មូលហេតុ, ដើមហេតុ, កំណើតហេតុ, គោលដើម :

សមុដ្ឋាន នាម

[កា-យ៉ៈ-សៈ-មុត-ឋាន] samudthan

អំពើដែលកើតអំពីកាយ។

សមុដ្ឋាន នាម

[ចិត-តៈ-សៈ-មុត-ឋាន] samudthan

អំពើដែលកើតអំពីចិត្ត។

សមុដ្ឋាន នាម

[មៈ-នោ-សៈ-មុត-ឋាន] samudthan

(ម.ព. ចិត្តសមុដ្ឋាន)។

សមុដ្ឋាន នាម

[វៈ-ចី-សៈ-មុត-ឋាន] samudthan

អំពើដែលកើតអំពីវាចា។

សមុទយៈ នាម ១)

[សៈ-មុ-ទៈ-យៈ] samutoyeak

ការតាំងឡើង; ការប្រមូល, រួបរួម; ការទាក់ទងរកគ្នា; មូលហេតុ :

សមុទយៈ នាម ២)

[សៈ-មុ-ទៈ-យៈ] samutoyeak

(ព.ពុ.) ហេតុឬកំណើតនៃសេចក្ដីទុក្ខ គឺតណ្ហាដែលជាមូលហេតុបណ្ដាលឱ្យទុក្ខកើតឡើង :

សមុទយៈ នាម

[សៈ-មុ-ទៈ-យៈ-ស័ច-ចៈ] samutoyeak

តណ្ហាជាហេតុនៃសេចក្ដីទុក្ខរាប់ថាជាសច្ចៈមួយ (ព.ពុ.)។

សមុទាចារ នាម

[សៈ-មុ-ទា-ចា] somuteachar

សេចក្ដីតាំងចិត្ត; ហេតុ, ការណ៍; ការស្រែកហៅ; ការពោលអួត។

សមុទាចារ នាម

[សៈ-មុ-ទា-ចា-រ៉ៈ-ស័ប] somuteachar

សូរស្រែកហៅ។

សមុទាយ នាម

[សៈ-មុ-ទា-យៈ] samuteay

ពួក; ប្រជុំ; ការរួបរួម; សេចក្ដីស្មាន, ការកាត់ប្រមាណ; សង្គ្រាម, កងទ័ព។

សមុទាយ នាម

[សៈ-មុ-ទា-យៈ-វា-ចា] samuteay

សម្ដីស្មាន; ពាក្យរួបរួម។

សមុទាយ នាម

[សៈ-មុ-ទា-យៈ-វោ-ហា] samuteay

(ម.ព. សមុទាយវាចា)។

សមុទ័យ នាម

[សៈ-ម៉ុត-ទៃ] sakmottey≈

(ម.ព. សមុទយៈ)។

សមុទ្ទ នាម

[សៈ-ម៉ុត] somutt

អន្លង់ទឹកធំធេងជ្រាលជ្រៅល្ហល្ហេវលន្លឹមបាត់ត្រើយ ដែលមានអំបិលឬរសជាតិប្រៃស្មើភាគគ្នានឹងទឹក, សាគរ :

សមុទ្ទ នាម

[សៈ-ម៉ុត-ទៈ-កន់-តា] somutt

សម្លាញ់របស់សមុទ្រ គឺ ទន្លេ, នទី។