វចនានុក្រមខ្មែរ

សន្និសីទ

ពាក្យនេះតាមបាលីគឺមានន័យដូចគ្នានឹងសន្និស័ទដែរ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះខ្មែរយើងប្រើសំដៅយកការប្រជុំគ្នាជជែកពិភាក្សាអំពីបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលឋិតនៅក្នុងសភាពស្មុគស្មាញ មិនទាន់ដាច់ស្រេច ដើម្បីរិះរកផ្លូវចេញឬដោះស្រាយឱ្យជ្រះស្រឡះ; ការថ្លែងសេចក្ដីពន្យល់អំពីបញ្ហាផ្សេងៗដល់សាធារណជន :

សន្និសីទ នាម

[សន់-និ-សិត] sanniseit

ពាក្យនេះតាមបាលីគឺមានន័យដូចគ្នានឹងសន្និស័ទដែរ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះខ្មែរយើងប្រើសំដៅយកការប្រជុំគ្នាជជែកពិភាក្សាអំពីបញ្ហាផ្សេងៗ ដែលឋិតនៅក្នុងសភាពស្មុគស្មាញ មិនទាន់ដាច់ស្រេច ដើម្បីរិះរកផ្លូវចេញឬដោះស្រាយឱ្យជ្រះស្រឡះ; ការថ្លែងសេចក្ដីពន្យល់អំពីបញ្ហាផ្សេងៗដល់សាធារណជន :

សន្និសីទកាសែត

(ម.ព. សន្និសីទសារព័ត៌មាន)។

សន្និសីទកាសែត នាម

[សន់-និ-សិត-កា-សែត] snonisetkasaet≈

(ម.ព. សន្និសីទសារព័ត៌មាន)។

សន្និសីទសារព័ត៌មាន

កិច្ចប្រជុំដែលរៀបចំឡើងដើម្បីធ្វើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈ ដោយមានការសាកសួរសំណួរពីសំណាក់អ្នកសារព័ត៌មាន :

សន្និសីទសារព័ត៌មាន នាម

[សន់-និ-សិត-សា-រ៉ៈ-ព័រ-ដ-មាន] snonisetsarakprodamean≈

កិច្ចប្រជុំដែលរៀបចំឡើងដើម្បីធ្វើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈ ដោយមានការសាកសួរសំណួរពីសំណាក់អ្នកសារព័ត៌មាន :

សន្និស័ទ

ការអង្គុយនៅស្ងៀម; ដំណើរស្ងាត់ច្រៀប :

សន្និស័ទ កិរិយាសព្ទ a

[សន់-និ-សាត់] sonnisoat

អង្គុយស៊ប់; អង្គុយនៅស្ងៀម; អង្គុយប្រជុំគ្នា។

សន្និស័ទ នាម b

[សន់-និ-សាត់] sonnisoat

ការអង្គុយនៅស្ងៀម; ដំណើរស្ងាត់ច្រៀប :

សន្មត

(ព.ប្រ.) ទុកដាក់មនុស្សម្នាក់ឱ្យធ្វើជាយក្ស។

សន្មត កិរិយាសព្ទ a

[សន់-ណ្មត់] sanmot

ប្ដេជ្ញា; សន្យា; អនុម័ត; យល់ព្រមជាមួយ, ព្រមតាម; តាំង, តាំងឱ្យជា ...; កំណត់, កំណត់ជា ...; ទុកដាក់ជា ..., ទុកដាក់ឱ្យជា ...; បញ្ញត្តឱ្យដឹង។

សន្មត គុណនាម b

[សន់-ណ្មត់] sanmot

ដែលបានប្ដេជ្ញា; ដែលបានសន្យា; ដែលអនុម័ត :

សន្មត ន., កិ.

[សន់-ណ្មត់-គត់-ដា-គ្នា] sanmot

ប្ដេជ្ញាគ្នាឬសន្យាគ្នាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។

សន្មត ន., កិ.

[សន់-ណ្មត់-គ្នា] sanmot

ប្ដេជ្ញាគ្នា, សន្យាគ្នា។

សន្មត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ណ្មត់-នាម] sanmot

តាំងឈ្មោះ, ឱ្យឈ្មោះ។

សន្មត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ណ្មត់-នាម] sanmot

(ព.ប្រ.) ទុកដាក់មនុស្សម្នាក់ឱ្យធ្វើជាយក្ស។

សន្មតិ

ការប្ដេជ្ញា, ការសន្យា; អនុម័តិ; ការយល់ព្រមជាមួយ, ដំណើរព្រមតាម; ការតាំង; ការកំណត់; ការទុកដាក់ជា ...; បញ្ញត្តិ :

សន្មតិ នាម

[សន់-ណ្មត់] sanmote

ការប្ដេជ្ញា, ការសន្យា; អនុម័តិ; ការយល់ព្រមជាមួយ, ដំណើរព្រមតាម; ការតាំង; ការកំណត់; ការទុកដាក់ជា ...; បញ្ញត្តិ :

សន្មតិកម្ម

របៀប, វិធី, បច្ចេកទេសក្នុងការបង្ហាញដំណើររឿងនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ នៅក្នុងការសម្ដែងសិល្បៈ ដោយអ្នកនិពន្ធឬសិល្បករ តាមរយៈសង្ខេប កំណត់ព្រឹត្តិការណ៍ ពេលវេលា ប្រើមធ្យោបាយសម្ដែងវោហារ… ដែលអាចឱ្យអ្នកអាន អ្នកទស្សនា អ្នកស្ដាប់យល់បាន។

សន្មតិកម្ម នាម

[សន់-ណ្មត់-តិ-កាំ] snonamttekaam≈

របៀប, វិធី, បច្ចេកទេសក្នុងការបង្ហាញដំណើររឿងនៅក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ នៅក្នុងការសម្ដែងសិល្បៈ ដោយអ្នកនិពន្ធឬសិល្បករ តាមរយៈសង្ខេប កំណត់ព្រឹត្តិការណ៍ ពេលវេលា ប្រើមធ្យោបាយសម្ដែងវោហារ… ដែលអាចឱ្យអ្នកអាន អ្នកទស្សនា អ្នកស្ដាប់យល់បាន។

សន្យា

សេចក្ដីប្ដេជ្ញា ឬការនិយាយកំណត់ដាក់លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់ :

សន្យា កិរិយាសព្ទ

[សន់-យ៉ា] sonya

ប្ដេជ្ញា, សន្មត :

សន្យា នាម

[សន់-យ៉ា] sonya

សេចក្ដីប្ដេជ្ញា, សន្មតិ :

សន្យា នាម

[ខ-សន់-យ៉ា] sonya

សេចក្ដីប្ដេជ្ញា ឬការនិយាយកំណត់ដាក់លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់ :

សន្យាសភាព

មរណភាពយ៉ាងឆាប់ភ្លាម :

សន្យាសភាព នាម

[ស័ន-យ៉ា-សៈ-ភាប] sonyeasopheap

មរណភាពយ៉ាងឆាប់ភ្លាម :

សន្លង់

កំណាត់ឫស្សីមានប្រហោងដែលស្លង់ចុងស្នែងក្របីកាច ឬស្លង់ក្នុងវេលាដែលគេត្រូវការជិះវា។

សន្លង់ នាម

[សន់-ឡង់] sanlong

ប្រដាប់សម្រាប់ស្លង់, គ្រឿងស្លង់ :

សន្លង់ នាម

[សន់-ឡង់-ស្នែង-ក្រ-បី] sanlong

កំណាត់ឫស្សីមានប្រហោងដែលស្លង់ចុងស្នែងក្របីកាច ឬស្លង់ក្នុងវេលាដែលគេត្រូវការជិះវា។

សន្លប់

សន្លប់ឈឹងមិនកម្រើកដៃជើង :

សន្លប់ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ឡប់] slorb

បាត់ស្មារតីមិនដឹងខ្លួន ដោយភ័យចំប្រប់តក់ស្លុតខ្លាំងឬដោយត្រូវរបួសដំណំខ្លាំងជាដើម :

សន្លប់ នាម

[សន់-ឡប់-សន់-ឡិន] slorb

សន្លប់ឈឹងមិនកម្រើកដៃជើង :

សន្លាក់

ឆ្អឹងគន្លាក់, ឆ្អឹងដែលតប្រទល់គ្នាបត់បាន។

សន្លាក់ នាម

[សន់-ឡាក់] sanleak

ទី-តនៃអវយវៈដែលបត់បាន :

សន្លាក់ នាម

[ឆ្អឹង-សន់-ឡាក់] sanleak

ឆ្អឹងគន្លាក់, ឆ្អឹងដែលតប្រទល់គ្នាបត់បាន។

សន្លាក់ឆ្អឹង

(ម.ព. សន្លាក់)។

សន្លាក់ឆ្អឹង នាម

[សន់-ឡាក់-ឆ្អឹង] snolakchhaoeng≈

(ម.ព. សន្លាក់)។

សន្លាក់វិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាជាមូលដ្ឋានអំពីសន្លាក់ដែលជាផ្នែកមួយនៃកាយវិភាគវិទ្យាឬអាណាតូមី (anatomie)។

សន្លាក់វិទ្យា នាម

[សន់-ឡាក់-វិត-ទ្យា] snolakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាជាមូលដ្ឋានអំពីសន្លាក់ដែលជាផ្នែកមួយនៃកាយវិភាគវិទ្យាឬអាណាតូមី (anatomie)។

សន្លាង

ដែលល្អសមរម្យមិនឆ្គង :

សន្លាង គុណនាម ១)

[សន់-ឡាង] sanleang

សជ្រះស្អាត :

សន្លាង គុណនាម ២)

[សន់-ឡាង] sanleang

ថ្មីទែង, ថ្មីស្អាត :

សន្លាង គុណនាម ៣)

[សន់-ឡាង] sanleang

ដែលល្អសមរម្យមិនឆ្គង :

សន្លិន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្លប់ ថា :

សន្លិន បុព្វបទ

[សន់-ឡិន] sanlin

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្លប់ ថា :

សន្លឹក

ពាក្យសម្រាប់ប្រាប់ចំនួនវត្ថុដែលជាបន្ទះសំប៉ែត (ពួកខ្លះ) :

សន្លឹក នាម ១)

[សន់-ឡឹក] son lerk

ស្លឹកដែលរាប់រាយមួយៗ, ស្លឹកមួយៗ, ចំនួនស្លឹក :

សន្លឹក នាម ២)

[សន់-ឡឹក] son lerk

ពាក្យសម្រាប់ប្រាប់ចំនួនវត្ថុដែលជាបន្ទះសំប៉ែត (ពួកខ្លះ) :

សន្លឹកឆ្នោត

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការផ្សងសំណាង។

សន្លឹកឆ្នោត នាម ១)

[សន់-ឡឹក-ឆ្នោត] snoloekchhnot≈

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការបោះឆ្នោត។

សន្លឹកឆ្នោត នាម ២)

[សន់-ឡឹក-ឆ្នោត] snoloekchhnot≈

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការផ្សងសំណាង។

សន្លឹកហ៊ុន

បណ្ណមួយប្រភេទមានតម្លៃកំណត់មួយដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត និងជាទូទៅអាចជួញដូរនៅលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ :

សន្លឹកហ៊ុន នាម

[សន់-ឡឹក-ហ៊ុន] snoloekhun≈

បណ្ណមួយប្រភេទមានតម្លៃកំណត់មួយដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត និងជាទូទៅអាចជួញដូរនៅលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ :

សន្លឹង

វល្លិឬខ្សែ, ព្រ័ត្រដែលឆ្វាយជាកង សម្រាប់ស៊កកូនកំព្រា មួលត្របែងរឹតឱ្យតឹងឱ្យណែន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រឡឹង)។

សន្លឹង នាម

[សន់-ឡឹង] sonlueng

វល្លិឬខ្សែ, ព្រ័ត្រដែលឆ្វាយជាកង សម្រាប់ស៊កកូនកំព្រា មួលត្របែងរឹតឱ្យតឹងឱ្យណែន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រឡឹង)។

សន្លឹម

ដែលចេះតែធ្មេចភ្នែកមិនបើក ដោយឈឺធ្ងន់ :

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម] sanluem

ដែលឆ្ងាយឃើញលន្លឹម :

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម-បាត់-ត្រើយ] sanluem

ឆ្ងាយសន្លឹមមើលមិនឃើញត្រើយ។

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម-បែក-ផ្សែង] sanluem

ឆ្ងាយសន្លឹមមើលទៅឃើញជាផ្សែង :

សន្លឹម កិ., គុ.កិ.

[សន់-ឡឹម] sanluem

ដែលចេះតែធ្មេចភ្នែកមិនបើក ដោយឈឺធ្ងន់ :

សន្លុង

ឡបុរាណធ្វើពីដីឥដ្ឋសម្រាប់ចម្រាញ់យកដែក។ គេនិយមប្រើពាក្យនេះនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ សៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៅភាគខាងលិចទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង :

សន្លុង នាម

[សន់-ឡុង] sanlung

បង្គោលធំសម្រាប់ចងក្រៀកសត្វចតុប្បាទមិនឱ្យបង្រះរើរួច :

សន្លុង កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-សន់-ឡុង] sanlung

(ព.ប្រ.) ជាប់កុនឬជាប់នៅក្នុងចំណងប្រពន្ធកូន។

សន្លុង នាម

[សន់-ឡុង] sanlung

ឡបុរាណធ្វើពីដីឥដ្ឋសម្រាប់ចម្រាញ់យកដែក។ គេនិយមប្រើពាក្យនេះនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ សៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៅភាគខាងលិចទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង :

សន្សឹម

សំរៀម, តិចៗ, យឺតៗ :

សន្សឹម គុណកិរិយា

[សន់-សឹម] sansuem

សំរៀម, តិចៗ, យឺតៗ :

សន្សើម

សន្សើមថ្លោស។

សន្សើម នាម

[សន់-សើម] sonsaum

តំណក់ទឹកជាល្អងដែលធ្លាក់ចុះពីផ្ទៃអាកាល (មានច្រើនតែក្នុងហេមន្តរដូវ) :

សន្សើម កិរិយាសព្ទ

[យក-សន់-សើម] sonsaum

ហាលឱ្យត្រូវសន្សើម។

សន្សើម នាម

[សន់-សើម-ត្រោស] sonsaum

សន្សើមថ្លោស។

សន្សែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្សំ ថា សន្សែសន្សំ សន្សំផ្សែផ្សំឥតរើសអើង។

សន្សែ បុព្វបទ

[សន់-សែ] sonseae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្សំ ថា សន្សែសន្សំ សន្សំផ្សែផ្សំឥតរើសអើង។

សន្សំ

ប្រមែប្រមូលពីតិចឱ្យបានទៅជាច្រើន :

សន្សំ កិរិយាសព្ទ

[សន់-សំ] sonsom

ប្រមែប្រមូលពីតិចឱ្យបានទៅជាច្រើន :

សប កិរិយាសព្ទ

[សប] sob

ធៀបមើលឱ្យដឹង, ធៀបប្រៀបគ្នាមើល, ផ្ទឹមផ្ទៀងគ្នា; ល្បងមើល; ប្រឡងវិជ្ជា :

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សំ] sob

សមចំណេះមើល, ល្បងមើលឱ្យដឹងចំណេះ (ម.ប្រ.)។

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សំ-ដី] sob

ឆ្លើយតបទាន់ការ; ស៊កសម្ដីតបទៅវិញ។

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សួន] sob

សាកសួរ, សួរបញ្ជាក់, ដេញសួរ, សួរដេញដោល (ម.ប្រ.)។

សបត្តជន

ជនជាសត្រូវ, បច្ចាមិត្ត (ព.កា.) :

សបត្តជន នាម

[សៈ-បុ័ត-តៈ-ជន់] sabattachon

ជនជាសត្រូវ, បច្ចាមិត្ត (ព.កា.) :

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ] sabath

ការស្បថ, សម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-បាន] sabath

ទឹកសម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វា-ចា] sabath

ពាក្យស្បថ, ពាក្យសម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វាត] sabath

(ម.ព. សបថវាចា)។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-វា-ទិ-នី] sabath

(ម.ព. សបថវាទី)។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វា-ទី] sabath

អ្នកហៃស្បថ គឺអ្នកដែលនិយាយឡើងអាងតែស្បថ។

សប៊ូ

គ្រឿងសម្អាតធ្វើអំពីការលាយផ្សំដោយវត្ថុជូរប្រហាតជាដើម មានក្លិនផ្សេងៗ, មានដើមកំណើតមុនដំបូងនៅប្រទេសអឺរ៉ុប, សម្រាប់ប្រើដុសជម្រះបោកលាង ឱ្យជ្រះក្អែលជ្រះមន្ទិល :

សប៊ូ នាម

[សៈ-ប៊ូ] sobu

គ្រឿងសម្អាតធ្វើអំពីការលាយផ្សំដោយវត្ថុជូរប្រហាតជាដើម មានក្លិនផ្សេងៗ, មានដើមកំណើតមុនដំបូងនៅប្រទេសអឺរ៉ុប, សម្រាប់ប្រើដុសជម្រះបោកលាង ឱ្យជ្រះក្អែលជ្រះមន្ទិល :