វចនានុក្រមខ្មែរ

សន្ធានី

រោងបិទសុរា។

សន្ធានី នាម

[សន់-ធា-នី] santheani

រោងបិទសុរា។

សន្ធាន—

(ម.ព. សន្ធាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សន្ធាន— នាម

[សន់-ធា-នៈ—] snotheaneak—≈

(ម.ព. សន្ធាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សន្ធាប់

ស្រែកគំរាមខ្លាំង, គំហកពេញសំឡេង :

សន្ធាប់ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ធាប់] santheab

ស្រែកគំរាមខ្លាំង, គំហកពេញសំឡេង :

សន្ធារណៈ នាម

[សន់-ធា-រៈ-ណៈ] sonthearonak

ការចងចាំជាក់; ការប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវ, ការកាន់ឬប្រព្រឹត្តទៀងទាត់។

សន្ធារណ៍

(ម.ព. សន្ធារណៈ)។

សន្ធារណ៍ នាម

[សន់-ធា] snothea≈

(ម.ព. សន្ធារណៈ)។

សន្ធិ

មុខតំណ, មុខដែលតភ្ជាប់គ្នា។

សន្ធិ នាម ១)

[សន់-ធិ] santhi

ការត, តំណ, ទីត, ការតភ្ជាប់។

សន្ធិ នាម ២)

[សន់-ធិ] santhi

(ព.វ.) វិធីតអក្សររបស់បទមួយៗឱ្យជាប់គ្នា សម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹត, បាលី, ដូចជា គមន “ការទៅ, ដំណើរទៅ” + អាគមន “ការមក, ដំណើរមក” តភ្ជាប់ជា គមនាគមន “ដំណើរទៅនិងមក”; ខ្មែរយកមកប្រើជា គមនាគមន៍ (គៈ-មៈ-នា-គំ) ការឬដំណើរទៅនិងមក។ សន្ធិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាឯទៀតដូចយ៉ាងភាសាបារាំ

សន្ធិ នាម ១)

[សន់-ធិច-ឆែត] santhi

ការកាត់បទសន្ធិញែកឱ្យឃើញតាមរូបដើម, ដូចជា គមនាគមន៍ កាត់ញែកជា គមន អាគមន៍ (ព.វ.)។

សន្ធិ នាម ២)

[សន់-ធិច-ឆែត] santhi

ការកាត់ទីតមានជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម។

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិ-កិ-រ៉ិ-យ៉ោ-ប៉ៈ-ក] santhi

ឧបករណ៍នៃការតអក្សរ គឺបែបដែលចែកចេញទៅច្រើនយ៉ាងប្រាប់វិធីតអក្សរ (ព.វ.)។

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិច-ឆេ-ទៈ-កាំ] santhi

អំពើកាត់ទីត គឺអំពើរបស់ចោរដែលលបកាត់ជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម ហើយចូលលួចទ្រព្យគេ :

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិ-មុក] santhi

មុខតំណ, មុខដែលតភ្ជាប់គ្នា។

សន្ធិប្រកាស

ពេលព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច (សន្ធ្យាកាល) :

សន្ធិប្រកាស ន., គុ.

[សន់-ធិ-ប្រ-កាស] santhibrakas

ពេលព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច (សន្ធ្យាកាល) :

សន្ធិយា

(ម.ព. សាណិ)។

សន្ធិយា នាម

[សន់-ធិ-យា] santhiyea

(ម.ព. សាណិ)។

សន្ធិសញ្ញា

កិច្ចព្រមព្រៀងឬកិច្ចសន្យាគតិយុត្តអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋនានាជាភាគីពាក់ព័ន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៅក្នុងទម្រង់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានអានុភាពអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជាលក្ខណៈបង្ខំចំពោះគ្រប់ភាគីទាំងអស់ខុសប្លែកពីសេចក្ដីប្រកាសធម្មតា

សន្ធិសញ្ញា នាម ១)

[សន់-ធិ-ស័ញ-ញ៉ា] snothisnhonha≈

(ម.ព. សន្ធានសញ្ញា ក្នុង សន្ធាន)។

សន្ធិសញ្ញា នាម ២)

[សន់-ធិ-ស័ញ-ញ៉ា] snothisnhonha≈

កិច្ចព្រមព្រៀងឬកិច្ចសន្យាគតិយុត្តអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋនានាជាភាគីពាក់ព័ន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៅក្នុងទម្រង់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានអានុភាពអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជាលក្ខណៈបង្ខំចំពោះគ្រប់ភាគីទាំងអស់ខុសប្លែកពីសេចក្ដីប្រកាសធម្មតា

សន្ធឹក

ដែលច្រើនហួសប្រមាណ, ច្រើនក្រៃ :

សន្ធឹក នាម ១)

[សន់-ធឹក] sonthuek

សូរលាន់ឮខ្លាំង; សូរសព្ទដែលលាន់ឮរំពងគួរឱ្យស្ញើប :

សន្ធឹក គុ.កិ., គុ. ២)

[សន់-ធឹក] sonthuek

ដែលច្រើនហួសប្រមាណ, ច្រើនក្រៃ :

សន្ធឹកផ្គរគ្រាំ

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេអ្នកច្រៀងផ្ដើមទំនុកថា :

សន្ធឹកផ្គរគ្រាំ នាម

[សន់-ធឹក-ផ្គ-គ្រាំ] sonthuekphkorokroam

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេអ្នកច្រៀងផ្ដើមទំនុកថា :

សន្ធឹកសន្ធាប់

(ព.ប្រ.) ហ៊ឹកហ៊ាក់ខ្លាំង, ដែលរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធឹកសន្ធាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab≈

សន្ធាប់ឮសូរខ្លាំងឬសូរឮខ្លាំងដូចគេស្រែកសន្ធាប់។

សន្ធឹកសន្ធាប់ គុ.កិ., គុ. ២)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab≈

មានចំនួនច្រើន ក្រាស់ក្រែល គរគោក។

សន្ធឹកសន្ធាប់ គុណនាម ៣)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab≈

(ព.ប្រ.) ហ៊ឹកហ៊ាក់ខ្លាំង, ដែលរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធឹកសន្ធៃ

ដែលព្រួយចិត្តខ្លាំង ដេកកើតទុក្ខក្រៀមក្រំ ពោះបាក់សន្ធៃ :

សន្ធឹកសន្ធៃ គុ.កិ., គុ.

[សន់-ធឹក-សន់-ធៃ] santhueksanthey

ដែលព្រួយចិត្តខ្លាំង ដេកកើតទុក្ខក្រៀមក្រំ ពោះបាក់សន្ធៃ :

សន្ធឹង

ទាញ, លាត, លា, ត្រដាង ឱ្យត្រង់ឱ្យតឹង :

សន្ធឹង កិរិយាសព្ទ

[សន់-ធឹង] sonthueng

ទាញ, លាត, លា, ត្រដាង ឱ្យត្រង់ឱ្យតឹង :

សន្ធៃ

ដែលផតខ្លបចុះដោយអត់អាហារ (និយាយតែពីពោះ) :

សន្ធៃ គុណនាម ១)

[សន់-ធៃ] sonthey

ត្រឈៃ, ត្រឈឹងត្រឈៃ (ចំពោះតែម្លប់) :

សន្ធៃ គុណនាម ២)

[សន់-ធៃ] sonthey

ដែលផតខ្លបចុះដោយអត់អាហារ (និយាយតែពីពោះ) :

សន្ធោ

ដែលហ៊ឹកហ៊ាក់អង់អាច, គគាត :

សន្ធោ គុ.កិ., គុ. ១)

[សន់-ធោ] sonthou

ដែលភ្លឺធ្លោឡើង, ដែលភ្លឺរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធោ គុ.កិ., គុ. ២)

[សន់-ធោ] sonthou

ដែលហ៊ឹកហ៊ាក់អង់អាច, គគាត :

សន្ធោសន្ធៅ

សន្ធោធ្លោឡើងខ្លាំង, ភ្លឺសន្ធោខ្លាំង :

សន្ធោសន្ធៅ គុណនាម

[សន់-ធោ-សន់-ធៅ] snothosnothov≈

សន្ធោធ្លោឡើងខ្លាំង, ភ្លឺសន្ធោខ្លាំង :

សន្ធៅ

ដែលភ្លឺធ្លោឡើងរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធៅ គុណនាម

[សន់-ធៅ] santhov

ដែលភ្លឺធ្លោឡើងរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធំ

ដែលកើតជំងឺគ្រុនសន្ធំ :

សន្ធំ នាម a

[សន់-ធំ] santhum

ឈ្មោះជំងឺគ្រុនមួយប្រភេទ ដេកសន្លប់សន្លិនស្ដូកស្ដឹងមិននិយាយស្ដី :

សន្ធំ កិរិយាសព្ទ b

[សន់-ធំ] santhum

កើតជំងឺគ្រុនសន្ធំ :

សន្ធំ គុណកិរិយា c

[សន់-ធំ] santhum

ដែលកើតជំងឺគ្រុនសន្ធំ :

សន្ធ្យា

(ម.ព. សញ្ឈា)។

សន្ធ្យា នាម

[សន់-ធ្យា] santhyea

(ម.ព. សញ្ឈា)។

សន្ធ្យាកាល

(ម.ព. សញ្ឈា)។

សន្ធ្យាកាល នាម

[សន់-ធ្យា-កាល] snothyeakal≈

(ម.ព. សញ្ឈា)។

សន្និច្ច័យ

ការសន្សំ, ការសន្សំទុក :

សន្និច្ច័យ នាម

[សន់-និច-ចៃ] sonnichchai

ការសន្សំ, ការសន្សំទុក :

សន្និច្ច័យសង្គ្រោះ

ការថែទាំបម្រុងទុក, ការធានារ៉ាប់រងសង្គម, របបសន្តិសុខសង្គម។

សន្និច្ច័យសង្គ្រោះ នាម

[សន់-និច-ចៃ-សង់-គ្រោះ] snonichchaisngokroeah≈

ការថែទាំបម្រុងទុក, ការធានារ៉ាប់រងសង្គម, របបសន្តិសុខសង្គម។

សន្និដ្ឋាន

ចេតនាដែលយល់ស៊ប់ គឺគំនិតដែលចុះស៊ប់យល់ជាក់មិនភ្លេច។

សន្និដ្ឋាន នាម a

[សន់-និត-ឋាន] sannidthan

សេចក្ដីចូលចិត្ត, ការយល់ជាក់, ការយល់ឃើញស៊ប់, ការរួមគំនិតជាមួយ :

សន្និដ្ឋាន កិរិយាសព្ទ b

[សន់-និត-ឋាន] sannidthan

ចូលចិត្ត, យល់ជាក់, ... :

សន្និដ្ឋាន កិរិយាសព្ទ c

[សន់-និត-ឋាន] sannidthan

(រ.ស.) ចូលចិត្ត :

សន្និដ្ឋាន នាម

[សន់-និត-ឋា-ណៈ-ចេ-តៈ-ណា] sannidthan

ចេតនាដែលយល់ស៊ប់ គឺគំនិតដែលចុះស៊ប់យល់ជាក់មិនភ្លេច។

សន្និធិ

ការលាក់ទុកអាវុធដោយខុសច្បាប់។

សន្និធិ នាម

[សន់-និ-ធិ] sannithi

ការសន្សំទុក, ការសំចៃទុក ឬការទុកសំចៃ :

សន្និធិ នាម

[សន់-និ-ធិ-កា-បូន] sannithi

បរិមាណកាបូននៅក្នុងអាងបង្ខាំងមួយ ដែលមានសមត្ថភាពប្រមូលផ្ដុំ ឬបញ្ចេញកាបូន :

សន្និធិ នាម

[សន់-និ-ធិ-កា-រៈ-កៈ] sannithi

វត្ថុដែលសន្សំទុក, ដែលសំចៃទុកដាក់ឱ្យកន្លងកាល :

សន្និធិ នាម

[សន់-និ-ធិ-អា-វុត] sannithi

ការលាក់ទុកអាវុធដោយខុសច្បាប់។

សន្និបាត

ការប្រជុំ, ការចួបជុំ; ការប្រមូលរួបរួមគ្នា; ការលាយផ្សំគ្នា :

សន្និបាត នាម

[សន់-និ-បាត] sannibat

ការប្រជុំ, ការចួបជុំ; ការប្រមូលរួបរួមគ្នា; ការលាយផ្សំគ្នា :

សន្និបាត—

(ម.ព. សន្និបាតរោគ)។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-តៈ—] snonibatak—≈

(ម.ព. សន្និបាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សន្និបាត— នាម

[ក្នុង-សន់-និ-បាត] knungsnonibat≈

ក្នុងទីប្រជុំ។

សន្និបាត— នាម

[ក្រុម-សន់-និ-បាត] krumsnonibat≈

ក្រុមអ្នកប្រជុំធ្វើការរួមគ្នា, ក្រុមជំនុំ។

សន្និបាត— នាម

[ទី-សន់-និ-បាត] tisnonibat≈

ទីប្រជុំ។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-បាត-ជាតិ] snonibatcheate≈

ជាតិមនុស្សផ្សេងៗគ្នាដែលរួបរួមទុកដូចជាជាតិមួយ នៅក្នុងអំណាចច្បាប់រាជការតែមួយ :

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-ត័ត-ឋាន] snonibattathan≈

ទីដែលប្រជុំគ្នា, ទីសម្រាប់ប្រជុំ។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-តៈ-មាល] snonibatakmeal≈

រោងសម្រាប់ប្រជុំ។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-តៈ-រោក] snonibatakrok≈

រោគច្រើនយ៉ាងដែលប្រជុំកើតដំណាលគ្នាតែក្នុងរូបមួយ (ហៅ សន្និបាតាពាធ ក៏បាន)។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-បាត-សៈ-ភា] snonibatsakphea≈

(ម.ព. សន្និបាតមាល)។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-បាត-សា-ឡា] snonibatsala≈

(ម.ព. សន្និបាតសភា)។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-ត័ស-ស្ថាន] snonibatsasthan≈

(ម.ព. សន្និបាតដ្ឋាន)។

សន្និបាត— នាម

[សន់-និ-ប៉ា-តា-ពាត] snonibatapeat≈

(ម.ព. សន្និបាតរោគ)។

សន្និពន្ធ

ការចងភ្ជាប់យ៉ាងមាំ; ការចងឬភ្ជាប់មេត្រីនឹងគ្នា :

សន្និពន្ធ នាម

[សន់-និ-ពន់] sonniponthor

ការចងភ្ជាប់យ៉ាងមាំ; ការចងឬភ្ជាប់មេត្រីនឹងគ្នា :

សន្និពន្ធន៍

(ម.ព. សន្និពន្ធ)។

សន្និពន្ធន៍ នាម

[សន់-និ-ពន់] sannipnthon

(ម.ព. សន្និពន្ធ)។

សន្និភ

ទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា ឬដែលមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា។

សន្និភ គុណនាម

[សន់-និ-ភៈ] sanniph

ដែលដូចគ្នា, ស្មើគ្នា, ប៉ុនគ្នា។

សន្និភ នាម

[សន់-និ-ភៈ-ប្រ-ម៉ាន] sanniph

ចំនួនស្មើគ្នា។

សន្និភ នាម

[សន់-និ-ភៈ-មាត] sanniph

មាឌប៉ុនគ្នា។

សន្និភ នាម

[សន់-និ-ភ-រូប] sanniph

រូបដូចគ្នា, រូបប៉ុនគ្នា។

សន្និភ នាម

[សន់-និ-ភៈ-សន់-ឋាន] sanniph

ទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា ឬដែលមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា។

សន្និវាស

លំនៅ; ទីនៅសំចត, ទីសម្នាក់។ល។

សន្និវាស នាម

[សន់-និ-វាស] sonniveas

ការនៅអាស្រ័យ, ការជ្រកអាស្រ័យ; ការនៅសម្នាក់; ការនៅរួមគ្នាជាពួកជាក្រុម។

សន្និវាស នាម

[សន់-និ-វា-ស័ត-ឋាន] sonniveas

លំនៅ; ទីនៅសំចត, ទីសម្នាក់។ល។

សន្និវេស

ពួកផ្កាយ (ព.ហ.)។

សន្និវេស នាម ១)

[សន់-និ-វេស] sannives

សណ្ឋាន; ការតាំងស៊ប់; ការបញ្ចូល; ការតាំងបន្ទាយ; ការត្រៀមចាំ; ទីវាល; បរិវេណ; ទីជិតខាងគ្នា; ...។

សន្និវេស នាម ២)

[សន់-និ-វេស] sannives

ពួកផ្កាយ (ព.ហ.)។